III OSK 1635/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-12-06
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona środowiskadecyzja środowiskowauciążliwość zapachowaodoryamoniakplan miejscowyrozbudowa zakładuocena oddziaływania na środowiskoNSAprawo administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne dotyczące środowiskowych uwarunkowań rozbudowy wytwórni podłoża pieczarek, uznając, że brak było podstaw do stwierdzenia niezgodności przedsięwzięcia z planem miejscowym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA, który oddalił skargę na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję wójta odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla rozbudowy wytwórni podłoża pieczarek. WSA uznał, że przedsięwzięcie jest sprzeczne z planem miejscowym ze względu na potencjalne uciążliwości zapachowe. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że ocena zgodności z planem miejscowym została przeprowadzona wadliwie, a uciążliwości miały zostać wyeliminowane w ramach rozbudowy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. Sprawa dotyczyła środowiskowych uwarunkowań dla rozbudowy wytwórni podłoża pod uprawę pieczarek. Organy administracji oraz WSA uznały, że planowane przedsięwzięcie jest sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ze względu na potencjalne uciążliwości zapachowe (drażniące wonie) i emisję amoniaku, mimo że raport o oddziaływaniu na środowisko zakładał eliminację tych uciążliwości. NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje administracyjne, stwierdzając, że Sąd I instancji dokonał niedopuszczalnej merytorycznej oceny raportu i nieprawidłowo ocenił zgodność przedsięwzięcia z planem miejscowym. NSA podkreślił, że kluczowe jest to, czy planowane przedsięwzięcie, mające na celu eliminację uciążliwości, jest zgodne z planem, a nie samo istnienie potencjalnych uciążliwości w istniejącym zakładzie. Sąd wskazał, że organy nie przeprowadziły należytego postępowania w zakresie oceny zgodności z planem miejscowym, a ewentualne braki w raporcie mogły zostać uzupełnione. NSA uchylił wyrok i decyzje, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organom, które uwzględnią przedstawioną ocenę prawną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, planowane przedsięwzięcie nie może być a priori uznane za sprzeczne z planem miejscowym, jeśli jego celem jest eliminacja istniejących lub potencjalnych uciążliwości, a ocena zgodności z planem została przeprowadzona wadliwie.

Uzasadnienie

NSA uznał, że Sąd I instancji dokonał niedopuszczalnej merytorycznej oceny raportu o oddziaływaniu na środowisko i nieprawidłowo ocenił zgodność przedsięwzięcia z planem miejscowym. Kluczowe jest to, czy planowane rozwiązania wyeliminują uciążliwości, a nie samo istnienie potencjalnych uciążliwości lub braki w raporcie, które mogą być uzupełnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

ustawa środowiskowa art. 80 § ust. 2

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Zgodność ta jest podstawowym kryterium oceny.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy lub uchylenia decyzji.

m.p.z.p. art. 9 § pkt 5 ppkt 2

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości [...]

Zakazuje lokalizowania zabudowy stwarzającej uciążliwości, w szczególności w postaci drażniących woni.

Pomocnicze

ustawa środowiskowa art. 77 § ust. 1

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko

Współdziałanie z innymi organami przy wydawaniu decyzji środowiskowej następuje, jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania na środowisko. Nie w każdym przypadku wymaga obligatoryjnego wyczerpania form współdziałania.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania przez organy wnikliwie i wszechstronnie.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd I instancji dokonał niedopuszczalnej merytorycznej oceny raportu o oddziaływaniu na środowisko. Sąd I instancji nieprawidłowo ocenił zgodność przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organy nie przeprowadziły należytego postępowania w zakresie oceny zgodności z planem miejscowym. Planowane przedsięwzięcie ma na celu eliminację uciążliwości, a nie ich generowanie.

Odrzucone argumenty

Przedsięwzięcie jest sprzeczne z m.p.z.p. ze względu na potencjalne uciążliwości zapachowe i emisję amoniaku. Raport o oddziaływaniu na środowisko jest niewystarczający, a proponowane rozwiązania technologiczne mogą nie być skuteczne.

Godne uwagi sformułowania

Sąd I instancji dokonał niedopuszczalnej merytorycznej oceny raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, pomimo, że nie dysponuje specjalistyczną wiedzą w tym zakresie. Wolą ustawodawcy lokalnego było wykluczenie między innymi uciążliwości związanych z przekroczeniem tzw. norm odorowych, które jak już wyżej wskazano nie zostały w Polsce wprowadzone. Zgodność lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest w świetle art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej podstawowym kryterium oceny zamierzeń strony ubiegającej się o wydanie decyzji środowiskowej.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący sprawozdawca

Mariusz Kotulski

członek

Teresa Zyglewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zgodności przedsięwzięć z planami miejscowymi w kontekście oceny środowiskowej, zakres kontroli sądów administracyjnych nad raportami środowiskowymi oraz ocena uciążliwości zapachowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rozbudowy istniejącego zakładu i jego zgodności z konkretnym planem miejscowym. Interpretacja przepisów dotyczących norm zapachowych może być odmienna w innych kontekstach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie oceny zgodności z planem miejscowym i jak sądy administracyjne kontrolują ten proces, szczególnie w kontekście ochrony środowiska i interesów mieszkańców.

Czy rozbudowa zakładu zawsze musi być zgodna z planem miejscowym? NSA wyjaśnia granice oceny uciążliwości.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1635/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Kotulski
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Gl 999/18 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2019-03-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2081
art. 80 ust. 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 999/18 w sprawie ze skargi P.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 14 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 14 września 2018 r. nr [...], jak i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ciasna z dnia 29 maja 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz P.W. kwotę 1154 (jeden tysiąc sto pięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 20 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P.W. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 14 września 2018 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Wójt Gminy Ciasna decyzją z 29 maja 2018 r. odmówił skarżącemu wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pn. "Rozbudowa wytwórni podłoża pod uprawę pieczarek na działkach [...]".
Organ I instancji wyjaśnił, że planowana rozbudowa funkcjonującego zakładu związana jest ze znacznym zwiększeniem jego mocy produkcyjnej. W wyniku rozbudowy wielkość produkcji podłoża pod uprawę pieczarek wzrośnie do 60 000 Mg/rok (aktualnie wynosi 45 000 Mg/rok), a tym samym zwiększeniu ulegnie ilość używanych do produkcji surowców, w tym pomiotu kurzego, co przekłada się na znaczne zwiększenie uciążliwości dla środowiska i mieszkańców. Procesy technologiczne prowadzone w wytwórni (na obecnym etapie jej działalności oraz po jej rozbudowie), jak i wykorzystywane do produkcji podłoża pod uprawę pieczarek materiały są źródłem emisji i uciążliwości dla środowiska, tj. są i będą źródłem: ścieków, odpadów, emisji hałasu. Ponadto ten rodzaj działalności jest źródłem emisji pyłów i gazów do powietrza, w tym źródłem emisji amoniaku, jak i "złowonnych gazów" (odorów). W ocenie organu I instancji, obecny sposób technologiczny produkcji podłoża pod uprawę pieczarek jest źródłem niekontrolowanej emisji niezorganizowanej amoniaku, jak i związków złowonnych, co jest uciążliwe i silnie wyczuwalne w znacznych odległościach od istniejącego zakładu. Znajduje to odzwierciedlenie w m.in. w skargach i protestach mieszkańców [...], jak i pobliskich miejscowości. Emitowane substancje złowonne w wyniku prowadzonego procesu technologicznego w analizowanym zakładzie, negatywnie oddziałują na zdrowie fizyczne, jak i psychiczne mieszkańców.
Zgodnie z założeniami raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, projektowana rozbudowa wytwórni podłoża pod uprawę pieczarek z założenia ma przyczynić się do eliminacji uciążliwych emisji odorów do powietrza. W ocenie organu I instancji, z raportu nie wynika jednak na jakiej podstawie jego autorzy dobrali wielkość płuczki kwasowej i filtra biologicznego, wychodząc z założenia, że płuczka kwasowa zredukuje stężenie amoniaku do 4 mg/m3 przed filtrem biologicznym. Dobierając wydajność płuczki należy wziąć pod uwagę emisje amoniaku ze wszystkich procesów i określić stężenie amoniaku w powietrzu przechodzącym przez płuczkę. To samo dotyczy doboru filtra biologicznego i jego zabezpieczenia przed niekontrolowanym przebiciem się niepożądanych emisji gazów. Powyższe dotyczy również emisji odorów. Nieprawidłowo dobrana płuczka i filtr biologiczny powodować mogą uciążliwości dla najbliższych terenów zabudowy mieszkaniowej. Dowodem źle dobranych urządzeń oczyszczających są aktualnie pracująca płuczka wodna i filtr biologiczny, które z założenia miały wychwytywać uciążliwe emisje amoniaku i substancji złowonnych. Dodatkowe uciążliwości dla tych terenów wiążą się również z emisjami pochodzącymi z procesu przerzucania mieszanki pomiędzy tunelami kompostowymi, który to proces nie jest i nie będzie zhermetyzowany. Dodając do tego emisje z procesów pasteryzacji dojdzie do stanu niepewności związanego ze zwiększoną produkcją podłoża pod uprawę pieczarek. Ta niepewność wynika z wpływu przedsięwzięcia na możliwość pogorszenia stanu środowiska, a przede wszystkim na możliwość zagrożenie zdrowia ludzi.
Ponadto, zdaniem organu I instancji, informacja dotycząca wariantowania planowanego przedsięwzięcia jest niewystarczająca. Autorzy raportu analizowali jedynie dwa warianty tj. wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia oraz wariant polegający na realizacji przedsięwzięcia. Raport nie zawiera także opisu wszystkich działań i sposobu prowadzenia prac, które mają na celu ochronę otuliny Parku Krajobrazowego "[...]".
Organ I instancji wskazał również, że teren, na którym realizowane będzie planowane przedsięwzięcie objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości [...] - uchwała Rady Gminy w Ciasnej Nr XXXVII/262/2009 z dnia 29 września 2009 r. (dalej: m.p.z.p.). Zgodnie z § 9 pkt 5 ppkt 2 m.p.z.p., w granicach obszaru objętego planem dopuszcza się lokalizowanie zabudowy usługowej, wytwórczej lub produkcyjnej, a realizowana na tych terenach działalność nie może stwarzać uciążliwości, w szczególności w postaci "drażniących woni". W związku z prowadzoną działalnością przedmiotowego zakładu emitowany jest do powietrza amoniak, który jest substancją drażniącą. Występujące uciążliwości z prowadzonych na terenie analizowanego zakładu procesów technologicznych wpływają na obniżenie jakości zapachowej powietrza, a co za tym idzie powodują pogorszenie zdrowia i jakości życia ludzi zamieszkałych w obszarze jego oddziaływania - pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Lublińcu z 3 listopada 2015 r. Powyższe oznacza niezgodność planowanego przedsięwzięcia z m.p.z.p.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący.
Decyzją z 14 września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.
Skarżący wniósł skargę na decyzję z 14 września 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że działalność stwarzająca uciążliwość odorową może przybrać w szczególności postać przekroczenia obowiązujących norm, a zatem możliwe są także inne postacie tej uciążliwości. W obowiązującym porządku prawnym brak jest norm określających wartości odniesienia substancji zapachowych w powietrzu i metody oceny zapachowej jakości powietrza. Nie oznacza to jednak, że analiza uciążliwości z tym związanych może być przez organ pomijana zwłaszcza w sytuacji, w której m.p.z.p. zawiera normę o wskazanej wyżej treści. W trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego w celu wydania decyzji środowiskowej należy oceniać uciążliwość odorową przedsięwzięcia także w kontekście innych postaci (form) uciążliwości niż normatywna, co znajduje potwierdzenie w przepisach ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2018 r., poz. 2081 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa). Zapobieganie odorom w związku z funkcjonowaniem przedsięwzięcia powinno uwzględniać kompleksową ocenę oddziaływania na środowisko, obejmującą wszystkie elementy planowanego przedsięwzięcia, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań funkcjonalnych, technicznych oraz technologicznych w szczególności na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi.
Sąd I instancji wskazał, że budowa dodatkowych 18 tuneli pasteryzacyjno-inkubacyjnych pomiędzy którymi będzie przerzucana mieszanka, wiąże się z emisją odorów. Raport zakłada, że nie będzie powodować odczuwalnej uciążliwości zapachowej poza terenem zakładu, ale przy odpowiedniej organizacji pracy. Nie wiadomo natomiast jak odpowiednia organizacja pracy ma wyglądać i na czym ma polegać zapewnienie, że taka rzeczywiście będzie. Dotyczy to także hermetyzacji procesów technologicznych i zamontowania płuczki kwasowej oraz nowego biofiltra biologicznego. Nie ma pewności czy planowane rozwiązania, przy zwiększonej produkcji, spowodują zmniejszenie emisji zanieczyszczeń gazowych do powietrza w sposób jaki zapewniają autorzy raportu. Ponadto autorzy raportu założyli redukcję stężenia amoniaku za płuczką kwasową do 4 mg/m3, a następną redukcję w filtrze biologicznym o około 95%. Nie zajęli się natomiast emisjami substancji odorowych, które potraktowali jako niemające wpływu na otoczenie. W ocenie Sądu I instancji, ustalenia organu I instancji dają podstawy do przyjęcia, że jest to przedsięwzięcie, które będzie stwarzało uciążliwość w postaci emitowania drażniących woni i tym samym jest sprzeczne z zakazem wynikający z § 9 ust. 5 pkt. 2 m.p.z.p.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący.
W pierwszej kolejności skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z § 9 ust. 5 pkt 2 m.p.z.p. oraz w związku z art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej. Polegało to na przyjęciu, że przedmiotowe przedsięwzięcie jest sprzeczne z m.p.z.p., ponieważ działalność prowadzona w tej lokalizacji nie może stwarzać uciążliwości, w szczególności w postaci przekraczania obowiązujących norm wytwarzania hałasu i wibracji oraz drażniących woni lub światła o dużym natężeniu, podczas gdy brak jest norm oborowych, które zakład skarżącego mógłby przekroczyć.
Z ostrożności procesowej skarżący sformułował dodatkowy zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej. Polegało to na przyjęciu, że przedmiotowe przedsięwzięcie jest sprzeczne z m.p.z.p., ponieważ działalność prowadzona w tej lokalizacji nie może stwarzać uciążliwości, w szczególności w postaci przekraczania obowiązujących norm "wytwarzania" hałasu i wibracji oraz drażniących woni lub światła o dużym natężeniu, podczas gdy brak jest norm oborowych, które zakład skarżącego mógłby przekroczyć.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.). W ocenie skarżącego, Sąd I instancji w wyniku nieprawidłowej kontroli działalności administracji publicznej nie stwierdził naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. i tym samym przekroczenia granic swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Polegało to na uznaniu, że zachodzi sprzeczność lokalizacji przedsięwzięcia z m.p.z.p., a także, że występują okoliczności sprzeciwiające się wydaniu decyzji środowiskowej.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zgodnie z art. 80 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy środowiskowej, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Zgodność lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest w świetle art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej podstawowym kryterium oceny zamierzeń strony ubiegającej się o wydanie decyzji środowiskowej. Jeżeli plan miejscowy nie przewiduje przeznaczenia terenu pod określone przedsięwzięcie, to organ ma obowiązek, wobec braku zgodności przedsięwzięcia z planem wydać decyzję odmowną, bez dalszego badania rzeczywistego wpływu planowanej działalności na środowisko. Z kolei zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej wynika, że współdziałanie z innymi organami przy wydawaniu decyzji środowiskowej następuje "jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania na środowisko...". Z takiego brzmienia cytowanego przepisu należy wyprowadzać wniosek, że nie w każdym przypadku wydanie decyzji środowiskowej wymagać będzie obligatoryjnego wyczerpania form współdziałania organów, o których mowa w tym przepisie. Takiego obowiązku nie będzie wówczas, gdy z uwagi na ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przedsięwzięcie nie może być realizowane.
Stosownie do § 9 pkt 5 m.p.z.p., nakazuje się, żeby na terenach wyznaczonych liniami rozgraniczającymi lokalizowana była zabudowa usługowa, wytwórcza lub produkcyjna, zgodnie z przeznaczeniem podstawowym lub dopuszczalnym oraz na zasadach określonych ustaleniami planu, a realizowana na tych terenach działalność nie stwarzała uciążliwości, w szczególności w postaci:
1) przekraczania standardów jakości środowiska określonych w przepisach dotyczących ochrony środowiska,
2) przekraczania obowiązujących norm wytwarzania hałasu i wibracji oraz drażniących woni lub światła o dużym natężeniu;
3) wykorzystania surowców lub materiałów niebezpiecznych w szczególności toksycznych i łatwopalnych, mogących stanowić zagrożenie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia spornego w tej sprawie § 9 pkt 5 ppkt 2 m.p.z.p. budzi wątpliwości. Można bowiem przyjąć, że przepis ten zakazuje przekraczania obowiązujących norm drażniących woni (które to normy w polskim porządku nie obowiązują) lub zakazuje uciążliwości w postaci drażniących woni, bez zastrzeżenia konieczności przestrzegania określonych norm w tym zakresie. Sąd I instancji przyjął szersze rozumienie tego przepisu przyjmując, że chodzi tu o jakiejkolwiek uciążliwości związane z drażniącymi woniami, a nie tylko takie, które spowodowane są przekroczeniem norm. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis ten, jako zakaz, należy interpretować ściśle i jego literalne brzmienie prowadzi do wniosku, że wolą ustawodawcy lokalnego było wykluczenie między innymi uciążliwości związanych z przekroczeniem tzw. norm odorowych, które jak już wyżej wskazano nie zostały w Polsce wprowadzone, pomimo obowiązywania w tym zakresie stosownej delegacji ustawowej. Powyższa wykładnia nie ma jednak kluczowego znaczenia w tej sprawie, ponieważ § 9 pkt 5 m.p.z.p. zakazuje lokalizacji przedsięwzięć powodujących uciążliwości, a podpunkty 1-3 tego przepisu stanowią jedynie przykładowy katalog tych uciążliwości, o czym świadczy użycie kwantyfikatora "w szczególności". Kluczowe znaczenie ma natomiast, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowa ocena okoliczności przedmiotowej sprawy dokonana w tej sprawie przez właściwe organy i podzielona przez Sąd I instancji, w kontekście ustalenia zgodności przedmiotowego przedsięwzięcia z ustaleniami m.p.z.p. Należy mieć bowiem na uwadze, że przedmiotowy zakład funkcjonuje na tym terenie od wielu lat, a przedmiotem obecnie złożonego wniosku o wydanie decyzji środowiskowej, jest jego rozbudowa. Rozbudowa ta ma wiązać się nie tylko ze zwiększeniem mocy produkcyjnej, ale również z wyeliminowaniem ewentualnych uciążliwości, które ten zakład powoduje. Wynika to jednoznacznie ze stanowiska skarżącego prezentowanego konsekwentnie w postępowaniu administracyjnym i sądowym, ale również ze złożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Ocena organów w zakresie uciążliwości powodowanych przez planowane przedsięwzięcie opiera się zatem nie na samej uciążliwości zakładu, ale na niewłaściwych, w ocenie organów, technologiach, które mają tym uciążliwościom zapobiegać. Oznacza to zatem, że podstawą stwierdzenia niezgodności planowanego przedsięwzięcia z m.p.z.p. stanowiła przeprowadzona przynajmniej częściowo ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Organ I instancji dokonał bowiem nie tylko oceny proponowanych przez skarżącego metod zapobiegania uciążliwościom odorowym, ale również sposobu przedstawienia wariantów realizacji przedsięwzięcia. Organy, jak również Sąd I instancji, pominęły przy tym, że ewentualne braki w tym zakresie mogą zostać uzupełnione w toku postępowania administracyjnego, jak również nie odniosły się w żaden sposób do pozytywnego stanowiska wyspecjalizowanych organów współdziałających. Również stanowisko Sądu I instancji odnoszące się do tej kwestii jest niewystarczające. Sąd I instancji wskazał bowiem, że budowa dodatkowych 18 tuneli pasteryzacyjno-inkubacyjnych pomiędzy którymi będzie przerzucana mieszanka, wiąże się z emisją odorów. Raport zakłada, że nie będzie powodować odczuwalnej uciążliwości zapachowej poza terenem zakładu, ale przy odpowiedniej organizacji pracy. W ocenie Sądu I instancji, nie wiadomo jak odpowiednia organizacja pracy ma wyglądać i na czym ma polegać zapewnienie, że taka rzeczywiście będzie. Sąd I instancji dokonał zatem niedopuszczalnej merytorycznej oceny raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, pomimo, że nie dysponuje specjalistyczną wiedzą w tym zakresie. Ponadto brak jest podstaw prawnych do zakładania, że inwestor (w tym przypadku skarżący) będzie celowo naruszał warunki organizacji pracy w sposób powodujący uciążliwości. Wydanie decyzji środowiskowej oznacza określenie tylko warunków środowiskowych, w jakich będzie następowała realizacja i eksploatacja przedsięwzięcia i nie można a priori zakładać, że warunki te nie będę przestrzegane. Z kolei ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest przeprowadzana przez właściwy organ, który mając wątpliwości co sposobu realizacji przedsięwzięcia może wezwać inwestora do złożenia wyjaśnień lub uzupełnienia raportu. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji, nie ma pewności czy planowane rozwiązania, przy zwiększonej produkcji, spowodują zmniejszenie emisji zanieczyszczeń gazowych do powietrza w sposób jaki zapewniają autorzy raportu. Ponownie zatem Sąd I instancji dokonał niedopuszczalnej merytorycznej oceny raportu na potrzeby stwierdzenia braku zgodności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami m.p.z.p., która to niezgodność powinna zostać oceniona przez organ i to przed przeprowadzeniem pełnej oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Należy również zauważyć, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w ślad za uzasadnieniem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, nawiązuje również do przekroczenia stężenia amoniaku, pomijając, że normy w zakresie emisji tej substancji zostały normatywnie ustalone, a skarżący przedstawił dokumenty, z których wynika, że akredytowane laboratorium potwierdziło brak przekroczenia tych norm przez zakład skarżącego. Ponadto przedmiotowy zakład jest zakładem już istniejącym na tym terenie, który funkcjonuje na podstawie decyzji środowiskowej określającej warunki jego eksploatacji, a z dokumentów będących w aktach sprawy nie wynika, że warunki tej decyzji są naruszane w zakresie ponadnormatywnej emisji amoniaku. Niezależnie od powyższego, należy ponownie podkreślić, że tego rodzaju ocena przeprowadzana jest w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a nie na wstępnym etapie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji środowiskowej mającym na celu stwierdzenie zgodności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami m.p.z.p. Nie bez znaczenia jest również, że organ I instancji wydał uprzednio decyzję środowiskową dla obecnie funkcjonującego zakładu nie stwierdzając sprzeczności tego przedsięwzięcia z ustaleniami obowiązującego już wówczas m.p.z.p.
Powyższe oznacza, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z § 9 ust. 5 pkt 2 m.p.z.p. oraz w związku z art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej. Sąd I instancji nieprawidłowo podzielił stanowisko organów, że przedmiotowe przedsięwzięcie jest sprzeczne z m.p.z.p. i nie zastosował w związku z tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Zasadny jest także zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ Sąd I instancji pominął, że organy nie przeprowadziły postępowania w zakresie koniecznym do przyjęcia stanowiska o niezgodności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami m.p.z.p.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na obecnym etapie postępowania istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona. Uzasadniało to uchylenie zaskarżonego wyroku, jak również zaskarżonej decyzji i decyzją ją poprzedzającej. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, w szczególności odnośnie braku podstaw do stwierdzenia niezgodności planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami m.p.z.p. z uwagi na uciążliwości powodowane przez zakład, które to uciążliwości mają zostać wyeliminowane na skutek realizacji planowanego przedsięwzięcia. Należy przy tym zaznaczyć, że ocena Naczelnego Sądu Administracyjnego w żadnej mierze nie przesądza o konieczności ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, ponieważ tego rodzaju decyzja może zostać wydana wyłącznie po przeprowadzeniu pełnego postępowania w tym zakresie.
Z tych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a oraz w związku z art. 135 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI