III OSK 1656/25

III OSK 1656/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 173/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-03-14
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.58 §1 pkt 6, art.285 §1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 10 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 173/25 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1149/24 odrzucającym skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 355/21 w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 7 grudnia 2020 r., nr 155/2020/KUZ w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 marca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 173/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 285 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę H. M. (dalej także jako: strona skarżąca kasacyjnie) o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1149/24 odrzucającym skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 355/21 w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 7 grudnia 2020 r. nr 155/2020/KUZ w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 285 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie postępowania. Dodał przy tym, że powyższego przepisu nie stosuje się, jeżeli skarga o wznowienie postępowania została oparta na podstawie wznowienia określonej w art. 272 § 1, 2a i 3 (art. 285 § 2 ww. ustawy).
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano, że wynikający z powyższego przepisu zakaz dalszego wznowienia postępowania dotyczy nie tylko prawomocnych orzeczeń rozstrzygających skargę o wznowienie postępowania co do meritum, ale także orzeczeń, które kończą postępowanie z przyczyn formalnych. Przepis ten stanowi wyraz zasady stabilności orzecznictwa w wymiarze prawomocności orzeczeń i jako taki powinien być wykładany ściśle, a wynikająca z niego zasada – chroniona.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd I instancji stwierdził, że skoro zatem w okolicznościach niniejszej sprawy skarga o wznowienie postępowania została już odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1149/24, to niedopuszczalne jest dalsze wznowienie tego postępowania. Jednocześnie wskazał, że w rozpoznawanej skardze o wznowienie postępowania zasadnicza część argumentacji podważała prawidłowość sporządzonej w sprawie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz braku zmiany przyznanego skarżącej z urzędu pełnomocnika. Zdaniem Sądu I instancji skarżąca nie powołała zatem żadnej podstawy wznowienia, w szczególności okoliczności w niej przytoczone nie nawiązują do podstaw z art. 272 § 1, 2a i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiodła w dniu 23 kwietnia 2025 r. skarżąca i zaskarżając to postanowienie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej, udzielonej skarżącej kasacyjnie z urzędu, a nieopłaconych przez nią w całości ani w części, a także oświadczając, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie, zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie art. 285 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w sytuacji, w której skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 355/21 została odrzucona postanowieniem tego Sądu z dnia 12 lipca 2024 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1149/24.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjna podniosła, że zaskarżone przez nią rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe z uwagi na dokonanie przez Sąd I instancji błędnej wykładni art. 285 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "w okolicznościach niniejszej sprawy". W ocenie skarżącej kasacyjnie utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje bowiem jednolicie, że art. 285 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dotyczy sytuacji, w których nie doszło do wznowienia postępowania, gdyż Sąd odrzucił skargę o wznowienie lub też skarga ta została w toku postępowania cofnięta.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Natomiast zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W niniejszej skardze kasacyjnej sformułowano wyłącznie jeden zarzut – w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, na podstawie którego skarżąca kasacyjnie wytyka Sądowi I instancji naruszenie art. 285 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., które miało jej zdaniem istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w sytuacji, w której skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 355/21 została odrzucona postanowieniem tego Sądu z dnia 12 lipca 2024 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1149/24. Zarzut ten nie mógł odnieść skutku.
W związku z tak sformułowanym zarzutem wskazać należy, że przepis art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a, który określa kompetencje sądu administracyjnego i ich zakres w fazie badania dopuszczalności skargi ma charakter ogólny (blankietowy), podobnie jak przepisy określające kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania, takie jak np. art. 146 § 1, art. 147, art. 145 § 1, czy art. 151 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tych przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie tego rodzaju przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14). Należy przypomnieć, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116).
W zarzucie sformułowanym w skardze kasacyjnej powiązano zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. z art. 285 § 1 p.p.s.a., jednak zarzut ten nie mógł odnieść skutku.
Przechodząc do zagadnienia będącego przedmiotem niniejszej sprawy, wyjaśnić należy, że stosownie do art. 270 p.p.s.a w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Przesłanki wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zostały określone natomiast w przepisach art. 271 - 273 p.p.s.a.
Jednak jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zgodnie z art. 285 § 1 p.p.s.a., niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie postępowania. Przepis ten stanowi wyraz zasady stabilności orzecznictwa w wymiarze prawomocności orzeczeń i jako taki powinien być wykładany ściśle, a wynikająca z niego zasada – chroniona. Jedyne wyjątki przewidziane zostały w art. 285 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skarga o wznowienie postępowania została oparta na podstawie wznowienia określonej w art. 272 § 1, 2a i 3 p.p.s.a., co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z zacytowanym powyżej art. 285 § 1 p.p.s.a., którego naruszenie zarzuca skarżąca kasacyjnie, uprawomocnienie się orzeczenia kończącego wznowione postępowanie powoduje niedopuszczalność jego ponownego wznowienia i to jak słusznie wskazał Sąd I instancji niezależnie od podstaw uzasadniających ponowne wznowienie. W powyższym przepisie ustawodawca nie określił bowiem rodzaju orzeczeń, których prawomocność wywołuje skutek w postaci niedopuszczalności złożenia kolejnej skargi o wznowienie postępowania. Wskazane w nim orzeczenie wydane na skutek skargi o wznowienie postępowania to zatem każde orzeczenie zarówno o charakterze merytorycznym, jak i wyłącznie procesowym, np. postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania lub umorzeniu postępowania zainicjowanego skargą o wznowienie postępowania (tak J. P. Tarno w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, LexisNexis 2012, s. 705; a także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z dnia 29 maja 2025 r. sygn. akt I FSK 227/24; z dnia 27 września 2011 r., sygn. II OSK 1765/11; z dnia 15 lipca 2011 r., sygn. II OSK 1253/11; z dnia 29 marca 2011 r., sygn. II OSK 237/11; z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. II OSK 1000/10).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca kasacyjnie ponownie domaga się wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 355/21, w sytuacji gdy toczyło się już postępowanie o wznowienie tego postępowania i zostało ono zakończone prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1149/24 odrzucającym skargę o wznowienie postępowania sądowego.
W związku z powyższym skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 276 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 p.p.s.a.