III OSK 1671/22

III OSK 1671/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący/
Mirosław Wincenciak
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III SA/Po 1491/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-04-13
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 135 ust. 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 1491/21 w sprawie ze skargi M.M. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia 18 sierpnia 2021 r. nr 17/Ks/o/2021 w przedmiocie stwierdzenia winy w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Po 1491/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.M. (dalej jako "skarżący") na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej także jako "Komendant") z dnia 18 sierpnia 2021 r. nr 17/Ks/o/2021 w przedmiocie stwierdzenia winy w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 19 lipca 2021 r. nr 34/2021.
W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że Komendant Miejski Policji w [...] orzeczeniem z dnia 19 lipca 2021 r. nr 34/2021 wydanym na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 ze zm.), dalej jako "u.o.P.", orzekł winę skarżącego w zakresie naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia organ pierwszej instancji podniósł, że w dniu 25 czerwca 2021 r. Komendant Miejski Policji w [...] działając na podstawie art. 134i u.o.P. wszczął postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego, zarzucając mu naruszenie dyscypliny służbowej poprzez brak realizacji podczas pełnionych w okresie od 2 do 12 września 2020 r. trzech służb nocnych, zadań i obowiązków służbowych, gdzie policjant w tym czasie przebywał, jak wykazały czynności wyjaśniające, na terenie prywatnej posesji na ul. [...] w [...], gdzie zamieszkuje, co stanowiło naruszenie przepisów § 14 i 30 pkt 1 i 3 zarządzenia nr 768 KGP/2007, przepisów § 10 i 13 zarządzenia nr 30 KGP/2017 oraz przepisów § 4 wytycznych nr 2 KGP/2007. Jak wyjaśnił organ pierwszej instancji, do ujawnienia nieprawidłowego realizowania zadań przez policjantów z Wydziału [...] KMP w [...] przyczynił się system pozycjonowania GPS, gdzie odbiornik GPS zamontowany jest w radiostacjach będących w radiowozach. Pozycjonowanie sygnału GPS następuje co 1 minutę, to znaczy jest to odświeżanie systemu i po każdej minucie system wskazuje faktyczne (nowe) położenie pojazdu (radiowozu). W toku czynności wyjaśniających zastępca Naczelnika Wydziału Prewencji i Profilaktyki Społecznej KMP w [...] kom. [...] z przeprowadzonej analizy służb nocnych policjantów z Wydziału [...] KMP w [...] pełnionych w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. sporządził tabelę, obejmującą datę i godziny służby nocnej, skład patrolu, radiowóz, z wykorzystaniem którego była pełniona służba nocna, czasookres w jakim system odnotował dłuższy pobyt radiowozu w jednym miejscu ze wskazaniem lokalizacji radiowozu. Do tabeli kom. [...] załączył wydruki z map z systemu CISCO dla poszczególnych służb obrazujące czasookres oraz lokalizację radiowozów. W oparciu o dane z systemu GPS i zapisy w notatnikach służbowych dokonano następnie weryfikacji wskazań położenia radiowozów z zapisami w notatnikach służbowych stwierdzając, że w przypadku trzech służb skarżącego lokalizacja radiowozu, z wykorzystaniem, którego policjant pełnił służbę, nie zgadzała się z zapisami w notatniku służbowym policjanta.
Sąd pierwszej instancji wskazał dalej, że skarżący wniósł odwołanie od wydanego przez Komendanta Miejskiego Policji w [...] orzeczenia zarzucając, że materiał dowodowy zebrany w postępowaniu w żaden sposób nie przesądza o jego winie. Ponadto skarżący wskazał, że od rzekomych przewinień do czasu wszczęcia postępowania dyscyplinarnego minęło 10 miesięcy.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] opisanym na wstępie orzeczeniem utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Komendant wskazał, że w związku z ujawnieniem w dniach 11 i 14 września 2020 r. nieprawidłowej realizacji zadań służbowych poprzez spanie podczas służby przez policjantów Komisariatu Policji w [...] i Wydziału [...] Komendy Miejskiej Policji w [...], Komendant Miejski Policji w [...] polecił przeprowadzenie czynności nadzorczych nad przebiegiem służb pełnionych w porze nocnej. W wyniku weryfikacji powyższych służb stwierdzono nieprawidłowości podczas ich realizacji. W dniu 13 kwietnia 2021 r. Komendant Miejski Policji w [...] polecił przeprowadzenie czynności wyjaśniających, które zostały zakończone w dniu 28 maja 2021 r. i potwierdziły, że skarżący pełnił 19 służb patrolowych w godzinach 19:00-07:00 w rejonie działania Komendy Miejskiej Policji w [...]. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż w trzech przypadkach, tj. w nocy 01/02.09.2020 r. w godzinach od 4.13 do 6.02, 08/09.09.2020 r. w godzinach 03.47 – 05.05 i 11/12.09.2020 r. w godzinach 04.23 – 05.02 funkcjonariusz pełnił służbę w sposób nieprawidłowy. Analiza systemu CISCO w zakresie tras przejazdu radiowozu, z wykorzystaniem którego wyżej wymieniony pełnił służbę nocną wykazała, że policjant w tym czasie przebywał na terenie prywatnej posesji przy ul. [...]. Natomiast z zapisów w notatniku służbowym wynikało, że policjant realizował czynności służbowe, wskazane szczegółowo w orzeczeniu. Jak dalej wskazał Komendant, w sprawozdaniu przedstawiono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego za popełnione przewinienia dyscyplinarne, w związku z czym w dniu 25 czerwca 2021 r. zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne. Zdaniem organu odwoławczego, skarżący dopuścił się popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego. Nie upłynął także żaden z terminów wskazanych w art. 135q ust. 2 i 3 u.o.P., gdyż zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji nie było prawomocne. Ponadto, w zebranym materiale dowodowym oraz aktach osobowych skarżącego brak przesłanek wskazujących na to, że wykazał się on męstwem lub odwagą oraz miał poważne osiągnięcia w wykonywaniu zadań służbowych, o których mowa w art. 135q ust. 4 u.o.P.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższe orzeczenie, w której domagał się stwierdzenia nieważności orzeczeń wydanych w sprawie w całości, bądź uchylenia w całości orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] jak również orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w [...] oraz umorzenia w całości postępowania jako bezprzedmiotowego; względnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w [...], oraz zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisów:
1) art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", w zw. z art. 132 ust. 3 pkt 3 u.o.P. w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 u.o.P. poprzez ich niezastosowanie i wszczęcie postępowania dyscyplinarnego pomimo upływu 90 - dniowego terminu od dnia powzięcia przez organ wiedzy o zdarzeniu mogącym być zakwalifikowane jako przewinienie dyscyplinarne;
2) art. 132 ust. 3 pkt 3 u.o.P. w zw. z § 14 Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym i § 10 i § 13 ust. 1 i 2 Zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 22 września 2017 r. w sprawie pełnienia służby na drogach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżący nie realizował zadań służbowych;
3) art. 132 ust. 3 pkt 3 u.o.P. w zw. z § 4 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 5 Wytycznych Nr 2 Komendant Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżący w sposób nieuprawniony dokonał w notatniku służbowym wpisów dotyczących realizacji zadań służbowych;
II. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:
1) art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 135 ust. 3 u.o.P. w zw. z art. 135ja ust. 1 pkt 2 u.o.P., poprzez zaniechanie umorzenia przedmiotowego postępowania, ponieważ pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte z dniem 14 października 2020 r. i polegały na skompletowaniu dokumentów funkcjonariuszy pełniących służbę w KMP w [...] przez pracownika cywilnego A.Z.; w tym również dokonano kserokopii notatników służbowych funkcjonariuszy Komendy Miejskiej Policji w [...];
2) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., gdyż organ ograniczył swoje czynności do zebrania dowodów wyłącznie w postaci dokumentów, tj. map przedstawiających położenie nadajnika GPS, zaniechał weryfikacji i ustaleń w zakresie sprawności i prawidłowego funkcjonowania urządzenia GPS oraz systemu CISCO;
3) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej, w świetle której organ uprawniony był do przetwarzania i wykorzystania danych lokalizacyjnych; naruszenie zasady przekonywania i brak należytego wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierowały się organy; nienależyte sporządzenie orzeczenia, objawiające się w braku wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł;
4) art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 20 ust. 1c u.o.P. w zw. z art. 20a ust. 1 i 1a u.o.P. w zw. z art. 1 ust. 2 u.o.P. w zw. z art. 6 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, ze zm.) w zw. z art. 5 poprzez nieuprawnione wykorzystanie danych lokalizacyjnych pochodzących z urządzeń GPS, znajdujących się z policyjnych środkach transportu;
5) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez arbitralne działania organu pierwszej instancji objawiające się brakiem przeprowadzenia odpowiedniego, rzetelnego postępowania;
6) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną i arbitralną ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a tym samym uznanie wszystkich wskazanych okoliczności za udowodnione, podczas gdy w rzeczywistości w aktach sprawy zabrakło pełnowartościowego dowodu, który przesądzałby o jakimkolwiek uchybieniu, którego miał dopuścić się w trakcie pełnionej służby skarżący, a tym samym brak dowodu, który dawałby podstawy zarówno do jego uznania za winnego naruszenia dyscypliny służbowej, jak również uzasadniałby wymierzenie.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł o jej oddalenie.
Uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli służb pełnionych przez skarżącego w porze nocnej stwierdzono, iż w trzech przypadkach tj. w nocy 01/02.09.2020r. w godzinach od 4.13 do 6.02, 08/09.09.2020 r. w godzinach 03.47 do 05.05 i 11/12.09.2020 r. w godzinach 04.23 do 05.02 funkcjonariusz pełnił służbę w sposób nieprawidłowy. Analiza systemu CISCO w zakresie tras przejazdu radiowozu, z wykorzystaniem którego wyżej wymieniony pełnił służbę nocną wykazała, że policjant w tym czasie przebywał na terenie prywatnej posesji przy ulicy [...]. Natomiast z zapisów w notatniku służbowym wynikało, że policjant realizował czynności służbowe, wskazane szczegółowo w orzeczeniu. W ocenie organów orzekających, skarżący dopuścił się popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, co uzasadniało nałożenie kary dyscyplinarnej. Z kolei zdaniem skarżącego, materiał dowodowy zebrany w postępowaniu w żaden sposób nie przesadza o jego winie, ponadto postępowanie dyscyplinarne wszczęto pomimo upływu 90 - dniowego terminu od dnia powzięcia przez organ wiedzy o zdarzeniu mogącym być zakwalifikowane zostać jako przewinienie dyscyplinarne.
Sąd meriti wskazał, że jak wynika z ust 3 art. 135 u.o.P., postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. W świetle podniesionych w skardze zarzutów, kluczowym zagadnieniem w kontrolowanej sprawie, istotnym dla oceny legalności orzeczenia, jest zdaniem Sądu pierwszej instancji ocena, czy postępowanie dyscyplinarne wszczęto przed upływem terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P. Bieg terminu, jak wynika ze wskazanego wyżej przepisu, ustawodawca powiązał z powzięciem przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, a zatem początkową datę biegu terminu wyznacza dzień uzyskania informacji o takim działaniu policjanta, które stanowi naruszenie dyscypliny w rozumieniu przepisów ustawy. Podkreślono, że chodzi tu przy tym o powzięcie przedmiotowej wiadomości po raz pierwszy przez przełożonego dyscyplinarnego. Sąd pierwszej instancji przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2016 r. (sygn. I OSK 3173/14), z którego wynika, że przepis art. 135 ust. 3 u.o.P. jest przepisem prawa materialnego. Powołany przepis powinien być wykładany literalnie. Nie może być on interpretowany zależnie od okoliczności sprawy. Dzień powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, to dzień, w którym nastąpiło faktyczne (rzeczywiste) powzięcie wiadomości o tym, że określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, nastąpiło. Ponadto, chodzi tu również o uzyskanie wiadomości na tyle wiarygodnych, że pozwoliły one przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że określone zachowanie policjanta może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego.
W ocenie Sądu meriti, w kontrolowanej sprawie, organy nie wyjaśniły w sposób dostateczny kwestii ewentualnego upływu terminu, o którym mowa w ww. art. 135 ust 3 u.o.P. W orzeczeniu z dnia 19 lipca 2021 r. Komendant Miejski Policji w [...] wskazał wyłącznie na datę wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego, w ramach którego zebrano materiał dowodowy. Natomiast organ odwoławczy, pomimo podniesionego już w odwołaniu zarzutu, wskazał jedynie, że nie upłynął żaden z terminów wskazanych w art. 135q ust 2 i 3 u.o.P., gdyż zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji nie jest prawomocne. Dopiero w odpowiedzi na skargę wniesioną do Sądu, organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji powziął wiadomość o przewinieniu dyscyplinarnym w dniu 28 maja 2021 r., tj. w dacie zakończenia czynności wyjaśniających, zleconych przez organ w dniu 13 kwietnia 2021 r. W aktach administracyjnych znajduje się notatka służbowa z dnia 13 kwietnia 2021 r. z treści której wynika, że Komendant Miejski Policji w [...] w związku z ujawnieniem w dniu 11 września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy z Komisariatu Policji w [...] i Wydziału [...] KMP w [...] polecił dokonać sprawdzenia w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. Z treści notatki służbowej jak i z treści postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia 25 czerwca 2021 r. wynika, że czynności wyjaśniające, mające na celu sprawdzenie w systemie CISKO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r., zostały zlecone w związku z ujawnieniem w dniu 11 września i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy. W świetle powyższych stwierdzeń, nie sposób, zdaniem Sądu pierwszej instancji, przyjąć, że organy w przedmiotowej sprawie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, kiedy przełożony dyscyplinarny skarżącego powziął wiadomość o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, za które wymierzono skarżącemu karę dyscyplinarną. W szczególności, organy nie wyjaśniły, co należy rozumieć przez " ujawnienie w dniu 11 września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych". W konsekwencji zaś, czy ujawnienie faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych jest tożsame z powzięciem po raz pierwszy wiadomości o tym fakcie przez przełożonego dyscyplinarnego. Nie wyjaśniono również na czym owo "ujawnienie" polegało i czy uzyskane wiadomości były na tyle wiarygodne, że pozwoliły przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że zachowanie skarżącego może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego. W skardze wniesionej do Sądu skarżący podniósł, że już 10 września 2020 r. Komendant Miejski Policji w [...] posiadał informacje wynikające z analizy systemu CISCO. Jeżeli więc w istocie przełożony dyscyplinarny wiedział o zdarzeniu, za które wymierzył skarżącemu karę dyscyplinarną, analizował zebrany materiał, wiedział o roli w nim określonych funkcjonariuszy, to nie sposób byłoby przyjąć, że termin 90-dniowy zakreślony ustawą na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (art. 135 ust. 3 u.o.P.) w tej konkretnie sprawie, należy liczyć od daty zakończenia czynności wyjaśniających, zleconych przez organ w dniu 13 kwietnia 2021 r. mających na celu - jak wskazano wyżej - sprawdzenie w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. Konieczności wyjaśnienia, w sposób nie budzący wątpliwości, wskazanych wyżej okoliczności, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy powoduje, że zaskarżone orzeczenie jak i poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji nie można było poddać kontroli Sądu, w świetle wskazanych wyżej przepisów. Z uwagi na powyższe, Sąd pierwszej instancji uznał, że ocena pozostałych, podniesionych w skardze zarzutów, byłaby przedwczesna.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 145 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 135 ust. 3 u.o.P., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że dniem powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez skarżącego był dzień wcześniejszy niż 13 kwietnia 2021 r., albowiem samo analizowanie przez policjantów prowadzących czynności nadzorcze zebranego w sprawię materiału jest równoznacznej analizą tego materiału realizowaną przez przełożonego dyscyplinarnego, a co za tym idzie wiedzą tego przełożonego dyscyplinarnego o zaistniałym przewinieniu dyscyplinarnym w sytuacji, gdy w rzeczywistości po raz pierwszy przełożony dyscyplinarny dowiedział się o przypuszczeniu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego przez skarżącego, zapoznając się z treścią notatki służbowej st. asp. I.N. z dnia 13 kwietnia 2021 r. i postanowieniem opatrzonym tą samą datą, wszczął czynności wyjaśniające w trybie i na zasadach określonych w przepisie art. 134i ust. 4 oraz ust. 4a u.o.P. w związku z wątpliwościami co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego polegającego na nieprawidłowym realizowaniu zadań służbowych przez funkcjonariuszy z Wydziału [...] Komendy Miejskiej Policji w [...], po przeprowadzeniu których w dniu 25 czerwca 2021 r. wydał — na podstawie art. 134i ust. 1 u.o.P. - postanowienie nr 37/2021 o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego, albowiem wobec tego policjanta zaszło uzasadnione przypuszczenie o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, co w konsekwencji powinno skutkować uznaniem, że w mniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do uchylenia orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr 17/Ks/o/2021 z dnia 18 sierpnia 2021 r. oraz poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w [...] nr 34/2021 z dnia 19 lipca 2021 r., albowiem do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nie doszło z przekroczeniem terminu o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P., gdyż przełożony dyscyplinarny wiadomość o tym, że zaistniało określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, którego dopuścił się skarżący faktycznie powziął dopiero w dniu 28 maja 2021 r. W tym bowiem dniu przełożony dyscyplinarny zapoznał się ze sprawozdaniem z przebiegu postępowania wyjaśniającego (datowanym na dzień 28 maja 2021 r.), w którym z uwagi na uzasadnione przypuszczenia popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego zawarto wniosek o wszczęcie wobec niego takiego postępowania;
II. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że organy (Komendant Miejski Policji w Poznaniu i Komendant Wojewódzki Policji w [...]) nie podjęły wszelkich kroków i nie zebrały wystarczających dowodów niezbędnych do wykazania, iż dniem powzięcia wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przez przełożonego dyscyplinarnego skarżącego był dopiero dzień 13 kwietnia 2021 r., a także poprzez dokonanie oceny, że przełożony dyscyplinarny już przed tym dniem miał wiedzę o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, podczas gdy ze zgromadzonych w sprawie materiałów w sposób jednoznaczny wynikało, że dopiero w wyniku prowadzonych przez wyznaczonych policjantów czynności nadzorczych co do sposobu realizacji obowiązków służbowych przez policjantów z Komendy Miejskiej Policji w [...], w trakcie których gromadzono i analizowano zebrane materiały, poddano pod wątpliwość prawidłowość realizacji przez skarżącego czynności służbowych, co znalazło odzwierciedlenie w notatce służbowej datowanej nadzień 13 kwietnia 2021 r., z którą zapoznał się przełożony dyscyplinarny i który niezwłocznie po powzięciu wiadomości co do tych wątpliwości wszczął czynności wyjaśniające w trybie art. 134i ust. 4 u.o.P., przy czym wiadomość o tym, że określone zdarzenie będące przewinieniem dyscyplinarnym, którego dopuścił się skarżący powziął w rzeczywistości dopiero w dniu 28 maja 2021 r. W tym bowiem dniu przełożony dyscyplinarny zapoznał się ze sprawozdaniem z przebiegu postępowania wyjaśniającego (datowanym na dzień 28 maja 2021 r.), w treści którego, z uwagi na uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego, zawarto wniosek o wszczęcie wobec niego postępowania dyscyplinarnego;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. poprzez uznanie, iż w sprawie doszło do naruszenia przez organy obu instancji przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 135 ust. 3 u.o.P., w sytuacji gdy zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu i na podstawie przepisów prawa obowiązujących w chwili wydania obu decyzji, co skutkowało wydaniem wyroku uwzględniającego skargę, w sytuacji, gdy zastosowanie tego przepisu, powinno prowadzić do jej oddalenia.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie - z ostrożności procesowej - o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Ponadto skarżący kasacyjnie organ wniósł o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skarżący kasacyjnie organ oświadczył nadto, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy i wnosi o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie organ złożył stosowny wniosek, a skarżący nie przedstawił odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w dyspozycji art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki skutkujące nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.),
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).
W skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. podniesione zostały zarzuty dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Z uwagi na to, że w realiach rozpatrywanej sprawy zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią w istocie konsekwencję naruszenia przepisów prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty kasacyjne mogą być rozpoznane łącznie i we wzajemnym powiazaniu.
Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyznaczonych wyżej granicach kontrola prawidłowości zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Spór w sprawie dotyczy tego, od jakiej daty należy liczyć 90-dniowy termin, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w aktach administracyjnych znajduje się notatka służbowa z dnia 13 kwietnia 2021 r. z treści której wynika, że Komendant Miejski Policji w [...] w związku z ujawnieniem w dniu 11 września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy z Komisariatu Policji w [...]i Wydziału [...] KMP w [...] polecił dokonać sprawdzenia w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. Dalej Sąd pierwszej instancji odnotował, że z treści notatki służbowej jak i z treści postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia 25 czerwca 2021 r. wynika, że czynności wyjaśniające, mające na celu sprawdzenie w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r., zostały zlecone w związku z ujawnieniem w dniu 11 września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy.
W świetle powyższego, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie sposób przyjąć, że organy w przedmiotowej sprawie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, kiedy przełożony dyscyplinarny skarżącego powziął wiadomość o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, za które wymierzono skarżącemu karę dyscyplinarną. W szczególności, organy nie wyjaśniły, co należy rozumieć przez " ujawnienie w dniu 11 września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych". W konsekwencji zaś, czy ujawnienie faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych jest tożsame z powzięciem po raz pierwszy wiadomości o tym fakcie przez przełożonego dyscyplinarnego. Nie wyjaśniono również na czym owo "ujawnienie" polegało i czy uzyskane wiadomości były na tyle wiarygodne, że pozwoliły przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że zachowanie skarżącego może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji jest nieprawidłowe. Jest ono bowiem sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego, logicznego rozumowania oraz fundamentalnymi zasadami postępowania dyscyplinarnego.
Przede wszystkim nie sposób uznać, że z treści notatki z dnia 13 kwietnia 2021 r. wynika, że przełożony dyscyplinarny skarżącego miał wiedzę o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego wcześniej niż przed dniem 13 kwietnia 2021 r. Sposób zredagowania notatki nie budzi bowiem wątpliwości. Z treści notatki wynika, że w związku z ujawnieniem w dniu 11 września 2020 r. i 14 września 2020 r. faktu nieprawidłowego realizowania zadań służbowych przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji w [...] i Wydziału [...] KMP w [...], którzy spali podczas służby, Komendant Miejski Policji w [...] polecił dokonać sprawdzenia w systemie CISCO wszystkich służb zewnętrznych pełnionych w godzinach nocnych przez funkcjonariuszy Wydziału [...] KMP w [...] w okresie od 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego literalne brzmienie notatki nie nasuwa żadnych wątpliwości.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje przy tym, że podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nie mogą być dowolne przypuszczenia lecz tylko uzasadnione podejrzenie popełnienia przewinienia przez określonego policjanta. W sytuacji jednak wystąpienia cienia wątpliwości w tym zakresie wszczęcie należy poprzedzić przeprowadzeniem czynności wyjaśniających, w toku których należy dołożyć wszelkiej staranności w zebraniu rzetelnego materiału dowodowego; materiał ten w istocie będzie świadczyć na korzyść lub niekorzyść policjanta podejrzewanego o popełnienie przewinienia. Określone postępowanie ma bowiem na celu ustalenie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną policjanta. Udzielenie odpowiedzi na tak sformułowane pytanie wymaga wszechstronnego wyjaśnienia przyczyn określonego zachowania funkcjonariusza Policji podczas wykonywania przezeń czynności służbowych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi więc wątpliwości, że przypisanie policjantowi sprawstwa przewinienia dyscyplinarnego powinno nastąpić z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, która wraz z zasadą oficjalności obowiązuje w postępowaniu dyscyplinarnym. Na przełożonym dyscyplinarnym spoczywa obowiązek zebrania materiału dowodowego i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Jest to warunek nieodzowny dla prawidłowego przeprowadzenia tego procesu, a co za tym idzie, także prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przypisanie winy wymaga bowiem jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowej oceny prawnej (zob. w tej materii wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 sierpnia 2017 r.; sygn. akt II SA/Go 420/17).
W kontekście powyższego podkreślić należy, że samo zbieranie przez policjantów z Komendy Miejskiej Policji w [...] dokumentów w sprawie, czy w trybie czynności nadzorczych, czy w trybie czynności wyjaśniających nie jest tożsame z powzięciem przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego, a co za tym idzie wiedzą tego przełożonego dyscyplinarnego o zaistniałym przewinieniu dyscyplinarnym.
W tym miejscu wymaga wskazania, że w świetle art. 132 ust. u.o.P. przewinienie dyscyplinarne polega na naruszeniu dyscypliny służbowej lub na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ww. ustawy). Otwarty katalog czynów określonych jako naruszenie dyscypliny służbowej zawiera art.132 ust. 3 pkt 1- 9 omawianej ustawy. Z art. 134 ust.1, ust. 4 i ust. 5 u.o.P. wynika, że przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego. Jeżeli zachodzą wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej albo tożsamości sprawcy, przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny zleca przeprowadzenie czynności wyjaśniających. Czynności te należy ukończyć w terminie 30 dni. Postępowanie dyscyplinarne wszczyna się z dniem wydania postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Policjanta, co do którego wydano postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, uważa się za obwinionego. Co istotne, postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego (art. 135 ust. 3 u.o.P.).
Z treści przytoczonych przepisów wynika, że obowiązek wszczęcia postępowania dyscyplinarnego co do zasady powstaje wówczas, gdy przełożony dyscyplinarny powziął uzasadnione przypuszczenie o naruszeniu przez jego podwładnego dyscypliny służbowej oraz że wszczęcie takiego postępowania może nastąpić tylko w nieprzekraczalnym, 90-dniowym terminie od uzyskania przez przełożonego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Po upływie tego terminu następuje przedawnienie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Oznacza to, że postępowanie dyscyplinarne cechuje zasada szybkości represji dyscyplinarnej, bowiem zarówno uruchomienie postępowania, jak i zastosowanie sankcji dyscyplinarnych może nastąpić jedynie przed upływem wyznaczonych przez ustawodawcę terminów.
Jeszcze raz zaakcentować należy, że o dopuszczalności wszczęcia postępowania dyscyplinarnego nie może decydować powzięcie jakichkolwiek zastrzeżeń co do postawy policjanta ani dotarcie takich informacji do dowolnego pracownika, czy funkcjonariusza macierzystej jednostki Policji. Uzasadnione przypuszczenie popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, to taka sytuacja lub taki zestaw okoliczności, które dają przełożonemu dyscyplinarnemu podstawy do subiektywnego osądu, iż dany policjant rzeczywiście naruszył dyscyplinę służbową. Nie mogą to być przypuszczenia, że przewinienie dyscyplinarne nastąpiło. Natomiast pojęcie "powzięcie wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego" należy rozumieć jako uzyskanie wiadomości na tyle wiarygodnych, że pozwoliły one przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że określone zachowanie policjanta może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego. Zatem w omawianym zakresie istotny jest fakt powzięcia wiadomości, które umożliwiają dokonanie oceny działania lub zaniechania policjanta oraz data dotarcia takich wiadomości do właściwego podmiotu, to jest do przełożonego dyscyplinarnego, ewentualnie innych, określonych osób, o ile posiadają one pisemne upoważnienie, o jakim mowa w art. 133 ust. 6 u.o.P. (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 stycznia 2017 r.; sygn. akt I OSK 2106/16, z dnia 10 listopada 2023 r.; sygn. akt III OSK 2635/21 oraz z dnia 17 stycznia 2024 r.; sygn. akt III OSK 2227/22).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ze zgromadzonych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, że przełożony dyscyplinarny wiadomość o tym, że zaistniało określone zdarzenie, będące przewinieniem dyscyplinarnym, którego dopuścił się skarżący, faktycznie powziął dopiero w dniu 28 maja 2021 r. W tym bowiem w dniu przełożony dyscyplinarny zapoznał się ze szczegółowym sprawozdaniem z przebiegu postępowania wyjaśniającego (datowanym na dzień 28 maja 2021 r.), w którym z uwagi na uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego zawarto wniosek o wszczęcie wobec niego takiego postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób przyjąć, że moment wykonania kserokopii notatników służbowych uznać należy za równoznaczny z uzyskaniem wiedzy o przewinieniu dyscyplinarnym przez przełożonego dyscyplinarnego. Jak wynika z ustaleń organów, skarżący w badanym okresie pełnił 19 służb nocnych, z czego tylko 3 służby były pełnione w sposób nieprawidłowy. Fakt ten został wykazany w toku czynności wyjaśniających. Co istotne, postępowania wyjaśniające obejmowały innych funkcjonariuszy Wydziału [...] Komendy Miejskiej Policji w [...]. Zatem tylko wnikliwe postępowanie wyjaśniające mogło dać organowi obraz rzeczywistego przebiegu służb funkcjonariuszy w okresie 1 lipca 2020 r. do 14 września 2020 r. i podstawę do wszczęcia postepowania dyscyplinarnego. Należy bowiem podkreślić, że przewinienia dyscyplinarne, które były podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko skarżącemu, nie miały charakteru czynu jednorazowego. Polegały również na zaniechaniach i obejmowały pewien okres w czasie. Okoliczności te tym bardziej determinują zapatrywanie, że "powzięcie wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego" należy skorelować nie z uzyskaniem jakichkolwiek wiadomości lecz z uzyskaniem wiadomości na tyle wiarygodnych, że pozwalają one przełożonemu dyscyplinarnemu nabrać uzasadnionego przekonania, że określone zachowanie policjanta może wyczerpywać znamiona przewinienia dyscyplinarnego. Dodać przy tym należy, że w realiach tej sprawy organ zastosował tzw. kumulatywną kwalifikację czynów skarżącego, gdyż na gruncie przepisów u.o.P. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2020 r. nie znajdowała zastosowania konstrukcja czynu ciągłego (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2013 r.; sygn. akt I OSK 1605/12). Dopiero ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610), obowiązującą od dnia 1 października 2020 r., dodano do u.o.P. art. 132c definiujący tzw. dyscyplinarny czyn ciągły, charakteryzujący się zachowaniami o tym samym charakterze (w celu wykonania tego samego zamiaru lub z wykorzystaniem takiej samej sposobności) w krótkich odstępach czasowych.
Dodatkowo, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym sprawę, można nawiązać - w celach poglądowych - do regulacji dotyczącej postępowania przygotowawczego zawartych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 37 ze zm.), dalej jako "k.p.k.", choć oczywistym jest, że postępowanie karne i postępowanie dyscyplinarne są postępowaniami całkowicie niezależnymi. Wskazać w tym miejscu należy, że przepis art. 307 k.p.k. przewiduje instytucję czynności sprawdzających. Służy ona do podejmowania przedsięwzięć mających na celu potwierdzenie informacji o popełnieniu przestępstw zawartych w zawiadomieniach, które dotarły do organów ścigania. Postępowanie sprawdzające uregulowane w art. 307 k.p.k. poprzedza ewentualne wszczęcie śledztwa lub dochodzenia; jego celem jest wyjaśnienie, czy dopuszczalne jest śledztwo lub dochodzenie ze względów faktycznych, a więc czy jest do tego podstawa faktyczna oraz zachodzi prawna dopuszczalność postępowania karnego. Zawiadomienia o przestępstwie mają przede wszystkim charakter informacji o podejrzeniu zaistnienia przestępstwa. Są impulsem określonej osoby czy instytucji do sprawdzenia przez organ ścigania, czy istnieją podstawy do ścigania karnego. Niezależnie jednak od tego, czy określone zgłoszenie ma charakter informujący czy postulujący – do organów procesowych należy ocena, czy określone zdarzenie nosi cechy przestępstwa (zob. J. Grajewski, S. Steinborn [w:] Komentarz aktualizowany do art. 1-424 Kodeksu postępowania karnego, L. K. Paprzycki (red.), System Informacji Prawnej LEX/el. 2015). Co istotne, czynności sprawdzające mogą dotyczyć zarówno płaszczyzny merytorycznej (np. czy istotnie zdarzenie miało miejsce), oceny prawnej (czy zaistniały czyn jest przestępstwem), jak i problematyki procesowej (czy nie zachodzą przesłanki warunkujące niedopuszczalność postępowania, np. abolicja, znikoma szkodliwość społeczna). Czynności wchodzące w skład postępowania sprawdzającego dokumentowane są w formie notatek urzędowych (art. 143 § 2 in fine k.p.k.).
Z kolei w art. 308 k.p.k. uregulowano podejmowanie czynności procesowych przed formalnym wszczęciem śledztwa lub dochodzenia. Są one określane jako dochodzenie wstępne. Bezpośrednio po dokonaniu wskazanych czynności musi być podjęta decyzja co do dalszego toku postępowania. Jest ona zależna od efektów tych czynności i od tego, w jakiej formie może być dalej prowadzone postępowanie przygotowawcze. Po dokonaniu czynności w niezbędnym zakresie w sprawie, w której postępowanie może być prowadzone w formie dochodzenia, Policja – w zależności od wyników czynności – wydaje postanowienie o wszczęciu dochodzenia albo postanowienie o umorzeniu postępowania i przesyła je wraz z aktami prokuratorowi w celu jego zatwierdzenia (art. 305 § 3). Prokurator, nie podzielając zasadności umorzenia dochodzenia, odmawia zatwierdzenia postanowienia i zleca wszczęcie dochodzenia albo sam wszczyna dochodzenie lub śledztwo (zob. R. A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego, T. III, Komentarz do art. 297-424, Wolters Kluwer Polska 2017, System Informacji Prawnej LEX/el). W sprawie, w której prowadzenie śledztwa jest obowiązkowe, Policja lub inny organ, który podejmował te czynności, przekazuje sprawę niezwłocznie prokuratorowi, który wydaje postanowienie o wszczęciu śledztwa bądź postanowienie o umorzeniu postępowania w niezbędnym zakresie, ewentualnie zleca jego sporządzenie organowi prowadzącemu to dochodzenie. Wydanie postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia nie oznacza rzeczywistego wszczęcia tego postępowania, lecz jedynie przekształcenie już toczącego się postępowania w postaci postępowania w niezbędnym zakresie w śledztwo lub dochodzenie, które jest właściwe dla danej sprawy.
Konkludując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 18 sierpnia 2021 r. nr 17/Ks/o/2021 oraz poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia 19 lipca 2021 r. nr34/2021, albowiem w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych nie sposób uznać, że do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego doszło z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 135 ust. 3 u.o.P. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organom dyscyplinarnym nie sposób postawić zarzutu braku wnikliwości, tym bardziej, że podstawą wszczęcia postępowania dyscyplinarnego winno być (i było) uzasadnione przypuszczenie popełnienia przewinień, a nie jakiekolwiek, w istocie niezweryfikowane fakty.
Z powyższych względów, działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu (orzeczenie jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku).
Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz organu w całości (orzeczenie jak w punkcie drugim sentencji wyroku) uznając, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było w istocie wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.
Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględni powyżej przedstawione stanowisko i dokona kompleksowej oceny prawnej sprawy w znaczeniu materialnoprawnym, odnosząc się do wszystkich argumentów prezentowanych przez strony postępowania.