III OSK 1750/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-09-15
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejsamorząd zawodowyradca prawnykara dyscyplinarnapostępowanie dyscyplinarneOIRPNSAwyrok

NSA oddalił skargę kasacyjną Dziekana OIRP, potwierdzając, że informacje o wykonaniu kar dyscyplinarnych radców prawnych stanowią informację publiczną.

Spółka jawna domagała się od Okręgowej Izby Radców Prawnych informacji o wykonaniu kar dyscyplinarnych nałożonych na radcę prawnego, w tym o zapłacie kar pieniężnych i kosztów. OIRP odmówiła, uznając informacje za wewnętrzne. WSA uznał bezczynność organu i zobowiązał do rozpatrzenia wniosku. NSA oddalił skargę kasacyjną Dziekana OIRP, potwierdzając, że tego typu informacje są informacją publiczną, ponieważ dotyczą wykonywania władzy publicznej i mają skutki wykraczające poza wewnętrzne sprawy samorządu.

Sprawa dotyczyła wniosku spółki jawnej o udostępnienie informacji publicznej od Okręgowej Izby Radców Prawnych (OIRP) w przedmiocie wykonania kar dyscyplinarnych nałożonych na radcę prawnego, w tym zapłaty kar pieniężnych i kosztów postępowań. OIRP odmówiła udzielenia informacji, twierdząc, że są to sprawy wewnątrzorganizacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał bezczynność organu i zobowiązał Dziekana OIRP do rozpatrzenia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Dziekana OIRP, oddalił ją. Sąd podkreślił, że postępowanie dyscyplinarne i wykonywanie kar dyscyplinarnych przez samorządy zawodowe stanowi formę wykonywania władzy publicznej, a informacje dotyczące wykonania kar pieniężnych i kosztów postępowania, które stanowią wpływy OIRP i mogą być egzekwowane w drodze egzekucji administracyjnej, mają charakter informacji publicznej. NSA odrzucił zarzuty kasacyjne dotyczące błędnej wykładni i zastosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował żądane informacje jako publiczne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, informacje te stanowią informację publiczną.

Uzasadnienie

Postępowanie dyscyplinarne i wykonywanie kar przez samorządy zawodowe jest formą wykonywania władzy publicznej. Kary pieniężne i koszty postępowania stanowią wpływy samorządu i mogą być egzekwowane, co wykracza poza sferę wewnątrzorganizacyjną i ma skutki publiczne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, mająca szeroki charakter, odnosząca się do podmiotów publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, w tym organów samorządów gospodarczych i zawodowych.

u.d.i.p. art. 3 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 3 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Przykładowy katalog informacji publicznych, w tym dotyczących treści i postaci dokumentów urzędowych, aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć.

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Obowiązek udzielania informacji publicznej przez władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym organy samorządów gospodarczych i zawodowych.

Ustawa o radach prawnych art. 5 § 1

Radcowie prawni zorganizowani są na zasadach samorządu zawodowego.

Ustawa o radach prawnych art. 42 § 1

Organy samorządu radcowskiego.

Ustawa o radach prawnych art. 54 § 1

Zakres działania okręgowego sądu dyscyplinarnego.

Ustawa o radach prawnych art. 64 § 1

Odpowiedzialność dyscyplinarna radców prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Informacje o wykonaniu kar dyscyplinarnych i kosztów postępowania dyscyplinarnego stanowią informację publiczną, ponieważ dotyczą wykonywania władzy publicznej i mają skutki wykraczające poza wewnętrzne sprawy samorządu.

Odrzucone argumenty

Żądane informacje należą do sfery wewnątrzorganizacyjnej OIRP i nie stanowią informacji publicznej. Dziekan OIRP nie pozostawał w bezczynności, ponieważ udzielił odpowiedzi na wnioski. WSA błędnie zobowiązał Dziekana do rozpatrzenia wniosku, zamiast oddalić skargę.

Godne uwagi sformułowania

Sprawowanie władzy dyscyplinarnej przez organy samorządu zawodowego jest formą wykonywania władzy publicznej. Kary pieniężne i koszty postępowania dyscyplinarnego stanowią wpływy OIRP, a informacje o majątku samorządów zawodowych objęte są zakresem informacji publicznej.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący

Mariusz Kotulski

sprawozdawca

Teresa Zyglewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że informacje dotyczące postępowań dyscyplinarnych i wykonania kar w samorządach zawodowych są informacją publiczną."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o informacje dotyczące wykonania kar dyscyplinarnych radców prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji o działalności samorządów zawodowych, co jest istotne dla transparentności i kontroli publicznej.

Czy informacje o karach dla radców prawnych to tajemnica? NSA: Nie, to informacja publiczna!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1750/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
IV SAB/Wr 62/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2019-05-21
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1330
art. 1 ust 1, 3 ust 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 maja 2019 r. sygn. akt IV SAB/Wr 62/19 w sprawie ze skargi [...], [...] "[...]" Spółka jawna z siedzibą w [...] na bezczynność Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddal wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 21 maja 2019 r. sygn. akt IV SAB/Wr 62/19 w sprawie ze skargi [...] spółka jawna z siedzibą w [...] na bezczynność Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej
I. zobowiązał Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;
II. stwierdził, że bezczynność Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
III. zasądził od Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia 17 września 2018 r. Spółka jawna [...] jako strona postępowań dyscyplinarnych zwróciła się do Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych weW. o udzielenie pisemnej informacji, dotyczącej wykonania prawomocnych kar dyscyplinarnych orzeczonych wobec radcy prawnego P. B., tj. czy ukarany radca prawny uiścił karę pieniężną w kwocie 8.000 zł i koszty postępowań dyscyplinarnych oraz w jakim terminie została wykonana kara zakazu sprawowania patronatu na czas 1 roku.
Pismem z dnia 2 października 2018 r. nr [...] Wicedziekan Rady OIRP poinformował zainteresowanego, że w postępowaniu wykonawczym pokrzywdzonemu nie przysługuje status strony i brak jest podstawy prawnej do udzielenia informacji dotyczącej wykonania orzeczonych kar dyscyplinarnych.
Wnioskiem z dnia 16 października 2018 r. Spółka jawna [...] na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej ponownie zwróciła się do Dziekana Rady OIRP o udzielenie pisemnej informacji odnośnie wykonania prawomocnie orzeczonych wobec radcy prawnego kar dyscyplinarnych.
Pismem z dnia 30 października 2018 r. nr [...] Wicedziekan Rady OIRP poinformował wnioskodawcę, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Są to informacje należące do sfery spraw wewnątrzorganizacyjnych OIRP, ponieważ postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem wewnętrznym samorządu radcowskiego, do którego dostęp mają wyłącznie podmioty dopuszczone na podstawie ustawy o radcach prawnych. Wykonanie orzeczonej przez sąd dyscyplinarny kary jest sprawą czysto wewnętrzną samorządu radcowskiego i nie ma przymiotu informacji publicznej.
Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnioskując o zobowiązanie OIRP do udzielenia pisemnej informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę OIRP wniosła o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2019 r. strona skarżąca argumentowała, że w przypadku samorządu zawodowego oraz w zakresie jego funkcjonowania nie można mówić w ogóle o jakiejkolwiek sferze wewnątrzorganizacyjnej, która tym bardziej byłaby wyłączona spod obowiązywania ustawy o informacji publicznej. Prawo do informacji o działalności samorządów zawodowych oraz jego członków, jest prawem każdego obywatela. Ponadto orzeczone w postępowaniu dyscyplinarnym kary pieniężne oraz uiszczone koszty postępowania stanowią przychody właściwych okręgowych izb radców prawnych, a zagadnienia prawidłowej gospodarki finansowej samorządu zawodowego objęte są zakresem ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w powołanym wyżej wyroku wskazał, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm.) - zwanej dalej u.d.i.p., jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na zasadach u.d.i.p.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych, również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich (por. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28). Prawo obywateli do uzyskania informacji o działalności nie tylko organów władzy publicznej, ale również organów samorządów gospodarczych i zawodowych przewidziano w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. Stanowi on bowiem, że obowiązane do udzielania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy samorządów gospodarczych i zawodowych.
Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 o radach prawnych (Dz. U. z 2017 poz. 1870) radcowie prawni zorganizowani są na zasadach samorządu zawodowego, zwanego dalej "samorządem". Jednostkami organizacyjnymi samorządu posiadającymi osobowość prawną są okręgowe izby radców prawnych i Krajowa Izba Radców Prawnych (art. 5 ust. 2). Natomiast w świetle do art. 42 ust. 1 tej ustawy organami samorządu są: Krajowy Zjazd Radców Prawnych, Krajowa Rada Radców Prawnych, Wyższa Komisja Rewizyjna, Wyższy Sąd Dyscyplinarny, Główny Rzecznik Dyscyplinarny, zgromadzenie okręgowej izby radców prawnych, rada okręgowej izby radców prawnych, okręgowa komisja rewizyjna, okręgowy sąd dyscyplinarny oraz rzecznik dyscyplinarny. Okręgowy sąd dyscyplinarny rozpatruje sprawy dyscyplinarne członków okręgowej izby radców prawnych wniesione przez rzecznika dyscyplinarnego oraz odwołania, o których mowa w art. 66 ust. 3 (art. 54 ust. 1 ww. ustawy). Zgodnie z art. 64 ust. 1 przywołanej ustawy radcowie prawni i aplikanci radcowscy podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu bądź za naruszenie swych obowiązków zawodowych.
Wskazać należy, że w art. 6 u.d.i.p. ustawodawca zamieścił przykładowy katalog informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną. Wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy, niepełny. Świadczy o powyższym użyte przez ustawodawcę sformułowanie "w szczególności". Artykuł 6 ust. 1 u.d.i.p. ustala zatem jedynie w sposób przykładowy zakres przedmiotowy pojęcia informacji publicznej. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje treść i charakter żądanej informacji. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności dotycząca treści i postaci dokumentów urzędowych, w tym treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Jednocześnie tylko dokument wytworzony w postępowaniu administracyjnym, utrwalony i podpisany przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego w ramach jego kompetencji, podlega udostępnieniu przez organ zobowiązany do udostępnienia informacji (art. 6 ust. 2 u.d.i.p.). Prawo do informacji publicznej obejmuje nadto uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych (art. 3 ust. 2 ustawy).
Z powyższych względów w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono stanowisko, że rozstrzygnięcia sądów dyscyplinarnych samorządów zawodowych stanowią dane publiczne, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4a ustawy i wobec tego na organie, co do zasady, ciąży obowiązek ich udostępniania, przy czym udostępnianie wydanych w ramach tych postępowań orzeczeń gwarantować musi ochronę danych zawartych w innych ustawach, np. danych osobowych. Rozstrzygnięcia sądów dyscyplinarnych samorządów zawodowych nie odnoszą się do spraw organizacyjnych ani porządkowych, lecz do spraw publicznych, gdyż służą realizacji zadań publicznych, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji i ustawie. Odpowiedzialność dyscyplinarna jest to odpowiedzialność typu karnego za wykroczenia dyscyplinarne, w tym za uchybienie godności lub zasadom etyki wykonywania danego zawodu, ponieważ jest to odpowiedzialność za popełnienie czynu zabronionego pod groźbą kary. Sankcja dyscyplinarna należy do grupy środków przymusu państwowego, które mają charakter kary. W konsekwencji sprawowanie władzy dyscyplinarnej przez organy samorządu zawodowego jest formą wykonywania władzy publicznej (wyrok WSA w Opolu z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn.. akt II SAB/Op 46/14.
Sąd I instancji podkreślił, że trudno się zgodzić ze stanowiskiem organu, że wykonywanie kar dyscyplinarnych i kwestia uiszczenia kosztów postępowania dyscyplinarnego jest sprawą jedynie ze sfery wewnątrzorganizacyjnej samorządu zawodowego, do której nie mają zastosowania przepisu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sprawowanie władzy dyscyplinarnej przez organy samorządu zawodowego, w tym wykonywanie kar dyscyplinarnych przez dziekana rady okręgowej izby radców prawnych, jest formą wykonywania władzy publicznej, skoro kara dyscyplinarna należy do grupy środków przymusu państwowego o charakterze karnym. W postępowaniu wykonawczym dziekan rady OIRP podejmuje szereg czynności wykraczających poza sferę wewnątrzorganizacyjną samorządu radcowskiego, w tym zawiadamia o orzeczeniu kary zawieszenia i pozbawienia prawa wykonywania zawodu wymienione w ustawie podmioty zewnętrzne. Nałożenie tego rodzaju kary dyscyplinarnej wywołuje bowiem skutki również wobec podmiotów zewnętrznych. Radca prawny nie może wówczas świadczyć pomocy prawnej ani też występować przed organami państwowymi w charakterze pełnomocnika procesowego. Kary pieniężne i nałożone na radcę prawnego koszty postępowania dyscyplinarnego podlegają wyegzekwowaniu w drodze egzekucji prowadzonej w trybie przepisów k.p.c, a dziekanowi rady OIRP przysługują uprawnienia wierzyciela, które również wykraczają poza czynności wewnątrzorganizacyjne samorządu zawodowego. Kary pieniężne i koszty postępowania dyscyplinarnego stanowią wpływy OIRP, a informacje o majątku samorządów zawodowych objęte są zakresem informacji publicznej (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c).
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 141 § 4, w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 16 ust. 1, art. 14 ust. 2, art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, wadliwe przedstawienie stanu sprawy polegające na stwierdzeniu, że Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. na dzień wniesienia skargi w niniejszej sprawie pozostawał w bezczynności w załatwieniu wniosku strony skarżącej, podczas gdy Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. nie pozostawał w bezczynności,
2. art. 141 § 4, w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 16 ust. 1, art. 14 ust. 2, art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, wadliwe przedstawienie stanu sprawy polegające na stwierdzeniu, że Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. powinien załatwić wniosek strony skarżącej o udzielenie informacji publicznej albo przez udzielenie informacji publicznej w formie materialno- technicznej albo wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej albo decyzji o umorzeniu postępowania, podczas gdy Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. załatwił wniosek pismem z 2.10.2018 r. nr [...] i z 30.10.2018 r. nr [...],
3. art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez zobowiązanie Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami, podczas gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powinien w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalić skargę w całości, bowiem nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego,
4. art. 141 § 4 w zw. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 16 ust. 1, art. 14 ust. 2, art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. poprzez wadliwe wskazania co do dalszego postępowania w zakresie obowiązku udzielenia informacji publicznej w formie materialno-technicznej albo wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej albo decyzji o umorzeniu postępowania.
II. prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. błędną wykładnię przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. polegającą na błędnym przyjęciu, iż żądana przez skarżącego informacja o wykonaniu nałożonych kar dyscyplinarnych jak i zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego jest informacją publiczną, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do stwierdzenia, iż informacja o wykonaniu kar dyscyplinarnych i zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego nie jest informacją publiczną, lecz należy do sfery danych wewnątrzorganizacyjnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.,
2. błędną wykładnię przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.d.i.p., polegającą na błędnym przyjęciu, iż informacje o wykonaniu nałożonych kar dyscyplinarnych jak i zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego jest informacją publiczną, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do stwierdzenia, iż informacja o wykonaniu kar dyscyplinarnych i zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego nie jest informacją publiczną, lecz należy do sfery danych wewnątrzorganizacyjnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.,
3. błędne zastosowanie art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.d.i.p. będące efektem wadliwej wykładni tych przepisów polegającej na błędnym przyjęciu, iż żądane we wniosku z 17.09.2018r. i 16.10.2018r. informacje o wykonaniu nałożonych kar dyscyplinarnych jak i zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego jest informacją publiczną - poprzez wskazanie, że Dziekan Rady OIRP błędnie uznał że żądane we wniosku strony informacje nie są informacją publiczną, podczas gdy informacja o wykonaniu kar dyscyplinarnych i zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego nie jest informacją publiczną, lecz należy do sfery danych wewnątrzorganizacyjnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., czego efektem jest brak potrzeby stosowania w przedmiotowej sprawie przepisów art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.d.i.p.,
4. błędne zastosowanie art. 16 ust. 1, art. 14 ust. 2, art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. będące efektem wadliwej wykładni przepisów art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.d.i.p., polegającej na błędnym przyjęciu, iż informacje o wykonaniu nałożonych kar dyscyplinarnych jak i zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego jest informacją publiczną, podczas gdy informacja o wykonaniu kar dyscyplinarnych i zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego nie jest informacją publiczną, lecz należy do sfery danych wewnątrzorganizacyjnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. publicznej, czego efektem jest brak potrzeby stosowania w przedmiotowej sprawie art. 16 ust. 1, art. 14 ust. 2, art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, ewentualnie rozpoznanie skargi kasacyjnej w razie uznania że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] spółka jawna z siedzibą w [...] wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w przypadku ustanowienia pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie pismem z 30 maja 2022 r., (k. 101 a.s.) oraz strona przeciwna pismem z 13 maja 2022 r. (k. 98 a.s.) wyraziły zgodę na skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej, stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
W przypadku sformułowania zarzutów w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przedstawianych jako skutek przyjęcia przez sąd wojewódzki określonego poglądu w sferze prawa materialnego, z czym nie zgadza się autor skargi kasacyjnej, prezentujący inny pogląd w sferze prawa materialnego niż ten, który przyjęto za podstawę wyroku, właściwe jest rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia prawa materialnego, skoro zasadność zarzutów natury procesowej może się okazać skuteczna jedynie wówczas, gdy przyjęcie przez sąd wojewódzki określonego poglądu w sferze prawa materialnego okazałoby się wadliwe.
Jako nieuzasadniony ocenić należy zarzut naruszenia przez błędną wykładnię przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Otóż wbrew powołanej w podstawie kasacyjnej postaci naruszenia, z treści tego zarzutu i jego uzasadnienia wynika, iż nie chodzi o błędną wykładnię art. 1 ust. 1 u.d.i.p., lecz o jego niewłaściwe zastosowanie. Strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje bowiem zakwalifikowanie (przyjęcie), że "żądana przez skarżącego informacja o wykonaniu nałożonych kar dyscyplinarnych jak i zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego jest informacją publiczną". Zatem strona skarżąca kasacyjnie usiłowała w istocie zakwestionować stanowisko Sądu I instancji w zakresie ustalonego stanu faktycznego sprawy wskazując, że wniosek dotyczył informacji, która nie ma charakteru informacji publicznej, a tym samym nie zachodziły podstawy do jej udostępnienia lub wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia oraz wystarczył fakt poinformowania o tym wnioskodawcy. Nadto podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, a autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12). Tymczasem autor niniejszej skargi kasacyjnej nie przedstawił w uzasadnieniu odmiennego od zaprezentowanego przez Sąd I instancji rozumienia art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i zawartego tam pojęcia "informacji publicznej".
Z tych samych powodów niezasadny jest także zarzut błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.d.i.p. Również w przypadku tego zarzutu błędnie wskazano postać podstawy kasacyjnej powołując błędną wykładnię powyższych przepisów zamiast ich błędne zastosowanie. Dodać także należy, że jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie dokonywał wykładni tych przepisów, a jedynie przywołał je właśnie w kontekście ich zastosowania. Co więcej przepisy te odnoszą się do stwierdzenia, że "prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej ..." (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) oraz że "prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualna wiedzę o sprawach publicznych" (art. 3 ust. 2 u.d.i.p.", a nie do tego co jest informacja publiczną (co należy kwalifikować jako informację publiczną).
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.d.i.p. poprzez błędne ich zastosowanie "będące efektem wadliwej wykładni tych przepisów polegającej na błędnym przyjęciu, iż żądane we wniosku z 17.09.2018 r. i 16.10.2018 r. informacje o wykonaniu nałożonych kar dyscyplinarnych jak i zwrotu kosztów postępowania dyscyplinarnego jest informacją publiczną". Otóż jak wskazano wyżej skarżący kasacyjnie nie zdołał skutecznie zakwestionować przyjętego przez Sąd I instancji rozumienia tych przepisów. Przyjmując, że zarzut odnosi się do niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów do przyjętego w sprawie stanu faktycznego, to nie został on skutecznie zakwestionowany przez skarżącego. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).
W konsekwencji oczywiście bezzasadny jest zarzut błędnego zastosowania art. 16 ust. 1, art. 14 ust. 2, art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Pomijając fakt, iż przepisy te mają charakter procesowy, a więc powinny być zaskarżane w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a nie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenia prawa materialnego, to Sąd I instancji nie dokonywał ich wykładni, a jedynie wskazał na konieczność ich zastosowania przez podmiot zobowiązany uznając, że wnioskowana informacja jest informacją publiczną.
Jako nie zasługujące na uwzględnienie ocenić należy zarzuty naruszenia przepisów postępowania art. 141 § 4, w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 oraz art. 16 ust. 1, art. 14 ust. 2, art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p.
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można jednak skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Podnieść też trzeba, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Nie mógł zatem osiągnąć skutku zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., za pomocą którego – co trzeba raz jeszcze podkreślić – nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, oceny tego stanu, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania przepisów prawa. Należy podkreślić, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Sytuacja taka nie występuje w niniejszej sprawie, skoro z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, jakie motywy legły u podstaw zastosowania art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. Kwestia czy motywy te były trafną konsekwencją oceny stanu faktycznego sprawy i prawidłowej wykładni przepisów prawa zastosowanych w sprawie, nie podlega ocenie w ramach analizy zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. również – jak to miało miejsce w przypadku rozpatrywanej skargi kasacyjnej – w powiązaniu z zarzutem naruszenia art. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i innymi przepisami, co do których zarzuty okazały się nieuzasadnione. Fakt, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z argumentacją Sądu I instancji zaprezentowaną w uzasadnieniu, nie została nią przekonana, a wręcz uważa ją za błędną nie oznacza eo ipso naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Tym samym brak podstaw do uznania, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazania co do dalszego postępowania w zakresie obowiązku udzielenia informacji publicznej w formie materialno-technicznej albo wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej albo decyzji o umorzeniu postępowania są wadliwe.
Wreszcie podniesienie zarzutu naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. jest sformułowane o tyle niepoprawnie, że te dwa przepisy zawierają normy przeciwstawne i art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie może zostać naruszony równocześnie z art. 151 p.p.s.a., są to bowiem przepisy wzajemnie się wykluczające, stosowane przez sąd w różnych stanach prawnych.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a. (pkt 1 wyroku).
Wniosek strony skarżącej - [...] spółka jawna z siedzibą w [...] o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w oparciu o art. 204 pkt 2 p.p.s.a. został oddalony (pkt 2 wyroku), ponieważ skarżąca nie wykazała (sporządzając samodzielnie odpowiedź na skargę kasacyjną), że takowe koszty poniósł, a zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 przepisy art. 204 i art. 205 § 2 – 4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a., stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów jedynie za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI