III OSK 1736/24

III OSK 1736/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 953/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-11-28
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art.41 ust.2 pkt 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant starszy asystent sędziego Magdalena Zając po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 953/23 w sprawie ze skargi T. K. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 16 lutego 2023 r. nr 715 w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. K. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 28 marca 2023 r., II SA/Wa 953/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. K. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z 16 lutego 2023 r., nr 715, w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Rozkazem personalnym z 16 lutego 2023 r. nr 715 Komendant Główny Policji (dalej także: "KGP") utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu (dalej także: "KWP") z 21 grudnia 2022 r., nr 4048/2022, o zwolnieniu T. K. ze służby w Policji. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z 29 listopada 2022 r. Komendant Powiatowy Policji w Kędzierzynie - Koźlu (dalej także: "KPP") zwrócił się do KWP o wszczęcie postępowania w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Powyższe przełożony uzasadnił tym, iż 25 listopada 2022 r. ok. godz. 8:05, na polecenie I Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w Kędzierzynie-Koźlu w pomieszczeniu służbowym nr [...] przeprowadzono (urządzeniem AlcoBlow) badania obecnych w tym pomieszczeniu policjantów na zawartość alkoholu w wydychanym przez nich powietrzu. Policjanci ci byli umundurowani i przygotowywali się do udania się na odprawę. Dwóch funkcjonariuszy uzyskało wynik negatywny (zapaliła się zielona lampka), z kolei po wdmuchnięciu przez skarżącego powietrza do urządzenia zapaliła się lampka w kolorze czerwonym (I badanie), co wskazywało na znajdowanie się pod wpływem alkoholu. Wobec powyższego przeprowadzono kolejne dwa badania - ponownie zapaliła się lampka w kolorze czerwonym (II badanie), a następnie w kolorze żółtym (III badanie), co również oznaczało wynik pozytywny badania na zawartość alkoholu. W związku z powyższym w obecności I Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w Kędzierzynie-Koźlu przeprowadzono badanie urządzeniem Alkosensor IV z wynikami: pierwsze badanie o godz. 8:23 - 0,14 mg/l, drugie badanie o godz. 8:39 - 0,12 mg/l, trzecie badanie - o godz. 8:56 - 0,08 mg/l alkoholu w wydychanym przez skarżącego powietrzu (protokół badania stanu trzeźwości analizatorem wydechu nr 185). Ustalono jednocześnie, że skarżący tego dnia, zgodnie z grafikiem, pełnił służbę w godz. 8:00-16:00. O godz. 8:00 podpisał listę obecności. Był w pełnym umundurowaniu, w trakcie przygotowania do udania się na odprawę do służby, nie zdążył jednak pobrać broni z osobistej kasetki. W trakcie rozmowy skarżący oświadczył, że w dniu wczorajszym spożywał piwo, a o godz. 3:00 25 listopada 2022 r. z powodu bólu żołądka wypił napój energetyczny z dodatkiem kropli Amol. Po wykonaniu powyższych czynności funkcjonariusz został odsunięty od dalszych czynności służbowych.
Organ wskazał również, że I Zastępca Komendanta Powiatowego Policji
w Kędzierzynie-Koźlu, po dokonaniu badania urządzeniem Alcosensor, zapytała skarżącego, czy przyjechał do jednostki samochodem. Skarżący oświadczył, że przyszedł pieszo, a jego samochód od dnia wczorajszego stoi przed Komendą Powiatową Policji w Kędzierzynie-Koźlu. Organ wskazał, że dokonano zabezpieczenia nagrania monitoringu wizyjnego ww. jednostki i ustalono, że na jednej z kamer widać, jak około godz. 7:49 na parking zewnętrzny podjeżdża, a następnie parkuje pojazd marki A. Z samochodu tego, od strony kierowcy wysiada mężczyzna, który następnie kieruje się w stronę szlabanu jednostki i wchodzi na jej teren. Mężczyzną tym był skarżący.
W związku z powyższym przeprowadzone zostało postępowanie w sprawie o wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń, tj. kierowanie pojazdem w stanie po użyciu alkoholu, zakończone 1 grudnia 2022 r. skierowaniem do Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu wniosku o ukaranie skarżącego w postępowaniu nakazowym. Sprawa otrzymała sygn. akt II W 1082/22 i do chwili obecnej oczekuje na rozpatrzenie.
Postanowieniem nr 30/2022 z 25 listopada 2022 r. KPP wszczął przeciwko skarżącemu postępowanie dyscyplinarne o sygn. akt RPD-3/22 o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm.; dalej "ustawa o Policji"). Rozkazem personalnym nr 330/2022 z 25 listopada 2022 r. KPP zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych, na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy o Policji, na okres jednego miesiąca, tj. od 26 listopada 2022 r. do 26 grudnia 2022 r. Ponadto pismem z 30 listopada 2022 r. poinformowano skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Jednocześnie pouczono o prawie do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu oraz o innych uprawnieniach strony, jak również wezwano do wskazania zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania.
KGP podał, że skarżący jako organizację związkową mającą go reprezentować wskazał NSZZ Policjantów w Opolu. Pismem z 7 grudnia 2022 r. Wiceprzewodniczący Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów w Opolu wniósł o rozważenie możliwości pozostawienia policjanta w służbie do czasu zakończenia sprawy o wykroczenie przed Sądem Rejonowym w Kędzierzynie-Koźlu.
Pismem z 4 grudnia 2022 r. skarżący wniósł o: zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Sądem Rejonowym w Kędzierzynie-Koźlu, którego przedmiot jest tożsamy, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony na okoliczność przebiegu zdarzenia, dołączenie do akt sprawy protokołu przesłuchania go jako obwinionego w sprawie o wykroczenie, powołanie i przesłuchanie w charakterze świadka, powołanie biegłego na okoliczność ustalenia, czy uzyskane wyniki badania są wiarygodne w kontekście składanych przez niego wyjaśnień i przyczyn ich uzyskania. Postanowieniem nr 15/2022 z 8 grudnia 2022 r. KWP dopuścił określone dowody w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Postanowieniem nr 16/KADR/2022 z 12 grudnia 2022 r. odmówił zawieszenia przedmiotowego postępowania administracyjnego, zaś postanowieniem nr 17/2022 z 12 grudnia 2022 r. odmówił dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego w piśmie z 4 grudnia 2022 r. Postanowieniem nr 18/KADR/2022 dopuścił jako dowód w prowadzonym postępowaniu płytę CD-R SHIVAKI z zabezpieczonym nagraniem z kamery monitoringu wizyjnego Komendy Powiatowej Policji w Kędzierzynie-Koźlu obejmujący obszar parkingu zewnętrznego i bramę wejściową na teren tej jednostki Policji.
Rozkazem personalnym nr 4048/2022 z 21 grudnia 2022 r. KWP, działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem 31 grudnia 2022 r. Decyzji tej, zgodnie z treścią art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000; dalej: "k.p.a."), organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
Jednocześnie 21 grudnia 2022 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji w Opolu wpłynęły wnioski skarżącego z 15 grudnia 2022 r., w których skarżący wniósł o: przesłuchanie w charakterze świadków osób, których notatki urzędowe i oświadczenia znajdują się w aktach sprawy, wskazując jednocześnie, że notatka urzędowa nie może zastąpić protokołu przesłuchania świadka, a nadto stwierdzając, że został pozbawiony możliwości zadawania tym osobom pytań na okoliczność przebiegu zdarzenia, wyłączenie organu prowadzącego postępowanie, albowiem, jego zdaniem, dotychczasowy przebieg wskazuje jednoznacznie, że został pozbawiony możliwości czynnego udziału w postępowaniu poprzez oddalenie wszystkich wniosków dowodowych, co uniemożliwia mu obronę i wykazanie, że teza z góry przyjęta przez organ, która ma prowadzić do jego zwolnienia z Policji jest nieprawdziwa i fałszywa, a zatem istnieją wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu organu. Wniosek o wyłączenie organu prowadzącego postępowanie został 29 grudnia 2022 r. przekazany KGP, który wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego, poprzez złożenie pod tym wnioskiem własnoręcznego podpisu. Ponadto skarżący złożył pismo, w którego treści wskazał, że omawiany wniosek został złożony przed wydaniem decyzji przez KWP, a organ nie przekazał go do rozpoznania KGP, co tym samym potwierdza słuszność argumentów w nim zawartych.
Odnosząc się do złożonego przez skarżącego wniosku z 15 grudnia 2022 r. o wyłączenie organu, KGP wskazał, że skarżący nadał za pośrednictwem Poczty Polskiej dwa podania z 15 grudnia 2022 r. (o wyłączenie organu oraz o przesłuchanie określonych świadków). Wnioski te odebrane zostały w poczcie specjalnej Komendy Wojewódzkiej Policji w Opolu 21 grudnia 2022 r., zaś zaewidencjonowane w Kancelarii Jawnej Wydziału Prezydialnego i Komunikacji Społecznej tej jednostki, a następnie w komórce kadrowej, 22 grudnia 2022 r. Organ zauważył, że zaskarżony rozkaz personalny również wydany został 21 grudnia 2022 r. Tego też dnia został on przekazany do doręczenia, a następnie doręczony stronie. W dacie wydania zaskarżonej decyzji organ I instancji faktycznie nie posiadał wiedzy o powyższych wnioskach złożonych przez stronę, a w szczególności o wniosku o wyłączenie tego organu. Niezwłocznie zaś po otrzymaniu rzeczonego wniosku organ I instancji przekazał go KGP, jako organowi właściwemu do rozpoznania, wskazując w stanowisku z 27 grudnia 2022 r., że zapoznał się z nim dopiero 22 grudnia 2022 r., a zatem już po wydaniu i doręczeniu zaskarżonego rozkazu personalnego. KGP dostrzegł naruszenie polegające na nierozpoznaniu wniosku o wyłączenie organu I instancji, który do organu I instancji mógł wpłynąć jeszcze przed wydaniem decyzji w sprawie, niemniej zauważył, że uchybienie to ostatecznie nie miało wpływu na treść wydanego rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji. Jednocześnie w tej sytuacji rozpoznanie wniosku o wyłączenie organu stało się możliwe jedynie na etapie odwoławczym.
Jednocześnie KGP stwierdził, że wskazana przez skarżącego we wniosku z 15 grudnia 2022 r. argumentacja nie uzasadniała wyłączenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu od udziału w prowadzonym postępowaniu na tejże podstawie prawnej. Również w odwołaniu z 4 stycznia 2022 r. skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia okoliczności mogących rzutować na bezstronność KWP. KGP stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła żadna z określonych w art. 24 k.p.a. przesłanek wyłączenia pracownika organu, jak też żadna z przesłanek zawartych w art. 25 k.p.a. wyłączenia organu. KGP podniósł, że do ewentualnego wyeliminowania wskazywanych przez skarżącego uchybień przewidziane zostały środki odwoławcze, a nie instytucja wyłączenia organu.
Przechodząc do analizy sprawy, KGP wskazał, iż podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Stwierdził, że ocena całokształtu okoliczności zdarzenia zaistniałego z udziałem skarżącego 25 listopada 2022 r. powoduje, że utracił on przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu, a tym samym nie może pełnić służby bez uszczerbku dla jej ważnego interesu.
W ocenie KGP stawienie się w miejscu pełnienia służby, tj. w Komendzie Powiatowej Policji w Kędzierzynie-Koźlu o godzinie, o której policjant zgodnie z grafikiem miał tę służbę rozpocząć i przebywanie na terenie tej jednostki w stanie po użyciu alkoholu, narażało na niebezpieczeństwo nie tylko samego skarżącego, ale również pozostałych funkcjonariuszy, w tym przełożonego, a także ewentualne osoby postronne. Ciąg zdarzeń w omawianej sprawie wskazuje ponadto na uzasadnione podejrzenie kierowania przez tego policjanta pojazdem prywatnym w stanie po użyciu alkoholu, co niewątpliwie jest zachowaniem nagannym i systematycznie zwalczanym przez Policję. Skarżący utracił autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w organach ścigania.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, KGP wskazał, że skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego, o swoich uprawnieniach oraz umożliwiono mu wskazanie zakładowej organizacji związkowej mającej go reprezentować. W toku postępowania skarżący składał wnioski dowodowe, zaś organ w sposób formalny, wydając postanowienia odmówił ich uwzględnienia. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji w sposób prawidłowy wyjaśnił, z jakich względów określonych dowodów strony nie uwzględnił, a także dlaczego w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki przemawiające za zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. W ocenie KGP zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego jej rozstrzygnięcia. W sprawie tej nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego, stąd też nieuwzględnienie przez organ wniosków dowodowych nie stanowiło naruszenia k.p.a.
Zdaniem KGP błędne jest stanowisko skarżącego, że notatki służbowe (urzędowe) zamieszczone w aktach sprawy nie mogły stanowić materiału dowodowego w tej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Wynikająca z tego przepisu prawa szeroka definicja dowodu pozwala na akceptację (odmiennie niż ma to miejsce na gruncie Kodeksu postępowania karnego) notatki służbowej jako dowodu w sprawie. Organ II instancji zauważył jednocześnie, że w omawianych notatkach służbowych (urzędowych) sporządzonych na okoliczność zdarzenia z udziałem skarżącego, które miało miejsce 25 listopada 2022 r., przez funkcjonariuszy Policji, w tym przełożonych policjanta, potwierdzono jedynie określone fakty, w tym m.in. fakt przebadania policjanta urządzeniami AlcoBlow i Alcosensor IV. Organ zwrócił uwagę, że skarżący badany był pięciokrotnie (od godz. 8:05 do godz. 8:56) i za każdym razem urządzenie wykazywało, iż w wydychanym przez niego powietrzu znajduje się zawartość alkoholu. Fakty te nie są kwestionowane przez skarżącego, zatem brak było podstaw do przesłuchiwania osób, które powyższe notatki sporządziły. KGP podkreślił, że podstawowym dowodem w przedmiotowej sprawie było właśnie przeprowadzone 25 listopada 2022 r. badanie policjanta, najpierw urządzeniem AlcoBlow, które wykazało, że skarżący znajduje się pod wpływem alkoholu, a następnie analizatorem wydechu Alcosensor IV, które wykazało konkretne już wartości alkoholu w wydychanym powietrzu. Ponadto dowodem w sprawie jest płyta CD-R z zabezpieczonym nagraniem z kamery monitoringu wizyjnego KPP, na którym widać, jak skarżący podjeżdża autem na parking jednostki, z auta tego wysiada i kieruje się w stronę budynku. Okoliczności omawianego zdarzenia, jak również późniejsze wyjaśnienia skarżącego, w tym próby bagatelizowania swojego ewidentnie niewłaściwego zachowania świadczą jednoznacznie o lekceważeniu obowiązujących norm prawnych oraz społecznych, a tym samym o tym, że wymieniony nie posiada już cech umożliwiających mu dalsze pełnienie służby w Policji.
W ocenie KGP zasadnie organ I instancji odmówił zawieszenia przedmiotowego postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Sądem Rejonowym
w Kędzierzynie-Koźlu. Wbrew twierdzeniom skarżącego przedmiot postępowania w sprawie o wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń nie jest tożsamy z przedmiotem sprawy dotyczącej zwolnienia policjanta ze służby w Policji. Postępowanie w sprawie o wykroczenie jest odrębnym i niekonkurencyjnym postępowaniem w stosunku do postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji.
KGP zwrócił uwagę na sprzeczne ze sobą wyjaśnienia skarżącego, które świadczą o tym, że policjant ten nie rozumie istoty pełnionej służby i spoczywających na nim obowiązków, a swoim zachowaniem doprowadził do takich wątpliwości w zakresie posiadania przez siebie nieposzlakowanej opinii, które uzasadniały wszczęcie procedury zwolnienia ze służby w Policji na postawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, a następnie wydanie w tym przedmiocie decyzji. KGP stwierdził, że KWP przed wydaniem zaskarżonego rozkazu personalnego w sposób wyczerpujący zebrał rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz dokonał oceny dowodów z zachowaniem reguł określonych w k.p.a.
Skargę na powyższy rozkaz personalny do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę sąd I instancji wskazał, że podstawę materialnoprawna zaskarżonego rozkazu personalnego stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Przepis ten stanowi, że policjanta można zwolnić ze służby w przypadku gdy wymaga tego ważny interes służby. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "można zwolnić ze służby" oznacza, że rozwiązanie stosunku służbowego na tej podstawie ma charakter fakultatywny, a decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w taki sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.
Sąd ten zwrócił uwagę, że organy Policji w uzasadnieniach swych decyzji wskazały przyczyny, z powodu których w okolicznościach niniejszej sprawy zdecydowano się na rozwiązanie stosunku służbowego ze skarżącym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Sąd w pełni argumenty te podzielił i stwierdził, że przesłanka zwolnienia skarżącego ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby została wystarczająco uzasadniona.
W ocenie sądu stawienie się przez skarżącego na służbę w stanie po użyciu alkoholu świadczy niewątpliwie o lekceważącym stosunku wymienionego do służby i innych funkcjonariuszy, a także przełożonych. Zachowanie takie nie przystoi funkcjonariuszowi Policji, jest nieetyczne, łamie obowiązujące normy prawne i godzi w ważny interes służby. Istotne przy tym jest również to, że z ustaleń organu wynikało, iż skarżący w opisanym wyżej stanie przyjechał do miejsca pełnienia służby własnym samochodem. Wskazywało na to zabezpieczone przez organ nagranie z monitoringu. W związku z tym skierowany został do Sądu Rejonowego w Kędzierzynie-Koźlu, wniosku o ukaranie skarżącego z uwagi na podejrzenie popełnienia wykroczenia z art. 87 § 1 Kodeks wykroczeń. Nie bez znaczenia jest także to, że skarżący podał nieprawdę, wskazując, iż na służbę stawił się pieszo, a jego samochód stoi na parkingu policyjnym od poprzedniego dnia. Wobec tego zgodzić się należy z organem, że ocena całokształtu okoliczności zdarzenia zaistniałego z udziałem skarżącego 25 listopada 2022 r. powoduje, że utracił on przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu, a tym samym nie może pełnić służby bez uszczerbku dla jej ważnego interesu. Skarżący, jako funkcjonariusz Policji, miał świadomość, jaki charakter ma macierzysta formacja oraz jakie wymogi prawne i etyczne muszą spełniać jej funkcjonariusze, a ponadto że dobre imię i odbiór społeczny Policji zależy nie tylko od sposobu wykonywania powierzonych jej zadań, ale także od postawy w życiu zawodowym oraz prywatnym wszystkich policjantów. Skarżący powinien wykazać, iż w każdej sytuacji gotowy jest wypełniać rotę złożonego ślubowania, oraz że posiada wszelkie predyspozycje do wykonywania zawodu policjanta.
Zdaniem sądu opisane powyżej zachowanie skarżącego, a także fakt prowadzenia w stosunku do niego postępowania w sprawie o wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń, tj. kierowanie pojazdem w stanie po użyciu alkoholu, powoduje, że utracił on przymiot "nieskazitelności charakteru". Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się powyższym przymiotem, narusza ważny interes służby, powyższa sytuacja wpływa bowiem demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Policji. Sąd zaznaczył, że zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji pozostaje bez związku z wynikiem prowadzonego postępowania karnego, czy też w sprawie o wykroczenia. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem takiego postępowania, a rozstrzygnięcie tej sprawy pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby. Wobec dokonanych przez organ ustaleń zbędne było przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego. Organ kierował się przy tym dobrem służby i przez ten pryzmat dokonał oceny słusznego interesu skarżącego podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. W ocenie sądu uzasadnione było też nadanie rozkazowi personalnemu o zwolnieniu skarżącego ze służby rygoru natychmiastowej wykonalności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze. zm.; dalej "p.p.s.a.), oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając wyrok
w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Nadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił :
I. naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez dokonanie przez sąd I instancji nieprawidłowej kontroli legalności zaskarżonego wyroku i w konsekwencji odstąpienie od jej uchylenia pomimo naruszenia przez organy obu instancji art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że ważny interes służby przemawia za zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji, co było konsekwencją stanowiska, jakoby już sam fakt skierowania wniosku o ukaranie oraz podejrzenie popełnienia wykroczenia przez skarżącego przesądzał o konieczności jego zwolnienia, w sytuacji [gdy] samo złożenie wniosku o ukarania za wykroczenie jest niewystarczające dla zastosowania ww. przepisu, który wymaga pogłębionej i wszechstronnej oceny sytuacji konkretnego funkcjonariusza również w kontekście treści postawionego zarzutu, a także z punktu widzenia zasady domniemania niewinności, zaś do dnia dzisiejszego skarżący nie został uznany prawomocnie winnym popełnienia wykroczenia prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu;
II. art. 145 § 1 pkt. 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z 10 § 1 k.p.a poprzez dokonanie przez sąd I instancji nieprawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i w konsekwencji odstąpienie od jej uchylenia pomimo naruszenia przez organy administracyjne wskazanych artykułów k.p.a. co polegało na nierozpoznaniu wniosków dowodowych strony złożonych w terminie wyznaczonym przed organem I instancji, co z kolei oznacza pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu, co z kolei zignorował zarówno organ odwoławczy, jak i sąd I instancji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Ze względu na treść skargi kasacyjnej przed przystąpieniem do jej rozpoznania konieczne jest wskazanie na pewne zagadnienia natury ogólnej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a.. Dlatego też przedmiotem oceny Sądu mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie, uzupełnianie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14, wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r., II OSK 2457/17, z wyrok NSA z 8 marca 2018 r., I OSK 955/16, wyrok NSA z 2 marca 2018 r., I OSK 2306/17, wyrok NSA z 25 listopada 2014 r., II GSK 1253/13, wyrok NSA z 27 listopada 2015 r., I OSK 902/14 – wszystkie dostępne w CBOSA).
Zarzut pierwszy jest nieuzasadniony. Autor skargi kasacyjnej wskazał, iż opiera go na podstawie, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Jako naruszony wskazał zaś przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., co nastąpić miało przez dokonanie przez sąd I instancji błędnej kontroli legalności "zaskarżonego wyroku" mimo naruszenia przez organy obu instancji art. 41 ust.2 pkt 5 ustawy o Policji przez jego błędne zastosowanie. Zarzut w takiej postaci dotknięty jest szeregiem istotnych wad. Po pierwsze, nie można budować zarzutu opartego o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. o naruszenie przepisów prawa materialnego, gdyż taki charakter ma przepis art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Po drugie, nie można podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wiązać z naruszeniem przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., gdyż jest to przepis określający kompetencję sądu wiązaną z naruszeniem prawa materialnego. Po trzecie, do naruszenia prawa dojść miało w skutek jego błędnego zastosowania. Błędne zastosowanie jest postacią naruszenia prawa materialnego wyraźnie wskazaną w przepisie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Z kolei w przypadku naruszenia prawa procesowego konieczne jest wykazanie przez autora skargi kasacyjnej tego, iż naruszenie prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa procesowego również może odbyć się przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, jednak w skardze kasacyjnej, mimo że zarzut został oparty na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jej autor nie podjął się trudu wykazania tego związku. Jest to zaś konieczne z punktu widzenia wymogu,
o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Stwierdzone wady są natury zasadniczej i wskazują na daleko idącą niestaranność autora skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny dąży jednakże zawsze do zapewnienia w możliwym z punktu widzenia prawa zakresie poszanowania prawa strony do ochrony sądowej. Z tych względów należało przejść do rozpoznania powyższego zarzutu i uznania, że intencją autora skargi kasacyjnej było zarzucenie naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie. Niewłaściwe zastosowanie w tej sprawie polegać zaś miało na uznaniu, że skierowanie wniosku o ukaranie za popełnione wykroczenie było równoznaczne z wystąpieniem ważnego interesu służby przemawiającego za zwolnieniem skarżącego ze służby. Zarzut ten jest nieuzasadniony, co jest konsekwencją dwóch przyczyn. Po pierwsze, zarzut jest nieprecyzyjny w stopniu uniemożliwiającym jego pełne merytoryczne rozpoznanie. Nie jest na podstawie treści skargi kasacyjnej możliwe jednoznaczne ustalenie, czy niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego polegać miało na dopuszczeniu do zastosowania prawidłowej, czyli adekwatnej i poprawnie zinterpretowanej normy prawa materialnego do błędnie ustalonego stanu faktycznego, czy też na zastosowaniu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego błędnie zinterpretowanej lub ustalonej na etapie walidacyjnym normy prawa materialnego (czyli normy nieadekwatnej). W pierwszym przypadku dla skutecznego podniesienia zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego niezbędne jest jednoczesne zakwestionowanie poprawności ustaleń faktycznych, gdyż w razie braku zarzutu tego rodzaju (opartego o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny związany jest ustaleniami faktycznymi. Nie może ich wówczas wzruszyć w ramach zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, a tym samym skutecznie stwierdzić niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego (vide wyroku NSA z 14 października 2004 r., FSK 568/04). W drugim przypadku błąd niewłaściwego zastosowania prawa materialnego polega na zastosowaniu błędnej, a więc nieadekwatnej normy prawa materialnego do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, bądź zastosowaniu co prawda prawidłowej normy prawa materialnego, lecz niewłaściwie zinterpretowanej do prawidłowego stanu faktycznego (odmiennie NSA w wyroku z 27 października 2005 r., I FSK 130/05).
Jeśli zatem uznać, że autor skargi kasacyjnej zarzuca pierwszy rodzaj niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, to zarzut ten jest nieskuteczny, gdyż nie został połączony z zarzutem naruszenia prawa procesowego skierowanego przeciwko wzruszeniu stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzekania. Jeśli z kolei uznać, że autor skargi kasacyjnej dąży do podniesienia niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w drugim znaczeniu, to wskazać należy, że również jest on nieskuteczny, gdyż okoliczność skierowania do sądu wniosku o ukaranie skarżącego za popełnione wykroczenie była tylko jedną z okoliczności faktycznych i, co ważne, o znaczeniu subsydiarnym, które przemówiły za zwolnieniem go ze służby. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku i poddanej kontroli decyzji wskazuje wyraźnie, iż okoliczności związane ze stawieniem się w stanie po spożyciu alkoholu na służbę, wyrażające stosunek do obowiązującego porządku prawnego, wpływ ewentualnego tolerowania tego rodzaju zachowań na utrzymanie dyscypliny służby, ich demoralizujący wpływ na innych funkcjonariuszy, jak również posługiwanie się kłamstwem w toku postępowania wyjaśniającego przez skarżącego, przemówiły za uznaniem, iż zaszła przesłanka ważnego interesu służby, o której mowa w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Z tych względów zarzut pierwszy nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzut drugi jest nieuzasadniony. W odniesieniu do tego zarzutu również doszło do popełnienia szeregu błędów. Po pierwsze, autor skargi kasacyjnej nie wskazał w ogóle, na jakiej podstawie wnosi ten zarzut, co jest istotne, gdyż nie pozwala na ocenę skuteczności realizacji wymogów, o których mowa w przepisach art. 174 pkt 1 lub 2 p.p.s.a. Jak już wskazano wyżej w odniesieniu do zarzutu procesowego konieczne jest wykazywanie, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po drugie, w zarzucie nie wskazano, czy naruszenie tych przepisów nastąpiło przez błędną ich wykładnię, czy niewłaściwe zastosowanie. Po trzecie, przepisy art. 75 § 1 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. mają charakter procesowy, zaś powiązane zostały z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., co ze swej istoty zawiera w sobie sprzeczność, uniemożliwiającą przystąpienie do merytorycznej ich oceny. Naczelny Sąd Administracyjny w takiej sytuacji nie ma wytyczonego prawidłowo i jasno zakresu i treści zarzutu, a tym samym płaszczyzny dokonywania kontroli prawidłowości wyroku, a pośrednio orzekania administracyjnego. Skala błędu uniemożliwia jego sanacje na etapie kontroli przed Sądem II instancji. Dalej wskazać należy, że przepis art. 75 § 1 k.p.a. reguluje zasadę otwartego katalogu środków dowodowych, stąd też przez zarzut naruszenia tego przepisu nie jest możliwe poddanie kontroli decyzji organu o oddaleniu skonkretyzowanych wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę w toku postępowania jurysdykcyjnego. Decyzje tego rodzaju mogą być poddane kontroli przez wskazanie zarzutu naruszenia przepisu art. 77 § 1 k.p.a. Nie sposób w takim przypadku oprzeć zarzutu również na naruszeniu przepisu art. 10 § 1 k.p.a. regulującego zasadę zapewnienia przez organ czynnego udziału strony w postępowaniu. Jeśli bowiem istnieje bardziej szczegółowa reguła postępowania procesowego, a w rozpoznawanej sprawie reguła taka istnieje, to niemożliwe jest oparcie zarzutu skierowanego przeciwko postanowieniu organu o oddaleniu wniosków dowodowych strony wyłącznie na naruszeniu tylko tego przepisu. Można zaś wskazać przepis art. 10 § 1 k.p.a., lecz w powiązaniu z przepisami – regułami odnoszącymi się do przebiegu postępowania wyjaśniającego. Przepisy szczegółowe winny być zatem podstawą konstruowania zarzutu, a nie zasada z art. 10 § 1 k.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe, zarzut w tym kształcie nie nadaje się do merytorycznego rozpoznania i jest tym samym nieuzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.