III OSK 1653/25

III OSK 1653/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1367/24 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2025-03-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku R.O. o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 23 lipca 2024 r., nr SKO.402.ŚO.954.46.2024 w sprawie ze skargi kasacyjnej R.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 1367/24 w sprawie ze skargi R.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 23 lipca 2024 r., nr SKO.402.ŚO.954.46.2024 w przedmiocie ustalenia maksymalnego poziomu hałasu przenikającego do środowiska postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 19 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 1367/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę R.O. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 23 lipca 2024 r., nr SKO.402.ŚO.954.46.2024 w przedmiocie ustalenia maksymalnego poziomu hałasu przenikającego do środowiska.
W skardze kasacyjnej od powyższego rozstrzygnięcia skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w części, w zakresie wykonywania pomiarów hałasu w środowisku pochodzącego od zainstalowanych urządzeń w zakładzie, na granicy działki nr [...] od strony granicy z działką nr [...], z częstotliwością raz na dwa lata.
W uzasadnieniu wskazano, że wykonanie obowiązku przeprowadzenia pomiaru hałasu w środowisku pochodzącego od zainstalowanych urządzeń w zakładzie, na granicy działki nr [...] od strony granicy z działką nr [...] nie będzie możliwe do odwrócenia w przypadku uchylenia decyzji, a wręcz spowoduje trudne do odwrócenia (niemożliwe) skutki w postaci wykonania przez skarżącego kasacyjnie na jego koszt obowiązku, do którego w świetle prawa nie byłby obowiązany.
Skarżący zauważył, że przeprowadzanie kosztownych pomiarów co dwa lata generuje nakłady finansowe (ok. kilkanaście tysięcy złotych), pogarszając sytuację przedsiębiorcy. Szacunkowy koszt, rzędu kilku tysięcy złotych przy uwzględnieniu, że chodzi o myjnię przynoszącą niewielkie zyski – to realne obciążenia finansowe powodujące nierentowność zakładu, a tym samym uzasadniające tezę o znacznej szkodzie. Co więcej, obowiązkowe wykonanie pomiarów w okresie uznanym później za bezprawny (uchylenie decyzji) spowoduje, że wykonane pomiary nie będą już użyteczne. Poniesione koszty finansowe nie będą podlegać zwrotowi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Kompetencja Naczelnego Sądu Administracyjnego do wstrzymania wykonania aktu lub czynności została uregulowana w art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.).
Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie tego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich przypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony.
Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku Sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie tego aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający przesłanek wskazanych w cytowanym przepisie. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione.
Odnosząc się do argumentacji, że przeprowadzenie kosztownych pomiarów co dwa lata generuje nakłady finansowe, pogarszając sytuację przedsiębiorcy Sąd wskazuje, że celem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego jest zapobieżenie powstaniu znacznej szkody lub trudnym do odwrócenia skutkom. W ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej nie ocenia prawidłowości wydania tej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to, czy jej wykonanie – jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem – może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącego. Nie chodzi tutaj o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił oraz środków.
Podkreślenia wymaga, że ogólnikowe wywody skarżącego dotyczące sytuacji finansowej i w jego ocenie – realne obciążenie finansowe powodujące nierentowność zakładu, nie stanowią wystarczającej podstawy pozwalającej uznać, że wykonanie decyzji spowoduje po jego stronie powstanie trudnych do odwrócenia skutków lub znacznej szkody. Skarżący przywołując okoliczność swojej sytuacji finansowej winien poprzeć twierdzenia stosownymi informacjami dotyczącymi sytuacji finansowej. Twierdzenia zgłoszone we wniosku, jakkolwiek mogące mieć miejsce, nie zostały uprawdopodobnione żadnymi dokumentami źródłowymi obrazującymi aktualną sytuację finansowo-gospodarczą skarżącego, a w szczególności obrazującymi wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na tę sytuację. Brak powyższych danych uniemożliwia ocenę, w jaki sposób konieczność wykonania decyzji wpłynie na sytuację finansową skarżącego. Obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie oznacza bowiem, że wnioskodawca może poprzestać na gołosłownych twierdzeniach. Sąd rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie dysponuje wystarczającymi danymi pozwalającymi ocenić wystąpienie w rzeczywistości wskazywanych przez skarżącego okoliczności.
Skarżący wskazał również, że obowiązkowe wykonanie pomiarów w okresie uznanym później za bezprawny (uchylenie decyzji) spowoduje, że wykonane pomiary nie będą już użyteczne, a poniesione koszty finansowe nie będą podlegać zwrotowi. Okoliczność ta nie może uzasadniać wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ jest przedmiotem sprawy i jest rozpatrywana w ramach kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tego rodzaju kontrola nie jest natomiast przeprowadzania przez wojewódzki sąd administracyjny, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny w toku rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Argumentacja sformułowana w przedmiotowym wniosku stanowi w istocie polemikę z treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia, z którym skarżący się nie zgadza. Oznacza to, że na podstawie tak sformułowanego wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Z tych względów i na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.