III OSK 1719/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-17
NSAAdministracyjneWysokansa
odpadykara pieniężnanieosiągnięcie poziomu recyklinguorgan kolegialnyupoważnienienieważność decyzjiprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymikodeks postępowania administracyjnego

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając nieważność decyzji o karze pieniężnej za nieprawidłowe podpisanie przez osobę nieupoważnioną.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA, który stwierdził nieważność decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na R. sp. z o.o. za nieosiągnięcie poziomu recyklingu odpadów. WSA uznał decyzje za nieważne z powodu ich podpisania przez Dyrektora Biura Związku Międzygminnego "C." na podstawie upoważnienia z art. 268a k.p.a., co zdaniem WSA było niedopuszczalne dla organu kolegialnego. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że organy kolegialne nie mogą udzielać upoważnień na podstawie art. 268a k.p.a., a decyzje wydane przez wadliwie umocowaną osobę są nieważne z powodu rażącego naruszenia prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który stwierdził nieważność decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na R. sp. z o.o. Kara została nałożona za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu. Sąd I instancji uznał obie decyzje (organu I instancji i SKO) za nieważne, wskazując na wadliwe podpisanie przez Dyrektora Biura Związku Międzygminnego "C." na podstawie upoważnienia z art. 268a k.p.a. Zdaniem WSA, organ kolegialny nie może udzielać takich upoważnień. Skarżące Kolegium Odwoławcze zarzuciło Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., kwestionując stwierdzenie nieważności decyzji i sposób uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie stwierdził nieważności postępowania. Uzasadnienie wyroku WSA zostało uznane za prawidłowe, a zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. za niezasadne. NSA potwierdził, że organy kolegialne nie mogą udzielać upoważnień na podstawie art. 268a k.p.a., ponieważ przepis ten dotyczy organów monokratycznych. Brak szczególnych regulacji w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach pozwalających organom kolegialnym na delegowanie kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych oznacza, że decyzje wydane przez wadliwie umocowanego pracownika są nieważne z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Sąd I instancji prawidłowo zatem stwierdził nieważność decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, organy kolegialne nie mogą udzielać upoważnień na podstawie art. 268a k.p.a., ponieważ przepis ten dotyczy organów monokratycznych. Brak szczególnych regulacji w ustawach pozwalających organom kolegialnym na delegowanie kompetencji oznacza, że decyzje wydane przez wadliwie umocowanego pracownika są nieważne.

Uzasadnienie

Przepis art. 268a k.p.a. został wprowadzony dla organów monokratycznych. Organy kolegialne działają in corpore i nie mogą udzielać pełnomocnictw w tym trybie, chyba że wynika to wprost z ustawy. Brak takich przepisów w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w kontekście kar pieniężnych za odpady.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 268a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.c.p.g. art. 9x § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 6q § ust. 1¹

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

p.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy kolegialne nie mogą udzielać upoważnień na podstawie art. 268a k.p.a. Decyzje wydane przez wadliwie umocowanego pracownika organu kolegialnego są nieważne z powodu rażącego naruszenia prawa.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd I instancji. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez błędne stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

Organy kolegialne nie mają możliwości przekazania innemu podmiotowi, pracownikowi swoich uprawnień, jeżeli nie wynika to wprost z ustawy. Organ kolegialny działa in corpore i jako tak działający nie może udzielić pełnomocnictwa, w tym skorzystać z regulacji określonej w art. 268a, k.p.a. Brak właściwego upoważnienia do podejmowania określonych decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skład orzekający

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący

Piotr Korzeniowski

sprawozdawca

Paweł Mierzejewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących możliwości udzielania upoważnień przez organy kolegialne oraz konsekwencji wydawania decyzji przez wadliwie umocowane osoby."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji organów kolegialnych i braku przepisów szczególnych pozwalających na delegowanie kompetencji w określonych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego kompetencji organów kolegialnych i możliwości delegowania uprawnień, co ma znaczenie praktyczne dla wielu urzędów i przedsiębiorców.

Czy Twój urząd może delegować uprawnienia? NSA wyjaśnia kluczową kwestię dla organów kolegialnych.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1719/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Mierzejewski
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
IV SA/Po 74/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-04-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia WSA (del.) Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 17 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 74/22 w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2021 r., nr SKO.F.406.1164.2021 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz R. sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji), sygn. IV SA/Po 74/22 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: Spółka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu (dalej: SKO w Poznaniu) z 30 listopada 2021 r., nr SKO.F.406.1164.2021 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej 1. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zarządu Związku Międzygminnego "C." z 16 września 2021 r. nr CZO.0643.2.4.1.2020; 2. zasądził od SKO w Poznaniu na rzecz Spółki kwotę 370 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 16 września 2021 r., nr CZO.0643.2.4.1.2020 Związek Międzygminny "C." wymierzył Spółce karę pieniężną w wysokości 632,99 zł za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu z frakcji papier, metal, tworzywo sztuczne i szkło, odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy D., będącej członkiem Związku Międzygminnego "C." za 2020 rok.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółka zarzucając naruszenie art. 6 w zw. z art. 7 i art. 10 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) poprzez uniemożliwienie spółce wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, a także art. 9g w zw. z art. 9x ust. 2 u.c.p.g. polegające na uznaniu absolutnej odpowiedzialności podmiotu za naruszenie ww. przepisów bez weryfikacji czy uczynił on wszystko, aby do naruszenia nie doszło. Jednocześnie spółka zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 w zw. z art., 107 k.p.a. skutkujące niepodjęciem niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz naruszenie art. 189d i 189f k.p.a. przez ich niezastosowanie.
SKO w Poznaniu decyzją z 30 listopada 2021 r., nr SKO.F.406.1164.2021 utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższe rozstrzygnięcie. W skardze ponowiono zarzuty podniesione na etapie postępowania odwoławczego.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
SKO w Poznaniu, odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji, stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zarządu Związku Międzygminnego, wskazał, że skarga okazała się zasadna, lecz z powodów innych niż podniesione w skardze. Zdaniem Sądu I instancji, z akt sprawy wynika, że decyzja Związku została wydana przez działającego z upoważnienia Zarządu Dyrektora Biura Związku.
W skardze kasacyjnej SKO w Poznaniu (dalej: skarżący kasacyjnie organ), reprezentowany przez r.pr., zaskarżyło w całości wyrok Sądu I instancji, opierając skargę kasacyjną na następujących podstawach kasacyjnych:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., podniesiono naruszenie przepisów postępowania i zarzucono temu wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 135 p.p.s.a, przez stwierdzenie nieważności decyzji w celu usunięcia naruszenia prawa w sytuacji gdy istniały przesłanki do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.;
2. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., przez błędne uznanie, że decyzja organu I instancji została podpisana przez osobę nieupoważnioną – co skutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji organu I instancji i decyzji organu II instancji oraz znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku;
3. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., przez błędne stwierdzenie, że niemożliwe jest skuteczne powierzenie wykonywania kompetencji w drodze upoważnienia, o jakim mowa w art. 268a, k.p.a., a więc poprzez wskazanie w upoważnieniu imiennym osoby, która może dokonywać czynności w imieniu i na rzecz związku międzygminnego – co skutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji oraz znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku;
4. art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., przez błędne stwierdzenie, że zaskarżone decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) - co skutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji oraz znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej: 1. wniesiono na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 5 kwietnia 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 75/22 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. złożono oświadczenie na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a., o zrzeczeniu się rozprawy; 3. wniesiono o zasądzenie na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że jeżeli związek międzygminny przejmuje zadania w zakresie wydawania decyzji, to przechodzą na jego organ wykonawczy czyli zarząd wszystkie uprawnienia wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, wynikające z przepisów k.p.a., także uprawnienie przewidziane w art. 268a, k.p.a. Nie ma żadnych podstaw do ograniczania zakresu uprawnień i obowiązków proceduralnych, przechodzących na zarządy związków międzygminnych.
W przedmiotowej sprawie, decyzję wydał na podstawie ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Związek Międzygminny "C.". Statut Związku w § 19 stanowi, że do kompetencji Zarządu Związku należą wszelkie sprawy nie zastrzeżone ustawą i statutem na rzecz Zgromadzenia, a zatem nie ma podstaw aby z zakresu "wszelkie sprawy" wyłączone zostały sprawy związane z wydawaniem decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej należących do właściwości Związku. Należy więc uznać, że powołanie Związku Międzygminnego "C." spowodowało przeniesienie na ten Związek kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych na podstawie art. 9x, u.c.p.g. Decyzje w przedmiotowej sprawie zostały podpisane przez Dyrektora Biura Związku z up. Zarządu. Upoważnienie to zostało udzielone uchwałą nr 9/1/2015 Zarządu Związku Międzygminnego "C." z dnia 28 października 2015 r., a jako podstawę prawną przywołany został art. 268a, k.p.a. oraz odpowiednio art. 143 § 1 Ordynacji podatkowej. Upoważnienie obejmuje uprawnienie do załatwienia indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, w tym do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.
W świetle powyższego uznano, że zaskarżone decyzje organ I instancji wydał prawidłowo. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, z brzmienia art. 268a, k.p.a. nie wynika, że organem który może upoważniać pracowników do wydawania w jego imieniu decyzji nie może być organ kolegialny. Zgodnie z § 18 ust. 1 Statutu - Zarząd Związku Międzygminnego "C." składa się z 5 członków. Zarząd Związku podejmuje uchwały zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy składu - § 20 ust. 1 Statutu. Z § 20 ust. 3 Statutu wynika zaś, że posiedzenia Zarządu są protokołowane, protokół jest odczytywany i przyjmowany na następnym posiedzeniu. Protokół podpisuje Przewodniczący lub Zastępca Przewodniczącego Zarządu. W przypadku gdyby przyjąć, że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 9x ust. 2 i 3 ustawy powinna być podjęta w formie uchwały Zarządu Związku Międzygminnego jako organu kolegialnego to: - rozstrzygnięcie winno być podpisane przez skład orzekający, tj. członków Zarządu, - do sprawy załączony winien być protokół z posiedzenia oraz lista członków Zarządu obecnych na tym posiedzeniu oraz wynik głosowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka, reprezentowana przez r.pr., wniosła o: 1) oddalenie skargi kasacyjnej w całości; 2) zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazano, że strona podziela zapatrywanie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu, że decyzja od której odwołanie rozpatrywał skarżący kasacyjnie była podpisana przez osobę, która nie była uprawniona do jej wydania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie.
W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za uzasadnione zarzuty dotyczące przepisów postępowania w aspekcie naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. przedstawione w punktach: 2,3,4 petitum skargi kasacyjnej.
Analiza tego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony przez pominięcie któregokolwiek z elementów wymienionych w tym przepisie lub takie sformułowanie wywodów sądu, które powoduje, że kontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Kontrolowany pod tym kątem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie wykazuje wad przemawiających za koniecznością jego uchylenia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wskazane w zacytowanym powyżej przepisie, a wywody składu orzekającego w sprawie są logiczne, wyczerpujące i odnoszą się do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Zaznaczyć przy tym należy, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie ma możliwości merytorycznego odniesienia się do ustaleń i ocen prawnych prezentowanych przez Sąd pierwszej instancji. Rozpoznanie zarzutu naruszenia tego przepisu polega wyłącznie na zweryfikowaniu, czy uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie prawem wymagane elementy (zob. wyrok NSA z 14 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 1948/21 oraz wyrok NSA z 28 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 898/21). Tym samym podjętą przez autora skargi kasacyjnej próbę podważenia ustaleń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku należało uznać za nieskuteczną. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej oraz przesłanek, którymi kierował się Sąd I instancji stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji. Z art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika m.in., że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska oraz powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia należy rozumieć w ten sposób, że uzasadnienie musi pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie. Przedstawienie w uzasadnieniu wyroku przesłanek, jakimi kierował się sąd, obok tego, że wyjaśnia stronom motywy rozstrzygnięcia, to również umożliwia sądowi odwoławczemu ocenę czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji były trafne. Z powyższych względów Sądowi I instancji skutecznie nie zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że naruszenie art. 135 p.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ wspomniany przepis stanowi uprawnienie dla wojewódzkiego sądu administracyjnego do orzekania w granicach danej sprawy, a nie dla wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2022 r., III OSK 5636/21, z 12 marca 2013 r., I OSK 1199/12, z 11 grudnia 2014 r., II GSK 1979/13, z 17 maja 2018 r., I FSK 205/18). Przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Norma z art. 135 p.p.s.a. wyznacza jedynie zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Ustalenie, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest jeszcze wzruszenie (zweryfikowanie) innych aktów organu administracji, powoduje po stronie sądu obowiązek zastosowania tego przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2011 r., II GSK 50/10). Sąd I instancji działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. prawidłowo stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Równocześnie wobec stwierdzonej rażącej wadliwości decyzji organu I instancji polegającej na wydaniu decyzji przez wadliwie umocowaną osobę reprezentującą organ kolegialny, na tym etapie postępowania Sąd I instancji zasadnie nie wypowiedział się merytorycznie co do prawidłowości samego rozstrzygnięcia.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a, przez błędne stwierdzenie, że zaskarżone decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) - co skutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji oraz znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Uchybieniem jest skonstruowanie tego zarzutu, czyli opartego o przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które to przepisy mają charakter materialnoprocesowy, nie zaś procesowy (zob. wyrok NSA z 19.11.2021 r., III OSK 4449/21, LEX nr 3326324).
Niemożliwe jest skuteczne powierzenie wykonywania kompetencji w drodze upoważnienia, o jakim mowa w art. 268a, k.p.a., a więc przez wskazanie w upoważnieniu imiennie osoby, która może dokonywać czynności w imieniu i na rzecz związku międzygminnego. Organy kolegialne orzekające w składzie plenarnym nie mają możliwości przekazania innemu podmiotowi, pracownikowi swoich uprawnień, jeżeli nie wynika to wprost z ustawy. Organ kolegialny działa in corpore i jako tak działający nie może udzielić pełnomocnictwa, w tym skorzystać z regulacji określonej w art. 268a, k.p.a. W przypadku administracyjnych kar pieniężnych brak jest regulacji, o jakiej mowa w art. 6q ust. 1¹ ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ze zm., dalej: u.c.p.g.), który wskazuje, że zarząd związku międzygminnego, może upoważnić członków zarządu związku międzygminnego lub innych pracowników jednostki obsługującej zarząd związku międzygminnego do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Konsekwentnie decyzje administracyjne, które zostały wydane w imieniu organu kolegialnego przez wadliwie upoważnionego pracownika są nieważne, gdyż zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, "że organy kolegialne nie mogą udzielać upoważnień na podstawie art. 268a k.p.a. (...) Pogląd taki uzasadnia się tym, że art. 268a KPA został wprowadzony w związku z realizacją zasady jednoosobowego kierownictwa w administracji terenowej oraz koniecznością powierzania ze względów technicznych i organizacyjnych wykonywania kompetencji organów monokratycznych pracownikom kierowanych przez nich urzędów. Natomiast ustawodawca przyznaje kompetencje do załatwiania spraw administracyjnych organom kolegialnym na zasadzie wyjątku (G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, KPA. Komentarz, t. 1, 2005, s. 512). Wola ustawodawcy może być uzasadniona szczególnymi cechami tych organów, do których zalicza się to, że skupiają w jednym osoby reprezentujące różne interesy i zasób wiedzy oraz zapewniają w powszechnym odczuciu obiektywność rozstrzygania (M. Wierzbowski, Prawo administracyjne, 2008, s. 106). Dlatego stosowanie konstrukcji upoważnienia z art. 268a KPA przez organy kolegialne należy uznać za niezgodne w szczególności z wynikami wykładni celowościowej" (zob. komentarz do art. 268a, k.p.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, Warszawa 2023. Zob. też uchw. NSA(5) z 25.10.1999 r. (OPK 28/99, ONSA 2000, Nr 1, poz. 13 i OPK 29/99, ONSA 2000, Nr 1, poz. 14) oraz wyr. NSA z 26.3.1993 r. (II SA 869/92, ONSA 1993, Nr 4, poz. 110).
W piśmiennictwie wyrażono pogląd, który podziela Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tym składzie, według którego "Organy kolegialne mogą powierzać wykonywanie określonych kompetencji w swoim imieniu, w tym również delegować swoje kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych na rzecz innych organów, jedynie w przypadkach określonych w przepisach szczególnych". (R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, Warszawa 2023, zob. też R. Stankiewicz, Organ kolegialny a wydawanie decyzji administracyjnych, PPP 2014, nr 2, s. 26.). W przepisach u.c.p.g. ustawodawca nie uregulował możliwości stosowania przez organy kolegialne instytucji pełnomocnictwa administracyjne w sprawach dotyczących wymierzania kar pieniężnych za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu.
W skardze kasacyjnej nie wskazano takiego przepisu szczególnego. Sąd I instancji w swoich rozważaniach prawidłowo zwrócił uwagę na charakter prawny organu kolegialnego w okolicznościach tej sprawy. Zaletą organów kolegialnych jest udział w nich wielu osób, często wybieranych w demokratycznych wyborach, dzięki czemu możliwe jest rozważenie sprawy z uwzględnieniem różnych punktów widzenia, co sprzyja trafności rozstrzygnięć (zob. M. Kasiński, VI.3. Pojęcie i rodzaje organów administracji publicznej, władza i urząd, [w:] M. Stahl (red.), Prawo administracyjne, pojęcia, instytucje w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2019, s. 327).
Działanie pracownika bez upoważnienia pociąga za sobą nieważność wydanego przez niego aktu i może być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa bądź jako wydanie aktu bez podstawy prawnej. Brak właściwego upoważnienia do podejmowania określonych decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (zob. Wyrok NSA z 10.02.2017 r., I OSK 3338/15, LEX nr 2277851).
Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że decyzje administracyjne, które zostały wydane w imieniu organu kolegialnego przez wadliwie upoważnionego pracownika są nieważne, gdyż zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przedstawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej Sąd I instancji w obszernym uzasadnieniu szczegółowo wykazał, że postępowania przed organem I i II instancji, w których zostały wydane decyzje, były dotknięte wadami określonymi w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI