III OSK 1747/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą środowiskowych uwarunkowań dla budowy budynków inwentarskich, uznając raport oddziaływania na środowisko za wystarczający.
Skarga kasacyjna dotyczyła decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy budynków inwentarskich. Strony zarzucały organom administracji i sądowi niższej instancji błędy w ocenie raportu oddziaływania na środowisko, w tym brak analizy uciążliwości odorowej i niewłaściwe przedstawienie wariantów inwestycji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając raport za kompletny i spójny, a zarzuty za nieuzasadnione.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza S. o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla budowy dwóch budynków inwentarskich. Strony skarżące zarzucały organom administracji i sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w szczególności dotyczące oceny raportu o oddziaływaniu na środowisko. Kwestionowano m.in. brak analizy uciążliwości odorowej, sposób magazynowania gnojowicy, szacowanie produkcji nawozu oraz pozorny charakter wariantu alternatywnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że raport o oddziaływaniu na środowisko, mimo iż jest dokumentem prywatnym, posiada szczególną wartość dowodową i został prawidłowo oceniony przez organy administracji. Podkreślono, że strony miały możliwość zgłaszania zastrzeżeń i przedstawienia kontrraportu, czego nie uczyniły. Sąd uznał również, że przedstawione warianty inwestycji, w tym alternatywny i najkorzystniejszy dla środowiska, zostały prawidłowo opisane i uzasadnione, a zarzuty dotyczące ich pozorności lub braku analizy są niezasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko posiada szczególną wartość dowodową i może stanowić podstawę decyzji, jeśli jest spójny, logiczny i zgodny z prawem, a strona nie przedstawiła skutecznych dowodów na jego wadliwość.
Uzasadnienie
Raport o oddziaływaniu na środowisko jest opracowywany przez osoby posiadające wiadomości specjalne i podlega ocenie organów specjalistycznych. Organ nie jest zobowiązany do samodzielnego badania parametrów, jeśli raport jest wiarygodny. Strona kwestionująca raport powinna przedstawić dowody, np. kontrraport lub ekspertyzę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.u.i.ś. art. 80 § ust. 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.u.i.ś. art. 66 § ust. 1 pkt 5 lit. a) i b)
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.u.i.ś. art. 77 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.u.i.ś. art. 77 § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.u.i.ś. art. 81 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.n.n. art. 18 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu
u.n.n. art. 3 § ust. 3
Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu
u.o.p. art. 66 § ust. 1 pkt 2 lit. a)
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 84 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3 w zw. z ust. 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez nieuchylenie decyzji organów administracyjnych i niezasadne oddalenie skargi pomimo nieprawidłowości w raporcie oddziaływania na środowisko (brak środków przeciwdziałających uciążliwości odorowej, błędne określenie wielkości produkcji nawozu, pozorny wariant alternatywny). Naruszenie przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a) i b) u.u.i.ś. w zakresie oceny raportu o oddziaływaniu na środowisko.
Godne uwagi sformułowania
raportowi przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy przedsięwzięcia organ nie jest natomiast zobowiązany do samodzielnego badania i ustalania parametrów na podstawie wiedzy specjalistycznej, w sytuacji gdy dysponuje raportem, który uznaje za wiarygodny i zupełny podważenie ustaleń raportu powinno zatem nastąpić poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych (tzw. kontrraportu)
Skład orzekający
Beata Jezielska
sprawozdawca
Olga Żurawska - Matusiak
przewodniczący
Rafał Stasikowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ocena raportów o oddziaływaniu na środowisko, rola biegłego w postępowaniu administracyjnym, analiza wariantów inwestycji w kontekście środowiskowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów dotyczących raportów środowiskowych i procedury administracyjnej w kontekście budowy obiektów inwentarskich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska w kontekście inwestycji rolniczych, a argumentacja stron i rozstrzygnięcie sądu pokazują niuanse prawne związane z oceną raportów środowiskowych.
“Czy raport środowiskowy wystarczy? NSA rozstrzyga o budowie fermy.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1747/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-12-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Beata Jezielska /sprawozdawca/ Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/ Rafał Stasikowski Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 Hasła tematyczne Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia Sygn. powiązane II SA/Bd 1359/18 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2019-03-12 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2016 poz 1688 art. 11 ust 3, 2, 12 ust 1 Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. L. i P. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 1359/18 w sprawie ze skargi G. L. i P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 24 września 2018 r. nr SKO-4220/31/18 w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wyrokiem z 12 marca 2019 r. (sygn. akt II SA/Bd 1359/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. L. i P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z 24 września 2018 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity na dzień orzekania przez WSA Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 24 września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z 29 czerwca 2018 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków inwentarskich wraz z infrastrukturą towarzyszącą (w dwóch etapach) na działce o nr ewidencyjnym [...] w miejscowości C., gmina S., wydaną na wniosek J. F.. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może być wydana jedynie w przypadkach określonych w art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2017 r., poz. 1405 t.j. ze zm., dalej jako: u.u.i.ś.), a żadna z tych przesłanek nie zaistniała. Podkreślono, że zarówno Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B., jak i Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. zgodnie wskazali, że zamierzenie inwestycyjne nie będzie w sposób negatywny oddziaływać na środowisko naturalne, a wszelkie stawiane warunki środowiskowe zostały w całości uwzględnione w treści decyzji wydanej przez organ I instancji. Także Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej PGE Wody Polskie w G. uzgodnił przedmiotową inwestycję. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji odnośnie do braku podstaw do sporządzenia dodatkowego raportu przez niezależnego biegłego, ponieważ zaskarżona decyzja wydawana jest w oparciu o raport i jego ustalenia, a ponadto wydane w trakcie prowadzonego postępowania opinie określiły w sposób jednoznaczny, że przy zachowaniu odpowiednich warunków, nie dojdzie do zagrożenia stanu środowiska, a oddziaływanie zamierzonej inwestycji, nie przekroczy wyznaczonych przepisami standardów. Wskazano, że podnoszona przez strony kwestia immisji nie może stanowić przesłanki do uchylenia decyzji, gdyż ustawodawca nie przewidział w polskim porządku prawnym np. ochrony powietrza przed zapachami, a jedynie przed określonymi substancjami w powietrzu. W skardze na powyższą decyzję wniesiono o jej uchylenie, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Oddalając skargę WSA wskazał, że wprawdzie raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem prywatnym, ale nie oznacza to, że każdorazowo musi być poddany ocenie przez biegłego. W przepisach u.u.i.ś. ustawodawca przewidział bowiem udział w postępowaniu wyspecjalizowanych organów, które są powołane przez ustawodawcę do orzekania w tego rodzaju sprawach. Ponadto raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Jeżeli zatem złożony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko odpowiada przepisom prawa oraz jest spójny, logiczny i przekonujący, to nie jest koniecznym szczegółowa ocena jego wartości dowodowej. Wskazano, że organ dysponował informacjami dotyczącymi średniorocznego i godzinowego stężenia amoniaku i siarkowodoru, wynikającymi z raportu oraz jego uzupełnienia. Przy czym podano, że w obydwu analizowanych wariantach standardy jakości powietrza będą dotrzymane oraz stwierdzono, że przesunięcie inwestycji na część południową działki inwestora poprawi wprawdzie warunki areosanitarne mieszkańców budynków znajdujących się po północnej stronie planowanej inwestycji, w tym w budynku skarżących, ale jednocześnie pogorszy warunki areosanitarne dla mieszkańców od strony zachodniej i południowo – zachodniej. Podniesiono, że z uwagi na planowaną maksymalną obsadę zwierząt w gospodarstwie po zrealizowaniu dwóch etapów inwestycji inwestor nie jest objęty wymogiem określonym w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1259) i może w całości zbyć powstający w trakcie hodowli nawóz naturalny do bezpośredniego rolniczego wykorzystania wyłącznie na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności (art. 3 ust. 3 ustawy o nawozach), a ustawa nie stawia ograniczeń, aby zbywanie następowało zawsze na rzecz tych samych osób. Nie jest zatem możliwe określenie konkretnych działek, w sposób powtarzalny wykorzystywanych do zagospodarowania gnojówki i gnojowicy, a tym samym nie można w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dokonać ustalenia odnośnie do oddziaływania na środowisko, związanego z systematycznym użytkowaniem takich działek do zagospodarowania gnojówki i gnojowicy. Wskazano, że stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.u.i.ś. w raporcie wymieniono obszary chronione zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz podano, że inwestycja położona jest poza tymi obszarami, a ponadto, że na podstawie przeprowadzonej analizy nie stwierdzono możliwości negatywnego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności na cele i przedmiot ochrony obszarów podlegających ochronie. Podano, że wprawdzie w treści zaskarżonej decyzji wskazano, że sąsiedztwo działki inwestora stanowią jedynie pola uprawne oraz droga gruntowa, ale z całości akt sprawy wynika, że dotyczy to jedynie bezpośredniego sąsiedztwa planowanej inwestycji. Natomiast ani z treści decyzji, ani z akt sprawy nie wynika, aby organy ograniczyły się przy rozpatrywaniu sprawy jedynie do pól uprawnych i drogi gruntowej, z pominięciem zabudowy mieszkaniowej, w tym budynku mieszkalnego skarżących. Podkreślono, że odmowa wydania decyzji środowiskowej następuje tylko w ściśle określonych przypadkach wskazanych przez ustawodawcę (art. 80 ust. 2, art. 77 ust. 1, art. 81 ust. 1, 2 i 3 u.u.i.s.), które w przedmiotowej sprawie nie zaistniały. Od wyroku tego skargę kasacyjną wywiedli G. L. i P. L. zaskarżając go w całości i zarzucając: I. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organów administracyjnych obu instancji i niezasadne oddalenie skargi pomimo okoliczności, że organy przy ocenie przedłożonego przez inwestora raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wbrew powinności wynikającej z treści przepisów art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., pominęły i nie wyjaśniły nieprawidłowości zawartych w treści tego raportu, a odnoszących się do: - niewskazania przez inwestora środków mających na celu przeciwdziałanie tzw. uciążliwości odorowej związanej z gnojowicą, która będzie magazynowana przez inwestora w kanałach podrusztowych na gnojowicę w okresach od 1 grudnia do 28 lutego każdego roku (okres obowiązywania zakazu aplikowania nawozów naturalnych na grunty); - określenia wielkości produkcji nawozu dla loszek remontowych w sposób sprzeczny z załącznikiem do rozporządzenia wskazanego na str. 23 raportu; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez nieuchylenie decyzji organów administracyjnych obu instancji i niezasadne oddalenie skargi pomimo okoliczności, że organy nie uwzględniły wniosku dowodowego skarżących o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska, którego przeprowadzenie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy było zasadne; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organów administracyjnych obu instancji i niezasadne oddalenie skargi pomimo okoliczności, że organy w toku prowadzonego postępowania administracyjnego naruszyły wyżej przytoczone przepisy k.p.a., przez błędne ustalenie, że przedłożony przez inwestora raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko spełnia wymogi z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a) i b) u.u.i.ś., podczas gdy: - zaproponowany przez inwestora racjonalny wariant alternatywny jest pozorny, albowiem jedyną zmienną odróżniającą ten wariant od wariantu proponowanego przez inwestora jest system ogrzewania planowanej inwestycji; - przedłożony przez inwestora raport nie zawiera prawidłowego opisu analizowanego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska oraz uzasadnienia jego wyboru; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a) i b) u.u.i.ś. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że: - przedłożony przez inwestora raport zawiera prawidłowy opis analizowanego racjonalnego wariantu alternatywnego wraz z uzasadnieniem jego wyboru; - przedłożony przez inwestora raport zawiera prawidłowy opis analizowanego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem jego wyboru. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono, że w raporcie inwestora, w opisie procesu technologicznego inwestor wskazał, że w okresie od 1 grudnia do 28 lutego każdego roku wytwarzaną gnojowicę będzie m.in. magazynował w kanałach podrusztowych na gnojowicę, nie wyjaśniając jednak, jakie konkretnie środki inwestor zamierza podjąć w stosunku do tak magazynowanej gnojowicy, aby zapobiec tzw. uciążliwości odorowej. Kanały podrusztowe nie są zaś całkowicie odizolowane od pomieszczeń, w których mają przebywać zwierzęta, a w konsekwencji odór z gnojowicy magazynowanej w tychże kanałach będzie rozprzestrzeniał się na pomieszczenia, w których będą przebywać zwierzęta, a następnie - poprzez urządzenia wentylacyjne - będzie uchodził na zewnątrz budynków inwentarskich. Podniesiono, że autorzy raportu dokonali oszacowania wielkości produkcji nawozu przez planowaną ilość trzody chlewnej, opierając się na załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Jednak załącznik ten nie przewiduje skali produkcji gnojowicy w bezściółkowym systemie utrzymania dla loszek remontowych, co czyni ustalenia raportu w tym zakresie całkowicie dowolnymi. Zdaniem skarżących kasacyjnie wskutek naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów proceduralnych doszło do błędnych ustaleń w zakresie przewidywanej emisji odorowej związanej z realizacją inwestycji, błędnego określenia środków mających na celu przeciwdziałanie tej emisji oraz błędnych ustaleń w zakresie rzeczywistej ilości gnojowicy, która może zostać wyprodukowana, a uchybienia te powinny skłonić organy administracyjne do sformułowania wątpliwości co do treści raportu, jego rzetelności i kompletności oraz dopuszczenia dowodu z biegłego w celu ich rozstrzygnięcia. Podniesiono, że jednym z elementów konstrukcyjnych raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest opis wariantów uwzględniających szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru. W ocenie skarżących kasacyjnie w raporcie przedłożonym przez inwestora przedstawiony racjonalny wariant alternatywny jest pozorny, albowiem rożni się on od wariantu proponowanego przez wnioskodawcę jedynie w zakresie odmiennego systemu ogrzewania. Ponadto zarzucono, że przedstawiony wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia, dlaczego w ocenie autorów raportu wariant inwestorski jest wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Podniesiono, że przyjęcie przez organy, że raport spełnia wymogi określone w art. 66 ust. 1 lit. a) i b) u.u.i.ś stanowi błędną wykładnię tego przepisu. Zarządzeniem z 12 października 2022 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) skierowała sprawę na posiedzenie niejawne, informując strony o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 powołanej wyżej ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Strony w niniejszej sprawie zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Powyższe zaś przesądziło o przyjęciu przez Naczelny Sąd Administracyjny, że rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym jest dopuszczalne. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej. Wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie oparła skargę kasacyjną zarówno na naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, jak i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, co do zasady w pierwszej kolejności rozpatrzeniu powinny podlegać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania w związku z treścią przedłożonego przez inwestora raportu oddziaływania, a także niezasadnego - w ocenie skarżących - nieuwzględnienia wniosku o powołanie biegłego należy przede wszystkim podkreślić, że wprawdzie raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem prywatnym, przygotowywanym na zlecenie inwestora, ale jest opracowywany przez osoby posiadające wiadomości specjalne. W związku z tym raportowi przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy przedsięwzięcia. Ponadto przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ obowiązany jest uzyskać stosowne uzgodnienia i opinie, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.u.i.ś., dokonywane przez organy specjalistyczne, w tym organy ochrony środowiska, a występując o uzgodnienie lub opinię, organ przedkłada między innymi raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 77 ust. 2 pkt 2 u.u.i.ś.). Zatem ocena raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dokonywana przez organ orzekający w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia ogranicza się do zbadania, czy odpowiada on przepisom prawa oraz czy jest spójny, logiczny i przekonujący. Organ nie jest natomiast zobowiązany do samodzielnego badania i ustalania parametrów na podstawie wiedzy specjalistycznej, w sytuacji gdy dysponuje raportem, który uznaje za wiarygodny i zupełny (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 2842/16, wyrok NSA z 1 marca 2013 r., sygn. II OSK 2105/11). Uczestnicy postępowania mają jednak możliwość zgłoszenia zastrzeżeń dotyczących tego dowodu. Zastrzeżenia te jednak nie mogą być gołosłowne, lecz powinny być poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 lutego 2015 r. sygn. II SA/Bd 750/14). Podważenie ustaleń raportu powinno zatem nastąpić poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych (tzw. kontrraportu), której wnioski pozostawałyby w sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora (zob. np. wyrok NSA z 28 października 2016 r., sygn. II OSK 844/16). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena raportu dokonana przez organy administracji, a następnie podzielona przez Sąd I instancji, nie budzi zastrzeżeń. Wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej raport zawiera wszystkie elementy określone w art. 66 ust. 1 u.u.i.ś., jest kompletny i spójny oraz spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości. Rozważania zawarte w raporcie poparte są szczegółowymi badaniami i zostały prawidłowo przedstawione z wykorzystaniem map i tabel obrazujących zakres oddziaływania inwestycji na środowisko. Raport pozwala zatem na podjęcie na jego podstawie stosownego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do podnoszonych przez skarżących kasacyjnie kwestii dotyczących braku wskazania środków przeciwdziałających uciążliwości odorowej w okresie zimowym oraz dowolnego określenia wielkości produkcji nawozu dla loszek remontowych wyjaśnić należy, że wkraczają one w zagadnienia merytoryczne treści raportu, a także w przyjętą przez autora raportu metodykę. W tym zakresie skarżący mieli możliwości zgłaszania swoich uwag na etapie postępowania przed organami administracji, a także mieli możliwość przedstawienia ewentualnej ekspertyzy podważającej ustalenia zawarte w raporcie. Należy bowiem podnieść, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 104 § 1 k.p.a., to organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Natomiast sąd administracyjny dokonuje jedynie kontroli zaskarżonych decyzji pod kątem ich legalności, ale nie rozpoznaje sprawy merytorycznie. W związku z tym wszelkie wnioski i dowody w sprawie winny być przedkładane przez stronę w toku postępowania prowadzonego przez organ administracji. Wprawdzie to na organie administracji ciąży obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co wynika z treści art. 7 i 77 § 1 k.p.a., ale nie zwalnia to strony z obowiązku aktywnego uczestniczenia w postępowaniu, w tym także zgłaszania wniosków dowodowych, zwłaszcza jeżeli dotyczy to ustalenia faktów, z których strona wywodzi skutki prawne. W przedmiotowej sprawie skarżący nie przedłożyli żadnego kontrraportu, zaś ich uwagi i zastrzeżenia zgłoszone w trakcie postępowania administracyjnego zostały rozpoznane przez organy administracji. Odniósł się do nich także Sąd I instancji. W tej sytuacji poodnoszenie kolejnych zarzutów dotyczących treści raportu na etapie skargi kasacyjnej jest bezskuteczne. Z tych samych powodów bezpodstawne jest także kwestionowanie przez skarżących braku powołania przez organ biegłego. Skoro bowiem skarżący nie podważyli skutecznie przedłożonego raportu, ograniczając się jedynie do formułowania niczym nie popartych zarzutów, to organ nie miał obowiązku powoływania biegłego w celu weryfikacji treści przedłożonego raportu. Odnosząc się natomiast do zarzucanej pozorności racjonalnego wariantu alternatywnego, przedstawionego w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, braku opisu analizowanego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska oraz uzasadnienia jego wyboru podnieść należy, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Zasadniczo zatem raport powinien zawierać opis i analizę trzech wariantów. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w której wariant zaproponowany przez wnioskodawcę będzie również wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Przy czym w opisie poszczególnych wariantów powinny być zachowane jednakowe proporcje, a w związku z tym raport nie może ograniczać się do analizy oddziaływania na środowisko wariantu zaproponowanego przez wnioskodawcę i marginalnie traktować pozostałe warianty. Wariant alternatywny musi się różnić od wariantu proponowanego przez inwestora w zakresie oddziaływania na środowisko. Przy czym alternatywność może dotyczyć kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, skala i rozmiar inwestycji) lub też technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów, moc i produktywność zainstalowanych urządzeń). Wynika to z treści obowiązujących przepisów, które umożliwiają dokonanie wyboru wariantu do realizacji przedsięwzięcia przez organ (art. 81 ust. 1 u.u.i.ś.). W opisach wariantów powinno znaleźć się jednoznaczne wskazanie sposobu funkcjonowania przedsięwzięcia, zgodnie z parametrami technicznymi opisującymi przedsięwzięcie. Jednakże wskazać należy, że uwarunkowania środowiskowe nie są jedynymi, które mogą przesądzać o ostatecznym wyborze wariantu przewidzianego do realizacji. Zgodnie bowiem z zasadą zrównoważonego rozwoju w opisie, a następnie w analizie wariantów należy uwzględnić kwestie: ekonomiczne, społeczne, techniczne, i prawne (zob. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1472/15). W świetle powyższych uwag nie można podzielić stanowiska skarżących odnośnie do raportu w zakresie wariantów przedsięwzięcia. W przedstawionym raporcie opisane są wprawdzie dwa warianty, ale z tego powodu, że wariant wybrany przez inwestora jest jednocześnie wariantem uznanym za najkorzystniejszy dla środowiska. Ponadto wbrew twierdzeniom skarżących wariant alternatywny został przedstawiony wraz z szeroką analizą wyników jego oddziaływania na środowisko. W ramach tego wariantu alternatywnego rozważano także zmianę usytuowania przedsięwzięcia, co wynika z uzupełnienia raportu przedstawionego w trakcie toczącego się podstępowania administracyjnego. Jednakże – jak wskazano - z uwagi na warunki aerosanitarne oraz odległość od planowanej zabudowy mieszkaniowej postanowiono pozostać przy wariancie inwestorskim. Zatem zarówno przedstawienie wariantu alternatywnego, jak i uzasadnienie wyboru inwestorskiego jako najkorzystniejszego dla środowiska nie może budzić zastrzeżeń. Z tych samych powodów niezasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b u.u.i.ś. Przedłożony raport zawiera bowiem racjonalny wariant alternatywny wraz z jego opisem, a także wariant najkorzystniejszy dla środowiska oraz uzasadnienie wyboru wariantu inwestorskiego. Przy czym należy uwzględnić nie tylko treść pierwotnego raportu, ale także jego uzupełnienie. Wprawdzie uzasadnienie wyboru nie jest zbyt rozbudowane, ale nie oznacza to, że nie zawiera istotnych elementów, pozwalających na ocenę zasadności dokonanego wyboru. Natomiast okoliczność, że skarżący oceny tej nie podzielają, w sytuacji gdy – jak wskazano wyżej - nie zakwestionowali skutecznie analiz przedstawionych w raporcie, nie uzasadnia twierdzenia o naruszeniu powołanego przepisu. W tych okolicznościach nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, wskazane w skardze kasacyjnej. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI