III OSK 1727/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną spółki P. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) o nałożeniu na spółkę administracyjnej kary pieniężnej. Spółka zarzucała naruszenie przepisów Prawa ochrony środowiska (p.o.ś.) oraz przepisów postępowania, argumentując, że pozwolenie wodnoprawne z 2013 r. nie wprowadziło nowych warunków w stosunku do pozwolenia z 2003 r., a zatem nie była zobowiązana do wykonania 12 pomiarów jakości ścieków w pierwszym roku jego obowiązywania. Spółka powoływała się na postanowienie Starosty Kutnowskiego z 2016 r. wydane w trybie art. 113 § 2 k.p.a., które miało wyjaśniać niejasności w pozwoleniu. NSA odrzucił te argumenty, wskazując, że tryb wyjaśnienia treści decyzji nie pozwala na merytoryczną zmianę rozstrzygnięcia ani dokonywanie nowych ustaleń. Sąd podkreślił, że pozwolenie z 2013 r. faktycznie wprowadziło nowe, zaostrzone warunki, w tym inne dopuszczalne stężenia zanieczyszczeń i inne miejsca poboru próbek. W związku z tym, spółka była zobowiązana do wykonania 12 pomiarów w pierwszym roku obowiązywania pozwolenia, a wykonała ich tylko 5. NSA stwierdził, że nieprowadzenie wymaganej liczby pomiarów stanowi naruszenie przepisów p.o.ś. (art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a), co uzasadnia wymierzenie kary pieniężnej, niezależnie od winy. Sąd uznał również, że brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż naruszenie nie miało znikomej wagi. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 145 § 1 pkt 2, art. 148 i art. 151 p.p.s.a., zostały uznane za nieskuteczne z uwagi na ich błędne sformułowanie lub niezastosowanie w danej kategorii spraw. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kar pieniężnych za naruszenie obowiązków monitorowania środowiska, znaczenie postanowień wyjaśniających treść decyzji w kontekście prawa materialnego, oraz zakres stosowania art. 305a Prawa ochrony środowiska.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z pozwoleniami wodnoprawnymi i karami za naruszenie obowiązków pomiarowych. Interpretacja art. 113 § 2 k.p.a. jest utrwalona w orzecznictwie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy pozwolenie wodnoprawne z 2013 r. stanowiło kontynuację poprzedniego pozwolenia z 2003 r., czy też wprowadziło nowe, zaostrzone warunki dotyczące wprowadzania ścieków do wód?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pozwolenie wodnoprawne z 2013 r. wprowadziło nowe, zaostrzone warunki, w tym inne dopuszczalne stężenia zanieczyszczeń i inne miejsca poboru próbek, a nie stanowiło kontynuacji poprzedniego pozwolenia.
Uzasadnienie
Sąd analizował treść obu pozwoleń wodnoprawnych oraz postanowienie Starosty Kutnowskiego z 2016 r. wydane w trybie art. 113 § 2 k.p.a. Stwierdzono, że postanowienie to nie mogło merytorycznie zmienić lub uzupełnić treści pozwolenia, a samo pozwolenie z 2013 r. wyraźnie różniło się od pozwolenia z 2003 r. pod względem dopuszczalnych stężeń i sposobu monitorowania.
Czy niewykonanie wymaganej liczby pomiarów jakości ścieków stanowi podstawę do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niewykonanie wymaganej liczby pomiarów stanowi naruszenie przepisów Prawa ochrony środowiska i uzasadnia wymierzenie kary pieniężnej, niezależnie od winy.
Uzasadnienie
NSA powołał się na art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a p.o.ś., który stanowi, że w przypadku nieprowadzenia wymaganych pomiarów, przyjmuje się przekroczenie warunków korzystania ze środowiska o 80%. Sąd podkreślił, że kara ta ma charakter sankcyjny i zapobiegawczy, a jej zastosowanie nie jest uzależnione od udowodnienia winy.
Czy w przypadku niewykonania wymaganej liczby pomiarów, naruszenie może być uznane za znikome i czy można odstąpić od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie polegające na niewykonaniu wymaganej liczby pomiarów nie może być uznane za znikome i nie ma podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak staranności w wykonaniu podstawowego obowiązku, jakim jest monitorowanie jakości ścieków, nie może być traktowany jako naruszenie znikomej wagi. Ocena ta mieści się w granicach uznania administracyjnego, a sąd kontroluje jedynie jej prawidłowość.
Czy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, takich jak art. 145 § 1 pkt 2, art. 148 i art. 151 p.p.s.a., mogą stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te mają charakter wynikowy lub odnoszą się do specyficznych sytuacji procesowych i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej bez powiązania z naruszeniem przepisów materialnych lub innych przepisów procesowych.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 145 § 1 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. są normami o charakterze wynikowym, a art. 148 p.p.s.a. dotyczy skarg na akty nadzoru, co nie miało miejsca w tej sprawie. Skuteczne podważenie wyroku wymaga powiązania z naruszeniem konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego.
Przepisy (10)
Główne
p.o.ś. art. 298 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Za przekroczenie warunków dotyczących ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu, wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza administracyjne kary pieniężne.
p.o.ś. art. 299 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie lub naruszenie warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym na podstawie pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany do dokonania takich pomiarów.
p.o.ś. art. 305 § 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie warunków korzystania ze środowiska na podstawie pomiarów, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska prowadzi wymagane pomiary wielkości emisji oraz spełnione są warunki określone w art. 147a.
p.o.ś. art. 305 § 4
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
W przypadkach stwierdzenia przekroczenia warunków korzystania ze środowiska, wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza karę za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym.
p.o.ś. art. 305a § 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów wielkości emisji, przyjmuje się, że warunki korzystania ze środowiska określone w pozwoleniu, dla każdego z pomiarów, zostały przekroczone o 80% - w przypadku składu ścieków.
rozporządzenie z 2006 r. art. 5 § 2 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego
Określa liczbę wymaganych pomiarów jakości ścieków w zależności od RLM oczyszczalni i spełnienia warunków.
Pomocnicze
k.p.a. art. 113 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji nie może stanowić konkurencji dla określenia praw i obowiązków strony na podstawie prawa materialnego, ani dokonywać ustaleń poza treścią decyzji.
k.p.a. art. 189f § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z powodu znikomej wagi naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwolenie wodnoprawne z 2013 r. wprowadziło nowe, zaostrzone warunki, a nie było kontynuacją poprzedniego. • Niewykonanie wymaganej liczby pomiarów jakości ścieków stanowi naruszenie przepisów p.o.ś. i uzasadnia wymierzenie kary pieniężnej. • Brak podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary z powodu znikomej wagi naruszenia.
Odrzucone argumenty
Pozwolenie wodnoprawne z 2013 r. było kontynuacją pozwolenia z 2003 r., co zwalniało z obowiązku wykonania 12 pomiarów w pierwszym roku. • Postanowienie Starosty Kutnowskiego z 2016 r. wyjaśniało niejasności w pozwoleniu i powinno być uwzględnione. • Naruszenie miało znikomą wagę, a spółka nie wyrządziła szkody w środowisku. • Niewłaściwa wykładnia przepisów k.p.a. i p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
Wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji nie może natomiast stanowić konkurencji, ani alternatywy dla określenia praw i obowiązków strony na podstawie prawa materialnego, bądź też dokonywać ustaleń poza treścią decyzji. • W trybie art. 113 § 2 k.p.a. nie można dokonywać nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani też doprowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, czy też pozostawać z nim w sprzeczności. • Nieprzeprowadzenie kontroli w wymaganym zakresie powinno być traktowane na równi z przekroczeniem dopuszczalnych norm i uzasadniać wymierzenie kary. • Każda z form zachowań wymienionych w art. 305a ust. 1 p.o.ś. stanowi samodzielny delikt administracyjny.
Skład orzekający
Hanna Knysiak - Sudyka
sędzia del. WSA
Teresa Zyglewska
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Jakimowicz
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kar pieniężnych za naruszenie obowiązków monitorowania środowiska, znaczenie postanowień wyjaśniających treść decyzji w kontekście prawa materialnego, oraz zakres stosowania art. 305a Prawa ochrony środowiska."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z pozwoleniami wodnoprawnymi i karami za naruszenie obowiązków pomiarowych. Interpretacja art. 113 § 2 k.p.a. jest utrwalona w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska – monitorowania jakości ścieków i konsekwencji zaniedbań. Pokazuje, jak rygorystycznie sądy podchodzą do obowiązku wykonywania pomiarów i jak ograniczona jest rola wyjaśnień organów w kontekście prawa materialnego.
“Niewykonanie 12 pomiarów ścieków kosztowało spółkę karę pieniężną – NSA wyjaśnia, dlaczego nie ma litości dla zaniedbań.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.