III OSK 1729/21

III OSK 1729/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Stopnie i tytuły naukowe
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1791/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-04-16
Skarżony organ
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 115, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 2, art. 115 § 1, art. 160
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 2188
art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 19, art. 138 § 1 pkt 2, art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1789
art. 29 ust. 1, art. 18a ust. 10, art. 29
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1791/18 w sprawie ze skargi E. J. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od E. J. na rzecz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1791/18 oddalił skargę E. J. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, działając na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r. poz. 1789, dalej: ustawa), w dniu [...] czerwca 2018 r. wydała decyzję nr [...], którą utrzymała w mocy uchwałę Rady Wydziału Finansów i Ubezpieczeń Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] odmawiającej E. J. nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia.
Centralna Komisja w uzasadnieniu decyzji podała, że Prezydium Centralnej Komisji, w głosowaniu tajnym postanowiło nie przyjąć odwołania od powyżej określonej uchwały i odniosła się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Zdaniem Centralnej Komisji postępowanie habilitacyjne prowadzone było zgodnie z przepisami ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki i bez uchybień formalnych, czy też merytorycznych.
W toku postępowania doszło do przekroczenia terminów w załatwieniu sprawy, a przyczyną było opóźnienie w sporządzeniu jednej z recenzji, ale nie miało to wpływu na jej ostateczne załatwienie.
Wbrew twierdzeniu habilitantki Rada Wydziału Finansów i Ubezpieczeń miała prawo wypowiadać się w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk ekonomicznych, w dyscyplinie ekonomia, bowiem uprawnienia takie zostały jej przyznane decyzją Centralnej Komisji nr [...] i nadal je posiada.
Wszystkie trzy recenzje dotyczące dorobku habilitantki zostały sporządzone zgodnie z przepisami przedmiotowej ustawy, a w uchwale nr [...] Rady Wydziału Finansów i Ubezpieczeń z dnia [...] czerwca 2017 r. podano, że osiągnięcia naukowe habilitantki po uzyskaniu stopnia doktora nie stanowią znacznego wkładu w rozwój dyscypliny naukowej ekonomia.
E. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Pełnomocnik skarżącej, na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2019 r. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, bowiem Rada Wydziału Finansów i Ubezpieczeń była niewłaściwa rzeczowo do podjęcia uchwały z dnia [...] czerwca 2017 r.
Centralna Komisja w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i potrzymała stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że sąd administracyjny w ramach swojej kognicji nie jest uprawniony do oceniania, czy osoba ubiegająca się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego posiada znaczny dorobek naukowy, a przedłożona przez kandydata rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. W ramach postępowania sądowego nie dochodzi tym samym do oceny trafności opinii recenzentów w aspekcie dorobku naukowego kandydata i wartości naukowej przedstawionej pracy habilitacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r. I OSK 212/08, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). W zakresie kognicji sądu administracyjnego pozostaje wyłącznie zbadanie, czy w toku postępowania habilitacyjnego nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego przepisami ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji zaznaczył, że postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego ma wyjątkowy charakter wynikający ze specyfiki tych spraw. Postępowanie to cechuje znaczna odrębność w stosunku do postępowania prowadzonego wprost na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 29 ust. 1 ww. ustawy w postępowaniu tym przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w ustawie. W konsekwencji, jeżeli ustawa zawiera szczególną regulację, to nie ma podstaw do stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że niektóre przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w ogóle nie znajdują w tym postępowaniu zastosowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2007 r., I OSK 1661/06, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Ten szczególny charakter postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy dotyczy również postępowania odwoławczego toczącego się przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów. W postępowaniu tym osoba, której dotyczy uchwała nie korzysta z praw strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Postępowanie dowodowe prowadzone przed Centralną Komisją ograniczone jest wyłącznie do uzyskania recenzji jednego lub dwóch recenzentów, co wynika z art. 35 ust. 3 ustawy. Z obowiązujących przepisów nie wynika też wymóg zapoznania habilitanta, w szczególności przed podjęciem decyzji przez Centralną Komisję, z opiniami powołanych przez ten organ recenzentów.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła E. J., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj.: art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2018, poz. 2107 j.t.), art. 115 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w zw. z art. 19 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1789, dalej: ustawa) i art. 18a ust 10 ustawy poprzez:
a) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w zw. z art. 19 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 29 ustawy poprzez oddalenie skargi z powodu błędnego przyjęcia i zaakceptowania przez WSA w Warszawie wydania przez Centralną Komisje do Spraw Stopni i Tytułów w [...] decyzji utrzymującej w mocy uchwałę Rady Wydziału Finansów i Ubezpieczeń Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Nr [...] odmawiającej dr E. J. nadania stopnia doktora habilitowanego nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia w sytuacji, gdy decyzja organu pierwszej instancji zawiera wadę nieusuwalną powodującą jej nieważność, a taką jest wada z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. wobec tego Centralna Komisja winna uchylić zaskarżoną uchwałę i umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.,
b) art. 115 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 160 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia mediacji i nie wydanie w tym przedmiocie przez Sąd orzeczenia w formie postanowienia,
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 18a ust. 10 ustawy poprzez zaakceptowanie przez WSA w Warszawie stanowiska Centralnej Komisji o braku konieczności wezwania habilitantki na posiedzenie Komisji Habilitacyjnej,
d) art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wydanego wyroku, polegające na nie odniesieniu się do podniesionych argumentów oraz treść mowy procesowej pełnomocnika skarżącej kasacyjnie, który wyraźnie wskazał na fakt wydania decyzji przez organ niewłaściwy rzeczowo.
Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie wniosła o uwzględnienie niniejszej skargi kasacyjnej przez WSA w Warszawie na podstawie art. 179a p.p.s.a., z uwagi na oczywiście usprawiedliwione podstawy skargi kasacyjnej, w razie przekazania skargi do NSA o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych oraz nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) Przewodnicząca Wydziału III zarządzeniem z dnia 17 października 2022 r. wyznaczyła posiedzenie niejawne w dniu 20 grudnia 2022 r.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na jednej podstawie: naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Na wstępie podnieść należy, że wskazane w zarzucie skargi kasacyjnej naruszenie art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. w ogóle nie zostało sprecyzowane co do postaci naruszenia, ani w żaden sposób uzasadnione. Zatem w tym zakresie zarzut skargi kasacyjnej nie poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Ubocznie jedynie podnieść należy, że art. 1 § 2 p.u.s.a. ma charakter ustrojowy i może stanowić podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, np. gdy sąd odmówił rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne, albo rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności. Okoliczność, iż strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się ze stanowiskiem i argumentacją Sądu I instancji, przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie uzasadnia zarzutu naruszenia powyższego przepisu. Zwłaszcza, że przedmiotowa sprawa należy do kognicji sądów administracyjnych, została rozpoznana przez właściwy sąd, a fachowy pełnomocnik skarżącej nie wskazał w skardze kasacyjnej jakie to inne kryteria kontroli (celowość, rzetelność, gospodarność itd.), zamiast kryterium legalności stosował Sąd I instancji w niniejszej sprawie.
Sąd I instancji nie wyszedł także poza granica sprawy, jak również dokonał kontroli zaskarżonej decyzji w pełnym zakresie w rozumieniu art. 134 p.p.s.a. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. Natomiast istotą konstrukcji ukształtowanej przepisem art. 135 p.p.s.a. jest powiązanie obowiązku sądu orzekania "w głąb sprawy" z przesłanką niezbędności takiego rozstrzygnięcia dla jej końcowego załatwienia. Zatem przepis art. 135 p.p.s.a. znajduje zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi - co w niniejszej sprawie nie miało miejsca,
Odnosząc się do pozostałych zarzutów podkreślić należy, że naruszenie przepisów postępowania może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia przepisu postępowania przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania takiego przepisu wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, bądź jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia.
Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi kasacyjnemu dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia. Tymczasem autor skargi kasacyjnej nie wskazał wyraźnie w jaki sposób (poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie) zostały naruszone wskazane przez niego przepisy. Podkreślić należy, że ze względu na to, że konstrukcja art. 174 p.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić Sąd I instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą kasacyjnie. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi (ich postaci), a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej, czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. I OSK 1420/14).
Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych oraz ich postaci. Należy bowiem mieć na uwadze, że takie działanie zawsze niesie ze sobą ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej. Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, a w przypadku zarzutu naruszenia przepisów postępowania także wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji RP), na podstawie i w granicach prawa - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.
Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do nich. Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało.
Ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Dlatego właśnie sporządzanie skarg kasacyjnych zostało powierzone profesjonalnym podmiotom, których fachowość powinna gwarantować prawidłowe skonstruowanie zarzutów, zgodnie z wymogami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W świetle powyższych uwag pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie spełniają w pełni wskazanych standardów wymaganych względem prawidłowo sformułowanej skargi kasacyjnej. Przede wszystkim autor skargi kasacyjnej nie wskazał wyraźnie postaci naruszania powołanych przez siebie przepisów. Można jedynie się domyślać, w świetle uzasadnienia skargi kasacyjnej, że jej autor zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 18a ust. 10 ustawy poprzez ich błędną wykładnię a naruszenie pozostałych przepisów poprzez ich błędne zastosowanie.
Nie sposób uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w zw. z art. 19 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 29 ustawy.
Jak wynika z treści art. 29 ust. 1 ustawy w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy przypomnieć, że "odpowiednie" stosowanie prawa zakłada również możliwość niezastosowania określonych przepisów lub poddania ich modyfikacji, gdy są one bezprzedmiotowe lub nie przystają do materii, w której miałyby znaleźć zastosowanie.
Zgodnie z brzmieniem art. 18 a ust. 2 ustawy osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora habilitowanego wskazuje we wniosku jednostkę organizacyjną posiadającą uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego, wybraną do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego. Jak wynika z treści wniosku habilitantki z [...] lutego 2016 r. to ona wniosła o przeprowadzenie postępowania habilitacyjnego w dziedzinie nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia przez Radę Wydziału Finansów i Ubezpieczeń Społecznych Uniwersytetu [...] w [...]. Rada Wydziału Finansów i Ubezpieczeń Społecznych Uniwersytetu [...] w [...] wyraziła zgodę na przeprowadzenie postępowania habilitacyjnego dr E. J. w dziedzinie nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia. Nie budzi także wątpliwości, że Rada Wydziału Finansów i Ubezpieczeń Społecznych Uniwersytetu [...] w [...] była właściwa do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego w dziedzinie nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia. Jak zasadnie wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną kwestie dotyczące przynależności dorobku do konkretnej dyscypliny rozstrzygane są na późniejszym etapie - recenzji, gdyż analizę dorobku dokonują wyznaczeni recenzenci. Ewentualne błędne przyporządkowanie przez kandydatkę we wniosku swojego dorobku naukowego do określonej dyscypliny i ubieganie się o nadanie stopnia doktora habilitowanego w określonej dziedzinie i dyscyplinie obciąża jedynie samą wnioskodawczynię, a nie jednostkę organizacyjną prowadzącą na jej wniosek postępowania habilitacyjne. W tym zakresie nie ma zastosowania art. 19 k.p.a. Miałby on (i to odpowiednie, a nie wprost) zastosowanie jedynie w przypadku, gdyby wskazana we wniosku jednostka organizacyjna nie posiadała uprawnień do nadawania stopnia doktora habilitowanego w określonej dziedzinie nauk lub w jej ramach w określonej dyscyplinie, albo gdyby takie uprawnienia utraciła w trakcie wszczętej procedury habilitacyjnej. W konsekwencji bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dodatkowo wskazać należy, że przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., chociaż jest zawarty w ustawie proceduralnej, to ma jednak charakter materialnoprawny (por. wyrok NSA z 15 maja 2013 r., I OSK 2160/11) i stanowi podstawę skargi kasacyjnej, określoną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 115 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 160 p.p.s.a. Przepis art. 115 § 1 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku przeprowadzenia postępowania mediacyjnego, nawet w przypadku jego zgłoszenia przez zainteresowaną stronę postępowania. O jego uwzględnieniu decyduje przewodniczący lub sędzia sprawozdawca, jeśli uzna potrzebę przeprowadzenia takiego postępowania. Jest ono bowiem fakultatywne. Jeśli zatem organ administracyjny nie ustosunkował się lub wręcz wyraził negatywne stanowisko wobec mediacji, to odmowa przeprowadzenia postępowania mediacyjnego nie naruszyła żadnych zasad postępowania, nawet jeżeli nie nastąpiła ona w formie postanowienia, gdyż nie miało to żadnego wpływu na wynik sprawy. Postanowienie w takim przedmiocie jest bowiem niezaskarżalne. Zatem uchybienie Sądu I instancji w tym zakresie nie może stanowić usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 18a ust 10 ustawy. Po pierwsze uzasadnienie tego zarzutu sprowadza się do stwierdzenia, że przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia art. 18a ust 10 ustawy jest "bardzo uproszczone", a zasada clara non sunt interpretanda nie jest aktualnie powszechnie akceptowana ani w doktrynie, ani też w orzecznictwie sądów administracyjnych. W konsekwencji "zgodnie z aktualnymi poglądami prezentowanymi w piśmiennictwie, ograniczenie się przez sąd wyłącznie do wykładni literalnej jest wręcz niewłaściwe, konieczne zatem jest potwierdzenie jej przez wykładnię systemową i funkcjonalną. Dlatego też na gruncie postępowania habilitacyjnego skarżącej kasacyjnej zaproszenie i przeprowadzenie rozmowy z nią było ze wszech miar uzasadnione uwzględniając wskazane powyżej wątpliwości, jak również prawo do obrony praw przez skarżącą." Po drugie pełnomocnik skarżącej powołując się na konieczność "poszerzonej wykładni" o wykładnię systemową i funkcjonalną sam jej nie dokonuje. Po trzecie, jak wskazano wyżej, podnosząc zarzut naruszenia przepisu przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, a autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Takiej analizy w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zabrakło. Po czwarte, jak wynika z treści art.18 a ust. 10 ustawy, w szczególnych przypadkach, uzasadnionych wątpliwościami komisji habilitacyjnej dotyczącymi dokumentacji osiągnięć naukowych, komisja może przeprowadzić z wnioskodawcą rozmowę o jego osiągnięciach i planach naukowych. Zatem przeprowadzenie takiej rozmowy ma charakter fakultatywny nawet wtedy, gdy zachodzą szczególne przypadki uzasadnione wątpliwościami komisji habilitacyjne. Zatem komisja nie jest zobowiązana do przeprowadzenia takiej rozmowy i nie można jej skutecznie zarzucić, że takowej rozmowy nie przeprowadziła. Po piąte w zasadzie skarżąca kasacyjne nie kwestionuje wykładni przepisu, lecz ocenę stanu faktycznego sprawy i niezastosowanie tego przepisu przez organ administracyjny w przedmiotowym postępowaniu habilitacyjnym. Nie wskazano zatem prawidłowej postaci naruszenia tego przepisu (niewłaściwe zastosowanie, zamiast niewłaściwa wykładnia). Jednocześnie to ocenie komisji habilitacyjnej podlega ocena, czy zaistniał ów szczególny przypadek, uzasadniony wątpliwościami tejże komisji dotyczącymi dokumentacji osiągnięć naukowych, a w konsekwencji uprawniający ją do przeprowadzenia rozmowy z wnioskodawcą o jego osiągnięciach i planach naukowych. Z akt sprawy nie wynika, aby komisja miała w tej mierze wątpliwości, a dokumentacja osiągnięć naukowych habilitantki została zaakceptowana i poddana ocenie. Wreszcie istotne jest to, że w skardze kasacyjnej – ani w treści zarzutu, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - w ogóle nie powołano zarzutu naruszenia przepisu stosowanego przez Sąd I instancji, a stanowiącego podstawę oddalenia skargi, tj. art. 151 p.p.s.a. Istota omawianego zarzutu sprowadza się do zakwestionowania niezasadnego zdaniem strony skarżącej kasacyjnie niezastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Uzasadnieniu zaskarżonego wyroku także nie można zarzucić, że nie realizuje ono niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2009 r. I OSK 487/08). Co więcej Sąd ma obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, co obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. Tymczasem te wszystkie elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, iż za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, czy procesowego. Fakt, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z argumentacją Sądu I instancji zaprezentowaną w uzasadnieniu, nie została nią przekonana, a wręcz uważa ją za błędną nie oznacza jeszcze naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Wreszcie odnosząc się do wniosku zawartego w skardze kasacyjnej o podjęcie uchwały zawierającej rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego występującego w niniejszej sprawie budzącego poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie, to Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniosek ten nie znajduje uzasadnienia. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na treść art. 187 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, to Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Mając na uwadze powyższe rozważania zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, które uzasadniałoby skorzystanie z art. 187 § 1 p.p.s.a.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane w oparciu o przepis art. 204 pkt 1 p.p.s.a.