III OSK 1683/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Gdańsku, uznając niedopuszczalność skargi na bezczynność organu w zakresie publikacji informacji w Biuletynie Informacji Publicznej.
Skarżący złożył skargę kasacyjną na postanowienie WSA w Gdańsku, które odrzuciło jego skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP). WSA uznał, że skarga jest niedopuszczalna, ponieważ kontrola nad prowadzeniem BIP nie mieści się w kognicji sądów administracyjnych. NSA podzielił to stanowisko, stwierdzając, że obowiązek publikacji w BIP nie rodzi po stronie skarżącego uprawnienia do żądania publikacji ani nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej jego uprawnień lub obowiązków.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej G. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, które odrzuciło skargę skarżącego na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP). Sąd I instancji uznał skargę za niedopuszczalną, wskazując, że kontrola nad prowadzeniem BIP nie należy do zakresu kognicji sądów administracyjnych, ponieważ nie dotyczy ona indywidualnych uprawnień lub obowiązków skarżącego. Sąd podkreślił, że obowiązek publikacji w BIP wynika z ustawy, ale nie rodzi po stronie obywateli uprawnienia do żądania konkretnych publikacji ani nie stanowi czynności podlegającej kontroli sądu administracyjnego w trybie skargi na bezczynność. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko Sądu I instancji. Sąd wskazał, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, skarga na prawidłowość prowadzenia BIP znajduje się poza kognicją sądów administracyjnych. Podkreślono, że obowiązek udostępniania informacji publicznej w BIP ma charakter generalny i nie wymaga indywidualnego wniosku, a sama czynność publikacji nie dotyczy uprawnień ani obowiązków skarżącego. W związku z tym, NSA uznał, że skarga na bezczynność organu w zakresie publikacji informacji w BIP jest niedopuszczalna i oddalił skargę kasacyjną. Sąd nie rozpoznał wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną, odsyłając do właściwości sądu I instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, bezczynność organu w zakresie publikacji informacji publicznej w BIP nie podlega kontroli sądu administracyjnego, ponieważ nie dotyczy ona indywidualnych uprawnień lub obowiązków skarżącego i nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w zakresie określonym ustawą. Skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna, gdy dotyczy spraw z zakresu administracji publicznej, które dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Obowiązek publikacji informacji w BIP ma charakter generalny i nie rodzi po stronie obywatela uprawnienia do żądania konkretnych publikacji ani nie stanowi czynności indywidualnie dotyczącej jego praw lub obowiązków. Dlatego też, skarga na bezczynność w tym zakresie jest niedopuszczalna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (6)
Główne
u.d.i.p. art. 8 § ust. 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Nakłada na organy obowiązek udostępniania informacji publicznych w Biuletynie Informacji Publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych, obejmujący inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje przypadki odrzucenia skargi, w tym gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 8 § ust. 3 i ust. 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Obowiązki organów dotyczące udostępniania w Biuletynie Informacji Publicznej informacji publicznych.
u.d.i.p. art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Podstawowy sposób udostępniania informacji publicznej poprzez ogłaszanie w Biuletynie Informacji Publicznej.
u.d.i.p. art. 10 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek strony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga na bezczynność organu w zakresie publikacji informacji w BIP nie mieści się w kognicji sądów administracyjnych, ponieważ nie dotyczy ona indywidualnych uprawnień lub obowiązków skarżącego.
Odrzucone argumenty
Bezczynność organu w zakresie publikacji informacji w BIP powinna podlegać kontroli sądów administracyjnych jako czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Godne uwagi sformułowania
skarga jest niedopuszczalna, ponieważ jej przedmiot nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego BIP stanowi, w swoim założeniu, platformę zapoznawania się z informacją dotyczącą spraw publicznych przez nieograniczony krąg adresatów i stąd też obowiązek umieszczenia informacji w Biuletynie nie rodzi po stronie jego potencjalnych odbiorców uprawnienia do żądania dokonania publikacji, lub jej usunięcia wszelkie akty i czynności podejmowane przez organy administracji w związku z prowadzeniem BIP, jak i bezczynność w tym zakresie, nie mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego czynność zamieszczenia w BIP określonej informacji publicznej nie dotyczy uprawnień lub obowiązków skarżącego
Skład orzekający
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej dotyczącej niedopuszczalności skarg na bezczynność organu w zakresie publikacji informacji w Biuletynie Informacji Publicznej."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność organu w zakresie publikacji w BIP, a nie odmowa udostępnienia informacji na wniosek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z dostępem do informacji publicznej i kognicją sądów administracyjnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Czy skarga na brak publikacji w BIP jest dopuszczalna? NSA wyjaśnia granice kontroli sądowej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1683/24 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2024-08-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-10 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane III SAB/Gd 13/24 - Postanowienie WSA w Gdańsku z 2024-04-02 Skarżony organ Dyrektor Zakładu Karnego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 902 art. 8 ust. 3 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j. Dz.U. 2024 poz 935 art. 58 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 13/24 w sprawie ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 2 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SAB/Gd 13/24, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej zwanej p.p.s.a.), odrzucił skargę G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarga jest niedopuszczalna, ponieważ jej przedmiot nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, określonej w przepisie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w myśl którego, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a tej ustawy. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest dopuszczalna, gdy organ nie wydaje decyzji, postanowienia albo aktu lub nie dokonuje czynności dotyczących uprawnień, lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji przeanalizował przedmiot skargi zestawiając jego treść z przepisem art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. i przepisami art. 2 ust. 1, art. 7, art. 8 oraz art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako "u.d.i.p."). W tym zakresie Sąd I instancji stwierdził, że skarżący złożył skargę, w której zamieścił katalog informacji (poszerzony później przez pełnomocnika z urzędu), które powinny zostać, w jego ocenie, zamieszczone na stronie Biuletynu Informacji Publicznej (dalej: "BIP") przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...]. Sąd I instancji podkreślił też, że katalog ten miał charakter przykładowy. Ta ostatnia okoliczność wynikała, wg Sądu I instancji, również, z wyrażonego w skardze stanowiska, zgodnie z którym Dyrektor Zakładu Karnego w [...] prowadzi BIP celowo w sposób nieprawidłowy, aby określonych informacji w ogóle skarżącemu nie udostępniać, ponieważ skarżący nie może uzyskać także dostępu do informacji publicznej przez składane wnioski. Wnioski te organ kwalifikuje bowiem jako żądania objęte informacją publiczną przetworzoną. Zdaniem Sądu I instancji, skarżący w istocie nie wskazał, aby w każdej z wyszczególnionych 17 spraw wystąpił o udzielenie informacji publicznej i aby taka informacja nie została mu udzielona, co wskazywałoby wówczas na bezczynność organu w rozpoznaniu jego indywidualnej sprawy. Również i ustanowiony w sprawie pełnomocnika z urzędu, jak wskazał Sąd I instancji, w uzupełnieniu skargi rozszerzył jedynie katalog spraw, których nie udostępniono w BIP, nie zmieniając zarzutu bezczynności organu – braku publikacji określonych przedmiotowo spraw (zadań publicznych organu) w BIP. W konsekwencji, Sąd I instancji uznał, że zarówno skarżący, jak też jego pełnomocnik nie wskazali ani konkretnych wniosków o dostęp do informacji publicznej, ani konkretnych pism organu, w których odmówionoby skarżącemu udzielenia informacji publicznych, w tym udzielenia takich informacji w postaci przetworzonej. Jednocześnie WSA w Gdańsku przyjął za własne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku NSA z 10 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 6942/21, w części dotyczącej niedopuszczalności skargi do sądu administracyjnego wnoszonej na bezczynność w udostępnieniu określonych informacji w BIP. Stwierdził zatem, z powołaniem się na unormowanie zamieszczone w przepisie art. 8 u.d.i.p., że BIP stanowi, w swoim założeniu, platformę zapoznawania się z informacją dotyczącą spraw publicznych przez nieograniczony krąg adresatów i stąd też obowiązek umieszczenia informacji w Biuletynie nie rodzi po stronie jego potencjalnych odbiorców uprawnienia do żądania dokonania publikacji, lub jej usunięcia. Wszak sama czynność utworzenia biuletynu, czy też czynność zamieszczenia w nim określonej informacji publicznej, nie dotyczy ani uprawnień strony, ani też jej obowiązków. W rezultacie wszelkie akty i czynności podejmowane przez organy administracji w związku z prowadzeniem BIP, jak i bezczynność w tym zakresie, nie mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego. Sąd I instancji podkreślił też, że w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie istnieje żaden przepis prawa, który wskazywałby na uprawnienia strony do żądania zamieszczenia, bądź też usunięcia określonych informacji publicznych w BIP. Taki charakter prawny BIP powoduje, że wniesiona skarga nie mieści się w swoim przedmiocie w zakresie kognicji sądów administracyjnych i z tego powodu, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. W końcowej części uzasadnienia Sąd I instancji wyjaśnił, że ewentualna skarga na prowadzenie BIP może przybrać jedynie formę skargi w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego – w trybie odrębnym od sądowoadministracyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł G. K. reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za postępowanie kasacyjne oraz zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odrzuceniu skargi z uwagi na błędne przyjęcie, iż zamieszczanie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej oraz bezczynność w tym zakresie nie podlega właściwości sądów administracyjnych, podczas gdy brak jest podstaw do wykluczenia tego typu spraw spod kontroli sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniósł, że niedookreśloność form działania administracji wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., oznacza, że mamy do czynienia z konstrukcją "otwartą", stworzoną z myślą o potrzebie poddania kontroli sądowej różnych, trudnych do jednoznacznego zdefiniowania działań, a akt lub czynność podlegająca takiej kontroli powinna spełniać trzy przesłanki, a mianowicie: powinna to być czynność inna niż akty określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., powinna należeć do zakresu administracji publicznej oraz dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Według skarżącego kasacyjnie, wszystkie trzy przesłanki zostały w sprawie spełnione. Po pierwsze - sprawa dotycząca bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej w BIP niewątpliwie jest czynnością inną niż akty określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. Po drugie - należy ona również do zakresu administracji publicznej - katalog podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej wskazany w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. nie pozostawia w tym zakresie wątpliwości. Wreszcie, po trzecie – u.d.i.p. wyraźnie artykułuje obowiązek udostępnienia poszczególnych informacji w BIP przez zobowiązane do tego podmioty, przy czym, zdaniem skarżącego kasacyjnie, przepis art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wskazuje jedynie, iż czynność ma dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa bez dodatkowych wykluczeń. Natomiast zawężenie kognicji sądów administracyjnych do czynności mających jedynie charakter indywidualny prowadzi do ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej zagwarantowanego w art. 61 ust. 1 Konstytucji. Z kolei skarga przewidziana w Dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, nie jest, zdaniem skarżącego kasacyjnie, wystarczającym narzędziem w zakresie zagwarantowania obywatelom dostępu do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Taka sytuacja ma też miejsce w niniejszej sprawie, albowiem skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia odrzucającego skargę. Wniesiona skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu z poniższych względów. Przechodząc do merytorycznej oceny postawionego zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w ocenie NSA, Sąd I instancji nie naruszył tych przepisów, albowiem prawidłowo odrzucił skargę. Odrzucenie skargi wynikało z uznania, iż przedmiot skargi nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Zdaniem skarżącego kasacyjnie przedmiotem skargi jest bezczynność dotycząca innej czynności materialno-technicznej z zakresu administracji publicznej. Należy zatem wskazać, iż zasadnicze cechy innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 3 września 2013 r. sygn. akt I OPS 2/13, pub. ONSAiWSA 2014/1/2, stwierdzając, że w ramach art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. można zakwalifikować akty lub czynności, które: a) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., b) są podejmowane w sprawach indywidualnych, c) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych, d) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność. Odnosząc te rozważania do okoliczności sprawy, kwestionując ocenę Sądu I instancji o niedopuszczalności skargi, skarżący kasacyjnie winien był powiązać zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z przepisem, z którego – w ocenie strony – wynika, iż bezczynność dotyczy aktu lub czynności podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Twierdząc, iż skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu, skarżący kasacyjnie winien był zarzucić naruszenie nie tylko przepisu stanowiącego tzw. normę odniesienia, a więc przepisu wynikowego, jakim jest art. 58 p.p.s.a., a przede wszystkim normę dopełnienia, tj. przepis, z którego wynika, iż bezczynność dotyczyła aktu lub czynności podlegającego kognicji sądu administracyjnego (szerzej zob. uchwałę pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). Pomimo braku określenia w zarzucie przepisu, z którego miałoby wynikać podstawa kognicji sądu administracyjnego, to, w ocenie NSA, na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej możliwe jest ustalenie, iż owej podstawy skarżący upatruje w przepisie art. 8 ust. 3 i ust. 4 u.d.i.p., który to przepis nakłada na organy, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 2 dwa obowiązki dotyczące udostępniania w Biuletynie Informacji Publicznej informacji publicznych. Pierwszy dotyczący obowiązku udostępniania danych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3, pkt 4 lit. a tiret drugie, lit. c i d i pkt 5 i fakultatywnie – innych informacji publicznych, spoza tego zakresu, i drugi – dotyczący udostępniania w Biuletynie Informacji Publicznej informacji dotyczących sposobu dostępu do informacji publicznych będących w ich posiadaniu i nieudostępnionych w Biuletynie Informacji Publicznej. Z przepisu art. 7 ust. 1 w związku z art. 8 u.d.i.p. wynika, iż podstawowym sposobem udostępniania informacji publicznej jest jej ogłaszanie w publikatorze teleinformatycznym - Biuletynie Informacji Publicznej, udostępnianym za pośrednictwem ujednoliconego systemu stron sieci teleinformatycznej. Drugą, komplementarną formą dostępu do informacji publicznej jest jej udostępnienie na wniosek strony (art. 7 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 10 u.d.i.p.). Najszerszą z form udostępniania informacji publicznej, stanowiącą jednocześnie najprostszy sposób uzyskania informacji publicznej jest ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej. Zakres realizacji tego sposobu dostępu do informacji publicznych wynika z treści art. 8 i 9 u.d.i.p., a także z przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 stycznia 2007 r. w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej (Dz. U. Nr 10, poz. 68). Udostępnienie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej ma charakter generalny i nie wymaga wniosku żadnego podmiotu (vide: M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 55). Następuje ono ex lege, w wyniku realizacji obowiązku nałożonego na organy administracji publicznej, określonego w treści art. 8 ust. 3 omawianej ustawy i obejmuje całodobowy i nieprzerwany dostęp do informacji publicznych. Z tych regulacji wynika, że udostępnienie informacji publicznych na podstawie wniosku jest odrębnym sposobem udostępniania informacji publicznej, niż udostępnianie informacji publicznej w BIP. Uprawnienie do udostępnienia informacji publicznej na wniosek należy rozumieć jako uprawnienie do osobistego uzyskania wnioskowanej informacji publicznej. Mając na względzie powyższe wywody należy stwierdzić, że treść skargi nie formułowała zarzutu bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., lecz zawierała zarzut bezczynności w zakresie wypełnienia obowiązku ustawowego, a skarżący w treści wniesionej skargi i później – w piśmie procesowym - działając przez pełnomocnika – wymienił jedynie przykładowy zakres spraw, który, w jego ocenie, mieścił się w katalogu spraw z art. 8 ust. 3 u.d.i.p. i powinien był znaleźć się w BIP. Tym samym przedmiotem skargi nie jest bezczynność organu w udostępnianiu określonej informacji publicznej, lecz bezczynność w ujawnieniu informacji publicznych organu (wynikających z powierzonych mu normatywnie zadań) w Biuletynie Informacji Publicznej prowadzonej przez tenże organ. W tej sytuacji należy odpowiedzieć na pytanie, czy bezczynność organu w zamieszczeniu tam informacji publicznej wymienionej przez ustawodawcę w art. 8 ust. 3 zd. 1 in fine może być przedmiotem skargi wniesionej do sądu administracyjnego. Odpowiedź na to pytanie zależy od rozstrzygnięcia dwóch kwestii. Po pierwsze, czy nałożony na organ obowiązek prowadzenia Biuletynu Informacji Publicznej skorelowany jest z uprawnieniem innych podmiotów do żądania udostępnienia informacji publicznej w tym właśnie trybie. Po wtóre, rozważenia wymaga przede wszystkim to, czy przedmiot skargi, a więc w istocie prawidłowość prowadzenia Biuletynu Informacji Publicznej może być uznana za czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określoną w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – p.p.s.a.. Konstytucyjne prawo do sądu, jako jedna z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego, realizowane jest w zakresie kontroli działalności administracji publicznej poprzez sądownictwo administracyjne. W myśl art. 184 Konstytucji RP, sądy administracyjne sprawują ową kontrolę w zakresie określonym w ustawie i aktem prawnym rangi ustawowej wyznaczającym zakres prawa do sądu jest ustawa p.p.s.a. Z kolei według art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2), a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 z wyłączeniem nie mającym jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy). Zasadniczym zatem problemem w rozpoznawanej sprawie jest wykładnia art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jak wskazuje się w doktrynie, "akty administracyjne w ścisłym znaczeniu, przeważnie są to decyzje administracyjne, będące kwalifikowaną formą aktu administracyjnego. Akty są podobne do wyroków sądowych, tworzących również normy indywidualne." (E. Ochendowski, Prawo administracyjne. Część ogólna, Toruń 2002, s. 167), zaś "konkretyzacja prawa w odniesieniu do indywidualnej osoby i w określonym stanie faktycznym jest traktowana jako przejaw woli organu administracyjnego dotyczący istnienia lub powstania określonych stosunków prawnych". Mając na uwadze takie spojrzenie na akt administracyjny indywidualny wydawany w formie procesowej, można podać następujące określenie decyzji administracyjnej: "decyzja administracyjna jest to oświadczenie woli kompetentnego organu administrującego, podjęte w wyniku zastosowania normy materialnego prawa administracyjnego lub w określonym zakresie normy prawa procesowego do ustalonego stanu faktycznego, w trybie, formie, strukturze uregulowanej prawem procesowym, zakomunikowany stronie, w celu wywołania skutku prawnego w sferze stosunku materialnoprawnego bądź w sferze stosunku procesowego." (B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. BECK Warszawa 2012 s. 397). Natomiast "prawa lub obowiązki indywidualne - skonkretyzowane w danym stanie prawa materialnego - mogą wynikać nie tylko z treści indywidualnego aktu administracyjnego, lecz mogą też wyniknąć wskutek dokonania czynności materialno - technicznej" (B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. BECK Warszawa 2012 s. 396). Przenosząc powyższe rozważania na grunt regulacji dotyczącej dostępu do informacji publicznej wskazać należy, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w art. 2 ust. 1 stanowi, że każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, a zasadnicze formy jej udostępniania wskazano w cytowanym już wyżej art. 7. O ile złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego, o tyle zupełnie inny charakter ma publikowanie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej. "Szczególny charakter ustawodawca nadał dotychczas nieznanej (w Polsce na gruncie prawnym) procedurze udostępniania informacji, czyli zamieszczenia jej w Biuletynie Informacji Publicznej. Ten urzędowy teleinformatyczny publikator ma spełniać funkcję instytucji powszechnego udostępniania informacji publicznej w postaci ujednoliconego systemu stron w sieci teleinformatycznej." (Biuletyn Informacji Publicznej. Informatyzacja administracji. Michał Bernaczyk, Mariusz Jabłoński, Krzysztof Wygoda, s. 40). Stanowisko takie powtórzył również Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i jest ono zgodne z aktualną w dalszym ciągu linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1553/17, I OSK 1889/17; z 23 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 110/17, czy też - cyt. przez Sąd I instancji – wyrok z 10 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 6942/21 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Konkludując należało zatem uznać, iż skoro skarga na prawidłowość prowadzenia Biuletynu Informacji Publicznej znajduje się poza kognicją sądów administracyjnych, bowiem nie dotyczy czynności związanych z prawami i obowiązkami indywidualnych podmiotów, to tym samym nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na bezczynność organu polegającą na takim sposobie prowadzenia Biuletynu, który jest przez stronę postępowania uznawany za niewyczerpujący czy nieprawidłowy Stwierdzić zatem należy jednoznacznie, że czynność zamieszczenia w BIP określonej informacji publicznej nie dotyczy uprawnień lub obowiązków skarżącego. Nie istnieje też przepis prawa, który uprawniałby skarżącego do żądania zamieszczenia w BIP informacji publicznej. Sam wynikający z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązek utworzenia Biuletynu nie rodzi w tym przypadku po stronie skarżącego uprawnień. W rezultacie skarga na bezczynność organu w niezamieszczeniu w BIP, choćby przykładowo wnioskowanych do publikacji na tej platformie, informacji publicznych wniesiona do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, i jako taka została prawidłowo przez Sąd I instancji odrzucona. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu kasacyjnym, ponieważ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznaje wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI