III OSK 1744/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-12-10
NSAAdministracyjneWysokansa
policjasłużbazwolnienietermindecyzjadoręczenieprawo administracyjnefunkcjonariusz

NSA oddalił skargę kasacyjną funkcjonariusza Policji, uznając, że upływ terminu do zwolnienia na własną prośbę nie wyklucza zwolnienia z innej podstawy prawnej, nawet jeśli decyzja została doręczona po terminie.

Funkcjonariusz Policji złożył raport o zwolnienie ze służby, wskazując na art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Organ wydał decyzję o zwolnieniu na innej podstawie (art. 41 ust. 2 pkt 5) przed upływem 3-miesięcznego terminu, jednak decyzja została doręczona po jego upływie. NSA uznał, że wydanie decyzji przed terminem wyklucza zwolnienie na wniosek policjanta, a późniejsze doręczenie nie wpływa na legalność samej decyzji, a jedynie na datę jej skuteczności.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej funkcjonariusza Policji, który został zwolniony ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji z powodu kierowania pojazdem pod wpływem alkoholu. Funkcjonariusz złożył również raport o zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy upływ 3-miesięcznego terminu na zwolnienie na wniosek policjanta (art. 41 ust. 3) wyklucza możliwość zwolnienia z innej podstawy prawnej (art. 41 ust. 2 pkt 5), zwłaszcza gdy decyzja została wydana przed upływem terminu, ale doręczona po jego upływie. Naczelny Sąd Administracyjny, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, stwierdził, że wydanie decyzji o zwolnieniu na innej podstawie prawnej przed upływem terminu z art. 41 ust. 3 czyni postępowanie na tej podstawie bezprzedmiotowym. Sam upływ terminu nie powoduje ustania stosunku służbowego z mocy prawa, a jedynie nakazuje organowi wydanie decyzji. NSA podkreślił, że wadliwość doręczenia decyzji nie wpływa na jej legalność w momencie wydania, a jedynie na datę jej skuteczności. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, upływ terminu określonego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie powoduje ustania stosunku służbowego z mocy prawa. Nakazuje on jedynie organom wydanie decyzji na tej podstawie, jeśli w trakcie terminu nie zostanie wydana decyzja o zwolnieniu na innej podstawie. Wydanie decyzji o zwolnieniu na innej podstawie przed upływem terminu czyni postępowanie na podstawie art. 41 ust. 3 bezprzedmiotowym. Późniejsze doręczenie decyzji nie wpływa na jej legalność, a jedynie na datę jej skuteczności.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie daje policjantowi wyłączności w wyborze trybu zwolnienia, a organ może skorzystać z innych podstaw prawnych. Wydanie decyzji o zwolnieniu na innej podstawie przed upływem terminu z art. 41 ust. 3 czyni postępowanie na tej podstawie bezprzedmiotowym. Sam upływ terminu nie powoduje ustania stosunku służbowego, a jedynie nakłada obowiązek wydania decyzji. Wadliwość doręczenia decyzji nie wpływa na jej legalność w momencie wydania, a jedynie na datę jej wejścia w obrót prawny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.o. Policji art. 41 § ust. 2 pkt 5

Ustawa o Policji

Przesłanka zwolnienia ze służby z uwagi na ważny interes służby.

u.o. Policji art. 41 § ust. 3

Ustawa o Policji

Termin 3 miesięcy na wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby od dnia pisemnego zgłoszenia przez policjanta wystąpienia ze służby. Termin ten nie powoduje ustania stosunku służbowego z mocy prawa, a jedynie nakazuje organom wydanie decyzji na tej podstawie, jeśli nie wydano decyzji na innej podstawie.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 108

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Rygor natychmiastowej wykonalności.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji przed upływem terminu z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji czyni bezprzedmiotowym postępowanie na podstawie art. 41 ust. 3. Sam upływ terminu z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie powoduje ustania stosunku służbowego z mocy prawa. Wadliwość doręczenia decyzji administracyjnej nie wpływa na jej legalność w momencie wydania, a jedynie na datę jej skuteczności. Rygor natychmiastowej wykonalności nadany decyzji o zwolnieniu ze służby uniemożliwia wydanie konkurencyjnej decyzji w późniejszym terminie.

Odrzucone argumenty

Upływ 3-miesięcznego terminu od złożenia raportu o zwolnienie ze służby (art. 41 ust. 3 ustawy o Policji) skutkuje ustaniem stosunku służbowego z mocy prawa, co wyklucza możliwość zwolnienia na innej podstawie prawnej. Doręczenie decyzji o zwolnieniu ze służby po upływie terminu z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji czyni tę decyzję wadliwą.

Godne uwagi sformułowania

Upływ terminu określonego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie powoduje ustania stosunku służbowego Policjanta z mocy prawa, a wyłącznie nakazuje organom wydanie decyzji na tej podstawie, jeśli w trakcie terminu 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez policjanta wystąpienia ze służby nie zostanie wydana decyzja o zwolnieniu ze służby na innej podstawie. Wadliwość doręczenia decyzji nie wpływa na jej legalność w momencie wydania, a jedynie na datę jej skuteczności. Nie można przyjąć, że istnieje swego rodzaju pierwszeństwo zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji.

Skład orzekający

Zbigniew Ślusarczyk

przewodniczący sprawozdawca

Rafał Stasikowski

sędzia

Hanna Knysiak-Sudyka

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminów zwolnienia ze służby w Policji, relacji między różnymi podstawami prawnymi zwolnienia oraz wpływu wadliwości doręczenia na legalność decyzji administracyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji i przepisów ustawy o Policji. Interpretacja może być stosowana analogicznie do innych służb mundurowych z podobnymi regulacjami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście służby w Policji, które może mieć znaczenie dla wielu funkcjonariuszy. Wyjaśnia, jak terminy i doręczenie decyzji wpływają na stosunek służbowy.

Czy termin na zwolnienie z Policji działa na Twoją korzyść? NSA wyjaśnia, kiedy decyzja jest ważna mimo opóźnienia w doręczeniu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1744/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Rafał Stasikowski
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 96/25 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-06-13
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 41 ust. 2 pkt 5, art. 41 ust. 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Tezy
Upływ terminu określonego w art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882) nie powoduje ustania stosunku służbowego Policjanta z mocy prawa, a wyłącznie nakazuje organom wydanie decyzji na tej podstawie, jeśli w trakcie terminu 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez policjanta wystąpienia ze służby nie zostanie wydana decyzji o zwolnieniu ze służby na innej podstawie.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 96/25 w sprawie ze skargi I. M. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 4 listopada 2024 r. nr 5621 w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od I. M. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 96/25, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.) oddalił skargę I. M. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z 4 listopada 2024 r. nr 5621 w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że skarżący został zwolniony ze służby z Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882). U podstaw zwolnienia legło ustalenie, iż 1 sierpnia 2021 r. w ramach działań "Trzeźwa niedziela", około godziny 06:58, na ul. [...] w miejscowości K., patrol Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji [...] ujawnił fakt kierowania pojazdem marki Audi o numerze rejestracyjnym [...] przez będącego w czasie wolnym od służby skarżącego, pod działaniem alkoholu. Skarżący został poddany badaniu pod kątem zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu w efekcie czego ustalono, że w I badaniu, przeprowadzonym o godz. 06:58, stężenie alkoholu w wydychanym przez niego powietrzu wynosiło - 0,13 mg/1, w II badaniu o godz. 07:15 - 0,12 mg/1 oraz w III badaniu o godz. 07:49 - 0,07 mg/1.
Rozkazem personalnym z 26 października 2021 r. nr 1183/2021 organ I instancji zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem 31 października 2021 r. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od ww. rozkazu, organ II instancji stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na skutek wyroku NSA z 16 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 223/23, stwierdzono jednak, że decyzja organu I instancji została stronie skutecznie doręczona dopiero 24 stycznia 2022 r., wobec czego odwołanie zostało wniesione w terminie. W takiej sytuacji wskazanym na wstępie rozkazem personalnym Komendant Główny Policji uchylił rozkaz personalny I instancji w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby, ustalił datę zwolnienia ze służby na dzień doręczenia tego rozkazu tj. 24 stycznia 2022 r., w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.
Oddalając skargę Sąd I instancji podzielił stanowisko organów Policji, iż w sprawie wystąpiła przesłanka zwolnienia skarżącego z uwagi na ważny interes służby. Organy Policji w uzasadnieniach swych decyzji w sposób przekonujący wskazały przyczyny, z powodu których w okolicznościach niniejszej sprawy zdecydowano się na rozwiązanie stosunku służbowego ze skarżącym. Skarżący, jako funkcjonariusz Policji miał świadomość, jaki charakter ma macierzysta formacja oraz jakie wymogi prawne i etyczne muszą spełniać jej funkcjonariusze, a ponadto że dobre imię i odbiór społeczny Policji zależy nie tylko od sposobu wykonywania powierzonych jej zadań, ale także od postawy w życiu zawodowym oraz prywatnym wszystkich policjantów.
W dalszej części Sąd odniósł się do raportu skarżącego z 2 sierpnia 2021 r., zawierającego prośbę o zwolnienie ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Zdaniem WSA w Warszawie, nietrafnie skarżący wywodzi, że jego stosunek służby ustał w tej sytuacji po upływie terminu wskazanego w ww. przepisie tj. 2 listopada 2021 r. i w związku z tym wyłączona była możliwość zwolnienia go ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Regulacja art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie oznacza, że to policjant zawsze decyduje o tym, w jakim trybie nastąpi rozwiązanie z nim stosunku służbowego, a nadto, że jeżeli funkcjonariusz zadeklaruje chęć wystąpienia ze służby, to organ pozbawiony jest w ogóle możliwości zwolnienia tego policjanta ze służby na innej, dopuszczonej ustawą podstawie. Organ wydał decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy, w terminie określonym w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Jednocześnie w dniu wydania rozkazu personalnego organu I instancji data zwolnienia ze służby skarżącego została określona prawidłowo, a nieskuteczność doręczenia tego rozkazu personalnego w określonej dacie została dopiero później stwierdzona przez orzeczenia sądów administracyjnych. Nieskuteczność doręczenia nie oznacza, iż sam rozkaz jest wadliwy, a w dacie wydawania rozkazu personalnego przez organ I instancji nie można było przewidzieć, że zaistnieją problemy z jego doręczeniem.
Sąd stwierdził, że natychmiast wykonalny rozkaz I instancji został wydany w terminie, o którym mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji (rozkaz wydano 26 października 2021 r., tj. przed 2 listopada 2021 r.), jednakże próba jego doręczenia w dniu 26 października 2021 r. została prawomocnie uznana za bezskuteczną. Tym samym rozkaz ten został doręczony pełnomocnikowi skarżącego dopiero 24 stycznia 2022 r. W ocenie Sądu I instancji, okoliczność doręczenia rozkazu personalnego po okresie, o którym mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, nie wpływa bowiem na prawidłowość zaskarżonego rozkazu personalnego. Kwestia ta miała jednak wpływ na rozstrzygnięcie organu II instancji, który rozpatrując odwołanie musiał uwzględnić fakt, że zwolnienie ze służby winno nastąpić po dacie doręczenia rozkazu personalnego organu I instancji, tj. 24 stycznia 2022 r.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu I instancji zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie, a zaskarżony rozkaz personalny należało uznać za zgodny z prawem. Organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy istotny dla podjęcia rozstrzygnięcia, prawidłowo rozważył interes społeczny względem słusznego interesu skarżącego oraz w sposób przekonujący wyjaśnił przesłanki podjętej decyzji.
Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego przez błędną jego wykładnią, tj. art. 41 ust. 3 ustawy o Policji wobec pominięcia, że stosunek służbowy I. M. - wobec złożenia przez skarżącego 2 sierpnia 2021 r. pisemnego raportu o wystąpieniu ze służby w Policji - ustał po upływie 3 miesięcy od jego złożenia tj. 2 listopada 2021 r., co oznacza, że z tą chwilą organ utracił pierwszeństwo wyboru trybu zwolnienia policjanta, a co za tym idzie, ustalenie daty zwolnienia I. M. ze służby w Policji na dzień 24 stycznia 2022 r. było niedopuszczalne.
W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego i umorzenie postępowania w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że bezspornie organ I instancji zwolnił skarżącego ze służby z Policji z dniem 31 października 2021 r., jednakże na skutek wniesionego odwołania, organ II instancji uchylił rozkaz w zakresie daty zwolnienia i ustalił ją na 24 stycznia 2022 r. Zdaniem skarżącego było to niedopuszczalne, albowiem stosunek służbowy, wobec złożenia 2 sierpnia 2021 r. na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji pisemnego raportu o wystąpieniu ze służby w Policji ustał po upływie 3 miesięcy od jego złożenia, tj. w dniu 2 listopada 2021 r. Oznacza to, iż z dniem 2 listopada 2021 r. wygasło uprawnienie organu do zwolnienia skarżącego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Podkreślił, że autor skargi kasacyjnej, zarzucając błędną wykładnię art. 41 ust. 3 ustawy o Policji w istocie w ramach tego zarzutu kwestionuje ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wyrokowania. Organ wskazał, że w sprawie przed upływem terminu do zwolnienia z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji wydano decyzję o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 tej ustawy. Fakt nieskuteczności doręczenia rozkazu personalnego I instancji oraz późniejszego doręczenia rozkazu personalnego po dacie wskazanej w rozkazie personalnym jako data zwolnienia, a zatem po dacie wynikającej z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, nie przemawia za wadliwością wydanej decyzji. Istotne jest to, że w dniu wydania decyzji data zwolnienia ze służby została określona prawidłowo. Kwestia doręczenia decyzji o zwolnieniu ze służby po okresie, o którym mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie wpływa na prawidłowość zaskarżonego rozkazu personalnego. Zmiana daty rozwiązania stosunku służbowego, spowodowana problemami z doręczeniem rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, wydanego w okresie biegu terminu, o jakim mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie powoduje zmiany merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. W ocenie organu, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie jego stosunek służbowy nie ustał po upływie 3 miesięcy od jego złożenia, a zatem w dniu 2 listopada 2021 r., gdyż w tej dacie istniała decyzja o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, a organ był tą decyzją związany.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
W skardze kasacyjnej sformułowano wyłącznie zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego przez błędną jego wykładnią, tj. art. 41 ust. 3 ustawy o Policji wobec pominięcia, że stosunek służbowy I. M. - wobec złożenia przez skarżącego w 2 sierpnia 2021 r. pisemnego raportu o wystąpieniu ze służby w Policji - ustał po upływie 3 miesięcy od jego złożenia tj. 2 listopada 2021 r. Z uwagi na podstawy kasacyjne zakreślone przez skarżącego kasacyjnie Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym ustalonym przez Sąd I instancji, a obecnie ocenie Sądu kasacyjnego podlega wyłącznie zagadnienie, jakim jest skutek upływu terminu z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji w kontekście skuteczności wydanego przed upływem ww. terminu rozkazu personalnego I instancji, który został jednak stronie doręczony po upływie 3-miesięcznego terminu wskazanego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji.
Z powyższego przepisu wynika, że "Policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby". Skarżący kasacyjnie stoi na stanowisku, że upływ terminu 3 miesięcy skutkuje wygaśnięciem stosunku służbowego, co miałoby oznaczać, że z dniem 2 listopada 2021 r. wygasło uprawnienie organu do zwolnienia skarżącego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Taki wniosek należy jednak ocenić jako nieuprawniony. W dotychczasowym orzecznictwie przyjęto, że zwolnienie ze służby w każdym przypadku następuje na podstawie rozkazu personalnego (decyzji), niezależnie od podstawy prawnej jego wydania. W wyroku z 23 lutego 2016 r., I OSK 1214/14, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "w przypadku złożenia przez policjanta wniosku o zwolnienie ze służby, obowiązkiem organu jest wydanie decyzji w przedmiocie zwolnienia policjanta, nie później niż w terminie do 3 miesięcy od daty złożenia wniosku". Jednocześnie podzielić należy stanowisko, wedle którego "jeżeli organ do upływu terminu przewidzianego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji dysponuje inną podstawą do rozwiązania z policjantem stosunku służbowego, to wybór trybu dokonywanego zwolnienia należy do uprawnionego organu. W takich przypadkach wniosek policjanta o zwolnienie go ze służby w trybie przewidzianym w art. 41 ust. 3 wskazanej ustawy nie ma bezwzględnego pierwszeństwa. W razie zaistnienia odrębnych, samoistnych przesłanek przewidzianych w art. 41 ust. 1 lub ust. 2 ustawy o Policji organ władny jest wszcząć z urzędu stosowne postępowanie i sam zdecydować o innej podstawie wykluczenia policjanta z grona funkcjonariuszy. Nie ma przy tym znaczenia data wszczęcia z urzędu postępowania, a mianowicie czy organ uruchomił swe postępowanie jeszcze przed złożeniem przedmiotowego raportu, czy też w okresie biegu terminu, o jakim mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji" (wyrok NSA z 16 kwietnia 2024 r., III OSK 4074/21).
Sprawa zwolnienia ze służby w Policji jest sprawą administracyjną załatwianą w drodze rozkazu personalnego, będącego decyzją administracyjną. Oznacza to, że w razie zwolnienia ze służby w Policji na innej podstawie prawnej, lecz przed upływem terminu wskazanego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, postępowanie w sprawie zwolnienia na wniosek samego policjanta staje się bezprzedmiotowe. "Nie można, więc przyjąć (...) że istnieje swego rodzaju pierwszeństwo zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, a więc w istocie do czasu rozpoznania wniosku funkcjonariusza - organ nie powinien zwalniać go na podstawie obligatoryjnej przesłanki zwolnienia. Wskazać bowiem należy, że nie istnieje, na podstawie przepisów ustawy o Policji, jedna sprawa administracyjna dotycząca zwolnienia policjanta ze służby" – tak NSA w wyrokach: z 23 października 2025 r., III OSK 623/25, z 16 kwietnia 2024 r., III OSK 4074/21). W świetle przepisów ustawy o Policji nie zawsze policjant decyduje o tym, w jakim trybie nastąpi rozwiązanie z nim stosunku służbowego, a ponadto jeżeli funkcjonariusz zadeklaruje chęć wystąpienia ze służby, to organ nie jest pozbawiony możliwości zwolnienia tego policjanta ze służby na innej, dopuszczonej ustawą podstawie (por. wyrok NSA z 8 stycznia 2016 r., I OSK 1481/14).
Podsumowując powyższe ustalenia, sprawa zwolnienia policjanta ze służby rozpoznawana jest w trybie administracyjnym, w drodze władczego oświadczenia woli organu Policji. Art. 41 ustawy o Policji przewiduje konkurencyjne podstawy prawne zwolnienia ze służby, zaś zaistnienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w tym przepisie powoduje wszczęcie odrębnego postępowania administracyjnego. Każde z postępowań wskazanych w art. 41 ustawy o Policji zmierza jednak do wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w Policji, wobec czego załatwienie sprawy w określonym trybie wyłącza możliwość zwolnienia policjanta na innej podstawie prawnej. Ustalenia te należy w szczególności odnieść do trybu z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, tj. zwolnienia na wniosek policjanta. Wskazany w tym przepisie termin 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez stronę wystąpienia ze służby jest terminem załatwienia sprawy. Jeżeli przed upływem terminu organ wyda decyzję o zwolnieniu ze służby w ramach innej podstawy prawnej, uznając spełnienie przesłanki zwolnienia np. z uwagi na ważny interes służby (art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji), czyni to bezprzedmiotowym postępowanie prowadzone na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Sam upływ terminu 3-miesięcznego wskazanego w tym przepisie – wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie – nie wywołuje bowiem skutku materialnoprawnego w postaci zwolnienia ze służby, a jedynie powoduje bezczynność organu. NSA w składzie orzekającym podziela pogląd, iż "Brak wymaganej art. 41 ust. 3 ustawy o Policji reakcji ze strony właściwego komendanta na żądanie funkcjonariusza nie powoduje, że po upływie 3 miesięcy od doręczenia tego żądania nastąpi rozwiązanie służbowego stosunku pracy. Funkcjonariusz Policji, którego żądanie zwolnienia ze służby w Policji nie zostanie uwzględnione, ma prawo złożyć skargę na milczenie organu administracyjnego" (tak W. Kotowski [w:] Ustawa o Policji. Komentarz, wyd. V, LEX/el. 2024, art. 41, pkt 27).
W okolicznościach niniejszej sprawy, wobec złożenia przez skarżącego raportu o zwolnienie ze służby 2 sierpnia 2021 r., bezspornie termin określony w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji upłynął 2 listopada 2021 r. Jednocześnie przed upływem tego terminu został wydany natychmiast wykonalny rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby, który został skarżącemu doręczony po 2 listopada 2021 r. Powstaje zatem pytanie, czy organy Policji skutecznie rozwiązały stosunek służbowy skarżącego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi pozytywnej. Błędnie wywodzi skarżący kasacyjnie, jakoby sam upływ terminu z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji skutkował wygaśnięciem stosunku służbowego w tym trybie. Sprawa zwolnienia policjanta na wniosek jest bowiem sprawą załatwianą w drodze decyzji, wobec czego sam upływ czasu nie powoduje wygaśnięcia stosunku służbowego. W tym zakresie trafnie wywodzi organ, w odpowiedzi na skargę kasacyjną podnosząc, że stosunek służbowy skarżącego nie ustał niejako "automatycznie" w dniu 2 listopada 2021 r. Oczywiście, nie oznacza to, że organy Policji mogą dowolnie przedłużać postępowanie w przedmiocie zwolnienia ze służby. Ocenie należy zatem poddać skuteczność wydania rozkazu personalnego z 26 października 2021 r.
Oceniając legalność rozkazu z 26 października 2021 r. należy przyjąć, że organ przed upływem terminu wskazanego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji załatwił sprawę zwolnienia skarżącego ze służby. Rozkazowi wydanemu na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że w dacie 2 listopada 2021 r. organ nie był już uprawniony do wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego w innym trybie. Organ w tej dacie załatwił sprawę administracyjną przez wydanie ww. rozkazu, zaś wydanie konkurencyjnej decyzji, na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, stanowiłoby dwukrotne rozstrzygnięcie sprawy zwolnienia ze służby, stanowiąc przesłankę stwierdzenia nieważności drugiej z wydanych decyzji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Rację mają Komendant Główny Policji i Sąd I instancji, odróżniając wadliwość doręczenia decyzji od wady samej decyzji administracyjnej. Wydając rozkaz z 26 października 2021 r. nie sposób było przewidzieć tego, iż przed upływem terminu z art. 41 ust. 3 ustawy rozkaz ten nie zostanie skutecznie doręczony stronie postępowania. Oceny legalności zaskarżonej decyzji sąd administracyjny dokonuje, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny z daty wydania tej decyzji. O nielegalności decyzji nie mogą decydować okoliczności faktyczne, które wystąpiły po dacie wydania decyzji. Czynność doręczenia decyzji jest czynnością faktyczną, wywołującą określone konsekwencje prawne - od daty doręczenia uzależnia się wejście decyzji do obrotu prawnego i rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania. Konsekwencje te związane są jednak z samym wykonaniem decyzji, a nie z faktem jej wydania. Jak słusznie zauważa Komendant Główny Policji, fakt nieskuteczności doręczenia rozkazu personalnego I instancji oraz późniejszego doręczenia rozkazu personalnego po dacie wskazanej w rozkazie personalnym jako data zwolnienia, a zatem po dacie wynikającej z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, sam w sobie nie przemawia za wadliwością wydanej decyzji. Istotne jest to, że w dniu wydania decyzji data zwolnienia ze służby została określona prawidłowo. Kwestia doręczenia decyzji o zwolnieniu ze służby po okresie, o którym mowa w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie wpływa na prawidłowość zaskarżonego rozkazu personalnego.
Podkreślić należy, iż skarżący kasacyjnie nie zakwestionował prawidłowości nadania rozkazowi personalnemu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności. Tym samym należy przyjąć, iż organ I instancji prawidłowo uznał spełnienie przesłanek uzasadniających wykonanie nieostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby (art. 108 k.p.a.).
Podsumowując, w dniu 2 listopada 2021 r., a więc w ostatnim dniu terminu załatwienia sprawy z wniosku skarżącego o zwolnienie ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, wydana została decyzja o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 tejże ustawy. Fakt późniejszego doręczenia tej decyzji nie zmienia okoliczności, iż w ww. dacie organ Policji nie był już uprawniony do wydania decyzji w konkurencyjnym trybie, ponieważ doprowadziłoby to do podważenia rozkazu personalnego z 26 października 2021 r. nr 1183/2021. Upływ terminu określonego w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie powoduje ustania stosunku służbowego Policjanta z mocy prawa, a wyłącznie nakazuje organom wydanie decyzji na tej podstawie, jeśli w trakcie terminu 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez policjanta wystąpienia ze służby nie zostanie wydana decyzja o zwolnieniu ze służby na innej podstawie. Późniejsze doręczenie wydanej decyzji wpływa wyłącznie na określenie daty wywołania skutku prawnego, tj. daty zwolnienia ze służby.
Ponieważ na skutek nieprawidłowości pierwotnego doręczenia rozkaz personalny z 26 października 2021 r. został stronie doręczony dopiero 24 stycznia 2022 r., prawidłowo Komendant Główny Policji uchylił rozkaz personalny I instancji w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby, ustalając datę zwolnienia ze służby na dzień doręczenia tego rozkazu, w pozostałej części utrzymując w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W orzecznictwie NSA utrwalone jest bowiem stanowisko, że "Ustanie stosunku służbowego następuje z dniem doręczenia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby niezależnie od tego, czy w tym dniu decyzja stała się decyzją ostateczną (...)" – wyroki NSA: z 23 lutego 2024 r., III OSK 1944/22, z 23 czerwca 2014 r., I OSK 1013/13, z 14 marca 2006 r., I OSK 941/05.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
O kosztach postępowania kasacyjnego od I. M. na rzecz Komendanta Głównego Policji, ograniczających się do wynagrodzenia radcy prawnego, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI