III OSK 1666/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-08
NSAAdministracyjneWysokansa
informacja publicznadoświadczenia na zwierzętachustawa o dostępie do informacji publicznejustawa o ochronie zwierzątwniosekkomisja etycznasąd administracyjnyNSAWSA

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę Fundacji na bezczynność Komisji Etycznej, uznając wniosek o zgodę na doświadczenie na zwierzętach za niebędący informacją publiczną.

Fundacja domagała się udostępnienia wniosku o zgodę na doświadczenie na zwierzętach, twierdząc, że jest to informacja publiczna. Komisja Etyczna odmówiła, uznając wniosek za dokument prywatny. WSA uznał skargę na bezczynność za zasadną i zobowiązał Komisję do rozpoznania wniosku. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że wniosek o zgodę na doświadczenie na zwierzętach nie jest informacją publiczną, a jedynie fakt jego złożenia może być uznany za taki.

Sprawa dotyczyła skargi Fundacji na bezczynność II Lokalnej Komisji Etycznej ds. Doświadczeń na Zwierzętach przy SGGW w Warszawie w przedmiocie udostępnienia wniosku o zgodę na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach. Fundacja domagała się udostępnienia pełnej wersji wniosku oraz uchwały Komisji. Komisja uznała, że wniosek nie stanowi informacji publicznej, powołując się na przepisy ustawy o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, które precyzują, jakie informacje podlegają publikacji. WSA w Warszawie uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że wniosek pochodzący od podmiotu publicznego (Instytutu Badawczego Leśnictwa) i dotyczący zadań publicznych stanowi informację publiczną. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, podzielając stanowisko Komisji, że wniosek o zgodę na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach, będący dokumentem prywatnym inicjującym postępowanie, nie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. NSA podkreślił, że jedynie fakt wniesienia wniosku może być uznany za informację publiczną, a sam wniosek, zawierający dane dotyczące projektów badawczych i utrzymania zwierząt, nie jest dokumentem urzędowym. Sąd wskazał również, że nowelizacja ustawy z 2022 roku expressis verbis wyłączyła wnioski składane do lokalnych komisji z definicji informacji publicznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek taki nie stanowi informacji publicznej. Jest to dokument prywatny inicjujący postępowanie, a nie dokument urzędowy organu.

Uzasadnienie

Wniosek o zgodę na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach jest dokumentem prywatnym, składanym w indywidualnej sprawie, który jedynie inicjuje postępowanie przed komisją etyczną. Nie posiada samodzielnego bytu jako informacja publiczna, w przeciwieństwie do dokumentów urzędowych organu czy informacji o przebiegu i efektach kontroli. Nawet jeśli zawiera dane dotyczące badań, sam wniosek nie jest informacją publiczną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Wniosek o zgodę na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach nie stanowi informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Dotyczy udostępniania informacji publicznej przez organy, ale nie nadaje statusu informacji publicznej wnioskom o zgodę na doświadczenia.

Pomocnicze

u.o.z. art. 36 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych

Nakłada obowiązek udostępniania nietechnicznych streszczeń doświadczeń, ale nie wyłącza stosowania u.d.i.p. do innych informacji.

k.p.a. art. 73 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy dostępu do akt administracyjnych dla stron postępowania, co nie jest tożsame z dostępem do informacji publicznej w tym przypadku.

p.p.s.a. art. 149 § § 1 i 1a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy rozstrzygania skarg na bezczynność organu, ale sąd kasacyjny ocenił zasadność zastosowania tych przepisów.

Ustawa o instytutach badawczych art. 2 § ust. 4

Określa status prawny Instytutu Badawczego Leśnictwa.

u.d.i.p. art. 38a

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Dodany po wydaniu wyroku, expressis verbis stanowi, że wnioski składane do lokalnych komisji nie stanowią informacji publicznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o zgodę na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach nie jest informacją publiczną, lecz dokumentem prywatnym inicjującym postępowanie. Ustawa o ochronie zwierząt nie wyłącza stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, ale precyzuje zakres udostępnianych informacji (nietechniczne streszczenia).

Odrzucone argumenty

Wniosek o zgodę na doświadczenie na zwierzętach, złożony przez podmiot publiczny, stanowi informację publiczną. Dostęp do wniosku przysługuje Fundacji na podstawie art. 73 § 1 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

Wniosek stanowi zatem wyłącznie żądanie podjęcia określonych działań przez lokalną komisję etyczną, a więc ma wyłącznie charakter procesowy i poza tym postępowaniem kwalifikacyjnym o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia nie funkcjonuje. Nie jest więc dokumentem dotyczącym spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Dokument, skierowany do organu administracji publicznej, nie staje się dokumentem urzędowym tylko dlatego, że został do niego zaadresowany i znajduje się w jego posiadaniu.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący

Mariusz Kotulski

sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że wnioski o zgodę na doświadczenia na zwierzętach nie są informacją publiczną, nawet jeśli złożone przez podmioty publiczne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju wniosków i komisji etycznych. Nowelizacja ustawy z 2022 r. potwierdza tę linię orzeczniczą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej w kontekście badań naukowych na zwierzętach, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie oraz dla organizacji zajmujących się ochroną zwierząt.

Wniosek o eksperyment na zwierzętach nie jest informacją publiczną – NSA rozstrzyga spór.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1666/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 747/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-03-21
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1330
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 73 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 149 § 1 i 1 a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej II Lokalnej Komisji Etycznej do spraw Doświadczeń na Zwierzętach przy [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 747/18 w sprawie ze skargi Fundacji [...] "[...]" z siedzibą w [...] na bezczynność II Lokalnej Komisji Etycznej do spraw Doświadczeń na Zwierzętach przy [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od Fundacji [...] "[...]" z siedzibą w [...] na rzecz II Lokalnej Komisji Etycznej do spraw Doświadczeń na Zwierzętach przy [...] w [...] kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 marca 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 747/18 w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na bezczynność II Lokalnej Komisji Etycznej do spraw Doświadczeń na Zwierzętach przy Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 17 września 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej zobowiązał II Lokalną Komisję Etyczną do spraw Doświadczeń na Zwierzętach przy Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie do rozpoznania punktu 1 wniosku Fundacji [...] z siedzibą w [...] z dnia 17 września 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z dnia 17 września 2018 r. [...] Fundacja [...] z siedzibą w [...] (dalej: "Fundacja", "strona skarżąca") wystąpiła do II Lokalnej Komisji Etycznej ds. Doświadczeń na Zwierzętach przy Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (dalej: "Komisja", "organ") o udostępnienie, na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018r., poz. 1330 ze zm.), dalej: "u.d.i.p.", następujących informacji:
1) pełnej wersji wniosku o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach "Wpływ pulsujących zasobów na historie życiowe, hibernację i dostosowanie nadrzewnych gryzoni, na przykładzie popielicy (Glis glis)", którego streszczenie nietechniczne dostępne jest na stronie http://www.bip.nauka.gov.pl/streszczenia-nietechniczne, wraz z datą jego wpływu,
2) treści uchwały jaką podjęła w sprawie powyższego wniosku II LKE ds. Doświadczeń na Zwierzętach przy SGGW w Warszawie.
Pismem z dnia 2 października 2018 r. Komisja poinformowała wnioskodawcę, że żądana informacja, o której mowa w punkcie 1 wniosku, nie stanowi informacji publicznej.
Wskazała, że o zakresie informacji dotyczących ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów doświadczalnych, noszących przymiot informacji publicznej, prawodawca rozstrzygnął w przepisach ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych (Dz.U. z 2018, poz. 1207 ze zm.), dalej: "ustawa", gdzie wprost przesądził co jest informacją publiczną. W poszczególnych przepisach tej ustawy określone zostało, że publikacji podlegają takie informacje jak: dane użytkowników, hodowców, dostawców zawarte we właściwych rejestrach (z pewnymi wyjątkami określonymi w art. 29 ust. 5 ustawy), czy roczne sprawozdanie z kontroli, o którym mowa w art. 62 ustawy. Szczególną formą udostępniania społeczeństwu wiedzy o prowadzonych w kraju doświadczeniach na zwierzętach są tzw. nietechniczne streszczenia doświadczeń, które zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 5 ustawy, muszą być publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej ministra właściwego do spraw nauki. Z uwagi na tak szczegółowe wskazanie zakresu informacji na temat wykorzystywania zwierząt do celów naukowych lub edukacyjnych posiadających przymiot informacji publicznej, uzasadnione jest stanowisko, że wszelkie inne informacje posiadane przez lokalne komisje etyczne ds. doświadczeń na zwierzętach takiego charakteru nie mają.
Z uwagi na powyższe wniosek o wydanie zgody na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach nie ma charakteru informacji, która podlegałaby udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. W konsekwencji załatwienie sprawy nie wymagało wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji, a jedynie pisemnego zawiadomienia, iż żądane dane nie mieszczą się w zakresie objętym u.d.i.p.
W załączeniu do ww. pisma Komisja przekazała Fundacji uchwałę objętą punktem 2 wniosku.
Pismem z dnia 23 listopada 2018 r. Fundacja wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Komisji w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia 17 września 2018 r.
W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w piśmie z dnia 2 października 2018 r. Dodatkowo wskazała, że wniosek o udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach jest składany przez podmiot indywidualny i stanowi zgodnie z brzmieniem ustawy prywatny dokument, składany w indywidualnej sprawie.
W piśmie procesowym z dnia 21 stycznia 2019 r. Fundacja podtrzymała zarzuty i wnioski skargi. Wskazała ponownie, że wbrew stanowisku Komisji wnioskowana informacja ma charakter informacji publicznej, a w przypadku uznania, że dostęp do niej podlega ograniczeniu, zastosowanie powinny znaleźć przepisy art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).
Sąd I instancji zważył, iż w niniejszej sprawie nie może być kwestionowane, że adresat wniosku - II Lokalna Komisja Etyczna ds. Doświadczeń na Zwierzętach przy SGGW w Warszawie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, będącej w jej posiadaniu (art. 4 ust. 1 i ust. 3 u.d.i.p.). Udzielanie zgody na przeprowadzanie i zmianę doświadczenia oraz cofanie udzielonej zgody na przeprowadzenie doświadczenia następuje w drodze uchwały lokalnej komisji, od której przysługuje odwołanie do Krajowej Komisji Etycznej do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach (art. 33 ust. 3 w związku z art. 40 u.o.z.). Na uchwałę Krajowej Komisji służy skarga do sądu administracyjnego (art. 33 ust. 4 u.o.z.).
Jak wskazał Sąd I instancji żądana przez Fundację we wniosku z dnia 17 września 2018 r. uchwała została jej udostępniona przy piśmie Komisji z dnia 2 października 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniosek Instytutu Badawczego Leśnictwa, o który wystąpiła Fundacja (punkt 1 wniosku z dnia 17 września 2018 r.) stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i podlega regulacjom tej ustawy. Otóż będący przedmiotem żądania wniosek pochodzi od podmiotu publicznego - Instytutu Badawczego Leśnictwa (dalej: "IBL"), co wynika z treści uchwały Komisji udostępnionej za pismem z dnia 2 października 2018 r., i dotyczy realizacji zadania o charakterze publicznym - doświadczenia przeprowadzanego na zwierzętach dla celów naukowych lub edukacyjnych. Jak wynika z treści § 1 ust. 1 Statutu Instytutu Badawczego Leśnictwa zatwierdzonego przez Ministra Środowiska w dniu 2 czerwca 2017 r., IBL działa na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2017 r., poz. 371 ze zm.), posiada osobowość prawną (§ 2 ust. 4), a nadzór nad IBL sprawuje Minister Środowiska (§ 2 ust. 5). Przedmiotem działania IBL jest wykonywanie, na zasadzie non profit, zadań określonych w ustawie w zakresie nauk biologicznych, leśnych i rolniczych. Dlatego też Sąd I instancji uznał, że treść wniosku objętego żądaniem Fundacji, z którym wystąpił podmiot publiczny, i który dotyczy zadań publicznych realizowanych przez ten podmiot, stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Nie jest jednak to równoznaczne z obowiązkiem Komisji udostępnienia ww. wniosku stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Prawo dostępu do informacji publicznej nie ma bowiem charakteru bezwzględnego i podlega ustawowym ograniczeniom, co potwierdza art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 212/16; z dnia 27 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3176/15; publ. CBOSA). Jeżeli zatem organ dojdzie do przekonania, że żądany wniosek zawiera treści spełniające przesłanki określone w ww. przepisie, to może odmówić udostępnienia informacji publicznej np. ze względu na prawo do prywatności, bądź tajemnicę przedsiębiorcy (jeśli ujawnienie jej naruszałoby ochronę interesów handlowych osoby fizycznej lub prawnej, w tym własności intelektualnej). Właściwą formą rozpoznania wniosku jest w takim przypadku decyzja administracyjna (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), która powinna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła II Lokalna Komisja Etyczna do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach przy SGGW, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:
I. prawa materialnego, a mianowicie:
1. błędnej wykładni art. 1 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. polegającej na przyjęciu, że cały wniosek o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach "Wpływ pulsujących zasobów na historie życiowe, hibernację i dostosowanie nadrzewnych gryzoni, na przykładzie popielicy (Glis glis)" stanowi informację publiczną, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu aut. 1 ust. 1 u.d.i.p,
2. błędnej wykładni art. 36 ust. 1 pkt 5 ustawy w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez przyjęcie, że obowiązek udostępniania informacji może dotyczyć całego wniosku o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia, mimo, że ustawa z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, nie stanowi o takiej możliwości, a wskazuje na udostępnienie tylko części nietechnicznej,
3. błędnej wykładni art. 40 ustawy w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że dostęp do wniosku Instytutu Badawczego Leśnictwa przysługuje Fundacji, podczas, gdy z treści art. 73 k.p.a. wynika, że dostęp do akt administracyjnych przysługuje wyłącznie stronie postępowania,
4. błędnej wykładni art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 44 ustawy poprzez uznanie że wniosek o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia będący prywatnym dokumentem, składanym w indywidualnej sprawie, stanowi informację publiczną,
II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i w związku z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych poprzez uznanie, że wniosek o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia złożony przez Instytut Badawczy Leśnictwa stanowi informację publiczną, tj. finansowany jest z budżetu państwa, podczas, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika z jakich źródeł badania i doświadczenia wykonywane przez IBL na popielicy (Glis glis) będą finansowane.
Mając powyższe na uwadze strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ewentualnie z ostrożności procesowej o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Fundacja [...] wniosła o jej oddalenie, rozpatrzenie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy, a także zasadzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie pismem z 14 czerwca 2022 r. (k. 119 a.s.) wyraziła zgodę na przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym przy użyciu informatycznej aplikacji oraz potwierdziła posiadanie możliwości technicznych na przeprowadzenie rozprawy we wskazanym powyżej trybie, natomiast strona przeciwna nie ustosunkowała się do pisma dotyczącego skierowania sprawy na posiedzenie niejawne.
W związku z brakiem odpowiedzi od adw. M. T. na pismo Sądu z dnia 9 maja 2022 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) Przewodnicząca Wydziału III zarządzeniem z dnia 20 lipca 2022 r. skierowała sprawę na posiedzenie niejawne z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku nie jest możliwe.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Na wstępie jako całkowicie niezasadny ocenić należy zarzut błędnej wykładni art. 40 ustawy w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że dostęp do wniosku Instytutu Badawczego Leśnictwa przysługuje Fundacji, podczas, gdy z treści art. 73 k.p.a. wynika, że dostęp do akt administracyjnych przysługuje wyłącznie stronie postępowania. Otóż Sąd I instancji nie dokonywał wykładni art. 40 ustawy w zw. z art. 73 § 1 k.p.a., a więc nie sposób mu zarzucić, że naruszył te przepisy w sposób wskazany w tym zarzucie.
Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut błędnej wykładni art. 36 ust. 1 pkt 5 ustawy w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez przyjęcie, że obowiązek udostępniania informacji może dotyczyć informacji publicznych związanych z postępowaniem o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia, pomimo tego, że ustawa z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, nie stanowi o takiej możliwości, a wskazuje na udostępnienie tylko części nietechnicznej.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 5 ustawy do zadań lokalnej komisji należy udostępnianie w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki nietechnicznych streszczeń doświadczeń. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca nałożył na lokalne komisje obowiązek udostępniania w BIP na stronie podmiotowej ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki nietechnicznych streszczeń doświadczeń opracowanych zgodnie ze wzorem. Jednakże nałożenie na lokalne komisje ww. obowiązku nie oznacza, że do informacji objętych wnioskiem o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach, niezamieszczonych w ww. streszczeniu nietechnicznym, nie stosuje się przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nałożenie ww. obowiązku nie jest bowiem tożsame z uregulowaniem odrębnych zasad i trybu dostępu do informacji publicznej na gruncie o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych. Tym samym w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem, że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1 u.d.i.p.
Słusznie Sąd I instancji wskazał, że powołany wyżej przepis zawiera normę kolizyjną wyłączającą stosowanie przepisów u.d.i.p. w sytuacji, gdy tryb i zasady dostępu do informacji publicznej zostały w innym akcie prawnym uregulowane odmiennie. Istnienie innych zasad czy trybu udostępniania informacji publicznych wyłącza stosowanie u.d.i.p., jednakże tylko w zakresie regulowanym wyraźnie ustawami szczególnymi. Artykuł 36 ust. 1 pkt 5 u.o.z. nie wyłącza stosowania u.d.i.p. Określa jedynie dodatkowy sposób urzędowego upublicznienia nietechnicznego streszczenia doświadczenia, do którego - co istotne - stosuje się przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 880 i 1089 oraz z 2018 r. poz. 650) i ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 776) - art. 36 ust.4 ustawy. Przepis ten wskazuje, że wybrane informacje o doświadczeniu, wymienione w art. 45 ust. 1 ustawy, podlegają ogłoszeniu w BIP, nie wyłącza natomiast możliwości udostępnienia innych informacji publicznych podlegających udostępnieniu na wniosek. Przepis art. 36 ust. 1 pkt 5 ustawy ma zatem jedynie charakter szczególny i uzupełniający w stosunku do przepisów u.d.i.p.
Natomiast jako zasadny ocenić należy zarzut błędnej wykładni art. 1 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. polegającej na przyjęciu, że cały wniosek o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia na zwierzętach "Wpływ pulsujących zasobów na historie życiowe, hibernację i dostosowanie nadrzewnych gryzoni, na przykładzie popielicy (Glis glis)" stanowi informację publiczną, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu aut. 1 ust. 1 u.d.i.p,
Podzielić bowiem należy stanowisko, iż wniosek o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia będący prywatnym dokumentem (niezależnie od charakteru podmiotu, który go wnosi), składanym w indywidualnej sprawie, nie stanowi informacji publicznej. Wniosek taki nie posiada samodzielnego bytu, a sporządzany jest wyłącznie w celu zainicjowania stosownego postępowania przed lokalną komisją etyczną do spraw doświadczeń na zwierzętach (dalej: lokalna komisja etyczna). Wniosek stanowi zatem wyłącznie żądanie podjęcia określonych działań przez lokalną komisję etyczną , a więc ma wyłącznie charakter procesowy i poza tym postępowaniem kwalifikacyjnym o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia nie funkcjonuje. Nie jest więc dokumentem dotyczącym spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Za taką informację mógłby zostać uznany jedynie fakt wniesienia danego wniosku do lokalnej komisji etyki. Natomiast sam wniosek nie jest dokumentem urzędowym, czy np. dokumentem z przebiegu i efektów kontroli. Udostępnieniu podlegać może wyłącznie informacja publiczna, a więc informacja mająca walor "danych publicznych" w tym także takich, które przyjęły kształt dokumentów urzędowych, czego nie można powiedzieć o wniosku dopiero inicjującym stosowne postępowanie przed organem powołanym do jego rozpatrzenia.
Podzielić należy prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że przymiot informacji publicznej bez wątpienia posiadają dokumenty urzędowe organu (będące dowodem tego, co w nich urzędowo stwierdzono, zatwierdzono lub podano), wytworzone w ramach realizacji powierzonych mu zadań, a więc dokumenty powstałe w związku z prowadzeniem konkretnych spraw. Natomiast przymiotu informacji publicznej nie mają dokumenty, które podmiot kieruje dopiero do organu administracji publicznej. W rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, dokumenty prywatne nie stanowią informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2011 r., I OSK 189/11, a szerzej także wyrok NSA z 22 marca 2012 r., I OSK 2487/11). Dokument, skierowany do organu administracji publicznej, nie staje się dokumentem urzędowym tylko dlatego, że został do niego zaadresowany i znajduje się w jego posiadaniu. Jest to dokument wytworzony przez wnioskodawcę, a nie przez organ administracji publicznej.
W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i c u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych oraz treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu tego wynika, że tylko w przypadku dokumentów urzędowych podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej udostępnia je zarówno co do treści, jak i postaci, w jakiej zostały utrwalone. W przypadku innych rodzajów nośników informacji publicznej, niż dokument urzędowy, a także w przypadku innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy administracji publicznej podmiot zobowiązany nie ma obowiązku udostępniać samego nośnika, a jedynie zawartą w nich informację publiczną. Zauważyć należy, iż wniosek złożony w niniejszej sprawie nie dotyczył udostępnienia informacji o charakterze publicznym, które mogłyby być zawarte w złożonym wniosku, lecz stanowił żądanie udostępnienia całego dokumentu w postaci wniosku z dnia 24 lipca 2018 r. wniesionego do II Lokalnej Komisji Etycznej do spraw Doświadczeń na Zwierzętach przy Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.
Mając na uwadze treść art. 44 ust. 1 ustawy wniosek do lokalnej komisji etycznej o wyrażanie zgody na przeprowadzenie doświadczenia obejmuje także dane związane z autorskimi projektami dotyczącymi celów badań naukowych lub edukacyjnych, jakie planuje się osiągnąć, opis warunków, w jakich będą utrzymywane zwierzęta wykorzystywane w doświadczeniu, czy też opis planowanych procedur objętych doświadczeniem, uzasadnienie dla ich wykonania oraz proponowaną kategorię dotkliwości. Podpisany wniosek przez podmiot występujący o zgodę na przeprowadzenie doświadczenia może jedynie stanowić dowód na okoliczność, że podmiot taki wniosek złożył. Natomiast sam wniosek o wyrażenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia nie stanowi sam w sobie informacji publicznej.
Ubocznie jedynie należy zauważyć, że już po wydaniu zaskarżonego wyroku w ramach dokonanej nowelizacji ustawy został dodany z dniem 1 stycznia 2022 r. (art. 1 pkt 34 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. (Dz.U.2021.2338) art.38a ustawy, gdzie ekspressis verbis wskazano, że wnioski składane do lokalnych komisji w sprawach, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1, oraz protokoły z posiedzeń Komisji i lokalnych komisji nie stanowią informacji publicznej.
Podzielić także należy zarzut art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i w związku z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych poprzez uznanie, że wniosek o udzielenie zgody na przeprowadzenie doświadczenia złożony przez Instytut Badawczy Leśnictwa stanowi informację publiczną, gdyż finansowany jest z budżetu państwa, podczas, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika z jakich źródeł badania i doświadczenia wykonywane przez IBL na popielicy (Glis glis) będą finansowane.
W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., a w następstwie tego do oddalenia skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. tj. 2018, poz. 265). Na koszty postępowania składają się: wpis od skargi kasacyjnej – 100 zł, koszty zastępstwa procesowego za II instancję – 240 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł. Łącznie stanowi to kwotę 357 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI