III OSK 1694/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-12-01
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo o szkolnictwie wyższymwznowienie studiówdecyzja administracyjnastwierdzenie nieważnościpodstawa prawnaregulamin studiówstudia jednolite magisterskiestudia dwustopnioweNSApostępowanie administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Rektora uczelni, potwierdzając, że decyzja o wznowieniu studiów jednolitych magisterskich, mimo zmian w prawie o szkolnictwie wyższym, mogła zostać wydana na podstawie regulaminu studiów, a jej stwierdzenie nieważności było niezasadne.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rektora uczelni od wyroku WSA, który uchylił decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji o wznowieniu studiów jednolitych magisterskich. Rektor argumentował, że decyzja o wznowieniu była wydana bez podstawy prawnej z uwagi na brak możliwości prowadzenia takich studiów po reformie szkolnictwa wyższego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że regulamin studiów dopuszczał wznowienie, a student miał prawo ukończyć rozpoczęte studia, co potwierdzało istnienie podstawy prawnej. Sąd oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rektora uczelni od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który uchylił decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji o wznowieniu studiów jednolitych magisterskich. Sąd pierwszej instancji uznał, że decyzja o wznowieniu studiów była wydana na podstawie obowiązującego regulaminu studiów i nie była dotknięta wadą nieważności w postaci braku podstawy prawnej. Rektor w skardze kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z przepisami prawa o szkolnictwie wyższym i regulaminem studiów, twierdząc, że decyzja o wznowieniu studiów była wydana poza sferą regulacji prawnej, gdyż uczelnia nie mogła już prowadzić studiów w tej formie. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji i może mieć miejsce tylko w przypadku wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Sąd uznał, że decyzja nie była wydana bez podstawy prawnej, ponieważ regulamin studiów dopuszczał możliwość wznowienia studiów, a student miał prawo ukończyć rozpoczęte studia zgodnie z art. 257 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym. Sąd podkreślił, że brak przepisu wyraźnie wykluczającego możliwość wznowienia studiów przez studenta, który rozpoczął je w formie studiów jednolitych, a które zostały zastąpione studiami dwustopniowymi, nie stanowił podstawy do stwierdzenia nieważności. W związku z tym NSA oddalił skargę kasacyjną jako nieuzasadnioną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja o wznowieniu studiów jednolitych magisterskich, wydana na podstawie obowiązującego regulaminu studiów, nie jest wydana bez podstawy prawnej, nawet jeśli uczelnia nie prowadzi już studiów w tej formie, a student ma prawo ukończyć rozpoczęte studia.

Uzasadnienie

Regulamin studiów dopuszczał możliwość wznowienia studiów, a student miał zagwarantowane prawo do ukończenia rozpoczętych studiów zgodnie z przepisami przejściowymi Prawa o szkolnictwie wyższym. Brak przepisu wyraźnie wykluczającego taką możliwość wyklucza stwierdzenie braku podstawy prawnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

P.o.s.w. art. 257 § 4

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Regulamin studiów na [...]

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 179

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 66 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2006 r. w sprawie nazw kierunków studiów

Argumenty

Skuteczne argumenty

Regulamin studiów dopuszczał możliwość wznowienia studiów. Student miał prawo ukończyć rozpoczęte studia jednolite magisterskie zgodnie z przepisami przejściowymi Prawa o szkolnictwie wyższym. Brak przepisu wyraźnie wykluczającego możliwość wznowienia studiów w formie jednolitych studiów magisterskich.

Odrzucone argumenty

Decyzja o wznowieniu studiów była wydana bez podstawy prawnej z uwagi na brak możliwości prowadzenia studiów w tej formie po reformie szkolnictwa wyższego. Sąd I instancji błędnie zinterpretował przesłankę braku podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

Godne uwagi sformułowania

nie każde naruszenie prawa może skutkować nieważnością ostatecznej decyzji, bowiem inne rozumienie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. prowadziłoby do uczynienia z tej instytucji dodatkowej instancji, co jest niedopuszczalne. decyzja jest wydana bez podstawy prawnej wówczas, gdy decyzja wydana została poza sferą regulacji prawnej brak było przepisu, który wyraźnie wykluczałby możliwość wznowienia studiów przez studenta, który rozpoczął studia w formie studiów jednolitych, a które zostały następnie zastąpione studiami dwustopniowymi. niewątpliwie stanowi naruszenie zasady praw nabytych.

Skład orzekający

Beata Jezielska

sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

członek

Rafał Stasikowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki nieważności decyzji administracyjnej z powodu braku podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) w kontekście zmian w prawie o szkolnictwie wyższym i praw studentów do ukończenia rozpoczętych studiów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji studentów studiów jednolitych magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed zmianami w prawie o szkolnictwie wyższym i zostali skreśleni z listy studentów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego praw studentów do ukończenia studiów w obliczu zmian legislacyjnych i interpretacji przepisów o nieważności decyzji administracyjnych. Jest to interesujące dla prawników procesowych i zajmujących się prawem administracyjnym.

Czy można wznowić studia, których uczelnia już nie prowadzi? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1694/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Lu 655/18 - Wyrok WSA w Lublinie z 2019-05-16
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 145 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2012 poz 572
art. 257 ust. 4
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 § pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Lu 655/18 w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Rektora [...] z dnia 28 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z 16 maja 2019 r. (sygn. akt III SA/Lu 655/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi A. L. na decyzję Rektora [...] w Lublinie z 28 września 2018 r. w przedmiocie wznowienia studiów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity na dzień orzekania przez WSA Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję z dnia 30 lipca 2018 r. wydaną z upoważnienia Rektora [...] i umorzył postępowanie administracyjne.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 14 października 2016 r. wydaną z upoważnienia Dziekana [...] (dalej jako: [...] ), na wniosek skarżącej z 16 września 2016 r., wyrażono skarżącej zgodę na wznowienie studiów na piątym roku studiów, na stacjonarnych pięcioletnich jednolitych studiach magisterskich na kierunku chemia, w celu dokończenia pracy magisterskiej i złożenia egzaminu magisterskiego w roku akademickim 2016/2017. Decyzją z 26 stycznia 2017 r. wydaną przez Dziekana [...], a utrzymaną w mocy przez Rektora [...] decyzją z 13 marca 2017 r., skarżąca została skreślona z listy studentów. Decyzje te zostały uchylone Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 3 października 2017 r. (sygn. akt II SA/Lu 479/17).
Po wszczęciu z urzędu postępowania, decyzją z 30 lipca 2018 r. wydaną z upoważnienia Rektora [...] została stwierdzona nieważność decyzji z 14 października 2016 roku o wyrażeniu zgody na wznowienie studiów. Jako przyczynę stwierdzenia nieważności organ przyjął brak podstawy prawnej do wydania decyzji takiej treści (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją 28 września 2018 r. Rektor [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia 30 lipca 2018 r. W skardze na te decyzje skarżąca wniosła o ich uchylenie i umorzenie postępowania.
Uwzględniając skargę WSA podniósł, że postanowieniem z 30 marca 2018 r. organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 14 października 2016 r., wskazując w jego uzasadnieniu że zachodzi prawdopodobieństwo wydania przedmiotowej decyzji bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Podkreślono, że postanowienie o wszczęciu postępowania wyznacza jego ramy, w tym m.in. przedmiot postępowania, którym organ jest związany. Podano, że w przedmiotowej sprawie Rektor stwierdził, że decyzja organu I instancji jest błędna ze względu na naruszenie szeregu przepisów, które w konsekwencji mogłyby narazić uczelnię na odpowiedzialność prawną przed Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego, gdyż do wznowienia studia konieczne jest posiadanie przez uczelnię uprawnień do prowadzenia kształcenia na danym kierunku studiów we wskazanej formie, a w wyniku reformy szkolnictwa wyższego uczelnie wyższe utraciły prawo do prowadzenia kierunku chemia na studiach jednolitych pięcioletnich magisterskich (za wyjątkiem możliwości dokończenia takich studiów rozpoczętych w roku akademickim 2006/2007). WSA podniósł, że istniała podstawa prawna do wydania decyzji wyrażającej zgodę na wznowienie studiów, określona w § 34 ust. 1 Regulaminu studiów na [...], stanowiącego załącznik do Uchwały Senatu Nr XXIII-25.3/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Podano, że w przypadku osób skreślonych z listy studentów, zastosowanie miały postanowienia § 39 ust. 3 Regulaminu, w myśl którego osoba skreślona z listy studentów może wznowić studia na warunkach określonych przez dziekana zgodnie z § 39 ust. 3 z zastrzeżeniem ust. 4 i 7. Stosownie zaś do § 39 ust. 4 Regulaminu, jeżeli w roku akademickim, w którym student będzie składał egzamin dyplomowy, obowiązuje inny program studiów niż w roku, w którym uzyskał zaliczenie ostatniego semestru, dziekan może skierować go na powtarzanie ostatniego semestru tych studiów z obowiązkiem uzupełnienia różnic programowych. Wskazano, że regulamin ten obowiązywał w dniu wydania decyzji dotyczącej wznowienia studiów przez skarżącą, a w związku z tym nie można twierdzić, że nie istniała podstawa prawna do wydania tego rodzaju decyzji. Podano ponadto, że błędna jest argumentacja organu w zakresie, w jakim wskazuje na nieważność decyzji o wznowieniu studiów celem złożenia pracy dyplomowej, powołując się na przepisy w zakresie rekrutacji na studia. Wskazano, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja o wznowieniu studiów została wydana bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zaś Rektor [...], będąc związany treścią postanowienia o wszczęciu postępowania, nie badał czy owa decyzja dotknięta jest innymi wadami nieważności, o których mowa w pozostałych przepisach zamieszczonych w art. 156 § 1 k.p.a., w szczególności zaś czy została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2). Wyjaśniono, że WSA zdecydował o umorzeniu postępowania administracyjnego z powodu zaistnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego.
Od wyroku tego skargę kasacyjną wywiódł Rektor [...] zaskarżając go w całości i zarzucając:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów materialnego, tj.:
- przepisu art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 2 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2006 r. w sprawie nazw kierunków studiów oraz § 34 ust. 1 Regulaminu studiów poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że generalna kompetencja do wydawania decyzji o wznowieniu studiów obejmuje również prawo do wydawania aktów o charakterze indywidualnym w zakresie nieuregulowanym w/w przepisami, tj. wobec całkowitego braku szczegółowej regulacji dotyczącej wznowienia studiów w nieistniejącej już formie organizacyjnej studiów jednolitych magisterskich, podczas gdy wydanie takiej decyzji znajduje się poza sferą regulacji, a więc nastąpiło bez podstawy prawnej, co jest przyczyną uzasadniającą stwierdzenie nieważności aktu;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Rektora [...] z 30 lipca 2018 r., w sytuacji, w której zastosowanie przepisów przez organy obu instancji, wobec obiektywnego braku istnienia podstawy prawnej, nie dawała podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia, a dokonana przez Sąd I instancji błędna interpretacja przesłanki w odniesieniu do obowiązujących regulacji doprowadziła do wydania niewłaściwej sentencji wyroku, podczas gdy Sąd powinien oddalić skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.;
- art. 145 § 3 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. poprzez umorzenie postępowania wskutek błędnego uznania, że w sprawie doszło do naruszenia przez organy obu instancji przepisu art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. w sytuacji, w której organy uzasadniły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji wskutek jej wydania bez podstawy prawnej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi na zasadzie art. 188 p.p.s.a., a w konsekwencji oddalenie skargi na decyzję Rektora [...] z 28 września 2018 r., rozpoznanie skargi na rozprawie oraz zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że na kierunku "chemia" prowadzonym na Wydziale Chemii [...] nie są prowadzone studia jednolite magisterskie, ponieważ na mocy ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: P.o.s.w.) oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 13 czerwca 2006 r. w sprawie nazw kierunków studiów, zostały wprowadzone istotne zmiany organizacyjne a studia jednolite magisterskie na tym kierunku uległy przekształceniu w studia dwustopniowe (pierwszego i drugiego stopnia). W związku z tym możliwość kontynuowania studiów jednolitych magisterskich istniała wyłącznie w przypadku zastosowania przepisu szczególnego, o czym stanowił art. 257 ust. 4 P.o.s.w. W ocenie skarżącego kasacyjnie przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku osób, które podjęły studia po wejściu w życie ustawy, tj. 1 września 2015 r., w sytuacji, w której nie doszło jeszcze do faktycznej zmiany organizacji kierunku studiów z jednolitego na dwustopniowy zgodnie z powołanym Rozporządzeniem. Jednakże zdaniem skarżącego kasacyjnie z takiej wykładni przepisu nie należy wywodzić bezwarunkowego obowiązku do obligatoryjnego wznowienia jednolitych studiów magisterskich osobom, których początek studiów przypadał na okres wprowadzania zmian w organizacji studiów. Podkreślono, że przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie regulowały kwestii wznowienia studiów, a w tym zakresie stosuje się postanowienia regulaminów studiów. Z treści § 34 ust. 1 Regulaminu studiów na [...] wynika, że student, który przerwał studia lub został skreślony z listy studentów, może wznowić naukę na tym samym kierunku lub - w wyjątkowych przypadkach - na kierunku pokrewnym. W ocenie skarżącego kasacyjnie wykładnia tego przepisu powinna być jednak dokonywana z uwzględnieniem zmian organizacyjnych wynikających z Prawa o szkolnictwie wyższym oraz powołanego Rozporządzenia, a tym samym w związku z § 1 ust. 1 Regulaminu, który stanowi, że studia prowadzone są w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym jako jednolite studia magisterskie albo studia pierwszego i drugiego stopnia. Zarzucono, że Sąd I instancji błędnie wnioskuje, że obowiązujące postanowienia Regulaminu stanowią podstawę prawną do wydania decyzji o wznowieniu studiów, wskutek pominięcia istotnej okoliczności odnoszącej się do prawnego braku możliwości wznowienia w formie studiów jednolitych magisterskich. Zarzucono, że Sąd I instancji nie uwzględnił szczególnych okoliczności sprawy związanych z obowiązującymi przepisami, w tym faktycznej możliwości wydania decyzji pozytywnej. Organ wskazał, że jedyną możliwością jest wznowienie w formie obowiązującej, tj. w ramach studiów pierwszego stopnia oraz umożliwienie późniejszej aplikacji na studia drugiego stopnia. Brak regulacji odnoszącej się do możliwości wznowienia kierunku w nieistniejącej formie oznacza brak podstawy prawnej do wydania decyzji pozytywnej o wznowieniu studiów. W ocenie skarżącego kasacyjnie argumentacja ta jest w pełni koherentna z treścią przepisu art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., a przesłanka braku podstawy prawnej jest spełniona, gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie zawierają podstawy wydania decyzji administracyjnej. Jednym ze wskazywanych w doktrynie przejawów przesłanki braku podstawy prawnej jest wydanie decyzji poza sferą regulacji prawnej Oznacza to zawarcie rozstrzygnięcia w sprawie, która nie jest przedmiotem regulacji obowiązujących przepisów, a kwestia wznowienia studiów formie obowiązującej przed wprowadzeniem reorganizacji nie jest przedmiotem regulacji zarówno na poziomie ustawowym, Rozporządzenia, jak również Regulaminu studiów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik A. L. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Zarządzeniem z 12 października 2022 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) skierowała sprawę na posiedzenie niejawne, informując strony o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 powołanej wyżej ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Strony w niniejszej sprawie zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Powyższe zaś przesądziło o przyjęciu przez Naczelny Sąd Administracyjny, że rozpoznanie niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym jest dopuszczalne.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.
Wniesiona skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Skarżący kasacyjnie zarzuca, że Sąd I instancji dokonał nieprawidłowej wykładni przepisu art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. w zw. z § 2 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 czerwca 2006 r. w sprawie nazw kierunków studiów oraz § 34 ust. 1 Regulaminu studiów przyjmując, że generalna kompetencja do wydawania decyzji o wznowieniu studiów obejmuje również prawo do wydawania aktów o charakterze indywidualnym w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami, wobec całkowitego braku szczegółowej regulacji dotyczącej wznowienia studiów w nieistniejącej już formie organizacyjnej studiów jednolitych magisterskich. Zdaniem skarżącego kasacyjnie wydanie takiej decyzji znajduje się poza sferą regulacji, a więc nastąpiło bez podstawy prawnej i stanowi podstawę do stwierdzenie nieważności aktu.
Należy zatem zauważyć, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od przyjętej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, która służy realizacji takich wartości jak pewność prawa, zaufanie do państwa, czy ochrona praw nabytych. Z tego względu może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Istotą postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy zachodzi którakolwiek z przesłanek nieważności, nie zaś merytoryczna kontrola podjętego w postępowaniu zwykłym rozstrzygnięcia. Przy czym ewentualne zaistnienie wad, o których mowa w tym przepisie ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydania decyzji kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym. Przy czym nie każde naruszenie prawa może skutkować nieważnością ostatecznej decyzji, bowiem inne rozumienie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. prowadziłoby do uczynienia z tej instytucji dodatkowej instancji, co jest niedopuszczalne. Zatem analizowany przepis ma charakter wyjątkowy (por. wyrok NSA z 25 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 34/19). Także Sąd I instancji kontrolujący decyzję o stwierdzeniu nieważności nie może prowadzić postępowania zmierzającego do skontrolowania legalności merytorycznej decyzji ostatecznej. Winien jedynie ocenić, czy organy obu instancji prawidłowo, bądź też niezasadnie przyjęły, że w sprawie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że kontrola zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji była ograniczona jedynie do ustalenia, czy zaistniała wskazana przez organ przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a mianowicie czy decyzja o wznowieniu studiów została wydana bez podstawy prawnej.
Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, decyzja jest wydana bez podstawy prawnej wówczas, gdy decyzja wydana została poza sferą regulacji prawnej, wydanie decyzji administracyjnej nastąpiło w sferze stosunków cywilnoprawnych, przy wydawaniu decyzji oparto się na przepisach materialnych odnoszących się do stanów faktycznych zupełnie odmiennych od tych, które występują w danej sprawie, wydano decyzję w sprawie, w której uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy, wydano decyzję w sprawie, w której przewidziana jest inna forma działania, decyzja została wydana w oparciu o przepisy aktu normatywnego, w którym organ przekroczył upoważnienie lub go nie posiadał, wydanie decyzji zostało oparte na akcie nie będącym aktem powszechnie obowiązującym (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 275/00 oraz z dnia 17 stycznia 2008 r" sygn. akt I FSK 115/07, por. też: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 11, Warszawa 2011, s. 627). W przedmiotowej sprawie żadna ze wskazanych przesłanek nie zaistniała. Co więcej, sam skarżący kasacyjnie, nie kwestionuje istnienia w dacie wydania decyzji o wznowieniu studiów przepisu regulaminu, który umożliwił wydanie takiej decyzji. Twierdzi jedynie, że nie było to możliwe z tego względu, że uczelnia nie prowadzi już jednolitych studiów magisterskich na kierunku chemii. W ocenie Sądu jednak argumenty te odnoszą się jedynie do okoliczności faktycznych, a nie prawnych. Z przepisów regulaminu studiów, obowiązujących w dacie wydania decyzji o wznowieniu studiów, które stanowiły podstawę do jej wydania, a przytoczonych przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, nie wynika bowiem, że nie mogły mieć zastosowania do przypadku skarżącej. Brak było bowiem przepisu, który wyraźnie wykluczałby możliwość wznowienia studiów przez studenta, który rozpoczął studia w formie studiów jednolitych, a które zostały następnie zastąpione studiami dwustopniowymi.
Należy ponadto zauważyć, że wraz z wejściem w życie przepisów P.o.s.w. i zmiany systemu studiów, ustawodawca wprowadził art. 257 ust. 4 P.o.s.w., zgodnie z którym studenci jednolitych studiów magisterskich, którzy rozpoczęli studia przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą je ukończyć w tym trybie albo przenieść się na odpowiednie studia pierwszego stopnia, albo - po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów - na odpowiednie studia drugiego stopnia. Skarżąca była studentką jednolitych studiów magisterskich i rozpoczęła je przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, w roku akademickim 2006/2007. W świetle brzmienia art. 257 ust. 4 P.o.s.w. musiała mieć zagwarantowane prawo do ukończenia rozpoczętych studiów. Przy czym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że nawet jeśli regulamin studiów nie określa, w jakim trybie i na jakich zasadach, osoby, które rozpoczęły studia na podstawie "starych" przepisów, a następnie zostały skreślone z listy studentów, mogły ukończyć te studia, w szczególności złożyć i obronić pracę dyplomową, to niewątpliwie stanowi naruszenie zasady praw nabytych. (por. wyrok NSA z 24 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 2550/14, wyrok WSA w Warszawie z 23 września 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 102/16). Skoro zaś przedmiotowy regulamin dopuszczał możliwość ich wznowienia, to tym bardziej brak jest uzasadnienia do stwierdzenia, że przedmiotowa decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Jak wskazano w przywołanym wyżej wyroku NSA student skreślony z listy studentów pod rządem przepisów przewidujących jednolite studia magisterskie musi mieć możliwość ich wznowienia, także na podstawie przepisów, które dają możliwość studiowania tylko w systemie studiów pierwszego i drugiego stopnia. NSA wskazał przy tym, że autonomia szkół wyższych ma służyć przede wszystkim zaspokajaniu interesu prawnego uczestników zakładów administracyjnych, jakimi są uczelnie wyższe, a nie woluntarystycznemu i niczym nieograniczonemu korzystaniu przez organy szkół wyższych z kompetencji, określonych w Prawie o szkolnictwie wyższym. W związku z tym Sąd I instancji prawidłowo uznał, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
W tych okolicznościach nieskuteczne też okazały się zarzuty naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. Skoro bowiem zaskarżona decyzja został wydana z naruszeniem prawa, to Sąd prawidłowo zastosował powołane przepisy, dające podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji.
Skarżący kasacyjnie nie wykazał także, aby doszło do naruszenia - art. 145 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. Także w tym przypadku skarżący kasacyjnie powiązał ich naruszenie z uchybieniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak wskazano wyżej Sąd dokonał prawidłowej interpretacji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednym z rozstrzygnięć sądu administracyjnego, przewidzianym w art. 145 § 3 p.p.s.a jest możliwość umorzenia postępowania administracyjnego, w przypadku gdy sąd stwierdzi do tego podstawę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że powodem orzeczenia o umorzeniu postępowania była jego bezprzedmiotowość, co w świetle powyższych rozważań nie budzi wątpliwości.
W tych okolicznościach wskazane zarzuty skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione i dlatego, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącej, ponieważ jej odpowiedź na skargę kasacyjną została wniesiona z uchybieniem terminu, o jakim mowa w art. 179 p.p.s.a. z uwagi na uprzednie zastosowanie przez Sąd I instancji art. 66 § 1 p.p.s.a. Należy wskazać, że pisma niezawierające stosownego oświadczenia (o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą) podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI