III OSK 1654/25

III OSK 1654/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Rafał Stasikowski
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1843/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-05-20
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 145
art. 41 ust. 3 i art. 45 ust. 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: asystent sędziego Piotr Rzekiecki po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1843/24 w sprawie ze skargi B.K. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 9 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 20 maja 2025 r., II SA/Wa 1843/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi B.K. (dalej: "skarżący") na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z 9 września 2024 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby, uchylił zaskarżony rozkaz personalny.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
5 października 2021 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie go ze służby w Policji z 5 stycznia 2022 r. oraz skierowanie go do komisji lekarskiej, w celu określenia związku choroby ze służbą.
Rozkazem personalnym z 8 grudnia 2021 r., nr [...], Komendant Wojewódzki Policji w [...] (dalej: "Komendant WP", "organ pierwszej instancji"), działając na podstawie art. 41 ust. 3 i art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2024 r. poz. 145, dalej: "ustawa o Policji"), zwolnił skarżącego ze służby z 31 grudnia 2021 r.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Komendant Główny Policji (dalej: "Komendant GP", "organ drugiej instancji"), rozkazem personalnym z 9 września 2024 r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozkazu organ drugiej instancji, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2011 r., I OPS 4/11, wskazał, że pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby wywołuje skutki w zakresie prawa materialnego. Policjant ma prawo żądać rozwiązania z nim stosunku służbowego, a organ zobowiązany jest wydać w zakreślonym w ustawie terminie stosowną decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. Zdaniem Komendant GP, prawo zgłoszenia wystąpienia ze służby wskazuje na dobrowolny, a nie przymusowy charakter służby. Z tych też względów pisemne zgłoszenie przez funkcjonariusza wystąpienia ze służby jest oświadczeniem woli, do którego ma zastosowanie art. 61 Kodeksu cywilnego (dalej: "k.c.").
W ocenie organu drugiej instancji, w sytuacji, gdy wniosek o zwolnienie ze służby nie był obarczony wadami oświadczenia woli oraz nie został w sposób skuteczny cofnięty, to w konsekwencji organ pierwszej instancji miał obowiązek wydać, zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby, określającą termin zwolnienia na dzień przypadający nie później niż 3 miesiące od daty złożenia wniosku o zwolnienie, co w niniejszej sprawie nastąpiło. Zdaniem organu odwoławczego, bez znaczenia pozostaje natomiast kwestia, jakimi przesłankami kierował się policjant składając raport o zwolnienie ze służby.
Dodatkowo Komendant GP podniósł, że w momencie wydania rozkazu personalnego przez organ pierwszej instancji w obrocie prawnym nie funkcjonowało ostateczne (prawomocne) orzeczenie komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, które stwierdzałoby trwałą niezdolność skarżącego do służby. Zdaniem organu drugiej instancji, Komendant WP nie mógł antycypować, kiedy postępowanie przed komisją lekarską podległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych zostanie zakończone i z jakim wynikiem. Organ pierwszej instancji nie był też zobligowany do wstrzymania się z wydaniem rozstrzygnięcia w tej sprawie, bowiem związany był treścią pisemnego zgłoszenia skarżącego o wystąpieniu ze służby.
W ocenie organu drugiej instancji, trwające i niezakończone postępowanie przed właściwą komisją lekarską, nie stanowiło zagadnienia prejudycjalnego dla postępowania w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, podstawa zwolnienia skarżącego została zdeterminowana wyłącznie jego pisemnym zgłoszeniem o wystąpieniu ze służby.
Komendant GP zaznaczył także, że w sytuacji zbiegu dwóch obligatoryjnych podstaw zwolnienia ze służby, podstawa zamieszczona w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji nie ma pierwszeństwa przed innymi podstawami obligatoryjnego zwolnienia ze służby, w tym przed podstawą zamieszczoną w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Zdaniem organu drugiej instancji, organ władny jest wówczas zdecydować na jakiej obligatoryjnej podstawie nastąpi zwolnienie policjanta ze służby. Zatem w sytuacji jednoczesnego złożenia przez policjanta pisemnego zgłoszenia o wystąpieniu ze służby w Policji oraz zmaterializowania się przesłanki do obligatoryjnego zwolnienia na innej podstawie, zwolnienie na innej obligatoryjnej podstawie zwolnienia możliwe jest, o ile policjant zostanie zwolniony na tej podstawie przed zwolnieniem na podstawie wskazanej w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nierozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie pracownika, organ drugiej instancji odnotował, że wniosek ten został złożony już po wydaniu rozstrzygnięcia, bowiem wpłynął do Komendanta WP 9 grudnia 2021 r., a rozkaz personalny został wydany 8 grudnia 2021 r. Niezależnie od tego organ drugiej instancji wskazał, że nawet gdyby przyjąć, że obecnie byłoby możliwe zastosowanie w sprawie art. 24 § 3 k.p.a., to skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia okoliczności mogących rzutować na bezstronność wskazanego przez niego pracownika organu.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który przywołanym na wstępie wyrokiem z 20 maja 2025 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, z późn. zm. dalej: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżony rozkaz personalny.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, Sąd pierwszej instancji podkreślił znaczenie, wyrażonej w art. 15 k.p.a., zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zgodnie z którą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją wydaną w pierwszej instancji podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji, w wyniku odwołania wniesionego przez legitymowany podmiot. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie istota zasady dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej w jej całokształcie, zatem również z uwzględnieniem okoliczności i dowodów przedstawionych w odwołaniu oraz w postępowaniu odwoławczym.
Biorąc to pod uwagę, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, Komendant GP wadliwie przyjął w zaskarżonej decyzji, że wydanie 3 stycznia 2022 r. przez [...] Rejonową Komisję Lekarską podległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych orzeczenia o uznaniu skarżącego za trwale niezdolnego do służby w Policji, nie mogło determinować zmaterializowania się drugiej obligatoryjnej przesłanki zwolnieniowej z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, ze względu na uprzednie zwolnienie go ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji z 31 grudnia 2021 r., rozkazem personalnym organu pierwszej instancji z 8 grudnia 2021 r.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, jeżeli w toku postępowania odwoławczego od decyzji zwolnieniowej wydanej w oparciu o art. 41 ust. 3 ustawy o Policji zaistniała podstawa zwolnienia policjanta ze służby z powodu określonego w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, tj. orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską, to organ zobligowany był do zastosowania właśnie tej regulacji jako pierwszej, ponieważ organ odwoławczy związany jest regułami wynikającymi z przepisu art. 138 § 1 i 2 k.p.a.
Od powyższego wyroku Komendant GP wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a., poprzez uchylenie rozkazu personalnego Komendanta GP nr [...] z 9 września 2024 r., w związku z przeprowadzeniem błędnej kontroli zaskarżonej decyzji i dokonaniem błędnej oceny dowodów sprowadzającej się do wykazania braku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, który uzasadniałby zwolnienie skarżącego na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji oraz dokonania oceny zebranego materiału dowodowego w sposób przekraczający zasadę swobodnej oceny dowodów, podczas gdy w oparciu o zgromadzone w sprawie dowody z dokumentów można ustalić, że wydane 3 stycznia 2025 r. przez [...] Rejonową Komisję Lekarską orzeczenie nr [...] o uznaniu skarżącego za trwale niezdolnego do służby w Policji nie stanowiło okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, gdyż nie stało się prawomocne do dnia zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, tj. do 31 grudnia 2021 r., ani do 5 stycznia 2022 r. (upływ 3-miesięcznego terminu od zgłoszenia wystąpienia ze służby), co uprawniało organ odwoławczy do przyjęcia, że przesłanka z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji nie zmaterializowała się, a w konsekwencji uznania ustalonych okoliczności za dostatecznie udowodnione i spełnienia przesłanek zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. z art. 7, art. 77 § 1, art. 75, art. 80 i art. 107 k.p.a., poprzez błędne uznanie, iż organ wadliwie przyjął w zaskarżonej decyzji, że wydanie 3 stycznia 2022 r. przez [...] Rejonową Komisję Lekarską podległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych orzeczenia nr [...] o uznaniu skarżącego za trwale niezdolnego do służby w Policji nie mogło determinować zmaterializowania się drugiej obligatoryjnej przesłanki zwolnieniowej z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, ze względu na uprzednie zwolnienie go ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji 31 grudnia 2021 r., jak również, że organ nie uwzględnił orzeczenia komisji lekarskiej stwierdzającego niezdolność strony do służby w Policji oraz faktu, że po 3 stycznia 2022 r. skarżący nie mógł pełnić służby, bo był do niej niezdolny, podczas gdy wydanie orzeczenia komisji lekarskiej stwierdzającego niezdolność strony do służby w Policji 3 stycznia 2022 r., nie świadczyło o zmaterializowaniu się przesłanki z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, gdyż nie było on prawomocne i nie stało się prawomocne ani przed datą zwolnienia skarżącego ze służby w Policji ani przed upływem terminu do 3 miesięcy od daty pisemnego wystąpienia ze służby w Policji, a skarżący po 3 stycznia 2022 r. nie mógł pełnić służby, gdyż utracił status policjanta 31 grudnia 2021 r. w związku z rozwiązaniem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji na prośbę skarżącego,
3. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji podstawy rozstrzygnięcia, tj. uchylenie się od wyjaśnienia z jakich przyczyn uznał, że okoliczność wydania 3 stycznia 2022 r. przez [...] Rejonową Komisję Lekarską orzeczenie nr [...] o uznaniu skarżącego za trwale niezdolnego do służby w Policji miała wpływ na rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji na prośbę skarżącego 31 grudnia 2021 r., która to podstawa była dla organu wiążąca z uwagi na złożony przez skarżącego wniosek z 5 października 2021 r., w sytuacji, gdy przywołane orzeczenie nie stało się prawomocne w okresie 3 miesięcy od zgłoszenia przez skarżącego pisemnego wystąpienia ze służby w Policji, co wyklucza kontrolę instancyjną jak też możliwość prawidłowego wykonania kwestionowanego wyroku.
Jednocześnie na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Komendant GP zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:
a) organ błędnie przyjął, że wydanie 3 stycznia 2022 r. orzeczenia nr [...] o uznaniu skarżącego za trwale niezdolnego do służby w Policji nie mogło determinować zmaterializowania się drugiej obligatoryjnej przesłanki zwolnieniowej z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, ze względu na uprzednie zwolnienie go ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji 31 grudnia 2021 r., rozkazem personalnym organu pierwszej instancji z 8 grudnia 2021 r., w sytuacji gdy organ nie dysponował prawomocnym orzeczeniem o uznaniu skarżącego za trwale niezdolnego do służby w Policji w terminie do 31 grudnia 2021 r., w związku z czym nie mogła zmaterializować się przesłanka z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, a tym samym w terminie do 3 miesięcy od złożenia pisemnego wystąpienia ze służby w Policji nie zaistniała inna podstawa do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, aniżeli wiążąca organ i wynikająca z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji,
b) art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie był podstawą do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji w terminie do 3 miesięcy zgodnie z wnioskiem skarżącego i tym samym, że skarżący nie został zwolniony ze służby 31 grudnia 2021 r., pomimo iż w okresie 3 miesięcy od złożenia raportu o zwolnienie ze służby w Policji, w tym 31 grudnia 2021 r. wskazanej jako data zwolnienia ze służby nie doszło do zmaterializowania się drugiej obligatoryjnej przesłanki zwolnieniowej z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, gdyż orzeczenie nr [...] nie było wydane, ani nie stało się prawomocne w dniu zwolnienia Strony ze służby w Policji, tj. 31 grudnia 2021 r., a także nie stało się prawomocne w terminie określonym w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji.
Z uwagi na powyższe zarzuty Komendant GP wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi lub ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto oświadczył, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca na celu wykazanie zasadności przedstawionych zarzutów kasacyjnych.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie została oparta na obu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Z zasady gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutami naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, stąd mając na uwadze ich wzajemne relacje, celowym wydaje się ich łączne rozpoznanie.
Zarzuty te zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Istota wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy uprawnione jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wydanie 3 stycznia 2022 r. przez [...] Komisję Lekarską podległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych o uznaniu skarżącego za trwale niezdolnego do służby w Policji, mogło determinować zmaterializowanie się drugiej obligatoryjnej przesłanki zwolnieniowej z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, w sytuacji uprzedniego zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 3 ww. ustawy z 31 grudnia 2021 r. rozkazem personalnym organu pierwszej instancji z 8 grudnia 2021 r.
Przepisy ustawy o Policji w art. 41 przewidują różne podstawy rozwiązania z policjantem stosunku służbowego. Oczywistym jest zatem, że w sprawie zwolnienia ze służby na każdej z dopuszczalnych podstaw zwolnieniowych prowadzone jest odrębne postępowanie administracyjne. Każda z tych spraw ma samodzielny charakter. W ramach każdej z nich organ zobowiązany jest ocenić, czy zachodzą przesłanki do rozwiązania stosunku służbowego na przyjętej postawie prawnej, a następnie, w zależności od poczynionych ustaleń, podjąć stosowne działania kończące postępowanie w danej sprawie.
Zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy o Policji policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. W świetle powyższego przepisu w przypadku złożenia przez policjanta wniosku o zwolnienie ze służby, obowiązkiem organu jest wydanie decyzji w przedmiocie zwolnienia policjanta, nie później niż w terminie do 3 miesięcy od daty złożenia wniosku. Inaczej mówiąc, zgłoszenie przez policjanta wystąpienia ze służby, o jakim mowa we wskazanym przepisie, nie tylko wszczyna postępowanie administracyjne, które winno zakończyć się wydaniem rozkazu personalnego w przedmiocie zwolnienia ze służby, ale wywołuje skutki w zakresie prawa materialnego – policjant ma prawo wystąpić ze służby, organ ma obowiązek wydać w zakreślonym ustawą terminie stosowną decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby. Jest to konsekwencja zasady dobrowolnego charakteru przystąpienia do służby w Policji (art. 28 ust. 1 ustawy o Policji). Z uwagi na kategoryczne sformułowanie powyższego przepisu "policjanta zwalnia się", organ nie ma możliwości wydania innego rozstrzygnięcia. Organowi Policji pozostawiono jedynie swobodę w zakresie określenia daty, w jakiej nastąpi zwolnienie policjanta, z tym zastrzeżeniem, że moment zwolnienia musi zamykać się w okresie do 3 miesięcy od złożenia wniosku. Przepis ten wskazuje tylko końcowy moment, do którego należy zwolnić policjanta w związku z jego pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby. Zamieszczony przez ustawodawcę w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji termin dla organu, w sytuacji złożenia przez policjanta wniosku o zwolnienie ze służby, ma chronić policjanta przed nadmiernie odległym wydaniem decyzji o zwolnieniu, zaś organowi umożliwić, aby policjant przez trzy miesiące wykonywał obowiązki służbowe. Termin trzymiesięczny, który wyznacza art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, określa granicę czasową procedowania przez organ w przedmiocie wydania decyzji o zwolnieniu ze służby i ukształtowania w tym czasie praw i obowiązków policjanta. Jest to termin procesowy o charakterze materialnoprawnym. Ogranicza bowiem do trzech miesięcy możliwość dokonania przez organ czynności (wydania decyzji o zwolnieniu), która dotyczy sfery prawa materialnego – kształtuje prawa i obowiązki wynikające ze stosunku służbowego. Decyzja o zwolnieniu ze służby ma charakter konstytutywny, co oznacza, że skutek nią przewidziany – zwolnienie następuje z datą w niej określoną.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że regulacja materialnoprawna ustania stosunku służbowego, która normuje utratę statusu funkcjonariusza publicznego, ma pierwszeństwo przed regulacją procesową w zakresie wykonalności decyzji administracyjnej. Ustanie stosunku służbowego następuje z dniem doręczenia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, niezależnie od tego, czy w tym dniu decyzja stała się decyzja ostateczną. Nie ma zatem zastosowania art. 130 § 1 k.p.a., jak i art. 130 § 2 k.p.a. (por. wyroki NSA z: 14 marca 2006 r., I OSK 941/05, 23 czerwca 2014 r., I OSK 1013/13, 23 lutego 2024 r., III OSK 1944/22).
Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji zostało zainicjowane raportem funkcjonariusza z 5 października 2021 r. o zwolnienie go ze służby w Policji. Organ miał zatem prawny obowiązek wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji do 5 stycznia 2022 r. Dochowując powyższego terminu, Komendant WP rozkazem personalnym z 8 grudnia 2021 r. zwolnił skarżącego ze służby w Policji z 31 grudnia 2021 r. Rozkaz ten został doręczony skarżącemu 23 grudnia 2021 r. Od 1 stycznia 2022 r. skarżący nie był już zatem funkcjonariuszem Policji, niezależnie od tego, że 4 stycznia 2022 r. złożył odwołanie od rozkazu personalnego z 5 października 2021 r., a postępowanie odwoławcze w przedmiocie zwolnienia go ze służby zakończyło się ostatecznie wydaniem przez Komendanta GP rozkazu personalnego 9 września 2024 r., utrzymującego w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W tych okolicznościach dla sytuacji prawnej skarżącego, w tym podstawy prawnej jego zwolnienia ze służby w Policji, nie miało znaczenia wydanie 3 stycznia 2022 r. przez [...] Rejonową Komisję Lekarską podległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych orzeczenia o uznaniu skarżącego za trwale niezdolnego do służby w Policji. W tej dacie skarżący funkcjonariuszem Policji już nie był, nie było wobec tego istotne czy był zdolny do pełnienia służby, czy też nie. Nie ma zatem racji Sąd pierwszej instancji, że wydanie w toku postepowania odwoławczego orzeczenia stwierdzającego trwałą niezdolność do służby w Policji skarżącego jest okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia w sprawie jego zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji.
Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Zwolnienie policjanta ze służby może być skuteczne wtedy, gdy zaistniały wszystkie warunki wymagane ustawą. Niedopuszczalne jest wydanie decyzji zwolnieniowej zanim przesłanki te nie zostaną spełnione. Warunkiem zastosowania trybu, o jakim mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, jest trwała niezdolność funkcjonariusza do służby stwierdzona przez komisję lekarską. Wydanie decyzji zwolnieniowej na omawianej podstawie jest zatem możliwe wówczas, gdy komisja lekarska wyda stosowne orzeczenie stwierdzające trwałą niezdolność policjanta do służby oraz gdy takie orzeczenie stanie się ostateczne (por. wyroki NSA z: 29 października 2020 r., I OSK 4376/18, 7 czerwca 2024 r., III OSK 2657/23). Gdy orzeczenie komisji lekarskiej orzekające o trwałej niezdolności funkcjonariusza do służby staje się ostateczne, organ jest nim związany i w oparciu o to orzeczenie powinien podjąć decyzję o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby. Dopiero wówczas możliwe jest zainicjowanie postępowania w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w oparciu o przesłankę określoną w art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji.
Dodać można jedynie, że nie jest przy tym tak, że nie można rozwiązać stosunku służbowego policjanta w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, jeśli orzeczona zostanie wobec niego trwała niezdolność do służby. Przeczy temu choćby art. 43 ust. 1 ustawy o Policji, z którego wynika, że w przypadku zgłoszenia pisemnego wystąpienia ze służby, dwunastomiesięczny okres ochronny, o którym mowa w tym ostatnim przepisie, przestaje obowiązywać (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r., III OSK 3506/21).
W rozpoznawanej sprawie w dacie wydania rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w związku ze złożonym przez niego raportem, jak i przede wszystkim w dacie określonej jako data zwolnienia go ze służby w Policji, w obrocie prawnym nie funkcjonowało orzeczenie komisji lekarskiej stwierdzające trwałą niezdolność skarżącego do służby, nie zachodziły zatem podstawy do jego uwzględnienia, w tym do inicjowania nowego postępowania zwolnieniowego.
Podkreślenia wymaga, że z istoty obligatoryjności zwolnienia wynika, że w razie wystąpienia, przed wydaniem decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby w Policji, kilku spośród przesłanek obligatoryjnego zwolnienia wymienionych w ustawie o Policji, podstawę wydania takiej decyzji powinna stanowić ta spośród tych przesłanek, która wystąpiła wcześniej.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zasadność zarzutów skargi kasacyjnej, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a. Ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd pierwszej instancji jest konieczne, ponieważ do uchylenia zaskarżonego rozkazu personalnego doszło w wyniku błędnej wykładni i zastosowaniu przez Sąd wskazanych przepisów prawa materialnego. Sąd ten nie odniósł się natomiast do pozostałych zarzutów skargi – zarzutów procesowych, istotnych dla oceny legalności kontrolowanego rozstrzygnięcia.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zgodnie z tym przepisem "W przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części". Skład orzekający doszedł do przekonania, że jeżeli istotną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego była wadliwość orzeczenia Sądu pierwszej instancji spowodowana wyłącznie uchybieniem tego Sądu w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego orzeczenia, to brak dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji, kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.