III OSK 1748/24

III OSK 1748/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Rafał Stasikowski
Symbol z opisem
6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne
Służba więzienna
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1042/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 8, art. 107 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2470
art. 96 ust. 2 pkt 7
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) protokolant starszy asystent sędziego Magdalena Zając po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1042/23 w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1042/23 oddalił skargę K. L. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zwolnienia ze służby.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 16 sierpnia 2021 r. do Aresztu Śledczego w W. wpłynęło pismo z Mazowieckiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Rejonowej w Warszawie o sygn. PK V WZ Ds.83.2020 informujące, iż w dniu 11 sierpnia 2021 r. K. L. - funkcjonariuszce Aresztu śledczego w W. przedstawiono zarzuty o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 239 § 1 Kodeksu Karnego w zw. z art. 18 § 2 Kodeksu Karnego, w zw. z art. 233 § 1 Kodeksu karnego, w zw. z art. 11 § 2 Kodeksu karnego.
Z uwagi na powyższe, wobec wymienionej zastosowano środki zapobiegawcze w postaci:
- dozoru Policji ze zobowiązaniem do stawiennictwa raz w tygodniu w KPP w Płońsku w terminach wyznaczonych przez Komendanta tej jednostki Policji, a także zawiadamiania Policji o zamierzonym wyjeździe z miejsca pobytu i terminie powrotu oraz zakazie jakiegokolwiek kontaktowania się ze współpodejrzanymi funkcjonariuszami Służby Więziennej występującymi w sprawie PK V WZ Ds.83.2020;
- poręczenia majątkowego w postaci wpłaty kwoty 20.000 zł na konto Prokuratury Regionalnej w Warszawie, w terminie do 18 sierpnia 2021 r.;
- zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza Służby Więziennej oraz
- zakazu opuszczania kraju połączonego z zakazem wydawania paszportu.
Dyrektor Aresztu Śledczego w W. działając na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1064 z późn. zm., zwana dalej: "u.s.w."), decyzją z dnia (...) r. nr (...) zawiesił st. szer. K. L. w czynnościach służbowych na okres od dnia 10 sierpnia 2021 r. do dnia 10 listopada 2021 r., a następnie decyzją nr (...) z dnia (...) r. okres zawieszenia przedłużył od dnia 11 listopada 2021 r. do dnia 11 lutego 2022 r. oraz decyzją nr (...) z dnia (...) r. - na okres od dnia 12 lutego 2022 r. do dnia 12 maja 2022 r.
W dniu 17 stycznia 2022 r. zostało wydane postanowienie o częściowej zmianie wobec K. L. zastosowanych środków zapobiegawczych w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariuszki Służby Więziennej. W dniu 16 lutego 2022 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, sygn. akt V Kp 14122, po rozpoznaniu zażalenia obrońcy K. L. na postanowienie prokuratora w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku o uchylenie środków zapobiegawczych, uwzględnił zażalenie, uchylając stosowane wobec st. szer. K. L. środki zapobiegawcze. Tym samym uchylił postanowienie prokuratora w przedmiocie stosowania środków zapobiegawczych z dnia 12 sierpnia 2021 r., zmienione postanowieniem prokuratora z dnia 17 stycznia 2022 r.
Wydając powyższe postanowienie Sąd uznał, że w związku z trwającym postępowaniem karnym, w którym zebrano już większość materiału dowodowego, nie zachodzi obawa matactwa w sprawie, co stanowiło przesłankę stosowania przedmiotowych środków zapobiegawczych.
Dyrektor Aresztu Śledczego w W., po uzyskaniu informacji dotyczących aktualnego etapu postępowania w stosunku do funkcjonariuszki, w tym dotyczących braku zmiany sytuacji prawnej st. szer. K. L. oraz charakteru zarzucanych jej czynów zabronionych, decyzją z dnia (...) r. nr (...) przedłużył do 12 miesięcy okres zawieszenia funkcjonariuszki w czynnościach służbowych od dnia 13 maja 2022 r. do dnia 10 sierpnia 2022 r.
W tym stanie rzeczy, mając na uwadze fakt, iż st. szer. K. L. od dnia 10 sierpnia 2021 r. pozostawała zawieszona w czynnościach służbowych na podstawie art. 94 ust. 1 i ust. 3 u.s.w., a w konsekwencji nie pełniła czynności służbowych na wyznaczonym jej stanowisku służbowym przez okres ponad 12-tu miesięcy, dyrektor Aresztu Śledczego uznał, że zaszły przesłanki do możliwości zwolnienia ww. funkcjonariuszki ze służby na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w.
Decyzją personalną z dnia (...) r. nr (...) Dyrektor Aresztu Śledczego w W. zwolnił st. szer. K. L. ze Służby Więziennej z dniem 11 sierpnia 2022 r. w związku z upływem 12-miesiecznego okresu zawieszenia.
Od powyższej decyzji K. L. złożyła odwołanie.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Warszawie (dalej: "organ odwoławczy") decyzją z dnia (...) r. nr (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") w związku z art. 96 ust. 2 pkt 7, art. 218 ust. 1 pkt 1, ust. 4 i 5 u.s.w. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Na powyższą decyzję K. L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponadto skarżąca wniosła o:
1) przeprowadzenie rozprawy;
2) zwrócenie się do Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie oraz Mazowieckiego Wydziału Zamiejscowego Prokuratury Krajowej w Warszawie celem załączenia do akt niniejszej sprawy akt sprawy: V Kp 14/22 zawisłej przed Sądem Rejonowym dla m.st. Warszawy w Warszawie oraz PK V WZ Ds.83.2020 prowadzonej przez Mazowiecki Wydział Zamiejscowy Prokuratury Krajowej w Warszawie, a następnie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach ww. spraw, a to wniosku z dnia 15 listopada 2021 r., protokołu z konfrontacji B. K. z Podejrzaną, zażalenia z dnia 2 grudnia 2021 r. oraz postanowienia wydanego w sprawie nim zainicjowanej - na fakty wskazane w treści tychże dokumentów;
3) zwrócenie się do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej celem załączenia do akt niniejszej sprawy akt sprawy, a następnie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy OI/K.154.12.2022.TŻ.MBM (Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Warszawie), a to orzeczenia z dnia 5 sierpnia 2022 r. wydanego w postępowaniu odwoławczym przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Warszawie - na fakty wskazane w treści ww. orzeczenia.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę K. L. uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło do wskazywanych w skardze naruszeń prawa procesowego dających podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzj
W ocenie Sądu pierwszej instancji organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepis art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. Redakcja przytoczonego art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. jednoznacznie wskazuje, że decyzja w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Zatem po ustaleniu przesłanki formalnoprawnej, jaką jest upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, organ powinien ustalić, czy istnieją przesłanki przemawiające za zwolnieniem funkcjonariusza ze służby. Przyjęta w art. 96 ust. 2 u.s.w. konstrukcja uznania administracyjnego pozwala organowi na wybór takiego rozstrzygnięcia, które uważa za najwłaściwsze dla osiągnięcia celów funkcjonowania służby więziennej, zarówno co do dalszego pozostawienia funkcjonariusza w służbie, mimo zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, jak i jego zwolnienia ze służby.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a ich rozstrzygnięcie nie posiada znamion dowolności. W decyzjach obu instancji została omówiona podstawa prawna, przytoczono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a także w sposób wyczerpujący umotywowano przyczyny, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy w swoich decyzjach o zwolnieniu ze służby w sposób przekonujący uzasadniły, że dalsze wykonywanie obowiązków przez skarżącą, z uwagi na rodzaj stawianych zarzutów, podważa autorytet funkcjonariusza Służby Więziennej zarówno wśród współpracowników, jak i osadzonych, zaufanie przełożonych, jak również godzi w dobre imię formacji. Organy zwróciły także uwagę na szczególne wymagania stawiane funkcjonariuszom Służby Więziennej, zwłaszcza w zakresie legitymowania się nieposzlakowaną opinią, wskazując że uzasadnione wątpliwości co do braku tego przymiotu dyskwalifikują skarżącą jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych i to tym bardziej, że wykonuje zadania na stanowisku wychowawcy penitencjarnego.
W oparciu o zastosowaną w sprawie podstawę zwolnienia skarżącej ze służby (art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w.) organy zobowiązane były zgromadzić taki materiał dowodowy, który pozwalałby na ocenę zaistnienia tej przesłanki, jak i pozwalałby na wyważenie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, co pozostaje w związku z uznaniowym charakterem decyzji o zwolnieniu ze służby w oparciu o wskazaną podstawę prawną. Taki materiał dowodowy, w ocenie Sądu pierwszej instancji, został w sprawie zgromadzony i nie podlega ocenie w postępowaniu o zwolnienie ze służby. W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący niewyjaśnienia przez organy obu instancji wszystkich okoliczności związanych z materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowaniu karnym.
Zdaniem WSA w Warszawie materiał dowodowy w sprawie dowodzi, że w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji o zwolnieniu skarżącej ze służby upłynęło 12 miesięcy od momentu jej zawieszenia w czynnościach służbowych. Nie ustały również przyczyny zawieszenia skarżącej w czynnościach służbowych, bowiem postępowanie karne wszczęte przeciwko skarżącej było nadal w toku. Dodać można, że powyższe potwierdził także pełnomocnik skarżącej podczas rozprawy w dniu 15 stycznia 2024 r. oświadczając, że postępowanie wobec skarżącej jest nadal na etapie postępowania przygotowawczego (k. 41 akt sądowych).
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wbrew stanowisku skargi, organy obu instancji rozważyły również dotychczasowy przebieg służby skarżącej. Wywiodły jednak, że inkryminowane zarzuty karne podważyły autorytet i wiarygodność oraz zaufanie przełożonych i podwładnych. Ponadto organy wskazały, że długotrwała absencja skarżącej w służbie ma wpływ zarówno na organizację, jak i efektywność działania jednostki, w której skarżąca pełniła służbę. Z jednej strony skutkuje ona zablokowaniem etatu i brakiem możliwości zatrudnienia na jej miejsce innego funkcjonariusza, z drugiej strony powoduje konieczność zapewnienia przez jednostkę tej formacji prawidłowej realizacji zadań, poprzez zobowiązanie innych funkcjonariuszy do wykonywania przez długi czas czynności za nieobecnego (zawieszonego) funkcjonariusza, co z pewnością dezorganizuje pracę i harmonogram służby pozostałych funkcjonariuszy.
Sąd podzielił opinię organu, że tego typu okoliczności nie wymagają szczególnego dowodzenia, gdyż oczywistym jest, że ciągłe trwanie zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych bez wątpienia dezorganizuje służbę oraz uniemożliwia efektywne wykorzystanie przydzielonych etatów, a także powoduje zablokowanie etatu i obciążenie innych funkcjonariuszy dodatkowymi obowiązkami, które byłyby wykonywane przez skarżącą.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organ odwoławczy zasadnie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w zakresie zwolnienia skarżącej ze służby w Służbie Więziennej, albowiem została spełniona przesłanka upływu dwunastomiesięcznego okres zawieszenia w czynnościach służbowych, o której mowa w art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. Jednocześnie organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie przekroczył granic dopuszczalnego uznania administracyjnego, w sposób wystarczający rozważając wszelkie okoliczności sprawy oraz prawidłowo stosując przepisy prawa materialnego oraz procedury administracyjnej, w tym zasad ogólnych k.p.a.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła K. L., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, zwana dalej: "p.p.s.a."):
1. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez co sąd naruszył przepisy p.p.s.a., tj. oddalił skargę i zastosował dyspozycję art. 151 p.p.s.a. zamiast skargę uwzględnić i zastosować dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
oceniając, że organ w prawidłowy sposób rozpatrzył cały materiał dowodowy, podczas gdy organ wadliwie rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie, z dowolną oceną dowodów, co prowadziło do niespójnych, błędnych ustaleń faktycznych, a to błędnego ustalenia, jakoby st. szer. K. L. była zawieszona w czynnościach służbowych od 10 sierpnia 2021 r. do 11 sierpnia 2022 r. przy jednoczesnym dostrzeżeniu, że wobec K. L. zastosowano środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych dopiero od 12 sierpnia 2021 r., a który został uchylony postanowieniem Prokuratora Prokuratury Mazowieckiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w Warszawie w sprawie PK V WZ Ds.83.2020 dnia 17 stycznia 2022 r., a także przy zaniechaniu całościowego i prawidłowego rozważenia treści i skutków (w szczególności dat, od których decyzje wywoływały skutki materialne w postaci zawieszenia - a to dopiero od momentu prawidłowego doręczenia decyzji) decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w W. w przedmiocie zawieszenia czy też w przedmiocie przedłużenia zawieszenia st. szer. K. L. w czynnościach służbowych, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że st. szer. K. L. była zawieszona w czynnościach służbowych przez okres 12 miesięcy - podczas gdy przy prawidłowym, całościowym rozpatrzeniu materiału dowodowego i prawidłowej jego ocenie zostałoby ustalone, że nie upłynął w przypadku st. szer. K. L. okres 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych - zarówno z tego powodu, że od 12 sierpnia 2021 roku (a tym bardziej późniejszej daty ewentualnego doręczenie decyzji wskazywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jako decyzji z 16 sierpnia 2024 r.) do końcowej daty ostatniej z wydanych decyzji, tj. 10 sierpnia 2022 roku nie upłynęło 12 miesięcy, ale też z uwagi na to, że nie był to ciągły okres zawieszenia - w dacie wydania decyzji z 11 sierpnia 2022 r. st. szer. K. L. nie była zawieszona w czynnościach służbowych i uprzednio nie minął okres 12 miesięcy zawieszenia. Należy bowiem mieć na uwadze, iż jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 8 września 2020 r. odnosząc się do decyzji o przedłużeniu zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza służby więziennej "Cel i charakter tej instytucji wymaga "wykonania" zarówno ze strony organu jak i funkcjonariusza. Z jednej strony jest to bowiem odsunięcie od czynności służbowych z drugiej zaś odpowiednio powstrzymywanie się od nich, Natychmiastowe wykonanie, pomimo nawet ewentualnego odwołania, możliwe jest zatem dopiero po zakomunikowaniu stronie o treści wydanej wobec niej decyzji czyli po doręczeniu decyzji funkcjonariuszowi. (....) skoro kwestionowane w tym postępowaniu rozstrzygnięcie o przedłużeniu okresu zawieszenia, wydawane w ramach uznania administracyjnego, jest decyzją konstytutywną, to może ono kształtować sytuację strony na przyszłość w sytuacji wydania i doręczenia go stronie przed upływem okresu poprzedniego zawieszenia. Tytułem wyjaśnienia wskazać należy, że akty konstytutywne tworzą, znoszą lub zmieniają stosunki prawne. W przeciwieństwie do aktów deklaratoryjnych (które nie tworzą nowych sytuacji prawnych, tylko potwierdzają ich powstanie z mocy samego prawa) wywołują skutki prawne dopiero od chwili ich wydania, ze skutkiem ex nunc. Wszystkie akty wydawane w ramach uznania administracyjnego, tzw. akty swobodne, są aktami konstytutywnymi (patrz M. Wierzbowski, Prawo Administracyjne, wydanie 12, wyd. Wolters Kluwer, str. 257). Zdaniem Sądu, przeciwnie do przedstawionej w decyzji oraz odpowiedzi na skargę argumentacji, w rozpatrywanej sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do uznania, że wydana w tej sprawie decyzja o charakterze niewątpliwie konstytutywnym, wbrew swojej istocie może działać z mocą wsteczną. Reasumując skoro zgodnie z art. 110 k.p.a. dopiero doręczenie wspomnianej decyzji stronie rodzi związane z nią skutki zarówno materialne i procesowe, nie da się pogodzić z podstawowymi zasadami wynikającymi z konstytucyjnej zasady państwa prawnego i zasady praworządności (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP) skonkretyzowanymi w art. 6 i 8 k.p.a., oraz samej istoty przedłużenia w zawieszenia w czynnościach służbowych (art. 94 ust. 3 zd. 2 u.s.w.) sytuacji, w której organ doręczając decyzję o charakterze uznaniowym wywodzi jej skutki z mocą wsteczną wbrew obowiązującym go regulacjom procesowym." Gdyby organ w prawidłowy sposób rozpatrzył cały materiał dowodowy, z uwzględnieniem dat doręczenia decyzji stanowiących podstawę wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby st. szer. K. L. ustaliłby w odmienny sposób okres zawieszenia w czynnościach służbowych st. szer. K. L., a to w ten sposób, iż w dacie wydania decyzji w przedmiocie zwolnienie ze służby nie upłynęło 12 miesięcy.
naruszenia, o jakich tu mowa, polegają na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów, przy czym w przypadku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. chodzi o brak zastosowania
2. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. przez co sąd naruszył przepisy p.p.s.a., tj. oddalił skargę i zastosował dyspozycję art. 151 p.p.s.a. zamiast skargę uwzględnić i zastosować dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. - oceniając, że organ w sposób wszechstronny i jednoznaczny wyjaśnił dlaczego w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki przemawiające za zwolnieniem skarżącej ze służby podczas gdy organ wydał decyzję, w której brak jest prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, w zakresie utrzymania w mocy skarżonej decyzji,
w szczególności poprzez brak prawidłowego wykazania jakie okoliczności poza samym jedynie formalnym podejrzeniem o zachowanie karalne - zwłaszcza wobec faktu, iż podejrzenia wobec K. L. oparte są jedynie o dowód z pomówień, który w toku postępowania karnego się nie ostał w związku ze zmianą zeznań pomawiającego ją B. K. - spowodowały naruszenie ważnego, skonkretyzowanego interesu służby i jak rozumianego w świetle przedmiotowej sprawy, w tym także w jakiej relacji jest rozumiane przez organ dobro służby do wywoływania w środowisku funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz szerszym odbiorze społecznym przeświadczenia, że pomówienie dokonane przez osadzonego - osobę bezsprzecznie skonfliktowaną z prawem - nawet wycofane, jest dla organu w rzeczywistości istotniejsze, niż lata wzorowej służby, nagród, nieposzlakowana opinia st. szer. K. L., powszechne i szeroko wyrażane przekonanie co do wysokiego poziomu etycznego oraz wzorowej służbowej postawy st. szer. K. L. i jednoznaczne poparcie dla niej wyrażane przez innych funkcjonariuszy, skorelowane z faktem, że st. szer. K. L. została pokrzywdzona pomówieniem jej przez jednego z osadzonych,
a także podczas gdy organ nie wskazał skąd wywodzi, że "wszystkie dowody w sprawie zostały swobodnie ocenione i uwzględnione" skoro w treści decyzji zwalniającej ze służby st. szer. K. L. brak jest informacji wskazujących na zapoznanie, się przez organ z dowodami wskazującymi na nieposzlakowaną opinię st. szer. K. L., z listą jej poparcia w środowisku zawodowym, z aktualnym stanem postępowania karnego w sprawie PK V WZ Ds.83.2020 prowadzonej przez Mazowiecki Wydział Zamiejscowego Departamentu ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji i informacjami dot. wycofania się ze swoich pierwotnych zeznań B. K. (jedynego źródła pomówienia st. szer. K. L. i wszczęcia postępowania karnego) i wynikającym z tego brakiem podstaw do skierowania przeciwko niej aktu oskarżenia, z wynikiem postępowania dyscyplinarnego związanego z zarzutami www. sprawie PK V WZ Ds.83.2020, wtoku którego ustalono iż "niezależnie od podniesionej argumentacji pełnomocnika st. szer. K. L. materiał dowodowy zebrany w sprawie nie jest wystarczający do uznania za udowodnione zarzutów, na podstawie których zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne", oraz następnie wskazujących na dokonanie oceny tych dowodów.
naruszenia, o jakich tu mowa, polegają na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów, przy czym w przypadku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. chodzi o brak zastosowania
3. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. przez co sąd naruszył przepisy p.p.s.a., tj. oddalił skargę i zastosował dyspozycję art. 151 p.p.s.a. zamiast skargę uwzględnić i zastosować dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oceniając, że organ prawidłowo podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy a następnie wydał decyzję z prawidłowym uzasadnieniem faktycznym i prawnym, mimo iż organ powielił w zaskarżonej decyzji wewnętrzne sprzeczności uprzedniej decyzji w zakresie jej uzasadnienia i ustalonego stanu faktycznego, poprzez odniesienie się do wskazanej w decyzji zwalniającej st. szer. K. L. ze służby przyczyny tego zwolnienia tj. z uwagi na rzekome stosowanie wobec K. L. środka zapobiegawczego, co zostało wprost wyrażone w uzasadnieniu decyzji zwalniającej ze służby w słowach: "Biorąc jednak pod uwagę fakt, iż funkcjonariusz nadal nie może podjąć wykonywania czynności z uwagi na stosowanie wobec niego środka zapobiegawczego, zwolnienie go ze służby należy uznać za uzasadnione" (str. 4 decyzji zwalniającej ze służby) podczas gdy wobec K. L. nie są stosowane żadne środki zapobiegawcze i co we wcześniejszej części uzasadnienia decyzji zostało dostrzeżone poprzez wskazanie w treści decyzji, że Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie uwzględnił zażalenie na postanowienie prokuratora i uchylił stosowane wobec st. szer. K. L. środki zapobiegawcze - co dostrzeżone zostało także w decyzji zaskarżonej skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie inicjującą postępowanie w toku którego wydany został wyrok zaskarżony niniejszą skargą, z tym że organ powielając powyższe stanowisko uzupełnił je o stwierdzenie, iż "wobec st. szer. K. L. nadal był stosowany środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych na mocy decyzji wydanej przez dyrektora jednostki" mimo tego, że
środki zapobiegawcze nie mogą być stosowane na podstawie decyzji administracyjnej, a jedynie w toku postępowania karnego
naruszenia, o jakich tu mowa, polegają na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów, przy czym w przypadku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. chodzi o brak zastosowania
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzuciła:
4. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - przez co Sąd naruszył przepisy p.p.s.a., tj. oddalił skargę i zastosował dyspozycję art. 151 p.p.s.a. zamiast skargę uwzględnić i zastosować dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
poprzez błędne uznanie, że organ prawidłowo zastosował rzeczony przepis prawa materialnego, podczas gdy w dacie wydania i jednocześnie doręczenia decyzji st. szer. K. L. nie upłynął wymagany zgodnie z treścią tego przepisu okres 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych
naruszenia, o jakich tu mowa, polegają na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów
5. naruszenie prawa materialnego tj. art. 96 ust. 2 pkt 7 u.s.w. poprzez jego błędną wykładnię, - przez co Sąd naruszył przepisy p.p.s.a., tj. oddalił skargę i zastosował dyspozycję art. 151 p.p.s.a. zamiast skargę uwzględnić i zastosować dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. - poprzez uznanie przez WSA w Warszawie, że organ prawidłowo, w tym zatem i z prawidłową wykładnią zastosował ww. przepis prawa materialnego, mimo że organ zastosował nieprawidłową wykładnię rzeczonego przepisu, wskazującą, że przesłanka zawieszenia funkcjonariuszki przez okres 12 miesięcy w czynnościach służbowych z powodu wszczęcia postępowania karnego "bez badania dodatkowych argumentów jest wystarczająca do zwolnienia funkcjonariusza ze służby" oraz iż "w danym postępowaniu ustaleniu podlega jedynie przesłanka upływu określonego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych oraz czy postępowanie nadał się toczy" mimo że fakultatywny charakter zwolnienia funkcjonariusza wymaga przy wydawaniu decyzji w ramach uznania administracyjnego przeprowadzenia należytego i starannego, zindywidualizowanego umotywowania tejże decyzji, w świetle całości zebranego i dokładnie przeanalizowanego materiału dowodowego, a sam jedynie fakt niezakończenia postępowania karnego nie należy do przesłanek wyżej wskazanego przepisu.
Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie na rozprawie niniejszej skargi kasacyjnej.
Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie wniosła o:
a. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wniosku z dnia 15 listopada 2021 r., protokołu z konfrontacji B. K. z Podejrzaną, zażalenia z dnia 2 grudnia 2021 r. znajdujących się w aktach sprawy o sygn. PK V WZ Ds.83.2020 prowadzonej przez Mazowiecki Wydział Zamiejscowy Prokuratury Krajowej w Warszawie oraz z postanowienia wydanego w sprawie nim zainicjowanej ww. wnioskiem - znajdującego się w aktach sprawy V Kp 14/22 zawisłej przed Sądem Rejonowym dla m.st. Warszawy w Warszawie - przy czym jednocześnie wnoszę o zwrócenie się Sądu Rejonowego dla m.st Warszawy w Warszawie oraz Mazowieckiego Wydziału Zamiejscowego Prokuratury Krajowej w Warszawie celem załączenia do akt niniejszej sprawy akt ww. sprawy
- na fakt braku podstaw do skierowania przeciwko st. szer. K. L. aktu oskarżenia, na fakt pomówienia st. szer. K. L. przez osadzonego, który wycofał się z wykreowanego przez siebie pomówienia wzorowej funkcjonariuszki służby więziennej, na fakt braku istnienia innych okoliczności poza samym jedynie formalnym podejrzeniem o zachowanie karalne które wskazywałby w świetle powyższych faktów na ważny, skonkretyzowany interes służby w zwolnieniu ze służby st. szer. K. L.
b. "wnoszę" o zwrócenie się do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej celem załączenia do akt niniejszej sprawy akt sprawy OI/K.154.12.2022.TŻ.MBM, a następnie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy OI/K.154.12.2022.TŻ.MBM (Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Warszawie), a to orzeczenia z dnia 5 sierpnia 2022 r. wydanego w postępowaniu odwoławczym przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Warszawie - na fakty wskazane w treści ww. orzeczenia, na fakt dokonania przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Warszawie w oparciu o tożsamy co w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy negatywnej oceny orzeczenia w postępowaniu dyscyplinarnym i uchylenia orzeczonej kary dyscyplinarnej w postaci wydalenia ze służby, na fakt dokonania przez organ ustalenia, że materiał dowodowy nie jest wystarczający do uznania za udowodnione zarzutów na podstawie zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne (związane z zarzutem w postępowaniu o sygn. PK V WZ Ds.83.2020 prowadzonej przez Mazowiecki Wydział Zamiejscowy Prokuratury Krajowej w Warszawie).
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, wynikają z przepisu art. 174 p.p.s.a. Wedle jego pkt 1 może ją stanowić naruszenie prawa materialnego, przy czym przewiduje się dwie jego postacie, a mianowicie błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał możliwość istotnego wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym polega na dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu skargi w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, jak i naruszenie prawa materialnego. Zasadniczo jako pierwsze podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia prawa procesowego, bowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do kontrolowania dokonanej przez sąd pierwszej instancji wykładni lub zastosowania przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie jednak nie jest możliwe zachowanie w pełni tego schematu, z uwagi na powiązanie zarzutów naruszenia prawa materialnego z zakresem ustaleń stanu faktycznego.
Za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, w wyniku czego nie dokonują oceny całokształtu materiału dowodowego.
Podkreślenia wymaga, że w każdym postępowaniu organ administracji publicznej zobowiązany jest do zgromadzenia dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy i poczynienia na tej podstawie niezbędnych ustaleń faktycznych. Tylko nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie.
W niniejszej sprawie, wbrew argumentacji skarżącej kasacyjnie, nie doszło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wszystkie fakty, które miały istotne znaczenie, zostały przez organy prawidłowo ustalone i rozważone w sposób niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy.
Mając na uwadze zastosowaną w niniejszej sprawie podstawę zwolnienia, którą stanowił art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1683), organ obowiązany był zgromadzić taki materiał dowodowy, który pozwalałby na ocenę zaistnienia zawartej w tym przepisie przesłanki. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taki materiał został w sprawie zgromadzony, a następnie została dokonana jego ocena. Okolicznością, która skłoniła organy do skorzystania z możliwości zwolnienia skarżącej ze służby, w oparciu o ww. przepis było ustalenie, iż z uwagi na przedstawienie jej zarzutów o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 239 § 1 Kodeksu karnego w zw. z art. 18 § 2 Kodeksu karnego, w związku z art. 233 § 1 Kodeksu karnego, w zw. z art. 11 § 2 Kodeksu karnego Dyrektor Aresztu Śledczego w W. decyzją nr (...) z (...) r., na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej zawiesił skarżącą w czynnościach służbowych na okres od 10 sierpnia 2021 r. do 10 listopada 2021 r., decyzją nr (...) z (...) r. okres zawieszenia przedłużył od 11 listopada 2021 r. do 11 lutego 2022 r. oraz decyzją nr (...) z (...) r. – na okres od 12 lutego 2022 r. do 12 maja 2022 r. Decyzją z 647 z 10 maja 2022 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w W. przedłużył do 12 miesięcy okres zawieszenia funkcjonariuszki w czynnościach służbowych od 13 maja 2022 r. do 10 sierpnia 2022 r. Okresy zawieszenia wynikały z treści ww. decyzji, których skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała skutecznie. Łącznie zatem okres zawieszenia w czynnościach służbowych trwał dwanaście miesięcy. Tym samym powyższy materiał dowodowy pozwalał na dokonanie oceny, czy zaistniały podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy. Niezrozumiałe są przy tym zarzuty skargi kasacyjnej koncentrujące się na kwestii doręczenia decyzji w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych. Prawdą jest, że decyzja wchodzi do obrotu prawnego z chwilą jej doręczenia, natomiast zakres kształtowanych nią uprawnień czy obowiązków determinowany jest treścią decyzji. Skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby skutecznie zakwestionowała ww. decyzje Dyrektora Aresztu Śledczego w W. w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych.
W konsekwencji uznać należy, że skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby przy wydawaniu decyzji organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł tego naruszenia.
Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., gdyż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się do kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy podkreślić, że zarówno organy obu instancji, jak i Sąd pierwszej instancji nie przyjęły, że ustalone w sprawie okoliczności faktyczne świadczą o tym, iż skarżąca popełniła zarzucany jej czyn. Organy rozstrzygające w sprawie nie były w przedmiotowej sprawie obowiązane do badania zasadności postawionych zarzutów karnych i ewentualnego ustalenia, czy skarżąca dopuściła się przypisywanego jej przestępstwa.
Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. i art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. został nieprawidłowo skonstruowany. Trzeba bowiem zauważyć, po pierwsze, że art. 8 k.p.a. składa się z dwóch paragrafów, w treści skargi kasacyjnej nie wskazano, naruszenie którego z nich skarżąca kasacyjnie zarzuca. Skarga kasacyjna powinna m.in. zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skonkretyzowana podstawa kasacyjna przyjmuje postać zarzutu, który podlega powiązaniu z odpowiednią jednostką redakcyjną tekstu aktu normatywnego, przy czym zasadą jest, że jeżeli podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (np. artykuł lub paragraf) jest podzielona na podjednostki, obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jednostek niższego rzędu w celu powiązania ich z treścią opisową zarzutu oraz precyzyjnego wyznaczenia granic kontroli kasacyjnej. W odniesieniu do art. 8 k.p.a. tego zabrakło. Nadto, po drugie, w świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie zbitki przepisów - szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji - bez wskazania konkretnie, na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe.
Także zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej nie mogły stanowić podstawy do uznania, że organy nie wykazały zasadności zwolnienia skarżącej ze służby. Stosownie do treści art. 96 ust. 2 pkt 7 tej ustawy funkcjonariusza można zwolnić się ze służby w przypadku upływu 12-miesięcznego okresu zawieszenia w czynnościach służbowych.
W niniejszej sprawie niewątpliwie przed wydaniem decyzji o zwolnieniu skarżącej ze służby upłynął dwunastomiesięczny termin zawieszenia jej w czynnościach służbowych.
Biorąc pod uwagę treść art. 94 ust. 2-4 ustawy o Służbie Więziennej w przypadku zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych przez 12 miesięcy, należy go albo przywrócić do służby albo zwolnić na podstawie art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej. Taka sytuacja nastąpiła w przedmiotowej sprawie. Organ uznając, że waga stawianych funkcjonariuszce zarzutów w postępowaniu karnym, o które została oskarżona, może mieć negatywny wpływ na wizerunek jednostki, zwolnił ją ze służby, podkreślając, że dobro Służby Więziennej i konieczność zapewnienia możliwości sprawnego realizowania powierzonych jej zadań wymagają, aby w gronie funkcjonariuszy znajdowały się osoby wolne od podejrzeń popełnienia przestępstw.
W niniejszej sprawie dostrzec należy, że stosunek służbowy funkcjonariusza Służby Więziennej należy do szczególnej grupy stosunków prawnych regulujących służbę funkcjonariuszy formacji zmilitaryzowanych. W tego typu formacjach zwanych "służbami mundurowymi" są nakładane na funkcjonariuszy obowiązki związane z realizacją szczególnych zadań związanych z ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego (por. art. 2 ustawy o Służbie Więziennej). Zadania te mają olbrzymie znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania Państwa, którego jednym z podstawowych obowiązków jest ochrona mieszkających w nim osób przed zagrożeniami o charakterze wewnętrznym. Stosunek służbowy charakteryzuje się obowiązkiem poświecenia życia i zdrowia przy wykonywaniu zadań, szczególnym rodzajem podległości służbowej i wyjątkową dyspozycyjnością. Konstrukcja stosunku służbowego, jako stosunku prawnego, zmierza zatem do tego, aby osoby będące funkcjonariuszami wykonywały w sposób prawidłowy zadania postawione przed każdą ze służb mundurowych, w tym również Służbą Więzienną. W zamian za obciążenie warunkami służby funkcjonariusze mają jasno określone zasady wykonywania obowiązków służbowych oraz reguły dotyczące zwolnienia ze służby. Przepisy regulujące stosunek służbowy mają zatem również charakter ochronny, ponieważ jasno określone reguły, w tym także te dotyczące zwolnienia ze służby, dają funkcjonariuszom pewność co do tego, jak wygląda ich sytuacja prawna, a więc jakie mają prawa związane ze wykonywaniem służby. W ten sposób chroniąc stabilność stosunku służbowego, ustawodawca pozwala funkcjonariuszom skoncentrować się na wykonywaniu zadań. Dlatego też ustawodawca określił w przypadku funkcjonariuszy Służby Więziennej zamknięty katalog przesłanek zwolnienia ze służby (art. 96 ustawy) oraz wygaśnięcia stosunku służbowego (art. 97 ustawy). Każda z przesłanek ustania stosunku służbowego posiada osobny charakter, ponieważ dotyczy innych przyczyn powodujących, że funkcjonariusz przestaje spełniać warunki do dalszego wykonywania zadań. Przesłanki te nie mogą być mieszane ani nie mogą wzajemnie się zastępować (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2021 r., III OSK 2813/21)
Podkreślić należy, że użycie w art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej zwrotu "można zwolnić" oznacza, że rozwiązanie stosunku służbowego na tej podstawie zostało pozostawione tzw. uznaniu administracyjnemu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola w takich przypadkach dotyczy jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która powiązana jest z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki
administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2010 r., I OSK 130/10).
Sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji, wypełniając treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizują określoną politykę stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 19 maja 2011 r., I OSK 301/11). W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia ze służby sądy badają jedynie, czy przy podejmowaniu decyzji o rozwiązaniu stosunku służbowego nie doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i oceniać stosowanej przez nie polityki kadrowej, a tym samym przesądzać, czy dana osoba powinna pozostać funkcjonariuszem określonej formacji, czy też może być z tego grona wykluczona.
Prawidłowe zastosowanie zatem art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej oznacza, że organ powinien w uzasadnieniu decyzji wskazać na okoliczności, które powodują, iż dalsze pozostawanie funkcjonariusza w służbie jest ze względu na ważny interes Służby Więziennej niedopuszczalne. Okoliczności te powinny się wiązać przede wszystkim z zabezpieczeniem prawidłowego wykonywania zadań przez daną formację (por. wyrok NSA z 26 lipca 2018 r., I OSK 1635/18).
W powyższym kontekście Sąd pierwszej instancji odniósł się do twierdzeń organów, iż dalsze wykonywanie obowiązków przez skarżącą z uwagi na rodzaj stawianych zarzutów podważa autorytet funkcjonariusza Służby Więziennej zarówno wśród współpracowników, jak i osadzonych, zaufanie przełożonych, jak również godzi w dobre imię formacji. W przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do zakwestionowania stanowiska organu, że waga czynów, o których popełnienie skarżąca został oskarżona, może mieć negatywny wpływ na wizerunek jednostki, a tym samym, iż organ dowiódł, że zasadnym jest jego zwolnienie jej ze służby.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo wykazano w zaskarżonej decyzji, że rodzaj i waga stawianych funkcjonariuszowi zarzutów w postępowaniu karnym determinuje rozstrzygnięcie organu w przedmiocie zwolnienia. Ze statusem funkcjonariusza Służby Więziennej wiąże się bowiem szczególny stopień społecznego zaufania, który odnosi się zarówno do sfery służby, jak i postawy osobistej. W szeregach Służby Więziennej winni zatem pozostawać jedynie funkcjonariusze obdarzeni wyjątkowym zaufaniem społecznym, jak również zaufaniem przełożonych, co wynika bezpośrednio z art. 27 ustawy o Służbie Więziennej, który stanowi, że funkcjonariusze powinni wykazywać się wysokim poziomem moralnym, a wobec osób pozbawionych wolności oddziaływać swoim własnym przykładem. Wedle natomiast art. 38 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej służbę w Służbie Więziennej może pełnić osoba, która daje rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych zadań. Dlatego też postawienie skarżącej zarzutów o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 239 § 1 k.k. (przestępstwo poplecznictwa) w zw. z art. 18 § 2 k.k. (podżeganie), w zw. z art. 233 § 1 k.k. (przestępstwo składania fałszywych zeznań) w zw. z art. 11 § 2 k.k. może nasuwać uzasadnione wątpliwości, co do zachowania przez nią przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii. "Poszlaka" w języku polskim oznacza bowiem podejrzenie, natomiast "nieposzlakowany" - to ten, któremu nie można nic zarzucić, przypisać, nieskazitelny. Powyższe pojęcie odnosi się zarówno do sfery życia prywatnego, jak i zawodowego. Utratę przymiotu "nieposzlakowanej opinii" nie powoduje tylko karalność danej osoby. Taki skutek może wywoływać także znalezienie się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji (tak jak w niniejszej sprawie). Zatem samo już podejrzenie o możliwości popełnienia przez skarżącą ww. czynów świadczy o niespełnieniu wymogu nieskazitelnej postawy moralnej, która determinuje możliwość pełnienia służby publicznej.
Przypisywane skarżącej czyny godzą w odbiór publiczny Służby Więziennej, której funkcjonariusz jest przedstawicielem w swoim miejscu zamieszkania czy środowisku lokalnym. Pozostawienie funkcjonariusza w czynnej służbie mogłoby także negatywnie wpływać na utrzymanie dyscypliny wśród osadzonych. W uwarunkowaniach niniejszej sprawy interes skarżącej nie mógł zatem zyskać przewagi nad dobrem Służby Więziennej.
Tym samym nie można uznać, że w niniejszej sprawie zarzuty naruszenia art. 96 ust. 2 pkt 7 ustawy o Służbie Więziennej mogły stanowić postawę do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.