III OSK 1691/24

III OSK 1691/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1089/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-26
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8, art. 77 par 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 2 ust. 2 lit. c
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. J., S. N., J. W., Z. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1089/23 w sprawie ze skargi I. J., S. N., J. W., Z. W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1089/23 oddalił skargę I. J., S. N., J. W., Z. W. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga I. J., S. N., J. W. oraz Z. W. (dalej: "skarżących") na nieprawidłowości w procesie przetwarzania ich danych osobowych przez A. C. (dalej: "skarżonym"), polegające na przetwarzaniu danych osobowych skarżących bez podstawy prawnej.
W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Prezes UODO", "organ") ustalił następujący stan faktyczny:
1. Skarżony wysłał zapytania do właścicieli działki położonej w L. przy ul. [...], tj. do skarżących, wyrażające chęć zakupu ww. działki (dowód: pismo skarżących z 14 października 2021 r. wraz z załącznikiem);
2. Dnia 1 września 2021 r. pełnomocnik skarżących wystosował pismo do skarżonego z żądaniem usunięcia danych osobowych skarżącego S. N. oraz poinformowania o źródle ich pozyskania (dowód: pismo skarżących z 14 października 2021 r. wraz z załącznikiem);
3. W odpowiedzi na pismo z dnia 1 września 2021 r. skarżony wskazał, że usunął wszelkie dane skarżącego S. N. (dowód: pismo skarżących z 14 października 2021 r. wraz z załącznikiem);
4. Skarżony wskazał, że dane osobowe skarżących pozyskał od przechodnia, który udzielił mu informacji o właścicielach działki, której zakupem był zainteresowany. Ponadto, skarżony zapewnił, że dane te zostały wykorzystane wyłącznie w celu wystosowania oferty zakupu ww. działki oraz że obecnie nie przetwarza danych osobowych skarżących (dowód: pismo skarżonego z 10 marca 2022 r.).
Po przeprowadzeniu postępowania, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...], na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781) i art. 2 ust. 2 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1 oraz Dz. Urz. L 127 z 23.05.2018 r., str. 2 z późn. zm. oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35, zwane dalej "rozporządzenie 2016/679"), umorzył postępowanie.
Na powyższą decyzję I. J., S. N., J. W. i Z. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę skarżących uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że słuszna jest argumentacja organu, iż przedmiotowej sprawie należy zastosować wyłączenie, o którym mowa w art. 2 ust. 2 lit. c rozporządzenia 2016/679. Prezes UODO nie jest uprawniony do wydania merytorycznej decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. W tej sytuacji niniejsze postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., wobec jego bezprzedmiotowości.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w toku niniejszego postępowania ani skarżony, ani skarżący nie podnosili, aby złożenie oferty zakupu działki było dokonane w ramach działalności zawodowej. Organ podkreślił, iż skarżący owe twierdzenie wysnuli dopiero w skardze na decyzję Prezesa UODO z dnia [...] marca 2023 r. Organ przy tym słusznie zauważył, iż skarżony jednoznacznie wskazał, że jedynym celem złożenia oferty skarżącym było wybudowanie domu dla swojej rodziny. Prezes UODO jest zobowiązany do wszechstronnego zbadania sprawy, decyzje zaś administracyjne mają też do spełnienia tzw. funkcję edukacyjną, stąd z ostrożności zamieszczono w zaskarżonej decyzji informację, że gdyby owe działanie nastąpiło w ramach prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżony byłby zobowiązany do wypełnienia wszelkich obowiązków wynikających z rozporządzenia 2016/67. Jedyną okolicznością, na podstawie której skarżący twierdzą, że celem działania skarżonego nie było kupno działki w celu budowy domu, jest piastowane przez skarżonego stanowisko w spółce, której przedmiotem działalności jest kupno i sprzedaż nieruchomości. W celu podkreślenia swojej racji stwierdzają w skardze na decyzję Prezesa UODO z dnia [...] marca 2023 r., że skarżony posługiwał się w korespondencji swoim firmowym adresem, co jednak nie jest zgodne z prawdą i wprowadza w błąd. Prezes UODO jest w posiadaniu pisma wskazanego przez skarżących (skarżący załączyli je do swojej skargi), z którego jednoznacznie wynika, że adresem, który podał skarżony jest jego adres domowy, tj. ul. [...], [...] (zgodnie z odpisem pełnym z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego ww. spółki, adresem firmowym był i wciąż jest ul. [...], [...] ).
Zdaniem Sądu I instancji słusznie Prezes UODO wskazał, że w niniejszej sprawie brak jest jednak dowodów, aby skarżony występował w ramach działalności podmiotu prawnego, jakim jest ww. Spółka, choć w tym zakresie, z punktu widzenia skarżących jest to prawdopodobne. Skarżony w żadnym z pism nie wskazywał danych Spółki (numeru NIP, REGON itp.), a nawet jej adresu. Posługiwał się jedynie swoim imieniem i nazwiskiem oraz prywatnym adresem zamieszkania. Według Prezesa UODO sam fakt prowadzenia działalności związanej z kupnem i sprzedażą nieruchomości nie wyklucza występowania w celach osobistych z zamiarem zakupu nieruchomości.
Oceniając przebieg postępowania Sąd uznał, że Prezes UODO w niniejszej sprawie zastosował właściwe przepisy i prawidłowo ustalił stan faktyczny. Należy zważyć, że organ nie dysponuje uprawnieniami Prokuratorsko/Policyjnymi. Natomiast zgodnie z twierdzeniami strony skarżącej dane mogły zostać pozyskane w Urzędzie Miasta L., Sądzie Rejonowym w L., Starostwie Powiatowym w L. lub w Urzędzie Skarbowym w L. Organ wskazał z jakich przyczyn na bazie zgromadzonego materiału sprawy nie uznał tych twierdzeń za udowodnionych. Zarówno przytoczony przez Prezesa UODO przepisy, jak i wywód w zakresie oceny materiału sprawy należy uznać za prawidłowy.
Rozpoznając skargę wniesioną w niniejszej sprawie w ramach przysługującej kognicji, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa materialnego czy procesowego, postępowanie administracyjne zostało bowiem przeprowadzone zgodnie z zasadami ogólnymi k.p.a., a w szczególności art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a., a także innymi normami, zwłaszcza art. 77 i art. 80 k.p.a., a zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej interpretacji norm prawa materialnego.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli: I. J., S. N., J. W., Z. W., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
1) na zasadzie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisu prawa materialnego, a to art. 2 ust. 2 lit. c rozporządzenia 2016/679, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące bezpodstawnym przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie należy zastosować wyłączenie, o którym w ww. przepisie oraz że Prezes UODO nie jest uprawniony do wydania merytorycznej decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie, co z kolei poskutkowało umorzeniem sprawy na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.,
2) na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie normy wynikających z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie w sposób niewszechstronny, niecałościowy oraz oderwany od reguł zdroworozsądkowych i zasad logicznego myślenia, co poskutkowało:
- daniem wiary wersji skarżonego w zakresie okoliczności pozyskania przez niego danych osobowych skarżących, co miało mieć miejsce w wyniku pozyskania tych danych od przechodnia, mieszkającego w pobliżu działki skarżących, który miał przekazać te dane na kartce papieru,
- przyjęciem, że przetwarzanie danych osobowych skarżących przez skarżonego, będącego osobą fizyczną, w celu złożenia oferty zakupu działki stanowiącej własność skarżących, której zakupem skarżony był zainteresowany, znajduje uzasadnienie wynikające z zasad współżycia społecznego,
- przyjęciem, że skoro skarżony nie potwierdził faktu złożenia wniosku do Urzędu Miasta L., Sądu Rejonowego w L., Starostwa Powiatowego w L. czy wreszcie Urzędu Skarbowego w L. dotyczącego uzyskania danych osobowych skarżących, przeto musiał te dane pozyskać od przechodnia, mieszkającego w pobliżu działki skarżących,
- daniem wiary wersji skarżonego, że zainteresowanie kupnem działki było spowodowane chęcią wybudowania na niej domu dla swej rodziny, mimo, że Skarżony jest prezesem (bądź wspólnikiem) [...] Sp. z o.o., której przedmiotem działalności jest kupno i sprzedaż nieruchomości oraz mimo posłużenia się w treści korespondencji skierowanej do jednego ze skarżących (S. N.), adresem skarżony jako nadawca posłużył się adresem siedziby ww. Spółki, a nie swym adresem domowym.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wnieśli o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia, rozpoznanie skargi w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a w jej wyniku uwzględnienie skargi, względnie o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2023 r. i przekazanie sprawy Urzędowi Ochrony Danych Osobowych do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie skarżący kasacyjnie wnieśli o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także złożyli oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie zostały wniesione dwie odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżących.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes UODO wniósł o jej oddalenie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania A. C. wniósł o jej oddalenie, a także rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Jako nieuzasadnione ocenić należy zarzuty naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie normy wynikających z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., "poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie w sposób niewszechstronny, niecałościowy oraz oderwany od reguł zdroworozsądkowych i zasad logicznego myślenia".
Na wstępie zwrócić należy uwagę, że w niniejszej sprawie orzekał WSA w Warszawie, a nie WSA w Krakowie – i co zapewne jest oczywistą omyłką pisarską.
Nadto zauważyć należy, że strona skarżąca kasacyjnie nie sprecyzowała postaci naruszenia tych przepisów tj. czy chodzi o ich błędną wykładnię, czy też o ich niewłaściwe zastosowanie. Biorąc pod uwagę treść zarzutu oraz uzasadnienie skargi kasacyjnej przyjąć można, że chodziło o postać niewłaściwego zastosowania tych przepisów. Mając to na uwadze stwierdzić należy, że nie wskazano we wniesionej skardze kasacyjnej jakich to dowodów organ nie przeprowadził, ani też nie zaproponowano żadnych nowych dowodów, kwestionujących ustalenia organu, bądź potwierdzających stanowisko prezentowane przez skarżących kasacyjnie. Istota tego zarzutu odnosi się de facto do zakwestionowania oceny materiału dowodowego dokonanej przez PUODO, a przez to błędnego ustalenia stanu faktycznego.
Przede wszystkim jednak zarzut naruszenia prze Sąd I instancji art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. nie jest zasadny, gdyż Sąd nie stosuje wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, pytań takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. To nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym. I w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd I instancji dał wyraz swojej argumentacji odnosząc się do całokształtu sprawy i zgromadzonego przez organ administracyjny materiału dowodowego. Uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd I instancji przepisom p.p.s.a. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów k.p.a., lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom. W tym kontekście podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że wyjaśniono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w sposób wyczerpujący.
Nie jest zasadny także zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, a to art. 2 ust. 2 lit. c rozporządzenia 2016/679, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, "skutkujące bezpodstawnym przyjęciem, że w przedmiotowej sprawie należy zastosować wyłączenie, o którym w ww. przepisie oraz że Prezes UODO nie jest uprawniony do wydania merytorycznej decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie, co z kolei poskutkowało umorzeniem sprawy na podstawie art. 105 § 1 k.p.a."
Odnosząc się do tego zarzutu podkreślić należy, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Ponieważ, jak wskazano wyżej skarżący kasacyjnie nie zakwestionowali skutecznie przyjętego w sprawie stanu faktycznego, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędne zastosowanie sformułowany przez skarżących kasacyjnie okazał się niezasadny.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.