III OSK 1702/24

III OSK 1702/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący/
Małgorzata Masternak - Kubiak
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1532/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-03-20
Skarżony organ
Zarząd Dzielnicy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 75 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1532/23 w sprawie ze skargi P.G. na uchwałę Z.G. z dnia 24 maja 2023 r. nr 6988/2023 w przedmiocie udzielenia pomocy mieszkaniowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1532/23, w sprawie ze skargi P. G. (dalej także jako "skarżący") na uchwałę Z. D. (dalej jako "Zarząd" albo "organ") z dnia 24 maja 2023 r. nr 6988/2023 w przedmiocie udzielenia pomocy mieszkaniowej, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.
W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżoną na wstępie uchwałą Zarząd, działając na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 Statutu [...], stanowiącego załącznik nr 6 do uchwały nr LXX/2182/2010 [...] z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2022 r. poz. 9305) w związku z § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 [...] z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania [...] do wykonywania niektórych zadań i kompetencji [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 31 ust. 3 uchwały nr XXI11/669/2019 [...]z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] (Dz. Urz. Woj. Maz z 2019 r. poz. 14836, z 2020 r. poz. 5791 i z 2021 r. poz. 5586 oraz z 2022 r. poz. 3530, 4666) dalej, jako: uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali, stwierdził brak właściwości Zarządu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o pomoc mieszkaniową.
W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że skarżący (ur. 1998 r.) wystąpił z wnioskiem o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]. Podczas analizy sprawy ustalono, że skarżący od 2005 r. jest zameldowany na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] (lokal w zasobie [...]), jednak tam nie mieszka pomimo, że był zgłoszony w oświadczeniach o liczbie osób zamieszkujących w lokalu. Najemcą ww. lokalu jest matka zainteresowanego I. G., która złożyła w dniu 17 marca 2023 r. oświadczenie, że jej syn P. G. nie mieszka z nią od ponad 6 lat. Ze złożonych wyjaśnień wynikało, że skarżący, od śmierci ojca, który zmarł w 2003 r. był wychowywany przez dziadków ze strony matki i mieszkał z nimi w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Ze względu na zaciągnięte pożyczki dziadkowie zainteresowanego to mieszkanie stracili ok. 8-9 lat temu. Od tego czasu skarżący wraz z dziadkami (a po śmierci dziadka w 2021 r. tylko z babcią) mieszka w wynajmowanych lokalach. Od listopada 2021 r. skarżący wraz z babcią mieszkał w wynajętym lokalu [...] (skarżący nie podał dokładnego adresu). Następnie skarżący wraz z babcią przebywał u siostry babci w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] (Dzielnica [...], lokal w zasobach [...]). Z informacji składanych przez B. M. - babcię skarżącego wynika, że jej siostra nie wyraża zgody na zamieszkiwanie skarżącego w ww. lokalu. B. M. wyjaśniła, że jej wnuk śpi na klatce schodowej albo jeździ autobusami komunikacji miejskiej, a raz na kilka dni nocuje w różnych hotelach i ośrodkach hotelarskich (na potwierdzenie babcia skarżącego przesłała rezerwacje pokoi dokonywane za pośrednictwem portalu [...] oraz paragony z hoteli). Skarżący posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane do 18 czerwca 2024 r. (choroby psychiczne). Nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, nie korzysta z OPS, jednak ze względu na chorobę kontakt z nim jest utrudniony. Skarżącego wspomaga pracownik socjalny z Poradni Zdrowia Psychicznego, w której leczy się. Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z § 31 ust. 3 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, wnioski powinny być składane w dzielnicy właściwej dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a zgodnie z § 31 ust. 3 pkt 1 ww. uchwały w przypadku osób, o których mowa w § 7 ust. 2 pkt 2 – w dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce zamieszkania. Z analizy sprawy wynikało, że skarżący nie jest obecnie mieszkańcem [...]. [...] nie stanowi również ostatniego miejsca faktycznego zamieszkania wnioskodawcy. Wobec powyższego, Zarząd [...] stwierdził, że jest niewłaściwy miejscowo do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udzielenie pomocy mieszkaniowej.
Skarżący wywiódł skargę od powyższego rozstrzygnięcia podnosząc, że skoro jest osobą, która nigdzie nie zamieszkuje to zgodnie z przepisami powinien mieć prawo złożenia wniosku w dowolnej dzielnicy [...]. Skoro skarżący nie wykazał miejsca zamieszkania i przebywa pokątnie w różnych miejscach to ma prawo złożyć wniosek w dowolnej dzielnicy.
W odpowiedzi na skargę Zarząd wniósł o jej oddalenie.
Uwzględniając skargę na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej jako "P.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji wskazał, że uchwała Rady [...] nr XXIII/669/2019 z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...], będąca podstawą materialnoprawną zaskarżonej uchwały, została wydana na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1182 ze zm.), dalej jako "u.o.p.l.". Wskazane przepisy zawierają upoważnienie dla rad gmin do uchwalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy (art. 21 ust. 1 pkt 2 u.o.p.l.), a także wskazują wymagany zakres uchwał określających te zasady, który obejmuje m.in.: wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lub podnajem lokalu na czas nieoznaczony i najem socjalny lokalu oraz wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą stosowanie obniżek czynszu (art. 21 ust. 3 pkt 1 u.o.p.l.), warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy (art. 21 ust. 3 pkt 2 u.o.p.l.) oraz tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i najem socjalny lokali oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej (art. 21 ust. 3 pkt 5 u.o.p.l.). Zatem uchwała nr XXIII/669/2019 Rady [...] z dnia 5 grudnia 2019 r. została podjęta w ramach wykonania ustawy i na podstawie przepisu ustawowego oraz zawiera normy generalne obowiązujące na obszarze działania organu, który je ustanowił, ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Województwa [...].
Sąd meriti wskazał, że stosownie do § 31 ust. 1 powyższej uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, osoby ubiegające się o pomoc mieszkaniową zobowiązane są złożyć wniosek, zgodnie ze wzorem określonym w zarządzeniach Prezydenta [...]. W myśl natomiast § 31 ust. 3 uchwały wnioski powinny być składane w dzielnicy właściwej dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku osób, o których mowa w § 7 ust. 2 pkt 2 - w dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce zamieszkania, natomiast w przypadku osób, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w Mieście - w dowolnie wybranej dzielnicy. W myśl § 7 ust. 2 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, warunek określony w ust. 1 § 7 (warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy) nie dotyczy osób realizujących indywidualny program wychodzenia z bezdomności lub, które przedstawią zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej w [...] potwierdzające korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej z powodu bezdomności.
Sąd meriti wskazał dalej, że § 31 ust. 3 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali odnosi się do następujących przypadków: 1. wnioski powinny być składane w dzielnicy właściwej dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a nadto, 2. w przypadku osób, o których mowa w § 7 ust. 2 pkt 2 - w dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce zamieszkania, oraz 3. w przypadku osób, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w Mieście – w dowolnie wybranej dzielnicy.
W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, że skarżący nie jest obecnie mieszkańcem [...]. Dzielnica [...] nie stanowi również ostatniego miejsca faktycznego zamieszkania wnioskodawcy. Z tym stanowiskiem Sąd pierwszej instancji całkowicie się zgodził. Wynikało to z ustaleń organu poczynionych w toku postępowania, tj. chociażby z wyjaśnień skarżącego i jego babci B. M. Organ nie dostrzegł jednak, iż ww. przepis § 31 ust. 1 pkt 1 uchwały zawiera jeszcze dodatkowe uregulowania (jak wyżej). Organ pozostałych okoliczności opisanych w cytowanym przepisie w ogóle nie zbadał. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały ogranicza się w zasadzie do przytoczenia ustaleń faktycznych i konkluzji o braku właściwości Zarządu Dzielnicy [...] z uwagi na brak zamieszkiwania skarżącego w tej dzielnicy. Tymczasem w sprawie zabrakło ustaleń czy mamy do czynienia z osobą, o której mowa w § 7 ust. 2 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali bądź też zachodzi przypadek osoby która nie wykazała swojego ostatniego miejsca zamieszkania w Mieście.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zarząd dopiero w odpowiedzi na skargę wykazał, iż skarżący nie jest osobą bezdomną, o której mowa w § 7 ust. 2 pkt 2 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali i w stosunku do skarżącego nie znajduje zastosowania przepis § 31 ust. 3 pkt 1 powołanej uchwały. Takie zamierzenia nie mogą być uznane za skuteczne, gdyż nie ulega wątpliwości, że odpowiedź na skargę nie może konwalidować istotnych braków uzasadnienia zaskarżonego aktu. Jedynie na marginesie i w kontekście wyjaśnień organu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż ustalenie w sprawie, iż nie mamy do czynienia z osobą, o której mowa w § 7 ust. 2 pkt 2 determinuje jedynie wniosek, że dzielnicą właściwą do wystąpienia o pomoc mieszkaniową nie będzie dzielnica, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce zamieszkania. Podkreślono także, iż organ nie podjął nawet próby (nawet w odpowiedzi na skargę) wyjaśnienia czy w sprawie nie mamy do czynienia z osobą, która nie wykazała swojego ostatniego miejsca zamieszkania w mieście, a w takim przypadku wniosek o pomoc mieszkaniową złożyć można w dowolnej dzielnicy [...]. Nie można tracić z pola widzenia, że skarżący aktualnie, jak podał, nie ma miejsca zamieszkania, nocuje w różnych miejscach np. na klatce schodowej, bądź jeździ nocnymi autobusami, okazjonalnie korzysta z różnych hoteli i ośrodków hotelowych. Nie mieszka przy ul. [...] w [...], gdzie jest zameldowany, nie mieszka też już przy ul. [...] w [...] wraz z babcią. Skarżący posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, kontakt z nim jest utrudniony. Tych okoliczności organ nie ocenił, ograniczając się jedynie do co najmniej przedwczesnej konkluzji o braku swojej właściwości.
Podsumowując, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona uchwała Zarządu [...] została wydana z naruszeniem § 31 ust. 3 pkt 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali i z tego powodu stwierdził jej nieważność.
Zarząd wywiódł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 31 ust. 3 pkt 1 uchwały nr XXIII/669/2019 [...] z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] poprzez bezzasadne uwzględnienie skargi, podczas gdy organ nie naruszył § 31 ust. 3 pkt 1 uchwały Rady [...];
2) naruszenie przepisu postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez bezzasadne uwzględnienie skargi, podczas gdy organ nie naruszył art. 6 i art. 7 k.p.a.
Z uwagi na powyższe zarzuty Zarząd wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Nadto organ oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną reprezentujący skarżącego z urzędu pełnomocnik wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz o jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna usprawiedliwionych podstaw nie zawiera.
Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.),
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
Wskazać należy, że przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga także, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie decyduje każde uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., rozumieć z kolei należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w treści art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki determinujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Podkreślenia wymaga, że skarżący kasacyjnie organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi Sądu pierwszej instancji wyłącznie naruszenie przepisów postępowania.
W ramach pierwszego zarzutu autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 147 § 1 P.p.s.a. wyrażające się w jego wadliwym zastosowaniu w następstwie dokonania błędnej wykładni § 31 ust. 3 pkt 1 uchwały nr XXIII/669/2019 [...] z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...].
Odnosząc się do tego zarzutu podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 1 pkt 11 uchwały ilekroć w uchwale jest mowa o "osobie" rozumieć przez to należy osobę, która wykaże, że [...] jest miejscem jej stałego pobytu. Z kolei w § 4 uchwały wskazano, że pomoc mieszkaniowa może być udzielana osobom, które spełniają kryteria określone w § 5 oraz warunki określone w § 7, z zastrzeżeniem § 8 i 9 uchwały. § 31 uchwały został zawarty w jej Rozdziale 6 zatytułowanym "Tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o pomoc mieszkaniową oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej". § 31 ust. 3 uchwały stanowi, że wnioski powinny być składane w dzielnicy właściwej dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Zawarte w § 31 ust. 3 punkty od 1 do 9 zawierają z kolei regulacje w zakresie właściwości miejscowej w przypadkach szczególnych. § 31 ust. 3 pkt 1 uchwały stanowi, że w przypadku osób, o których mowa w § 7 ust. 2 pkt 2 – wnioski powinny być składane w dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce zamieszkania, natomiast w przypadku osób, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w Mieście - w dowolnie wybranej dzielnicy.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegając fakt, że § 31 ust. 3 pkt 1 – 9 wskazanej wyżej uchwały (w brzmieniu z daty wydania aktu zaskarżonego do Sądu pierwszej instancji) nie zawierał w swej treści regulacji literalnie odnoszącej się do sytuacji osób takich jak skarżący, podziela zapatrywanie pełnomocnika skarżącego wyrażone w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że sposób wykładni wskazanej regulacji prezentowany przez organ prowadzi a limine do wykluczenia skarżącego z systemu pomocy mieszkaniowej realizowanego w [...]. Aby urzeczywistnić cel określony treścią art. 75 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) regulacje zawarte w spornej uchwale należy wykładać w sposób zaprezentowany przez Sąd pierwszej instancji. Osoba w sytuacji faktycznej jak skarżący nie może być zatem wykluczona z grona osób ubiegających się o pomoc mieszkaniową w oparciu o regulacje zawarte w uchwale nr XXIII/669/2019 [...] z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...], skoro w świetle regulacji zawartych w Konstytucji RP (wspomniany art. 75 ust. 1) władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałają bezdomności, wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania. Tym samym § 31 ust. 3 pkt 1 uchwały nr XXIII/669/2019 [...] z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] należało wykładać w ten sposób, że osoba bezdomna, która nie realizuje indywidualnego programu wychodzenia z bezdomności (lub która nie przedstawi zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej w [...] potwierdzającego korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej z powodu bezdomności) i która nie wykazała swojego ostatniego miejsca zamieszkania na terenie [...] może złożyć wniosek o pomoc mieszkaniową w dowolnie wybranej dzielnicy. § 31 ust. 3 pkt 1 ab initio stanowi bowiem, że w przypadku osób, o których mowa w § 7 ust. 2 pkt 2 (to jest realizujących indywidualny program wychodzenia z bezdomności lub, które przedstawią zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej w [...] potwierdzające korzystanie ze świadczeń pomocy społecznej z powodu bezdomności – podkreślenie Naczelnego Sądu Administracyjnego) wnioski o pomoc mieszkaniową powinny być składane w dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce zamieszkania. Natomiast w przypadku osób, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w [...] wnioski o pomoc mieszkaniową mogą być składane w dowolnie wybranej dzielnicy (§ 31 ust. 3 pkt 1 in fine ww. uchwały). Osobę taką jak skarżący należy traktować nie jako osobę bezdomną, która wykazała swoje ostatnie miejsce zamieszkania, ale jako osobę bezdomną, która nie wykazała swojego ostatniego miejsca zamieszkania.
Podobny pogląd na gruncie wykładni § 22 ust. 1 obowiązującej do dnia 1 marca 2020 r. uchwały nr LVIII/1751/2009 [...] z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2016 r. (sygn. akt I OSK 74/16).
W ramach drugiego zarzutu Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 6 i art. 7 k.p.a. W ocenie autora skargi kasacyjnej wadliwe zastosowanie przepisu art. 147 § 1 P.p.s.a. i uwzględnienie wniesionej skargi było konsekwencją uznania, że skarżący kasacyjnie naruszył organ regulacje art. 6 i art. 7 k.p.a. Podkreślić w tym miejscu należy, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie skarżący uczynił uchwałę Zarządu [...], a więc akt organu jednostki samorządu terytorialnego, inny niż akt prawa miejscowego, podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.). Zaskarżona uchwała nie została więc wydana w postępowaniu jurysdykcyjnym, w którym stosuje się przepisy k.p.a. bezpośrednio, wobec czego na płaszczyźnie normatywnej przepisy te nie były stosowane w procesie jej wydawania. Wyrazem tego są chociażby przepisy powołane jako podstawa prawna zaskarżonej uchwały, wśród których organ nie podał żadnego przepisu k.p.a., lecz m.in. przepisy uchwały nr XXIII/669/2019 Rady [...] z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...].
W świetle powyższego uznać należy, że taka konstrukcja zarzutu nie odpowiada wymaganiom prawa, gdyż po pierwsze, przepisy k.p.a. zasadniczo znajdują zastosowanie do postępowania jurysdykcyjnego, a nie postępowania w przedmiocie wydania uchwały, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., po drugie, nawet gdyby przyjąć w drodze wykładni systemowej (jak to uczynił Sąd pierwszej instancji) możliwość ich zastosowania do rozpoznawanej sprawy, to cytowana wyżej uchwała zawiera ich odpowiedniki treściowe, co oznacza, że za dopuszczalne mogłoby zostać uznane podniesienie zarzutu naruszenia konkretnych przepisów procesowych uchwały wraz z zarzutem naruszenia powyższych przepisów k.p.a. na zasadzie współstosowania przepisów uchwały i przepisów k.p.a. wyrażających najważniejsze wartości systemu prawa (zob. w tej materii wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 października 2010 r.; sygn. akt II OSK 1488/09 oraz z dnia 11 czerwca 2024 r.; sygn. akt III OSK 1459/23). Obowiązkom tym autor skargi kasacyjnej jednak nie sprostał, co czyni postawiony zarzut nieuzasadnionym.
Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W realiach rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, o jej oddaleniu.
Podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym był art. 182 § 2 i § 3 in fine P.p.s.a.
Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego organ winien mieć na uwadze, że z dniem 1 sierpnia 2023 r. znowelizowano sporny § 31 ust. 3 pkt 1 analizowanej uchwały (na mocy uchwały [...] z dnia 25 maja 2023 r. zmieniającej uchwałę w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2023 r., poz. 6855). Zgodnie z nowym brzmieniem § 31 ust. 3 pkt 1 uchwały wnioski powinny być składane w dzielnicy właściwej dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku osób, o których mowa w § 7 ust. 2 pkt 2 - w dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie udokumentowane miejsce zamieszkania, natomiast w przypadku osób, które nie wykazały swojego ostatniego udokumentowanego miejsca zamieszkania w Mieście lub ostatnie udokumentowane miejsce było ponad 5 lat przed złożeniem wniosku - w dowolnie wybranej dzielnicy. Ponadto podkreślenia wymaga, że w następstwie dokonanej nowelizacji do ust. 3 § 31 ww. uchwały został dodany m.in. pkt 12 stanowiący, że w przypadku osób bezdomnych, o których mowa w art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej [...] z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 1 – wnioski o pomoc mieszkaniową powinny być składane w dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie udokumentowane miejsce zamieszkania natomiast w przypadku osób, które nie wykazały swojego ostatniego udokumentowanego miejsca zamieszkania w Mieście - w dzielnicy właściwej dla miejsca ustalonego pobytu. Z § 2 ust. 1 uchwały nowelizującej wynika z kolei, że przepisy niniejszej uchwały mają zastosowanie również do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej uchwały.