III OSK 1725/22

III OSK 1725/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski
Olga Żurawska - Matusiak
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 3498/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-02-21
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.3 §2 pkt 1, art.141 §4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art.7, art.77 §1, art.80, art.106 §3, art.107 §3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art.3 ust.1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 10 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia W. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3498/21 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Fundacji L. z siedzibą w W. z dnia 16 sierpnia 2021 r., nr 01/2021 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Stowarzyszenia W. z siedzibą w W. na rzecz Fundacji L. z siedzibą w W. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3498/21 oddalił skargę J. S. (dalej także jako: skarżący) na decyzję Fundacji L. z siedzibą w W. (dalej także jako: Fundacja) z dnia 16 sierpnia 2021 r., nr 01/2021 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. skarżący, działając na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do Fundacji o udostępnienie informacji o wszystkich projektach przeprowadzonych przez Fundację od 2008 roku, w których korzystano ze środków publicznych, tj. informacje o nazwie poszczególnych projektów, wskazanie podmiotu przekazującego Fundacji środki publiczne oraz podanie roku podpisania umowy związanej z przekazaniem środków publicznych (jeżeli została podpisana umowa). Ponadto, skarżący wniósł o udostępnienie informacji o wydatkach w ramach tychże projektów, w których Fundacja korzystała ze środków publicznych, poprzez podanie kwoty wydatku, daty, strony wydatku (np. z kim była zawarta umowa) i przedmiotu wydatku.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Fundacja pismem z dnia 4 sierpnia 2021 r. poinformowała skarżącego, że zakwalifikowała żądaną przez niego informację, w zakresie w jakim skarżący domagał się udostępnienia informacji o wydatkach w ramach przedsięwzięć, w których Fundacja korzystała ze środków publicznych, poprzez podanie kwoty wydatku, daty, strony wydatku (np. z kim była zawarta umowa), przedmiotu wydatku – od 2008 roku, jako informację przetworzoną. W związku z powyższym Fundacja wezwała skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w udostępnieniu tej informacji. Fundacja poinformowała, iż nie dysponuje zestawieniem tej części żądanych przez skarżącego informacji, a opracowanie wnioskowanych danych wymaga analizy szeregu dokumentów, rachunków, faktur i umów, a także sięgnięcia do materiałów archiwalnych dotyczących wszystkich projektów począwszy od 2008 roku – czyli przez okres 13 lat, co z kolei wiązałoby się ze znacznym nakładem pracy, w szczególności związanej z gruntowną analizą danych o wszelkich wydatkach zrealizowanych przez Fundację w okresie ostatnich 13 lat i przygotowaniem odpowiednich analiz, wyliczeń i zestawień. Powyższe wiązałoby się również z poczynieniem dodatkowych nakładów finansowych przez Fundację.
Skarżący w odpowiedzi na powyższe wezwanie wskazał, że jego wniosek dotyczy wyłącznie udostępnienia informacji publicznej prostej. Podkreślił, że takie czynności jak skopiowanie dokumentów, czy też ich anonimizacja, nie świadczą o przetworzeniu informacji. Skarżący zaznaczył, że nie żądał stworzenia zestawień, czy analiz. Ponownie zwrócił się o udostępnienie wnioskowanej informacji, podkreślając brak konieczności jej przetworzenia.
Decyzją z dnia 16 sierpnia 2021 r., nr 01/2021 Fundacja, na podstawie art. 104 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmówiła skarżącemu udostępnienia żądanej informacji publicznej w zakresie udostępnienia informacji o wydatkach w ramach projektów, w których Fundacja korzystała ze środków publicznych, poprzez podanie kwoty wydatku, daty, strony wydatku (np. z kim była zawarta umowa) oraz przedmiot wydatku.
Jednocześnie Fundacja poinformowała, że w załączeniu do decyzji przedłożyła skarżącemu wnioskowane informacje w pozostałym zakresie, tj. zestawienie zawierające informacje o projektach realizowanych przez Fundację od 2008 roku, w których korzystano ze środków publicznych, tj. informacje o nazwie poszczególnych projektów, podmiotu przekazującego Fundacji środki publiczne oraz roku podpisania umowy związanej z przekazaniem środków publicznych (jeżeli została podpisana umowa) aktualne na dzień przekazania informacji.
W uzasadnieniu decyzji Fundacja przypomniała, że nie dysponuje zestawieniem informacji o wydatkach w ramach projektów, w których korzystała ze środków publicznych, ze wskazaniem kwoty wydatku, daty, strony wydatku (np. z kim była zawarta umowa), przedmiotu wydatku – od 2008 roku, czyli za okres ponad 12 lat, gdyż w toku realizacji projektów, w których korzystano ze środków publicznych, a także ich kontroli i rozliczania, nie istniała konieczność sporządzania tak szczegółowych zestawień i danych, o udostępnienie których wniósł skarżący.
Fundacja wskazała, że od 2008 roku realizowała kilkadziesiąt projektów, w których (częściowo) korzystano ze środków publicznych. Wśród projektów, realizowanych przy udziale środków publicznych, większość z nich to zadania związane z produkcją i emisją telewizyjną różnego rodzaju audycji telewizyjnych, w tym w szczególności o charakterze edukacyjnym, kampanii społecznych i informacyjnych, filmu fabularnego [...], czy też np. organizacja konferencji, wyjazdów wozów transmisyjnych wraz z obsługą do różnych miast na terenie całej Polski i udostępnianie ich podczas warsztatów dziennikarskich dla młodzieży szkolnej.
W związku z powyższym w ocenie Fundacji przekazanie skarżącemu danych o wydatkach w ramach projektów, w których Fundacja korzystała ze środków publicznych, poprzez podanie kwoty wydatku, daty, strony wydatku (np. z kim była zawarta umowa), przedmiotu wydatku - począwszy od 2008 roku wymagałoby dokonania analizy szeregu dokumentów, rachunków, faktur i umów dotyczących kilkudziesięciu projektów z ostatnich 12 lat, związanych m.in. z wynagrodzeniem reżyserów, scenarzystów, aktorów, obsługi technicznej i pozostałych zaangażowanych pracowników, kosztami związanymi z lokalizacją miejsc nagrań poszczególnych audycji i filmu, scenografią, kostiumami, kosztami licencji lub przeniesienia praw autorskich do wykorzystywanej muzyki i efektów dźwiękowych, kosztów zdjęć, obróbki cyfrowej, montażu i materiałów, na których utrwalane są produkcje, kosztów transmisji, kosztów paliwa i amortyzacji wozów transmisyjnych czy wynagrodzenia kierowców za poszczególne kursy. Powyższe wymagałoby również sięgnięcia do dokumentów archiwalnych, m.in. w zakresie zawieranych umów na transmisje telewizyjne i kosztów z tym związanych.
Biorąc powyższe pod uwagę Fundacja wskazała, że sporządzenie zestawień dotyczących wszystkich wydatków ponoszonych w ramach realizowanych przez nią projektów przy udziale środków publicznych począwszy od 2008 roku, wiązałoby się ze znacznymi nakładami pracy i poczynieniem dodatkowych nakładów finansowych, bowiem wymagałoby zatrudnienia przez Fundację dodatkowych pracowników. Fundacja podniosła przy tym, że nie jest podmiotem publicznym i nie zatrudnia dedykowanych pracowników zajmujących się rozpatrywaniem wniosków o udostępnienie informacji publicznej oraz przygotowywaniem szczegółowych zestawień, tabel, wyciągów itp. w tym zakresie, a opracowanie i przedstawienie wnioskowanych przez skarżącego informacji przez obecnych pracowników Fundacji uniemożliwiłoby prowadzenie bieżącej działalności Fundacji oraz realizację jej celów statutowych, w szczególności, że z uwagi na obowiązujący stan pandemii większość pracowników Fundacji obecnie świadczy pracę zdalnie, a część przebywa na kwarantannie czy izolacji. Z szacunkowych wyliczeń Fundacji wynika, że odpowiedź na wniosek wymagałaby przeanalizowania kilkunastu tysięcy często obszernych dokumentów, co zdaniem Fundacji mogłoby zająć ponad 400 dni roboczych, przez co Fundacja musiałaby zatrudnić dodatkowy personel, który byłby w stanie przeanalizować wszystkie materiały, wyselekcjonować wnioskowane dane, przygotować i opracować odpowiednie wyliczenia oraz zestawienia, by wytworzyć jakościowo nową i nieistniającą w chwili złożenia wniosku informację dla skarżącego.
Ponadto, Fundacja dodała, że przekazanie informacji o ponoszonych przez nią wydatkach w ramach projektów, w których korzystano ze środków publicznych poprzez podanie kwoty wydatku, daty, strony i przedmiotu wydatku, w zakresie w jakim dotyczy to wydatków związanych z emisją telewizyjną jest niemożliwe, gdyż wycena czasu antenowego (w tym projektów realizowanych ze środków publicznych), opiera się o ogólny cennik, a ustalona w ten sposób cena emisji zawiera w sobie m.in. takie koszty ogólne emisji telewizyjnej jak opłata za częstotliwość, opłata za miejsce na multipleksie 1, opłata za koncesję satelitarną, opłata za koncesję na multipleksie 1, różnego rodzaju opłaty administracyjne czy czas pracy poszczególnych pracowników. Wobec powyższego Fundacja wyjaśniła, że nie jest możliwe określenie jakie wydatki i w jakiej wysokości poniosła w związku z każdą audycją emitowaną przy udziale środków publicznych, a tym bardziej nie jest możliwe wskazanie dat poniesienia takich wydatków.
Fundacja poinformowała także, że w zakresie, w jakim wniosek dotyczy ponoszonych przez Fundację wydatków w okresie od 2008 do 2015 roku, nie jest już w posiadaniu wszystkich dokumentów źródłowych, które umożliwiałyby – po ich dogłębnej analizie i zestawieniu – przygotowanie pełnej informacji przetworzonej we wnioskowanym zakresie. Fundacja wyjaśniła, że zgodnie z obowiązującymi przepisami podatkowymi, dokumenty takie jak deklaracje podatkowe, księgi rachunkowe oraz dowody księgowe (umowy, rachunki, faktury czy przelewy) ma obowiązek przechowywać przez okres 5 lat, licząc od początku roku następującego po roku, którego dokumenty dotyczą. Z kolei umowy dotacyjne, czy zlecenia itp., zawierane z podmiotami przekazującymi Fundacji środki publiczne, zwykle wskazują na obowiązek przechowywania dokumentacji związanej z projektem na okres nie dłuższy niż 5 lat.
Fundacja wskazała, że w związku z tym, że znaczna część dokumentów dotyczących projektów realizowanych w latach 2008-2015 nie jest już przechowywana, to nawet gdyby w sprawie zachodził szczególnie istotny interes publiczny w udostępnieniu informacji przetworzonej. który jednak w jej ocenie nie zachodzi, nie byłaby w stanie przygotować pełnej informacji przetworzonej za okres 2008-2015, gdyż nie posiada pełnych informacji źródłowych koniecznych do przygotowania ww. informacji.
Niezależnie od powyższego Fundacja stwierdziła, że analiza art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz stanu faktycznego sprawy prowadzi do jednoznacznego wniosku, że żądana przez skarżącego informacja w zakresie w jakim wnosi on o udostępnienie informacji o wydatkach w ramach projektów, w których Fundacja korzystała ze środków publicznych, poprzez podanie kwoty wydatku, daty, strony wydatku (np. z kim była zawarta umowa), przedmiot wydatku – od 2008 roku, ma charakter informacji przetworzonej. Natomiast z uwagi na to, że skarżący nie wykazał szczególnie istotnego interesu w udostępnieniu informacji przetworzonej, konieczne było samodzielne rozważenie przez Fundację czy udostępnienie wskazanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. I tak Fundacja stwierdziła, że udostępnienie żądanych przez skarżącego informacji o przetworzonym charakterze nie będzie służyć ogólnie pojmowanemu dobru społecznemu, a analiza informacji przetworzonej w żaden sposób nie przyczyni się do zwiększenia kontroli i przejrzystości nad wydatkowanymi środkami publicznymi. Fundacja dodała, że informacje dotyczące projektów od 2008 roku, w których Fundacja korzystała ze środków publicznych wraz z podaniem wysokości otrzymanych środków publicznych, zostały przekazane skarżącemu wraz z niniejszą decyzją, a zatem została mu umożliwiona społeczna kontrola w zakresie realizowanych przez Fundację projektów przy udziale środków publicznych, a udostępnienie danych, których ujawnienia odmówiono w żaden sposób nie wpłynęłoby na zwiększenie poprawy funkcjonowania w przestrzeni publicznej czy ogólnie pojmowane dobro społeczne. W związku z powyższym Fundacja stwierdziła, że żądana przez skarżącego informacja przetworzona nie spełnia przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego".
W piśmie z dnia 9 września 2021 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Fundacji z dnia 16 sierpnia 2021 r., nr 01/2021 i wnosząc o jej uchylenie, zobowiązanie Fundacji do załatwienia sprawy, poprzez udostępnienie wnioskowanej informacji w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wedle norm przepisanych, zarzucił Fundacji naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez błędne uznanie, że wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja Fundacji jest błędna, bowiem została oparta na nieprawidłowym założeniu, że wnioskowane informacje mają charakter przetworzony. W ocenie skarżącego niezasadne jest rozszerzanie kategorii "informacji przetworzonej" również na taką informację, która składa się z informacji prostych. Skarżący podkreślił, że udostępnienie żądanej przez niego informacji nie wymaga pracy kreatywnej, ani żadnego wytworzenia nowej informacji przez Fundację, a wyłącznie wyszukania określonych informacji i zestawienia ich, zupełnie jak w przypadku każdej innej informacji prostej. W sprzeczności z prawem do informacji publicznej jest zdaniem skarżącego kwalifikowanie informacji publicznej jako przetworzonej tylko z uwagi na fakt, że jest ona przygotowywana dla wnioskującego podmiotu poprzez czynności polegające na odnalezieniu odpowiednich dokumentów, sporządzeniu ich kopii i anonimizacji, nawet jeżeli są one czasochłonne i wymagają zwiększonego nakładu środków osobowych.
Skarżący podkreślił, że jego wniosek nie wymagał od Fundacji wskazania wszystkich dokumentów źródłowych, ani ich wyszukania, tudzież analizy - a wyłącznie udostępnienia zbiorczych danych, zawierających kwotę i datę wydatku.  Jego zdaniem trudno jest uwierzyć w argumentację Fundacji jakoby nie miała w swojej dyspozycji żadnych sprawozdań finansowych, bądź rachunków bankowych, dzięki którym mogłaby udostępnić te informacje. Tym samym argument, jakoby realizacja wniosku wymagała analizy wielu tysięcy stron dokumentów źródłowych, których zresztą części Fundacja nie ma, zdaje się być w ocenie skarżącego bezzasadny.
Zdaniem skarżącego wątpliwości budzą stwierdzenia Fundacji, zgodnie z którymi pewne informacje może uzyskać bez sięgania do dokumentów źródłowych, a inne – nie. W jego ocenie świadczy to o tym, że decyzja jest przynajmniej przedwczesna – Fundacja bowiem nie wyjaśniła w sposób jasny, które informacje może udostępnić bez konieczności odwoływania się do dokumentów źródłowych i szczegółowej analizy.
Skarżący podkreślił, że Fundacja posiada w elektronicznej formie dane o zawartych umowach. Uznał, że Fundacja w jednym miejscu ma zgromadzone wnioskowane informacje, co jego zdaniem przyznała przedstawicielka Fundacji podczas toczącego się postępowania z art. 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej przed Sądem Rejonowym dla W., sygn. akt [...]. Jego zdaniem działanie Fundacji zmierza do wyłączenia jawności i wiedzy o tym jak dysponuje środkami publicznymi.
W odpowiedzi na skargę Fundacja wniosła o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 29 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 3498/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił Stowarzyszenie W. z siedzibą w W. (dalej także jako: Stowarzyszenie) do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3498/21 oddalił skargę skarżącego na decyzję Fundacji z dnia 16 sierpnia 2021 r., nr 01/2021 o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na wstępie, że we wnioskowanym przez skarżącego zakresie Fundacja jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej, zaś przedmiot wnioskowanej przez skarżącego informacji, objętej decyzją odmowną Fundacji, stanowi informację publiczną.
Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przypomniał, że podstawę odmowy udostępnienia skarżącemu informacji o wydatkach w ramach przedsięwzięć, w których Fundacja korzystała ze środków publicznych, poprzez podanie kwoty wydatku, daty, strony wydatku (z kim była zawarta umowa), przedmiot wydatku od 2008 roku, stanowiła okoliczność, iż żądana informacja publiczna jest informacją przetworzoną, zaś skarżący nie wykazał, iż jej pozyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest natomiast zasadność odmowy skarżącemu dostępu do informacji publicznej w zakresie opisanym we wniosku.
Sąd I instancji stwierdził, że Fundacja w sposób prawidłowy uznała, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji przetworzonej. Są to bowiem informacje publiczne opracowane przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem skarżącego i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. W konsekwencji w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Fundacja zasadnie, na mocy art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wezwała skarżącego do wykazania, że uzyskanie informacji, o której mowa we wniosku z dnia 18 czerwca 2021 r., jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zasadniczo bowiem prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej.
Sąd I instancji podzielił również stanowisko Fundacji w zakresie uznania, że skarżący nie wykazał, aby pozyskanie informacji publicznej przetworzonej było szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jak wskazuje się w orzecznictwie, zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który będzie przeważał nad szeroko rozumianymi kosztami wytworzenia informacji przetworzonej. Innymi słowy, korzyści z upublicznienia tej informacji muszą być większe niż konsekwencje zaabsorbowania środków osobowych, rzeczowych i czasowych organu na jej przetworzenie. Nie chodzi tu jednak o udowodnienie takich możliwości, lecz co najmniej o ich przekonujące uprawdopodobnienie (tak: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2306/19).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dodał, że w doktrynie podnosi się, że o szczególnie istotnym charakterze interesu decydują czynniki natury podmiotowej i funkcjonalnej, a zatem poza funkcją odpowiedzi na wniosek o informację przetworzoną, należy uwzględnić właściwości podmiotu o nią występującego. Charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realna możliwość wykorzystania uzyskanej informacji mają wpływ na ocenę istnienia szczególnego interesu publicznego uzasadniającego uwzględnienie wniosku.
Sąd I instancji uznał, że skarżący nie wykazał, aby w swoim codziennym działaniu miał rzeczywistą możliwość wykorzystywania uzyskanych informacji publicznych w celu usprawnienia funkcjonowania odpowiednich organów. W odpowiedzi na wezwanie Fundacji wskazał tylko, że informacje te są informacją prostą.
W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że z uwagi na to, że Fundacja prawidłowo uznała, że objęte wnioskiem informacje stanowią informacje przetworzone, to zasadnie również odmówiła ich udzielenia z uwagi na niewykazanie przez skarżącego – po uprzednim wezwaniu – że uzyskanie informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ponadto, zdaniem Sądu I instancji Fundacja wyczerpująco zbadała istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą i rozstrzygając sprawę - oparła się na materiale prawidłowo zebranym, a następnie dokonała jego wszechstronnej oceny, zaś stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, Fundacja uzasadniła w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Stowarzyszenie i zaskarżając ten wyrok w całości oraz wnosząc o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia przez właściwy sąd sprawy pozostającej w toku w wyniku wywiedzenia apelacji przez Prokuraturę Okręgową w W. oraz oskarżoną L. K. od wyroku Sądu Rejonowego dla W. z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt [...], a także o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, poprzez uchylenie decyzji w całości i orzeczenie o kosztach postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych, zarzuciło zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:
1. przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to: art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez zaaprobowanie decyzji, w której uzasadnieniu nie wyjaśniono w dostatecznie dokładny sposób, jakie informacje są w posiadaniu organu, a których, ze względu na upływ czasu, nie posiada;
2. przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to: art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez zaaprobowanie decyzji, w której uzasadnieniu nie wyjaśniono w dostatecznie dokładny sposób, jakiego to szczególnego wysiłku intelektualnego i organizacyjnego wymaga przygotowanie informacji dotyczącej przedsięwzięć, które nie są produkcjami telewizyjnymi, a są finansowane z dotacji;
3. przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to: art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez niezasadne uznanie, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przez organ prowadzi do uznania, iż wnioskowana przez stronę informacja publiczna ma charakter przetworzony, a w rezultacie uznanie decyzji za prawidłową i oddalenie skargi;
4. przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to: art. 141 § 4 w związku z art. 106 § 3 i § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 2352 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, przez zaniechanie odnotowania w uzasadnieniu wyroku, iż skarżący składał wnioski dowodowe, zaniechanie odniesienia się do ich treści, a to pomimo braku postanowienia o pominięciu wnioskowanego dowodu, co prowadzi do wyłączenia możliwości kontroli kasacyjnej samego wyroku;
5. prawa materialnego, a to: art. 3 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu decyzji za prawidłową, chociaż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał, iż wnioskowana przez stronę informacja publiczna nie ma charakteru przetworzonego;
6. prawa materialnego, a to: art. 3 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przez jego błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż o ile informacja o źródłach pozyskiwania środków publicznych jest informacją prostą, to informacja o sposobie wydatkowania tych środków, jeśli uznać ją za informację przetworzoną – czemu skarżący oponuje – to za jej udostępnieniem nie przemawia szczególny interes publiczny.
Stowarzyszenie wniosło także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów:
1. odpisu wyroku Sądu Rejonowego dla W. z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt [...] – na okoliczność jego istnienia i treści – w szczególności w zakresie karalnego nieudostępnienia informacji publicznej oraz charakteru informacji wnioskowanej przez stronę jako informacji prostej;
2. odpisu zarządzenia Sądu Rejonowego dla W. o przyjęciu apelacji Prokuratury Okręgowej w W. z dnia 12 maja 2022 r., sygn. akt [...] - na okoliczność nieprawomocności wyroku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt [...];
3. odpisu zarządzenia Sądu Rejonowego dla W. o przyjęciu apelacji L. K. z dnia 26 maja 2022 r., sygn. akt [...] – na okoliczność nieprawomocności wyroku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt [...].
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie zwróciła uwagę na to, że Fundacja w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, za aprobatą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażoną w zaskarżonym wyroku, naprzemiennie wskazuje, iż wydobycie niektórych informacji z archiwalnych dokumentów jest szczególnie uciążliwe oraz że części informacji Fundacja już nie posiada. W związku z tym strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że z uwagi na to, że fakt nieposiadania informacji publicznej winien skutkować czynnością materialno-techniczną po stronie Fundacji, zaś przetworzony charakter wnioskowanej informacji może stanowić podstawę do wydania decyzji odmownej, należało skrupulatnie oddzielić informacje posiadane od informacji przetworzonych i takiemu rozdzieleniu dać wyraz w podejmowanych działaniach – czynności technicznych i uzasadnieniu wydawanej decyzji administracyjnej. Bez powyższego, w ocenie strony skarżącej kasacyjnie, uzasadnienie decyzji należy uznać za wadliwe, a jego aprobatę przez Sąd I instancji za przedwczesną.
Strona skarżąca kasacyjnie podniosła także, że w uzasadnieniu decyzji wydanej przez Fundację nie wyjaśniono dostatecznie jakiego to szczególnego wysiłku intelektualnego i organizacyjnego wymaga przygotowanie informacji dotyczącej przedsięwzięć, które nie są produkcjami telewizyjnymi, a są finansowane z dotacji. Ponadto, w związku z tym, że Fundacja miała świadomość prowadzenia rejestru umów oraz sposobu księgowania wydatków finansowanych z dotacji, to nie było podstaw do uznania, że wnioskowana przez skarżącego informacja ma charter przetworzony, a przynajmniej, że całość tej informacji ma taki właśnie charakter.
Strona skarżąca kasacyjnie podniosła także, że wraz z przystąpieniem do sprawy złożyła wnioski dowodowe, lecz Sąd I instancji nie odniósł się do nich w żaden sposób w uzasadnieniu wyroku, jak i nie pominął tychże wniosków dowodowych w formalny sposób, poprzez wydanie stosownego postanowienia. Tym samym dla strony skarżącej kasacyjnie nie jest jasne i nie poddaje się przez to kontroli instancyjnej jaki jest stosunek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do zgłoszonych dowodów. Jak wskazała strona skarżąca kasacyjnie jest to o tyle istotne, że ze zgłoszonych przez skarżącego dowodów wynika w szczególności, iż Fundacja prowadziła odrębną księgowość projektów finansowanych z dotacji oraz że prowadzi rejestr umów.
Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala na stwierdzenie, że przynajmniej w części dotyczącej sposobu wydatkowania środków pozyskanych w drodze dotacji, informacja publiczna żądana przez skarżącego ma charakter prosty. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie przemawia za tym treść złożonych przez M. H. (kierownika do spraw promocji i reklamy) zeznań na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2021 r. oraz przez M. G. (główną księgową) na rozprawie w dniu 14 października 2021 r., z których jednoznacznie wynika, że szereg informacji wnioskowanych przez skarżącego jest dostępna od ręki i nie wymaga żadnych szczególnych zabiegów, bowiem organ prowadzi od dawna rejestr zawieranych przez siebie umów uwzględniający przedmiot umów i dane kontrahentów, a ponadto organ ewidencjonuje wydatki finansowane z dotacji na odrębnych kontach księgowych i szczegółowo je opisuje.
Strona skarżąca kasacyjnie podniosła także, że nie do pogodzenia z logiką jest, że informacje o dziesiątkach jeśli nie setkach milionów środków publicznych przekazanych prywatnemu podmiotowi podlegałyby udostępnieniu i ujawnieniu wyłącznie w zakresie źródła ich pochodzenia, natomiast informacje o sposobie wydatkowania tych środków mogą pozostać niejawne. Szczególnego interesu społecznego w udostępnieniu wnioskowanych przez skarżącego informacji należy w ocenie strony skarżącej kasacyjnie upatrywać w dwóch aspektach: po pierwsze w tym, iż beneficjentem środków jest polityczny sojusznik osób sprawujących najwyższe funkcje w państwie, więc przekazywanie mu środków publicznych może zdaniem strony skarżącej kasacyjnie stanowić sposób na "odwdzięczenie się za poparcie polityczne"; po drugie zaś w tym, iż kwoty przekazanych środków są wyjątkowo wysokie, więc społeczeństwo ma prawo uzyskać informację o sposobie wydatkowania znacznych kwot środków publicznych przez prywatny podmiot.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Fundacja wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej Stowarzyszenia w całości oraz o oddalenie wniosków dowodowych sformułowanych przez stronę skarżącą kasacyjnie, jako nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Postanowieniem z dnia 23 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1725/22 Naczelny Sąd Administracyjny odmówił zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).
Konstrukcja trzech pierwszych zarzutów naruszenia przepisów postępowania umożliwia ich łączne rozpoznanie, bowiem koncentrują się one na próbie wytknięcia Sądowi I instancji naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w powiązaniu z zarzutem naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – dalej zwanej: k.p.a., tj. art. 107 § 3 k.p.a. (dwa pierwsze zarzuty) oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (trzeci zarzut), zaś strona skarżąca kasacyjnie usiłuje na podstawie tych zarzutów zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego sprawy, co z kolei świadczy o ich bezskuteczności. W ramach dwóch pierwszych zarzutów strona skarżąca kasacyjnie wytyka bowiem Sądowi I instancji naruszenie art. 3 § 2 pkt 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaaprobowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji, w której uzasadnieniu nie wyjaśniono w dostatecznie dokładny – zdaniem strony skarżącej kasacyjnie – sposób jakie informacje są w posiadaniu Fundacji, a których ze względu na upływ czasu nie posiada oraz jakiego to szczególnego wysiłku intelektualnego i organizacyjnego wymaga przygotowanie informacji dotyczącej przedsięwzięć, które nie są produkcjami telewizyjnymi, a są finansowane z dotacji. Natomiast na podstawie trzeciego zarzutu strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 3 § 2 pkt 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niezasadne uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przez organ prowadzi do uznania, że wnioskowana przez stronę informacja publiczna ma charakter przetworzony, a w rezultacie uznanie decyzji za prawidłową i oddalenie skargi.
W związku z powyższym, przechodząc w pierwszej kolejności do wskazanego przez stronę skarżącą kasacyjnie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., wskazać należy, że przepis ten określa zakres kognicji sądu administracyjnego i w istocie nie zawiera samodzielnej treści normatywnej, określa wyłącznie zakres postępowania sądowoadministracyjnego i nie może być podstawą zarzutu kasacyjnego z art. 174 pkt 2 tej ustawy bez powiązania z innymi przepisami procesowymi (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., I FSK 277/07; wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., I OSK 266/08, LEX nr 490087; postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., II OSK 1375/09, LEX nr 582850). Przepis ten ma charakter ustrojowy, określając w sposób najbardziej ogólny i generalny zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Zawarte w nim unormowania nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem sądy administracyjne realizują swoje ustawowe kompetencje w ramach wykonywania kontroli legalności administracji publicznej na podstawie i w trybie szeregu konkretnych, określonych przepisów prawa, które w przypadku zarzutu ich naruszenia, winny być wskazane w skardze kasacyjnej z towarzyszącym temu sprecyzowaniem i umotywowaniem: do jakiego przekroczenia bądź niedopełnienia prawa doszło i na czym ono polegało. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. powiązała wprawdzie z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a oraz przepisami k.p.a., jednakże powiązanie to nie mogło okazać się skuteczne.
Z uwagi na powyższe powiązanie podkreślenia wymaga, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to, jak już wskazywano, musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Co istotne, za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, w której strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi I instancji "zaaprobowanie" uzasadnienia decyzji Fundacji, w sytuacji w której w jej ocenie nie wyjaśniono dostatecznie jakie informacje są w jej posiadaniu, czy też jakiego szczególnego wysiłku intelektualnego i organizacyjnego wymaga przygotowanie informacji dotyczącej przedsięwzięć, które nie są produkcjami telewizyjnymi, a są finansowane z dotacji, czy też zaakceptowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zakwalifikowania przez Fundację wnioskowanej przez skarżącego informacji jako informacji przetworzonej.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji wskazał powody, dla których uznał, że skarga skarżącego nie zasługiwała na uwzględnienie. Należy podkreślić, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Treść uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie czyni go w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej, których prawidłowość nie może być kwestionowana w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Wreszcie, biorąc pod uwagę to, że strona skarżąca kasacyjnie powiązała zarzut naruszenia ww. przepisów z zarzutem naruszenia przepisów k.p.a. kwestionując na tej podstawie prawidłowość wydanej w sprawie decyzji oraz jej uzasadnienia, wskazać należy, że powiązanie takie nie mogło okazać się skuteczne w realiach niniejszej sprawy, w której wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: u.d.i.p. Dla skuteczności podważenia stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie co do uznania wydanej w sprawie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej za prawidłową, a jej uzasadnienia za wystarczające, konieczne było bowiem przywołanie nie tylko przepisów k.p.a., ale przede wszystkim wskazanie odpowiednich przepisów postępowania zawierających unormowania dotyczące postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, tj. art. 16 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym "Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (...)". Skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia. Tymczasem sprawa, której przedmiotem jest kwestia udostępnienia informacji publicznej, jest z tego względu sprawą specyficzną, bowiem dotyczy oświadczenia wiedzy, a nie oświadczenia woli organu, jakie jest właściwe dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 k.p.a., a przewidziana w u.d.i.p. forma decyzji dla odmowy udostępnienia informacji publicznej służy przede wszystkim zagwarantowaniu praw procesowych, w tym zwłaszcza prawa do odwołania na drodze administracyjnej. Z tego względu konieczna stała się wyraźna deklaracja ustawodawcy wyrażona w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. o dopuszczalności stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji dla skuteczności zarzutu wadliwego oddalenia skargi na decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej konieczne jest wskazanie na naruszenie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. poprzez zastosowanie w sprawie określonych przepisów k.p.a., z wyjaśnieniem, w jaki sposób odnoszą się one do specyfiki sprawy dostępu do informacji publicznej. Skoro rozpoznawana skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia, to czyni to rozpatrywane zarzuty nieskutecznymi.
Nie mógł także odnieść skutku czwarty z zarzutów naruszenia przepisów postępowania, na podstawie którego strona skarżąca kasacyjnie ponownie wytyka Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., lecz tym razem w powiązaniu z zarzutem naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 2352 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm.) – dalej: k.p.c., upatrując naruszenia ww. przepisów w zaniechaniu odnotowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku, że "skarżący składał wnioski dowodowe, zaniechanie odniesienia się do ich treści, a to pomimo braku postanowienia o pominięciu wnioskowanego dowodu, co prowadzi do wyłączenia możliwości kontroli kasacyjnej samego wyroku". Zarzut ten jednak również nie mógł odnieść skutku.
Z przyczyn wskazanych w ramach omówienia poprzednich zarzutów naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca kasacyjnie nie mogła skutecznie wytknąć Sądowi I instancji pominięcie jej wniosków dowodowych w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 2352 § 2 k.p.c. podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jak już wskazywano, skargę kasacyjną można oprzeć na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, ale wyłącznie jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zarzutu pominięcia przez Sąd I instancji wniosków dowodowych zawartych w piśmie procesowym Stowarzyszenia autor skargi kasacyjnej ograniczył do wskazania, że prowadzi to do "wyłączenia możliwości kontroli kasacyjnej samego wyroku", co prowadzi do wniosku, że w skardze kasacyjnej w żaden sposób nie wykazano jakie uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Powyższej oceny nie zmienia także treść uzasadnienia skargi kasacyjnej, z której wynika, że w ocenie strony skarżącej kasacyjnie zgłaszane przez Stowarzyszenie wnioski dowodowe potwierdzają, że Fundacja prowadziła odrębną księgowość projektów finansowanych z dotacji oraz że prowadzi rejestr umów.
Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12; wyrok NSA z dnia 5 lutego 2020 r., I OSK 243818). Tymczasem w skardze kasacyjnej konieczność wykazania powyższych okoliczności zastąpiono przywołanym wyżej lakonicznym stwierdzeniem, co prowadzi do uznania omawianego zarzutu za wadliwie skonstruowany.
W związku z nieskutecznością podniesionych przez autora skargi kasacyjnej zarzutów w oparciu o drugą podstawę kasacyjną, wskazać należy, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji.
Przechodząc zatem do oceny zarzutów sformułowanych przez stronę skarżącą kasacyjnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).
W związku z tym, że strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła w ramach pierwszego zarzutu naruszenia prawa materialnego niewłaściwe zastosowanie przez Sąd I instancji art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., którego upatruje w "uznaniu decyzji za prawidłową, chociaż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał, iż wnioskowana przez stronę informacja publiczna nie ma charakteru przetworzonego", wyjaśnić należy, że skoro – jak wyżej wskazano – niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej, to może być ono konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego. Nie podważono również prawidłowości wykładni prawa materialnego w zakresie objętym omawianym zarzutem i stosowanego w realiach niniejszej sprawy. Oznacza to, że w realiach rozpatrywanej sprawy istotne jest zweryfikowanie, czy w podniesionych zarzutach niewłaściwego zastosowania prawa materialnego strona skarżąca kasacyjnie wykazała, że Sąd I instancji w przyjętym przez ten Sąd stanie faktycznym i prawnym sprawy dokonał ich wadliwego zestawienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść omawianego zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie daje podstaw do przyjęcia wypełnienia tego obowiązku przez stronę skarżącą kasacyjnie, a zatem zarzut ten nie mógł odnieść skutku.
Jednak o nieskuteczności omawianego zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. świadczy przede wszystkim jego treść, która ewidentnie wskazuje na to, że strona skarżąca kasacyjnie na jego podstawie kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy, tj. podważa prawidłowość dokonanej przez Sąd I instancji oceny wnioskowanej w sprawie informacji jako przetworzonej. W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Dlatego również z tego powodu omawiany zarzut okazał się niezasadny.
Nie mógł także odnieść skutku zarzut dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. polegającej zdaniem strony skarżącej kasacyjnie na "niezasadnym przyjęciu, iż o ile informacja o źródłach pozyskiwania środków publicznych jest informacją prostą, to informacja o sposobie wydatkowania tych środków, jeśli uznać ją za informację przetworzoną – czemu skarżący oponuje – to za jej udostępnieniem nie przemawia szczególny interes publiczny".
Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że podnosząc zarzut błędnej wykładni określonych przepisów prawa strona skarżąca kasacyjnie powinna wskazać, na czym polega błędne rozumienie tych przepisów i jaka, jej zdaniem, powinna być ich prawidłowa wykładnia. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie tylko nie wykazała na czym polega w jej ocenie błędne rozumienie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ani też jaka powinna być ich prawidłowa wykładnia, lecz w ogóle nie odnosiła się do kwestii rozumienia tego przepisu przyjętego przez Sąd I instancji. Ponadto, zarzut ten nie mógł odnieść skutku przede wszystkim z uwagi na jego treść, która ewidentnie wskazuje na to, że strona skarżąca kasacyjnie na jego podstawie ponownie kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy, bowiem upatruje naruszenia prawa w bezzasadnym w jej ocenie uznaniu, że za udostępnieniem żądanej informacji w niniejszej sprawie nie przemawia szczególny interes publiczny. Jak już wskazywano natomiast niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych sprawy. Z tych powodów również drugi z zarzutów naruszenia prawa materialnego nie mógł odnieść skutku.
Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Natomiast w odniesieniu do wniosku dowodowego sformułowanego w skardze kasacyjnej należy przypomnieć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że ze względu na konstrukcję skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie nie występują wątpliwości wymagające wyjaśnienia, oddalił ww. wniosek dowodowy.