III OSK 1660/24

III OSK 1660/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III SA/Lu 525/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-01-18
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 900
art. 68 ust. 2, art. 98 ust. 1 pkt 17
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 135, art. 106 § 5, art. 106 § 3, art. 134 § 1, art. 3, art. 141 § 4, art. 193, art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 6, art. 7, art. 67 § 1 i 2, art. 72, art. 79 ust. 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 8, art. 75 § 1, art. 78, art. 10, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej X. Y. reprezentowanego przez przedstawicieli ustawowych X1. i X2. Y. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Lu 525/23 w sprawie ze skargi X. Y. reprezentowanego przez przedstawicieli ustawowych X1. i X2. Y. na decyzję Lubelskiego Kuratora Oświaty w Lublinie z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów 1. prostuje oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Lu 525/23 w ten sposób, że po oznaczeniu strony X. Y. wpisuje "reprezentowanego przez przedstawicieli ustawowych X1. i X2. Y."; 2. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Lu 525/23 oddalił skargę X. Y. reprezentowanego przez przedstawicieli ustawowych X1. i X2. Y. na decyzję Lubelskiego Kuratora Oświaty w Lublinie z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900 z późn. zm.) zwanej dalej Prawo oświatowe oraz postanowienia Statutu [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] w L. Wymogi formalne, o których mowa w art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego (w zdaniu drugim tego przepisu) do wydania decyzji o skreśleniu skarżącego z listy uczniów [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] w L. zostały spełnione. Decyzja była poprzedzona uchwałą Rady Pedagogicznej nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. o skreśleniu ucznia z listy uczniów, a także pozytywną opinią Samorządu Uczniowskiego z dnia [...] marca 2023 r. wydaną w tej sprawie.
Oceniając przebieg postępowania Sąd stwierdził, że z art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego, jak również z treści Statutu Liceum, tj. z jego § 12 pkt 4 wynika, że decyzja w przedmiocie skreślenia z listy uczniów jest decyzją uznaniową. Należy stwierdzić, że organ decydując o skreśleniu skarżącego z listy uczniów Liceum nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Taki wniosek wypływa z analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zawiera ono niezbędne – w świetle art. 107 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) zwanej dalej K.p.a. - elementy składające się na uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. Nawiązuje ono prawidłowo do zgromadzonych w sprawie dowodów i jednoznacznie odzwierciedla przyjęty stan faktyczny sprawy wskazujący bezsprzecznie, że w dniu [...] marca 2023 r. na terenie [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] w L. skarżący, będący uczniem klasy [...] wraz z kolegą z tej samej klasy A1. B1., zastraszał
w toalecie szkolnej Z1. W1., ucznia klasy [...]. Powyższe ustalenie wynika chociażby z zeznań świadka Z1. W1., który wskazał, że w dniu [...] marca 2023 r. X. Y. i A1. B1. poprosili go o rozmowę w toalecie. Na pytanie świadka, o co chodzi, A1. B1. wyciągnął nóż i trzymając go przy swoim biodrze z ostrzem skierowanym w jego stronę, powiedział "Tobie się morda nie zamyka". W tym czasie X. Y. stał przy oknie i przytakiwał. Oznacza to, że swoją postawą skarżący akceptował bardzo naganne zachowanie A1. B1. i zgadzał się na jego działania zmierzające do wzbudzenia lęku i zastraszenia Z1. W1.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji wskazał, że drugi uczestnik przedmiotowego zdarzenia A1. B1. nie jest już uczniem [...] Liceum Ogólnokształcącego (został on przeniesiony przez swoich rodziców do innej szkoły). Zdarzenie z dnia [...] marca 2023 r. opisał również świadek A1. B1., uczeń klasy [...], który w czasie zdarzenia przebywał w kabinie toalety. Podczas składania wyjaśnień w dniu [...] czerwca 2023 r. świadek przedstawił przebieg zdarzenia. Stwierdził, że słyszał groźby pod adresem Z1. W1. i w tym samym dniu otrzymał wiadomość od skarżącego, z zapytaniem, co słyszał i widział oraz o co pytali go w sekretariacie. Skarżący podał, że w dniu [...] marca 2023 r. uczestniczył w zajściu w toalecie szkolnej z udziałem A1. B1. i Z1. W1. Celem spotkania było wyjaśnienie przyczyn rozpowiadania przez M. M. plotek i zaprzestanie ich rozgłaszania. Skarżący wyjaśnił, że podczas rozmowy uczestniczył Q1. i Q2., a on sam niewiele mówił.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z notatki M. G., psychologa szkolnego z dnia [...] marca 2023 r. wynika, że Z1. W1. był bardzo poruszony, z trudem panował nad emocjami, widać było, że odczuwa lęk. Z uwagi na stan emocjonalny psycholog starała się wyciszyć Z1. W1., nie dopytywała o szczegóły zajścia. W dniu [...] marca 2023 r. w czasie rozmowy z matką Z1. W1. psycholog przekazała jej informacje, że pozostaje w gotowości pomocy psychologicznej oraz formalnym objęciu syna procedurą pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W dniu [...] czerwca 2023 r. psycholog potwierdziła, że Z1. W1. objęty jest pomocą psychologiczno-pedagogiczną od dnia [...] marca 2023 r. ze względu na sytuację kryzysową, że od dnia [...] marca 2023 r. korzysta on z pomocy psychologa szkolnego. W ocenie psychologa uczeń wymagał natychmiastowego wsparcia po zdarzeniu ze względu na silny stres, który wywołało zdarzenie z dnia [...] marca 2023 r. Z uwagi na zaistniałą sytuację uczeń nie był w stanie uczęszczać do szkoły, źle się czuł, jego stan emocjonalny wykluczał normalne funkcjonowanie w szkole.
Jednocześnie Sąd wskazał, że z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] maja 2023 r. [...] wynika, że [...] Z uwagi na podleganie przez dłuższy czas traumatyzującym wpływom u pacjenta zaczęły pojawiać się objawy wskazujące na możliwość rozwinięcia się Zespołu Stresu Pourazowego.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że w tym stanie rzeczy organ zasadnie uznał, że zachodzą usprawiedliwione podstawy do skreślenia skarżącego z listy uczniów. W tej materii organ miał na względzie to, że jednym z celów statutowych szkoły jest zapewnienie bezpieczeństwa i przy wymiarze kary za czyn skarżącego popełniony w dniu [...] marca 2023 r. należy uwzględnić nie tylko skutki zajścia w toalecie głęboko odbijające się na psychice Z1. W1., ale również ważny interes społeczny jako dodatkowa przesłanka przemawiająca za zastosowaniem art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego.
Jednocześnie Sąd uznał, że organ dostosował się do zasady uwzględniania interesu społecznego wyraźnie wyrażonej w art. 7 K.p.a. W związku z tym słuszną jest uwaga organu, że wstępując w poczet uczniów skarżący przysięgał nie splamić dobrego imienia Szkoły, że do tej pory była ona postrzegana jako bezpieczna i przyjazna jako jedno z kryteriów wyboru szkoły ponadpodstawowej w postępowaniu rekrutacyjnym, że zaistniała sytuacja negatywnie rzutuje na wizerunek jednej z najstarszych szkół w Polsce od wielu lat uznawanej za najlepszą szkołę publiczną w województwie lubelskim w rankingu Perspektyw.
Ponadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący brał udział w zdarzeniu w dniu [...] marca 2023 r., które miało miejsce na terenie [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] w L., w czasie którego użyto scyzoryka. Zachowanie skarżącego (sama jego obecność oraz przytakiwanie) i A1. B1. wywołało u Z1. W1. silny stres i obawę o bezpieczeństwo. Zatem zachowanie skarżącego świadczyło o naruszeniu obowiązków statutowych (§ 36 ust. 1 pkt 1, pkt 5, pkt 12, pkt 13). Obowiązkiem skarżącego było przestrzegać postanowień statutu (pkt 1), przestrzegać zasad kultury współżycia w odniesieniu do kolegów (pkt 5), dbać o honor i tradycję szkoły (pkt 12) oraz godnie i kulturalnie zachowywać się w szkole (pkt 13).
W odpowiedzi na zarzut, że rozstrzygnięcie w sprawie wydano na podstawie informacji z notatek należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W niniejszej sprawie informacje wynikające z wielu notatek sporządzonych bezpośrednio po zajściu z dnia [...] marca 2023 r. nie są sprzeczne z późniejszymi dowodami uzyskanymi w trakcie zleconego przez organ odwoławczy uzupełnienia materiału dowodowego. Z tych też względów nietrafny jest podniesiony przez skarżącego zarzut o dowolnej ocenie dowodów.
W ocenie Sądu podobnie należało ocenić zarzut, że w sposób błędny i niedopuszczalny pominięto notatki urzędowe funkcjonariuszy Policji wskazujących na brak jakiegokolwiek zagrożenia dla Z1. W1. w sytuacji, kiedy notatki i rozpytanie uczestników po zdarzeniu powinno być najbardziej miarodajne dla ustalenia przebiegu zajścia. Trzeba bowiem pamiętać, że relacja Z1. W1. z przebiegu zajścia utrwalona w notatce funkcjonariusza Policji z dnia [...] marca 2023 r. w istocie zgodna jest z późniejszymi zaprotokołowanymi wyjaśnieniami tego ucznia, przesłuchanego w dniu [...] czerwca 2023 r. Z tejże notatki wynika ponadto, że A1. B1. był posiadaczem scyzoryka w celach kolekcjonerskich oraz że w toalecie doszło do słownego wyjaśnienia nieporozumień między kolegami. Oświadczenie A1. B1. oraz X. Y. o tym, że nikt nikomu nie groził – utrwalone we wspomnianej notatce – pozostawało w oczywistej sprzeczności z pozostałymi dowodami zebranymi w sprawie. Notatka innego funkcjonariusza Policji wskazuje natomiast, że już po zajściu bo w dniu [...] marca 2023 r. zgłosili się do niego rodzice Z1. W1., Z2. i Z3. W1., którzy byli przekonani, że cała sytuacja została zażegnana tylko i wyłącznie na miejscu.
Ponadto w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że niezasadny jest również zarzut skarżącego, że pominięto pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w Lublinie z dnia 5 czerwca 2023 r., które – zdaniem skarżącego - jasno i wyraźnie wskazywało, że interweniujący w dniu 8 marca 2023 r. funkcjonariusze Policji nie ujawnili żadnego zachowania uczniów o charakterze przestępstwa. We wspomnianym piśmie wskazano ponadto, że brak było podstaw do zabezpieczenia narzędzia – scyzoryka z uwagi na brak oficjalnego zgłoszenia ze strony ojca Z1. W1. o popełnieniu przestępstwa. Według notatki z dnia [...] marca 2023 r. Dyrektor Liceum opisał funkcjonariuszom Policji sytuację z dnia [...] marca 2023 r. i okazał zabezpieczony scyzoryk. Z notatki z dnia [...] marca 2023 r. wynikało po pierwsze, że ojcowie A1. B1. i X. Y. kwestionowali fakt "istnienia noża", a po drugie, że okazano im odzyskany scyzoryk, przechowywany obecnie w sejfie. W świetle notatki z dnia [...] marca 2023 r. scyzoryk po całym zajściu został przekazany przez ucznia, A1. B1. znajomemu z innej klasy D. J., a ten podrzucił nóż koledze J. H. do plecaka w szatni. Przedmiotowa notatka wskazuje, że A1. B1. przyznał, że w męskiej toalecie odbyła się rozmowa, podczas której został wyjęty scyzoryk.
W ocenie Sądu w tych okolicznościach nie budzi żadnych wątpliwości, że skarżący uczestniczył w spornym zajściu, czego dowodzą zresztą jego pisemne wyjaśnienia (k. 50 akt adm.). X. Y. podał, że "w rozmowie praktycznie uczestniczył Z1.W1 i Q2. , a ja niewiele mówiłem. Przytakiwałem podczas rozmowy, a w głównej mierze rozmowa odbywała się pomiędzy Q2. a Q1.". Powyższe oznacza, że nieskuteczny jest zarzut skargi, że organ nie ustalił jakiego zachowania dopuścił się sam X. Y. i na czym miałoby polegać naruszenie przez skarżącego statutu Szkoły.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie organ dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, uznając go za spójny i logiczny, a uzasadnienie takiego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Jednocześnie Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zapewniono skarżącemu udział w przeprowadzonym postępowaniu. Okoliczność, że w dniu [...] czerwca 2023 r. przesłuchano Z1. W1. oraz A1. B1., ale nie przesłuchano skarżącego, nie świadczy o wadliwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego przez organ pierwszej instancji. Skarżący miał możliwość złożenia wyjaśnień tego dnia. Przebywał wówczas na terenie Szkoły w towarzystwie swoich rodziców oraz profesjonalnego pełnomocnika. Potwierdza to protokół z przesłuchania strony. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7 art. i 77 § 1 i art. 8 K.p.a. Organ informował skarżącego o podejmowanych czynnościach i zakresie prowadzonego postępowania. Skarżący znał zatem zakres i przedmiot prowadzonego postępowania, mógł w nim aktywnie uczestniczyć. Podczas postępowania przed organem odwoławczym uzupełniony został materiał dowodowy (na podstawie postanowienia z dnia [...] maja 2023 r. nr [...]). Organ prawidłowo rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Wbrew stanowisku strony, organ odwoławczy nie naruszył również przepisu art. 8 K.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji odniósł się bowiem merytorycznie do podniesionych w odwołaniu zarzutów. Natomiast nieuwzględnienie przez organ odwoławczy zarzutów strony, nie świadczy o ich pominięciu. Organ odwoławczy uznając decyzję organu pierwszej instancji za prawidłową, a zarzuty zawarte w odwołaniu strony za niezasadne, obowiązany był na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. do utrzymania w mocy decyzji dyrektora Liceum.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł X. Y., reprezentowany przez przedstawicieli ustawowych X1. i X2. Y. zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
I. naruszenie prawa materialnego w rozumieniu tj.:
1) art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego poprzez oddalenie skargi i tym samym utrzymanie w mocy decyzji o skreśleniu z listy uczniów X. Y. bez ustalenia przesłanek warunkujących skreślenie z listy uczniów w oparciu jedynie o określenie uznaniowości takiego rozstrzygnięcia z pominięciem wydania decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy był niepełny a wyciągnięte z niego ustalenia nieprawidłowe i z nim sprzeczne;
2) art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego w związku z § 39 ust. 1 pkt 5, 12 i 13 Statutu Szkoły [...] LO [...] w L. poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy decyzji o skreśleniu z listy uczniów X. Y. uznającej że zachowanie X. Y. stoi w sprzeczności ze statutem szkoły (zachowania niekulturalne, obraźliwe, nieprzestrzeganie zasad kultury) w sytuacji kiedy to nie ma podstaw do uznania, że w jakikolwiek sposób X. Y. naruszył statut tym bardziej wobec braku ustaleń faktycznych i nieprzeprowadzenie jakichkolwiek dowodów o czym chociażby świadczy brak odpowiedzi na pisma i zapytania skarżącego przykładowo z dnia 14 marca 2023 czy z 22 czerwca 2023 r.;
3) art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego w związku z § 36 ust. 1 pkt 2 i 6 Statutu Szkoły poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy decyzji o skreśleniu z listy uczniów X. Y. uznającej, że uczeń wyczerpał przesłanki statutowe skreślenia z listy uczniów i dopuścił sią czynu chuligańskiego w sytuacji, gdy do takich zachowań ze strony ucznia nie doszło bowiem w aktach nie ma ani jednego dowodu na przytoczone zachowania ucznia, a znajdujące się w aktach dokumenty, w tym notatki zostały wytworzone dopiero w toku postępowania odwoławczego na jego potrzeby;
4) art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego poprzez oddalenie skargi i uznanie, że procedura skreślenia przebiegała prawidłowo w sytuacji gdy wydanie przez samorząd uczniowski opinii nastąpiło przed wydaniem przez radę pedagogiczną uchwały o skreśleniu z listy uczniów;
5) art. 68 ust. 2, art. 98 ust. 1 pkt 17 Prawa oświatowego w związku z § 12 ust. 4 Statutu [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] w L. poprzez oddalenie skargi mimo wszczęcia procedury skreślenia z listy uczniów względem X. Y. w sytuacji braku przepisu statutu szkoły wyraźnie określającego przypadki, w których określone zachowanie ucznia skutkować może karą najsurowszą, tj. skreśleniem z listy uczniów;
II. naruszenie prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez Sąd obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego na podstawie akt sprawy, z których jednoznacznie wynika, że w niniejszej sprawie można mówić o rażącym naruszeniu przepisów zarówno prawa materialnego jak i procesowego, a wyprowadzenie wniosków przeciwnych nie znajduje uzasadnienia w rzetelnej ocenie materiału dowodowego przy czym w szczególności rażąco niezgodne z dowodami są ustalenia, że:
a) przesłuchany świadek A1. B1. usłyszał groźby w sytuacji gdy z zeznań złożonych do akt wynika, że świadek w odpowiedzi na pytanie pełnomocnika odpowiedział, że głosy nie miały tonu groźby lecz sugestii;
b) zeznania Z1. W1. znajdują potwierdzenie w notatce policyjnej w sytuacji gdy zeznania Z1. W1. z dnia [...] czerwca 2023 r. diametralnie odbiegają od sporządzonej notatki z dnia [...] marca 2023 r. - chociażby w zakresie noża;
c) X. Y. przytakiwał i uczestniczył w zdarzeniu co miałoby oznaczać jego zgodę i współpracę w sytuacji gdy X. Y. nie widział u kolegi żadnego scyzoryka a o jego istnieniu dowiedział się później;
2) art. 135 w zw. z art. 134 § 1 oraz art. 3 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego wyroku oddalającego skargę na decyzję Kuratora bez dokonania wszechstronnej kontroli zgodności z prawem wszystkich postępowań prowadzonych w granicach sprawy, bez zweryfikowania legalności i zasadności działań podejmowanych przez organy administracji publicznej orzekające w sprawie, bezkrytyczne przyjęcie zgodności z prawem ustaleń faktycznych i prawnych poczynionych uprzednio w sprawie, pozostawienie bez rozpatrzenia podniesionych w skardze zarzutów w sytuacji, gdy wszystkie działania podejmowane w sprawie przez organy administracyjne i kolejno wydawane decyzje nie miały podstawy prawnej;
3) art. 141 § 4 w zw. z art. 193 P.p.s.a., który nakłada obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy w uzasadnieniu wyroku, obejmujący nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organy administracyjne, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem, czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie uczynił, co powoduje brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i brak jego właściwej oceny;
4) art. 151 P.p.s.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, mimo że w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności związane z błędną wykładnią prawa materialnego oraz licznymi błędami w postępowaniu przemawiające za uwzględnieniem skargi;
5) art. 141 § 4 w zw. z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. poprzez uznanie, że w toku postępowania przed organem administracji nie doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1, art. 8 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy postępowanie administracyjne nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy , a w szczególności w skali i zakresie uchybień popełnionych w toku postępowania ograniczyło prawo stronie do działania w niniejszym postępowaniu;
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. polegające na nie dostrzeżeniu przez Sąd pierwszej instancji, że decyzja Kuratora Oświaty z dnia [...] lipca 2023 r. narusza;
a) art. 6 i 7 K.p.a. wobec jednostronnego podejścia organu do sprawy i prowadzenia postępowania pod z góry podjęte rozwiązanie o skreśleniu X. Y. z listy uczniów w sytuacji gdy organy administracji publicznej powinny działać na podstawie przepisów prawa, być bezstronne, stać na straży praworządności, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
b) art. 67 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 72 K.p.a. poprzez oparcie przez organ rozstrzygnięcia w sprawie jedynie na podstawie notatek służbowych nauczycieli oraz pism wytworzonych w toku postępowania drugoinstancyjnego w sytuacji gdy przepisy wymagają sporządzenie protokołów z zeznań świadków zaś zastępowanie ich notatkami jest niedozwolone;
c) art. 79 ust. 1 i 2 K.p.a. poprzez oparcie decyzji na protokole z przesłuchania Z1. W1. oraz A1. B1. podczas gdy czynność ta nie powinna być brana pod uwagę ze względu na przeprowadzenie przesłuchania z pogwałceniem wszelkich zasad postępowania administracyjnego, w tym w obecności osób nieuprawnionych;
d) art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i nierozpatrzenie przez organ całego materiału dowodowego, nie podjęcie kroków niezbędnych do dokładnego a wręcz jakiegokolwiek wyjaśnienia stanu faktycznego a także nieobiektywne i wybiórcze traktowanie materiału dowodowego i akcentowanie dowodów dla strony niekorzystnych przy jednoczesnym braku uwzględnienia dowodów o takim samym pochodzeniu ale korzystnych dla X. Y. a to przede wszystkim akcentowanie stanu psychicznego Z1. W1., który miałby być zły w sytuacji gdy nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy a dodatkowo Sąd pomija, że Z1. W1. i X. Y. uczęszczali do końca czerwca wciąż do jednej klasy;
e) art. 8 K.p.a. polegające na podejmowaniu przez organ czynności bez należytego informowania strony postępowania o ich przeprowadzaniu, uniemożliwieniu stronie właściwego przygotowania się do przeprowadzanych czynności oraz pozbawieniu strony możliwości obrony swoich praw - w tym w szczególności złożenia zeznań przez stronę w postępowaniu, pomimo, że wyżej opisane zachowanie nie prowadzi do pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej;
f) art. 75 § 1 w zw. z art. 78 w zw. z art. 10 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę w przedmiocie przeprowadzenia dowodów z chociażby zeznań świadków oraz strony zgłoszonych w pismach z dnia [...] marca 2023, [...] kwietnia 2023, [...] czerwca 2023 czy też [...] lipca 2023 r. mimo iż mogły one przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i dotyczyły okoliczności mających kluczowe znaczenie;
g) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie faktyczne decyzji polegające na nie odniesieniu się do faktycznych okoliczności oraz niewskazaniu na jakich dowodach organ się oparł a na jakich nie i wydanie decyzji w oparciu o fikcyjne założenia, że jakieś zachowanie miało miejsce i powinno zostać ukarane skreśleniem z listy uczniów w sytuacji gdy nie jest to zgodne z zasadami postępowania administracyjnego.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie pierwszym wyroku sprostował, na podstawie art. 156 § 1 i § 3 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a. oczywistą omyłkę pisarską zawartą w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 stycznia 2024 r. sygn. akt III SA/Lu 525/23 w zakresie prawidłowego oznaczenia strony skarżącej. Nie budzi najmniejszych wątpliwości, co także wynika z treści skargi, że skargę do Sądu pierwszej instancji na decyzję Lubelskiego Kuratora Oświaty w Lublinie z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów wniósł X. Y. reprezentowany przez przedstawicieli ustawowych X1. i X2. Y. Wskazanie przez Sąd, że skargę wniósł X. Y. stanowi oczywistą omyłkę pisarską.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku należy stwierdzić, ze wyrok ten odpowiada prawu, a skarga kasacyjna jest niezasadna.
Zgodnie z art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki, przy czym skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego.
Przepis ten był podstawą do wydania w tej sprawie decyzji, jak i podstawą do orzekania przez Sąd pierwszej instancji.
W skardze kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie zawarła zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 819/11; wyrok NSA z 26 marca 2010 r. sygn. akt II FSK 1842/08; wyrok NSA z 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II GSK 402/13; wyrok NSA z 17 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 1458/19; wyrok NSA z 1 marca 2023 r. sygn. akt I FSK 375/20). Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z 27 września 2024 r. sygn. akt III OSK 2890/22; wyrok NSA z 26 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1868/12; wyrok NSA z 29 listopada 2022 r. sygn. akt I OSK 931/22).
Niezasadne są zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 141 § 4 w związku z art. 193 P.p.s.a. poprzez brak zwięzłego przedstawienia stanu sprawy w uzasadnieniu wyroku oraz oceny ustaleń dokonanych przez organy administracyjne co do ich zgodności z prawem. Miało to, w przekonaniu strony skarżącej kasacyjnie spowodować, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i jego właściwej oceny.
Art. 141 § 4 P.p.s.a. może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39). Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd (por. wyrok NSA z 7 marca 2023 r. sygn. akt II GSK 1329/19). Jeśli w uzasadnieniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego znajduje się ocena ustaleń stanu faktycznego dokonana na podstawie akt, to nawet w sytuacji, gdy jest ona odmienna od oceny prezentowanej przez stronę, nie można zasadnie twierdzić, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.
Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Ponadto nie można dostrzec niespójności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jako uchybienie procesowe może stanowić skuteczną podstawą kasacyjną tylko wówczas, jeżeli jego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto należy wskazać, że sądy administracyjne kontrolują zaskarżone decyzje, a nie zastępują organów administracji w dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego sprawy.
W związku tym nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 w związku z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. poprzez uznanie, że w toku postępowania przed organem administracji nie doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1, art. 8 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy postępowanie administracyjne nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a w szczególności w skali i zakresie uchybień popełnionych w toku postępowania ograniczyło prawo stronie do działania w niniejszym postępowaniu.
Także co do tego zarzutu należy podnieść, że nie może on być podstawą do oceny ustaleń stanu faktycznego dokonywanych na podstawie akt sprawy. Art. 141 § 4 P.p.s.a. określa jedynie formalne elementy (części składowe) uzasadnienia wyroku, nie pozwalając na ich ocenę merytoryczną.
Nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym naruszenie art. 135 w związku z art. 134 § 1 oraz art. 3 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. W zakresie tego zarzutu strona skarżąca kasacyjnie podnosi brak dokonania wszechstronnej kontroli zgodności z prawem wszystkich postępowań prowadzonych w granicach sprawy, brak zweryfikowania legalności i zasadności działań podejmowanych przez organy administracji publicznej orzekające w sprawie, bezkrytyczne przyjęcie zgodności z prawem ustaleń faktycznych i prawnych poczynionych uprzednio w sprawie, pozostawienie bez rozpatrzenia podniesionych w skardze zarzutów i brak dostrzeżenia, że wszystkie działania podejmowane w sprawie przez organy administracyjne i kolejno wydawane decyzje nie miały podstawy prawnej.
Art. 135 P.p.s.a. ma charakter wynikowy. Sąd administracyjny po stwierdzeniu naruszenia prawa stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia tych naruszeń w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Podstawą do zastosowania tego przepisu jest uznanie, że doszło do naruszenia prawa mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia w danej sprawie administracyjnej. Naruszenie tego przepisu miałoby miejsce wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji stwierdził naruszenie prawa uzasadniające podjęcie czynności celem jego usunięcia, ale zaskarżony wyrok tremu by przeczył. Taka sytuacja w tej sprawie nie zaistniała, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie stwierdził naruszenia prawa.
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic rozpoznawania sprawy, ponieważ skarga dotyczyła decyzji Lubelskiego Kuratora Oświaty z dnia [...] lipca 2023 r. w przedmiocie skreślenia z listy uczniów i przedmiot tej właśnie sprawy administracyjnej został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak jest związany granicami danej sprawy, ponieważ ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy" (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1142/15). Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem, innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2633/15; wyrok NSA z 8 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1488/17). Przywołany przepis wyraźnie i jednoznacznie determinuje więc zakres kognicji sądu administracyjnego (patrz wyrok NSA z 7 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2181/15, opub. w Lex nr 2303895). W tej sprawie, wbrew twierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie granice sprawy nie zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji.
Art. 3 P.p.s.a. określa zakres kognicji sądów administracyjnych. Jest to ogólny przepis o charakterze kompetencyjnym stanowiący, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Art. 3 P.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych wskazanego przepisu nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 266/08). Naruszenie art. 3 P.p.s.a. miałoby miejsce w sytuacji, gdyby sąd rozpoznający skargę uchylił się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16). Ponadto art. 3 P.p.s.a. dzieli się na 4 paragrafy, a paragraf 2 na 11 punktów, a strona skarżącą kasacyjnie nie sprecyzowała w tym zakresie swojego zarzutu.
Nie może też odnieść skutku zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym naruszenie art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 106 § 5 P.p.s.a. i art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez Sąd obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego na podstawie akt sprawy.
Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd jedynie może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, pod warunkiem, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Co do zasady sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, ponieważ kontrola zaskarżonego aktu odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Prawo sądu administracyjnego do przeprowadzenia dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z 25 września 2012 r. sygn. akt II OSK 840/11; wyrok NSA z 17 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2501/15). Jeżeli już sąd administracyjny decyduje się o dopuszczenie dowodu na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. to czyni to celem potwierdzenia prawidłowości ustaleń dokonanych przez organ administracyjny, a nie celem odmiennego ustalania stanu faktycznego sprawy. Jeżeli sąd administracyjny uzna, że stan faktyczny nie został prawidłowo ustalony w danej sprawie przez organ, to powinien uchylić tak wydany i zaskarżony akt administracyjny. W związku z tym podkreśla się w orzecznictwie, że dowody dopuszczone w sprawie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. nie służą zwalczaniu ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (por. wyrok NSA z 25 lutego 2016 r. sygn. akt II PSK 1592/14; wyrok NSA z 25 października 2015 r. sygn. akt I OSK 300/14).
Stawiając ten zarzut Sądowi pierwszej instancji w istocie strona skarżąca kasacyjnie polemizuje z oceną ustaleń tego Sądu podnosząc, że przesłuchany świadek A. K. usłyszał groźby w sytuacji, gdy w jej ocenie z zeznań złożonych do akt nie wynika, aby była to groźna, ale bardziej sugestia. Polemizuje z tym, że zeznania Z1. W1. znajdują potwierdzenie w notatce policyjnej, podczas gdy te zeznania z dnia [...] czerwca 2023 r. odbiegają od sporządzonej notatki z dnia [...] marca 2023 r. w zakresie noża. Podnosi w zakresie tego zarzutu strona skarżąca kasacyjnie ustalenie, że X. Y. przytakiwał i uczestniczył w zdarzeniu co miałoby oznaczać jego zgodę i współpracę w sytuacji, gdy X. Y. nie widział u kolegi żadnego scyzoryka a o jego istnieniu dowiedział się później.
Oceniając ten zarzut należy podnieść, że tak organ odwoławczy, jak i Sąd pierwszej instancji uwzględniły ww. dowody, a w tym dowód z zeznania Z1. W1. z [...] czerwca 2023 r. Sąd ocenił, że ustalenia dokonane na podstawie całokształtu materiału dowodowego i w tym dowodów przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2023 r. w zakresie zeznań A1. B1. i Z1. W1. w żaden sposób nie podważają ustaleń co do zdarzenia, jakie miało miejsce w dniu [...] marca 2023 r. Ponadto strona skarżąca kasacyjnie nie składała żadnych wniosków dowodowych w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Tym samym nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 106 § 5 P.p.s.a. Przepis ten odsyła do stosowania do postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.
Najbardziej obszerny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa procesowego dotyczy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie naruszenia w zaskarżonej decyzji Lubelskiego Kuratora Oświaty szeregu przepisów K.p.a., tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 67 § 1 i 2, art. 72, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 79 § 1 i 2, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.
Art. 6 K.p.a. nie został w tej sprawie naruszony. Przepis ten nakazuje działanie organów administracji na podstawie prawa i kontrolując zaskarżony wyrok nie można uznać, aby w tej sprawie organ odwoławczy nie podejmował działań na podstawie prawa. Naruszenie tego przepisu miałoby miejsce, gdyby organ administracji podejmował działania na podstawie innego systemu niż system prawny, albo też miałyby miejsca tak istotne naruszenia prawa, że w rzeczywistości byłoby to działanie bezprawne lub pozaprawne. Taka sytuacja w tej sprawie nie zaistniała.
Trafnie Sąd pierwszej instancji nie stwierdził także naruszenia art. 7, art. 8 i art. 10 K.p.a. Organy administracji ustaliły prawidłowy stan faktyczny sprawy na podstawie przede wszystkim dokumentów i opisu zdarzenia mającego miejsce w dniu [...] marca 2023 r. Trafnie też największą wiarygodność przyznano dowodom w postaci notatek i oświadczeń sporządzonych w dniu całego zajścia i w dniach najbliższych temu zajściu. To bowiem ocena, co zaszło w toalecie męskiej w [...] Liceum Ogólnokształcącym [...] w Lublinie w dniu [...] marca 2023 r. w godzinach przedpołudniowych, kto brał w nim udział i jak zachował się X. Y. były główną podstawą do wydania decyzji o skreśleniu tej osoby z listy uczniów ww. [...] Liceum Ogólnokształcącego. Późniejsze pisma, oświadczenia i wnioski dowodowe były podstawą do prowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego przez Lubelskiego Kuratora Oświaty który na ich podstawie miał prawo uznania, że te nowe dowody nie przeczą ustaleniom poczynionym przez organ pierwszej instancji. Nie doszło w tej sprawie do naruszenia wynikającej z art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej, a organy w tej sprawie podjęły czynności dowodowe niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając też na uwadze interes społeczny. Znalazło to swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Nie została naruszona zasada zapewnienia czynnego udziału stronie w rozumieniu art. 10 K.p.a., jak również nie można uznać, aby zasada budowania zaufania do organów administracji nie była w tej sprawie przestrzegana. Zgodnie z art. 8 K.p.a. organy administracji w tej sprawie prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Okoliczność, że strona skarżąca kasacyjnie nie podziela stanowiska zajętego przez oba organy w tej sprawie nie oznacza, że działania organów naruszają zasadę zaufania. Z akt sprawy nie wynika, aby uczeń X. Y. był traktowany po całym zajściu w sposób dyskryminujący lub niewłaściwy, czego potwierdzeniem jest objęcie w dniu [...] marca 2023 r. X. Y. pomocą psychologiczną na podstawie decyzji Dyrektora [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] w L. (akta administracyjne, karta nr 18).
Większość argumentacji podejmowana przez stronę skarżącą kasacyjnie w zakresie tego zarzutu dotyczy wadliwości w sporządzaniu dokumentów na potrzeby prowadzonego postępowania dowodowego. Strona skarżąca kasacyjnie zarzuca przede wszystkim odstąpienie od sporządzania protokołów z przesłuchań i zeznań, ograniczając się do notatek służbowych. Zarzutu tego nie można podzielić. W toku odwoławczego postępowania administracyjnego przeprowadzono dowody z przesłuchania ucznia M. D. (akta administracyjne, karty 49-52), ucznia M.M.(akta administracyjne, karty 53-58) i z zeznań ucznia A1. B1. (akta administracyjne, karty 59-63). Protokoły te w pełni odpowiadają wymogom wskazanym w art. 67 § 1 i § 2 K.p.a. Zgodnie z art. 67 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. Natomiast § 2 tego przepisu stanowi, że protokół sporządza się w szczególności z: 1) przyjęcia wniesionego ustnie podania, 2) przesłuchania strony, świadka i biegłego; 3) oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej, 4) rozprawy i 5) ustnego ogłoszenia decyzji i postanowienia. Art. 67 K.p.a. nie określa więc wymogów, jaki powinien spełniać protokół tylko wskazuje, że z istotnych dla sprawy okoliczności sporządza się protokół, za wyjątkiem przypadków, gdy dana czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. To utrwalenie może przybrać formę notatki urzędowej.
Tym samym przy tak zredagowanym zarzucie nie można podważyć formy gromadzenia w sprawie materiału dowodowego. Skoro organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji opierał się przede wszystkim na notatkach służbowych, a w toku postępowania odwoławczego uzupełniono materiał dowodowy o protokoły z przesłuchania stron i zeznań świadka, to od strony formy tak sporządzonych czynności dowodowym nie można uznać zaistnienia istotnego naruszenia prawa procesowego. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 72 K.p.a., skoro przepis ten pozwala na sporządzenie przez organ z podjętej czynności procesowej notatki zamiast protokołu.
Nie jest zasadny zarzut błędnej oceny przez Sąd pierwszej instancji braku naruszenia w tej sprawie art. 79 ust. 1 i 2 K.p.a. W cenie strony skarżącej kasacyjnie protokoły z przesłuchań Z1. W1. oraz A1. B1. zostały przeprowadzone w naruszeniem wszelkich zasad postępowania administracyjnego, w tym w obecności osób nieuprawnionych. Zgodnie z powołanym przepisem strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem i ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu oraz może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia.
Przy przesłuchaniu Z1. W1. i A1. B1. brała udział pełnomocnik skarżącego X. Y. i ojciec X. Y. – X1. Y. Uczestniczenie w przesłuchaniu psychologa szkolnego i pełnomocnika rodziców Z1. W1. nie stanowi naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza w trakcie tych przesłuchań i sporządzania protokołów istotniejszych uchybień, a tym bardziej naruszenia wszystkich przepisów regulujących sporządzenie protokołów.
Należy także stwierdzić, że w tej sprawie trafnie Sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszenia pozostałych wskazanych w skardze kasacyjnej (a także w skardze) przepisów postępowania – art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Organy w sposób skrupulatny prowadziły postępowanie dowodowe, ustalały wszystkie istotne w sprawie okoliczności i na tej podstawie przyjęły niezakwestionowany przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny sprawy. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie nie pominięto wyjaśniania żadnych istotnych okoliczności, a zgłaszane przez stronę skarżącą kasacyjnie i częściowo pomijane przez organy wnioski dowodowe nie zmierzały do ustalania stanu rzeczywistego sprawy, ale oceny i interpretacji już ustalonych okoliczności. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek rzetelnie i prawidłowo ustalić obiektywny stan sprawy i w tym celu nie stanowi istotniejszego uchybienia nawet sytuacja, w której niektóre wnioski dowodowe strony są pomijane. Wbrew także twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja spełnia wymagania zawarte w art. 107 § 3 K.p.a., ponieważ zawiera – jak ustalił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – prawidłowo ustalony stan faktyczny (uzasadnienie faktyczne).
Nie są zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego i to z dwóch podstawowych powodów. Po pierwsze żaden z tych zarzutów nie zawiera – wbrew wymaganiom art. 174 pkt 1 P.p.s.a. – wymaganej postaci naruszenia prawa materialnego, tj. albo jego błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem na czym polegało wadliwe odczytanie przez Sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Uzasadnienie skargi kasacyjnej natomiast ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04; wyrok NSA z 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; wyrok NSA z 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; wyrok NSA z 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; wyrok NSA z 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; wyrok NSA z 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06).
Brak wskazania postaci naruszenia prawa materialnego znacznie utrudnia kontrolę zaskarżonego wyroku, ponieważ sprowadza na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek doprecyzowania samej skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może poprawiać lub uzupełniać skargi kasacyjnej. Tym niemniej w takim stopniu, w jakim jest można kontrola zaskarżonego wyroku zostaną także uwzględnione zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Wynika to z konstytucyjnego prawa każdej strony do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego poprzez oddalenie skargi i utrzymanie w mocy decyzji o skreśleniu z listy uczniów M. D. bez ustalenia przesłanek warunkujących skreślenie z listy uczniów w oparciu jedynie o określenie uznaniowości takiego rozstrzygnięcia z pominięciem wydania decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy był niepełny a wyciągnięte z niego ustalenia nieprawidłowe i z nim sprzeczne.
Jak już zostało to wskazane, w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie doszukał się naruszenia prawa przez Sąd pierwszej instancji w zakresie wadliwej kontroli przestrzegania przez organy administracyjne procedury administracyjnej.
Zgodnie z art. 68 ust. 1 Prawa oświatowego dyrektor szkoły może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. Niewątpliwie wydana na podstawie ww. przepisu decyzja ma charakter uznaniowy. Sądowa kontrola uznaniowych decyzji jest ograniczona. Sąd może badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygając sprawę zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu jej załatwienia, po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności. Zobowiązuje to organ do wnikliwego uzasadnienia przesłanek, jakimi się kierował, wybierając właśnie taki sposób załatwienia sprawy oraz obowiązek pełnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego, celem zgromadzenia materiału dowodowego dającego podstawy do rozstrzygnięcia sprawy.
W tej prawie organ odwoławczy sprostał tym wymaganiom. Szczegółowo wyjaśniono przesłanki, które zostały uznane za uzasadniające wydanie decyzji o skreśleniu ucznia X. Y. z listy uczniów [...] Liceum Ogólnokształcącego w L.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego poprzez uznanie, że nastąpiło wadliwe wydanie opinii w tej sprawie przez samorząd uczniowski. Jak wynika z akt sprawy taka opinia została wydana w dniu [...] marca 2023 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 11). Jak wynika z § 39 ust. 6 Statutu [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] w L. z [...] sierpnia 2021 r. (dalej jako Statut Szkoły), uchwała Rady Pedagogicznej w sprawie skreślenia ucznia zapada po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego oraz po zasięgnięciu opinii Samorządu Uczniowskiego. Taki tryb został w tej sprawie zastosowany.
Jest niezasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego w związku z § 36 ust. 1 pkt 2 i 6 Statutu Szkoły poprzez wadliwe stwierdzenie, że X. Y. wyczerpał przesłanki statutowe skreślenia z listy uczniów i dopuścił sią czynu chuligańskiego w sytuacji, gdy do takich zachowań ze strony ucznia nie doszło.
Zarzut ten wskazuje na naruszenie § 36 ust. 1 pkt 2 i 6 Statutu Szkoły, zgodnie z którym uczeń tej Szkoły ma obowiązek systematycznego i punktualnego uczęszczania na zajęcia edukacyjne, należytego przygotowywania się do nich oraz aktywnego w nich uczestniczenia oraz ma obowiązek być odpowiedzialnym za własne życie, zdrowie i higienę tzn. przestrzegać bezwzględnego zakazu palenia papierosów, w tym papierosów elektronicznych, posiadania i spożywania napojów alkoholowych i środków odurzających na terenie szkoły i w jej bezpośrednim sąsiedztwie, jak również podczas imprez organizowanych przez szkołę.
Jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz zgromadzonego materiału dowodowego, uczeń X. Y. naruszył zarówno ww. § 36 ust. 1 pkt 2 Statutu Szkoły będąc wielokrotnie nieprzygotowanym i nie biorąc udziału w lekcjach, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy opinie nauczycieli. Swoim zachowaniem w dniu 8 marca 2023 r., jak prawidłowo to potwierdził w tej sprawie Sąd pierwszej instancji, także naruszył obowiązek przejawiania odpowiedzialności za zdrowie innych uczniów.
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 68 ust. 2 Prawa oświatowego w związku z § 39 ust. 1 pkt 5, 12 i 13 Statutu Szkoły jest wadliwie sporządzony w tym zakresie, że § 39 ust. 1 nie zawiera punktu 12 i 15. Natomiast zgodnie z § 39 ust. 1 pkt 5 Statutu Szkoły uczeń podlega karze za nieprzestrzeganie postanowień zawartych w Statucie Szkoły oraz obowiązujących regulaminach szkolnych, a w szczególności za nieprzestrzeganie zakazu palenia papierosów i e-papierosów na terenie szkoły lub na zajęciach organizowanych przez szkołę. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie ani organ pierwszej instancji, ani organ drugiej instancji nie oparł wydanej decyzji na naruszeniu § 39 ust. 1 pkt 5 Statutu Szkoły. Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie stwierdził naruszenia tego przepisu, ani go nie stosował. Nie można skutecznie zarzucić Sadowi pierwszej instancji naruszenia przepisów, którego ten Sąd nie stosował, ani też nie miał podstaw do stosowania.
Nie może też odnieść zamierzonego przez stronę skarżącą kasacyjnie skutku zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 68 ust. 2 oraz art. 98 ust. 1 pkt 17 Prawa oświatowego w związku z § 12 ust. 4 Statutu Szkoły.
Zgodnie z art. 98 ust. 1 pkt 17 Prawa oświatowego statut szkoły ma zawierać w szczególności prawa i obowiązki uczniów, w tym przypadki, w których uczeń może zostać skreślony z listy uczniów szkoły, a także tryb składania skarg w przypadku naruszenia praw ucznia.
Statut [...] Liceum Ogólnokształcącego [...] w L. zawierał kary i przesłanki nakładania tych kar na uczniów oraz tryb wnoszenia skarg i odwołań.
W § 39 ust. 2 Statutu Szkoły zostały enumeratywnie wyliczone rodzaje kar: 1) upomnienie wychowawcy klasy z adnotacją w dzienniku elektronicznym oraz powiadomienie rodziców; 2) nagana dyrektora szkoły z umieszczeniem informacji w dokumentacji ucznia oraz pisemne powiadomienie ucznia i jego rodziców o udzielonej karze i 3) skreślenie z listy uczniów.
Stosownie tych zostało uzależnione od wagi przewinienia ucznia - § 39 ust. 3 Statutu Szkoły. Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu naruszenia § 39 ust. 3 Statutu Szkoły.
Zgodnie z § 12 ust. 4 Statutu Szkoły Dyrektor Liceum może skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w Statucie Liceum. Także i ten przepis nie został naruszony, skoro wydanie decyzji o skreśleniu nastąpiło na podstawie przesłanek objętych treścią tego Statutu.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie nie może odnieść zamierzonego przez stronę skarżącą kasacyjnie skutku. Zaskarżony wyrok, wbrew odmiennego stanowisku strony skarżącej kasacyjnie jest prawidłowy i zasadnie Sąd pierwszej instancji nie doszukał się w kontrolowanej decyzji ani naruszenia prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, w którym mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Tym samym skoro żaden z zarzutów nie okazał się zasadny, to Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był do oddalenia, w punkcie drugim wyroku, skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 P.p.s.a.