III OSK 169/25

Naczelny Sąd Administracyjny2026-01-13
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejinformacja publicznaopinia prawnopodatkowadokument wewnętrznybezczynność organuNSAprawo administracyjneustawa o dostępie do informacji publicznej

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą dostępu do informacji publicznej, uznając, że wewnętrzna opinia prawnopodatkowa nie stanowi informacji publicznej.

Skarżący kasacyjnie domagał się udostępnienia opinii prawnopodatkowej sporządzonej w jego sprawie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, twierdząc, że jest to informacja publiczna. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał to rozstrzygnięcie, uznając, że wewnętrzne dokumenty robocze, takie jak opinia prawnopodatkowa sporządzona na potrzeby konkretnej sprawy, nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z.U. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Skarżący domagał się udostępnienia opinii prawnopodatkowej sporządzonej w jego sprawie oraz oceny tej opinii. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu niższej instancji. Sąd podkreślił, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, związana z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej. Wewnętrzne dokumenty robocze, takie jak opinie sporządzane na potrzeby konkretnej sprawy i nieprzeznaczone do obiegu zewnętrznego, nie posiadają waloru informacji publicznej. Sąd wyjaśnił, że celem ustawy o dostępie do informacji publicznej jest zapewnienie transparentności działalności organów władzy publicznej w zakresie realizacji zadań publicznych, a nie udostępnianie dokumentów wewnętrznych służących procesowi decyzyjnemu. Ponadto, sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, wskazując, że nie gwarantuje on publicznego dostępu do każdego rodzaju informacji. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wewnętrzna opinia prawnopodatkowa, która nie jest dokumentem urzędowym skierowanym do obiegu zewnętrznego i służy jedynie procesowi decyzyjnemu organu, nie stanowi informacji publicznej.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych związana z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej i realizacją zadań publicznych. Dokumenty wewnętrzne, służące wymianie informacji i zgromadzeniu materiałów w toku procesu decyzyjnego, nie posiadają waloru informacji publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Konstytucja RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 61 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 174 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Niezastosowanie art. 149 § 1 pkt 1-3 i § 1a p.p.s.a. oraz niewłaściwe zastosowanie art. 151 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2022 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i 2 w zw. z art. 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, poprzez niewłaściwą kontrolę administracji, polegającą na oddaleniu skargi w całości wskutek wadliwego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że wnioskowana przez skarżącego opinia nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Niewłaściwe zastosowanie art. 133 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez wydanie orzeczenia bez zapoznania się z treścią wnioskowanej opinii. Art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2 (w tym art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d i art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i c) w zw. z art. 4 ust. 1 i 3 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, że dokument – opinia prawnopodatkowa, sporządzona w toku czynności urzędowych przez pracowników lub współpracowników Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na zlecenie organu w związku z wnioskiem skarżącego o zwrot środków pieniężnych – nie stanowi informacji publicznej, ponieważ ma charakter dokumentu wewnętrznego i nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 i 3 u.d.i.p., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że określony w w/w przepisie Konstytucji RP dostęp do uzyskiwania informacji nie obejmuje treści dokumentów wewnętrznych o charakterze pomocniczym, jakim jest opinia prawnopodatkowa sporządzona w sprawie skarżącego. Art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z dnia 19 grudnia 1966 r., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, polegające na uznaniu, że organ miał prawo odmówić udostępnienia informacji zawartych w treści opinii prawnopodatkowej, gdyż było to zgodne z ustanowioną w kraju procedurą uzyskiwania informacji publicznych.

Godne uwagi sformułowania

informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych dokumenty wewnętrzne, służące wprawdzie realizacji jakiegoś zadania publicznego, ale nieprzesądzające o kierunkach działania organu nie każda opinia prawna sporządzona przez organ administracji publicznej posiada walor informacji publicznej

Skład orzekający

Teresa Zyglewska

przewodniczący

Mirosław Wincenciak

sprawozdawca

Maciej Kobak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja pojęcia informacji publicznej w kontekście dokumentów wewnętrznych organów administracji, w szczególności opinii prawnych sporządzanych na potrzeby konkretnych spraw."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ twierdzi, że nie posiada żądanego dokumentu. Interpretacja dotyczy głównie charakteru dokumentów wewnętrznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest istotna dla prawników zajmujących się dostępem do informacji publicznej, ponieważ precyzuje granice tego prawa w odniesieniu do dokumentów wewnętrznych organów. Dla szerszej publiczności może być mniej interesująca.

Czy opinia prawna urzędu skarbowego to informacja publiczna? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 169/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-01-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Mirosław Wincenciak /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Kr 143/24 - Wyrok WSA w Krakowie z 2024-08-29
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Anna Krupa po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej ze skargi kasacyjnej Z.U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Kr 143/24 w sprawie ze skargi Z.U. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Z.U. na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] kwotę 418 (słownie: czterysta osiemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Kr 143/24 oddalił skargę Z.U. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł Z.U. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzucił:
I) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) niezastosowanie art. 149 § 1 pkt 1-3 i § 1a p.p.s.a. oraz niewłaściwe zastosowanie art. 151 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2022 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i 2 w zw. z art. 4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej w skrócie: "u.d.i.p."), poprzez niewłaściwą kontrolę administracji, polegającą na oddaleniu skargi w całości wskutek wadliwego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że wnioskowana przez skarżącego opinia nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p.;
2) niewłaściwe zastosowanie art. 133 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez wydanie orzeczenia bez zapoznania się z treścią wnioskowanej opinii;
II) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
3) art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2 (w tym art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d i art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i c) w zw. z art. 4 ust. 1 i 3 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, że dokument – opinia prawnopodatkowa, sporządzona w toku czynności urzędowych przez pracowników lub współpracowników Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na zlecenie organu w związku z wnioskiem skarżącego o zwrot środków pieniężnych wyegzekwowanych lub wpłaconych na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych oraz z tytułu udziału w zyskach osób prawnych za 2008 r. – nie stanowi informacji publicznej, ponieważ ma charakter dokumentu wewnętrznego i nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p.;
4) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 i 3 u.d.i.p., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że określony w w/w przepisie Konstytucji RP dostęp do uzyskiwania informacji nie obejmuje treści dokumentów wewnętrznych o charakterze pomocniczym, jakim jest opinia prawnopodatkowa sporządzona w sprawie skarżącego;
5) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167, dalej w skrócie: "MPPOiP"), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, polegające na uznaniu, że organ miał prawo odmówić udostępnienia informacji zawartych w treści opinii prawnopodatkowej, gdyż było to zgodne z ustanowioną w kraju procedurą uzyskiwania informacji publicznych.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd pierwszej instancji.
Na wstępie przypomnieć należy, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej w skrócie: "organ" lub "Naczelnik) w przedmiocie rozpoznania złożonego na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. wniosku Z.U. (dalej w skrócie: "skarżący" lub "wnioskodawca") z dnia 14 listopada 2023 r. o udostępnienie "treści dokumentu – opinii prawnopodatkowej, sporządzonej w toku czynności urzędowych przez pracowników lub współpracowników Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], na potrzeby rozpatrzenia wniosku Z.U. z 14.2.2023 r. o zwrot środków pieniężnych pobranych przez organ podatkowy na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych oraz z tytułu udziałów w zyskach osób prawnych, znak sprawy: [...] oraz – oceny ww. opinii dokonanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na potrzeby rozstrzygnięcia wniosku o zwrot wnioskodawcy środków pieniężnych pobranych na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r.".
W niniejszej sprawie nie jest sporne, iż Naczelnik jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Sporne jest natomiast, czy żądana przez wnioskodawcę informacja, tj. opinia prawnopodatkowa sporządzona w sprawie skarżącego oraz ocena tej opinii, podlegają udostępnieniu w trybie przepisów u.d.i.p.
W pierwszej kolejności za niezasadny uznać należało zarzut nr 2 skargi kasacyjnej, podnoszący naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez wydanie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonego wyroku bez zapoznania się z treścią wnioskowanej opinii. Organ w przesłanej do Sądu odpowiedzi na skargę wyraźnie stwierdził bowiem, że: "na potrzeby rozpatrzenia wniosku Pana Z.U. z 14 lutego 2023 roku o zwrot środków pieniężnych pobranych przez organ podatkowy na poczet zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. od uzyskanych dochodów (przychodów) z tytułu kapitałów pieniężnych oraz z tytułu udziałów w zyskach osób prawnych znak sprawy: [...] nie została sporządzona opinia prawnopodatkowa oraz ocena takiej opinii, o których udostępnienie wnioskuje Pan Z.U". Również w piśmie z dnia 19 czerwca 2023 r. nr [...] UNP:1202-23-026702 – stanowiącym odpowiedź na wniosek skarżącego z dnia 19 maja 2023 r. o udostępnienie z akt sprawy o sygn. akt [...] kopii dokumentu stanowiącego opinię prawnopodatkową sporządzoną w związku z wnioskiem skarżącego z dnia 14 lutego 2023 r. – Naczelnik poinformował Z.U., że w zbiorze akt podatkowych sprawy o sygn. akt [...] nie ma dokumentu, o udostępnienie którego wnosił, tj. opinii prawnopodatkowej. Ponadto wyjaśniono skarżącemu, że w związku z tym, iż dokument taki nie stanowi elementu akt sprawy, zadośćuczynienie jego prośbie nie jest możliwe. Wobec powyższego, zarzut braku zapoznania się przez WSA w Krakowie z treścią wnioskowanej opinii prawnopodatkowej należało uznać za chybiony.
Dla oceny zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej niezbędne jest wyjaśnienie charakteru prawa do informacji publicznej i jego zakresu w polskim porządku prawnym.
Zakres i charakter prawa do informacji publicznej określają art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Przepisy te stanowią, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Jednocześnie Konstytucja RP w art. 61 ust. 3 stanowi, że ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Odniesienie użytego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP pojęcia "działalności" do działalności takich podmiotów, jak organy władzy publicznej, osoby pełniące funkcje publiczne, organy samorządu gospodarczego i zawodowego oraz inne osoby oraz jednostki organizacyjne w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, upoważnia do stwierdzenia, że prawo do informacji, o jakiej mowa w tym przepisie, obejmuje informację o takiej aktywności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych.
Ustawodawca pojęcie "informacji publicznej" określił w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych. W szczególności są to sprawy wymienione w art. 6 u.d.i.p. Wskazać należy, iż określając pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca odwołał się do kategorii "sprawy publicznej", przy czym w przepisach u.d.i.p. nie zdefiniowano pojęcia "sprawy publicznej". Niewątpliwie sprawy publiczne są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. "Sprawa publiczna" to sprawa ogółu, która w znacznym stopniu koresponduje z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). W doktrynie i orzecznictwie akcentuje się, że takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" jest związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem (por.: H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 2093/14). Sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną – określane czasami w piśmiennictwie jako sprawy "sfery prywatnej" (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska: Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Warszawa 2016, Lex 2016, Komentarz do art. 1, t. 4; por. wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1035/10) nie są sprawami publicznymi. Przyjąć należy, że pojęcie "sprawa publiczna" oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań ustawy zasadniczej, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, co nie jest tożsame z każdym przejawem aktywności tych podmiotów. Wykładnia art. 6 u.d.i.p. prowadzi do wniosku, że informacją o sprawie publicznej jest więc również informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. oraz zasadach ich funkcjonowania, jedynie w zakresie dotyczącym działalności tych podmiotów. Z tą wykładnią koresponduje treść art. 4 ust. 1 u.d.i.p., eksponująca element "wykonywania zadań publicznych" przez podmioty będące adresatami roszczeń o udostępnienie informacji publicznej, czyli zadań, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10).
Powyższe rozumienie istoty sprawy publicznej, a w konsekwencji i informacji publicznej – odkodowywane z treści art. 61 Konstytucji RP i unormowań u.d.i.p. – jest przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 ust. 1 i 2 w związku z art. 4 u.d.i.p., informacją taką jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Status informacji publicznej uzyskuje przy tym taka informacja, która jest związana jest z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej – Państwa (por. np. wyroki NSA z dnia: 7 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3461/21 i 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3195/21). Charakter publiczny należy zatem przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów, przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.
Przechodząc od powyższych rozważań na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać ponownie należy, iż według twierdzenia organu nie jest on w posiadaniu żądanych przez skarżącego dokumentów, tj. opinii prawnopodatkowej, sporządzonej w toku czynności urzędowych przez pracowników lub współpracowników Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], na potrzeby rozpatrzenia wniosku strony z dnia 14 lutego 2023 r. (znak sprawy: [...]) oraz oceny w/w opinii dokonanej przez organ – o czym skarżący został poinformowany. Nie można zatem zarzucić organowi bezczynności w zakresie udostępnienia wnioskodawcy tych konkretnych dokumentów.
Niezależnie jednak od tego, wobec podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów zauważyć należy – na co już zwrócono uwagę w powyższych rozważaniach – że informacją o sprawie publicznej jest informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. oraz zasadach ich funkcjonowania, ale jedynie w zakresie dotyczącym ich działalności, tj. takiej aktywności, która ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych. Innymi słowy, dotyczy ona zadań, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się również uwagę, że zasadniczo dokumentacja o charakterze wewnętrznym bądź też aktywność o charakterze technicznym stanowią taki rodzaj aktywności podmiotu, który nie jest nośnikiem informacji publicznej. Waloru takiej informacji nie ma zatem na przykład korespondencja osoby wykonującej zadania publiczne z jej współpracownikami, nawet jeżeli w jakiejś części dotyczy wykonywanych przez tę osobę zadań publicznych. Korespondencja taka nie ma bowiem jakiegokolwiek waloru oficjalności, a nawet jeśli zawiera propozycje dotyczące sposobu załatwienia określonej sprawy publicznej, to mieści się w zakresie swobody niezbędnej dla podjęcia prawidłowej decyzji po rozważeniu wszystkich racji przemawiających za różnorodnymi możliwościami jej załatwienia (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 14 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1203/12; 25 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 2320/13; 31 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2770/13; 18 września 2014 r., sygn. akt I OSK 3073/13; 15 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3335/21; 5 listopada 2025 r., sygn. akt III OSK 905/25). Ponadto dokumentem wewnętrznym jest dokument, który nie jest skierowany do podmiotów zewnętrznych. Dokument taki może służyć wymianie informacji między pracownikami danego podmiotu, może określać zasady ich działania w określonych sytuacjach, może też być fragmentem przygotowań do powstania aktu będącego formą działalności danego podmiotu. Organy władzy publicznej przed podjęciem decyzji i działań zbierają bowiem niezbędne informacje, uzgadniają stanowiska, wytwarzając w toku tych działań dokumenty robocze. Dlatego od "dokumentów urzędowych" w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. odróżnia się "dokumenty wewnętrzne", służące wprawdzie realizacji jakiegoś zadania publicznego, ale nieprzesądzające o kierunkach działania organu. Dokumenty takie służą wymianie informacji, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk. Mogą mieć dowolną formę, lecz nie są wiążące co do sposobu załatwienia sprawy. Nie są w związku z tym wyrazem stanowiska organu i nie stanowią informacji publicznej.
Dodatkowo zauważyć należy, iż w wyroku z dnia 16 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 89/09 Naczelny Sąd Administracyjny trafnie przyjął, że nie każda opinia prawna sporządzona przez organ administracji publicznej posiada walor informacji publicznej. O zakwalifikowaniu opinii prawnej do dokumentów podlegających udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej decyduje bowiem cel, w jakim została opracowana. Skarżący tymczasem domaga się udostępnienia (w jego ocenie istniejącej) opinii prawnopodatkowej wydanej w jego własnej sprawie, a więc z pewnością nie mamy tu do czynienia z taką aktywnością, która ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych.
Wobec powyższego, zarzuty nr 1, 3 i 4 skargi kasacyjnej należało uznać za nieuzasadnione.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut nr 5 skargi kasacyjnej, podnoszący naruszenie art. 19 ust. 2 MPPOiP. Przepis ten stanowi, że każdy człowiek ma prawo do swobodnego wyrażania opinii – prawo to obejmuje swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru. Nie oznacza to jednak, że w/w przepis gwarantuje publiczny dostęp do każdego rodzaju informacji.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 204 pkt 1, art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 (ONSAiWSA 2013, nr 3, poz. 38).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI