III OSK 1634/24

III OSK 1634/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Mierzejewski
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
IV SA/Wr 613/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-03-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188 art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 7 października2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 12 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 613/23 w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 24 lipca 2023 r. nr SKO 4710.85.2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od G. P. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 12 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 613/23 po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. P. (dalej: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: "SKO") z 24 lipca 2023 r. nr SKO 4710.85.2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej: w pkt 1 uchylił w całości zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Wrocławia z 15 czerwca 2023 r. nr WOK-IP.1431.32.D.3.2023 a w pkt 2 zasądził od SKO na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Skarżący skierował do Prezydenta Wrocławia (dalej: "Prezydent") wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: "liczby nieruchomości, jakie Gmina Wrocław utraciła na mocy zasiedzenia w latach 2013-2023, a które zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu wraz z podaniem metrażu nieruchomości i ich lokalizacji (osiedle/ulica)". Zażądał jej przesłania na podany adres e-mail.
Decyzją z 9 marca 2023 r. Prezydent odmówił udostępnienia żądanych informacji. Decyzja ta została następnie uchylona przez SKO.
Prezydent decyzją z 15 czerwca 2023 r. ponownie odmówił skarżącemu udostępnienia informacji publicznej. Ocenił, że informacja, o której traktuje wniosek, stanowi informację publiczną przetworzoną, zaś jego autor nie wykazał istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego, co uzasadniałoby udzielenie żądanej informacji.
SKO utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta.
SKO przesądziło, że żądana informacja, wynikająca z treści dokumentów wytworzonych przez Gminę Wrocław (dalej: "Gmina"), stanowi informację publiczną. Dostrzegło, że w sprawie Prezydent odmówił udostępnienia informacji publicznej dowodząc, że jest to "informacja przetworzona", a wnioskodawca nie wykazał istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego, uzasadniającego uzyskanie żądanej informacji publicznej.
SKO, mając na uwadze zakres wniosku oraz uzasadnienie kwestionowanej decyzji, uznało, że stanowisko Prezydenta, zgodnie z którym żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną, jest uzasadnione. Wskazało na szeroki zakres żądania oraz szczegółowo opisało liczne działania, jakie organ pierwszej instancji (jego pracownicy) musiał zrealizować celem wytworzenia informacji w kształcie żądanym we wniosku. Podkreśliło, że organ nie dysponował gotową informacją.
SKO zważyło, że - stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.; dalej: "u.d.i.p.") - w przypadku informacji publicznej przetworzonej jej udostępnienie może nastąpić tylko w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Podkreśliło, że w przepisie tym chodzi o to, czy udostępnienie określonej informacji przetworzonej może mieć realne znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych w określonej dziedzinie życia społecznego, czy może wpływać na usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego. Zaakcentowało, że nie jest wystarczające, aby uzyskanie informacji przetworzonej było istotne dla interesu publicznego. Ma być szczególnie istotne, co stanowi dodatkowy kwalifikator przy ocenie, czy wnioskodawca ma prawo do jej uzyskania.
W ocenie SKO, w trakcie toczącego się postępowania wnioskodawca nie wykazał - mimo wezwania z 23 maja 2023 r. - że uzyskanie żądanej informacji da mu realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego. Informacja ta zatem nie mieści się w pojęciu "szczególnej istotności" dla interesu publicznego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., przez błędne uznanie, że żądane informacje stanowią informację przetworzoną, podczas gdy znajdują się one w posiadaniu organu, nie wymagają ponadstandardowego nakładu pracy i szczegółowej analizy, które to przesłanki mogą świadczyć o konieczności przetworzenia informacji prostej, a konieczne jest jedynie przeprowadzenie czynności technicznych mających na celu zestawienie danych, a nadto wniosek zawiera m.in. żądanie udzielenia informacji z bieżącego roku, a zatem informacji, które nie zostały jeszcze zapewne zarchiwizowane i możliwe jest ich udostępnienie bez szczególnego nakładu pracy oraz że nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego, podczas gdy - pismem z 29 maja 2023 r. - dostatecznie wykazał ten interes podając, że ujawnienie informacji ma przyczynić się do poprawy funkcjonowania Gminy, w szczególności zaś do poprawy sytuacji ekonomicznej Gminy. Ponadto po stronie dysponenta również istnieje obowiązek zbadania szczególnie istotnego interesu, co przy rozpoznaniu tej sprawy nie miało miejsca, a tym samym doszło do niezasadnej odmowy udostępnienia informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę. Wskazał, że Prezydent jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej oraz że żądana informacja (wynikająca z treści dokumentów wytworzonych przez Gminę) stanowi informację publiczną.
Sąd I instancji stwierdził również, że wniosek skarżącego dotyczy "informacji przetworzonej" i opisał jej istotę oraz przesłanki "szczególnego interesu publicznego" o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Sąd wskazał również na to, że skarżący w sprawie nie uprawdopodobnił dostatecznie istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego. Zdaniem Sądu, sprawa istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego w pozyskaniu informacji publicznej nie została jednak w przypadku skarżącego należycie wyjaśniona. Mianowicie, wzywając wnioskodawcę do wykazania tego szczególnego interesu Prezydent nie sprecyzował swoich oczekiwań oraz tego, jak rozumie ten interes i co winna zawierać argumentacja uzasadniająca istnienie takiego interesu (np. że powinna wskazywać możliwość rzeczywistego wykorzystania informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację). Powyższe jest o tyle istotne, że przepisy ustawy nie definiują terminu szczególnie istotnego interesu publicznego. W ocenie Sądu I instancji, w sprawie przedwcześnie wydano decyzję w oparciu o art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Z tych wszystkich powodów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną w I instancji.
SKO wywiodło skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając naruszenie:
I. prawa materialnego:
1) art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że organ wzywając do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w pozyskaniu informacji przetworzonej powinien sprecyzować swoje oczekiwania oraz wyjaśnić jak rozumie ten interes i co powinna zawierać argumentacja uzasadniająca istnienie takiego interesu (np., że powinna wskazywać możliwość rzeczywistego wykorzystania informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację);
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; powoływanej dalej: "k.p.a.") i w związku z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. i ust. 15a u.d.i.p., ponieważ w okolicznościach tej sprawy SKO dokonało właściwej subsumpcji przepisów prawa relewantnych z punktu widzenia załatwienia tej sprawy, wyjaśniając najpierw jej stan faktyczny (ustalając wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia załatwienia sprawy), a następnie wnikliwie rozpatrując zebrany materiał dowodowy i dokonując jego prawidłowej oceny, nie naruszając tym samym przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i w związku z art. 2 ust. 1 i ust. 15a u.d.i.p., poprzez nieuzasadnione uchylenie prawidłowej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta, w związku ze wskazaną przez Sąd potrzebą ponownego przeprowadzenia postępowania ze względu na to, że "potrzebą wyjaśnienia kwestii istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego w pozyskaniu przez skarżącego informacji publicznej" choć zarówno organ pierwszej instancji, jaki i organ odwoławczy dokonał zgodnej z prawem wykładni przepisów prawa materialnego;
4) art. 151 p.p.s.a. - w związku z art. 2 ust. 1 i ust. 15a u.d.i.p. oraz z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. - przez jego niezastosowanie, ponieważ skarga - jako nieuzasadniona - powinna być oddalona, z uwagi na to, że decyzja SKO z 24 lipca 2023 r. oraz - utrzymana w mocy - decyzja Prezydenta nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego, a w konsekwencji nie ziściły się przesłanki do wydania wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.;
II. przepisów postępowania:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a, w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez wadliwe wykonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, przez dokonanie nieprawidłowej wykładni tychże przepisów ustawy prowadzącej do wniosku, że to na organie spoczywa obowiązek poinformowania wnioskodawcy "(...) co winna zawierać argumentacja uzasadniająca istnienie takiego interesu (np., że powinna wskazywać możliwość rzeczywistego wykorzystania informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację)", podczas gdy ciężar dowodowy w tym zakresie obciążać może jedynie wnioskodawcę, bowiem tylko on posiada wiedzę na temat tego, jak chce wykorzystać zdobytą informację;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., w związku z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., gdyż w okolicznościach tej sprawy SKO dokonało właściwej subsumpcji przepisów prawa relewantnych z punktu widzenia załatwienia tej sprawy, wyjaśniając najpierw jej stan faktyczny (ustalając wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia załatwienia sprawy), a następnie wnikliwie rozpatrując zebrany materiał dowodowy i dokonując jego prawidłowej oceny, nie naruszając tym samym przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy;
3) art. 141 § 4 p.p.s.a., w związku z art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak adekwatnego uzasadnienia wyroku przejawiający się w niewyczerpującym (sprowadzającym się w istocie do jednego akapitu) i nieprzekonywującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia;
4) art. 151 p.p.s.a., w związku z art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., gdyż skarga - jako nieuzasadniona - powinna być oddalona, z uwagi na to, że decyzja SKO nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego, w efekcie nie ziściła się podstawa do wydania wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Podnosząc powyższe zarzuty SKO wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
1. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
2. Skarga kasacyjna jest zasadna. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił podstawowy zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej dotyczący błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. dokonanej w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji a przez to niezasadne uchylenie przez Sąd decyzji organów administracyjnych.
Bezsporne było w niniejszej sprawie to, że: a) Prezydent był podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej; b) żądana informacja (wynikająca z treści dokumentów wytworzonych przez Gminę) stanowi informację publiczną; c) informacja ta jest tzw. informacją publiczną przetworzoną (o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Wskazane ustalenia poczynione przez Sąd I instancji, NSA w pełni podziela i nie ma potrzeby ich ponownego przytaczania i uzasadniania.
Istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy uzyskanie wnioskowanej informacji (tj. informacji przetworzonej) było podyktowane okolicznościami "szczególnie istotnymi dla interesu publicznego" i czy prawidłowo Sąd uchylił decyzje organów w których odmówiono wnioskodawcy udostępnienia zadanych informacji.
Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., w przypadku informacji publicznej przetworzonej, jej udostępnienie może nastąpić tylko w takim zakresie, w jakim jest to "szczególnie istotne dla interesu publicznego". Udzielenie informacji przetworzonej jest zatem skorelowane z potrzebą wykazania tej przesłanki ustawowej. Tym samym, w przypadku zakwalifikowania - przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej - żądanej informacji jako przetworzonej, tenże podmiot obowiązany jest do wezwania wnioskodawcy do wykazania niezbędnej dla udzielenia tej informacji przesłanki ustawowej. Wnioskodawca musi mieć bowiem realną możliwość uzyskania informacji, a co za tym idzie, możliwość wykazania w zakreślonym przez podmiot zobowiązany terminie, że zachodzi przesłanka warunkująca uzyskanie informacji, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Natomiast w sytuacji, gdyby wnioskodawca został wezwany przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej do wykazania "szczególnie istotnego interesu publicznego" i nie wykazałby istnienia takiego szczególnego interesu dla udzielenia żądanej informacji, albo nie zareagował na takie wezwanie, to dopiero wtedy podmiot ten powinien wydać decyzję odmawiającą udzielenia informacji publicznej, zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Na szczególny interes publiczny, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., składają się trzy elementy (por. wyrok NSA z 26 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 1595/22): 1) przesłanka działania wnioskodawcy dla szerszej grupy osób; wnioskodawca musi wskazać, że działanie organów i innych podmiotów realizujących zadania publiczne wywołało lub wywoła skutki dotyczące potencjalnie dużego kręgu adresatów; 2) przesłanka działania służącego społecznie akceptowalnym celom związanym z naprawą istniejących struktur administracyjnych lub społecznych; 3) przesłanka związana z możliwością rzeczywistego wykorzystania przez wnioskodawcę informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację.
3. Tymczasem w niniejszej sprawie:
- w odpowiedzi na wniosek, uznając żądaną informację za przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., organ I instancji wezwał skarżącego do wykazania "szczególnego interesu publicznego" dla uzyskania wnioskowanych informacji (w terminie 7 dni);
- skarżący wskazał, że wniosek dotyczy nieruchomości, które na skutek stwierdzenia zasiedzenia Gmina utraciła na rzecz innych podmiotów, co przyczyniło się bezpośrednio do zmniejszenia majątku publicznego; podniósł, że w sprawie nie realizuje on więc indywidualnych interesów, a udostępnienie informacji ma służyć poprawieniu funkcjonowania Gminy - m.in. - przez zwrócenie uwagi na problem utraconego w ten sposób majątku Gminy, który mógłby przyczynić się do polepszenia sytuacji ekonomicznej i gospodarczej miasta i jego mieszkańców, a organ do podjęcia działań w celu wyeliminowania takich sytuacji w przyszłości;
- po uchyleniu wydanej przez Prezydenta pierwotnej decyzji, realizując zalecenia SKO, organ ponownie wezwał skarżącego do wykazania "szczególnie istotnego interesu publicznego";
- skarżący podniósł, że wniosek dotyczy nieruchomości, które na skutek stwierdzenia zasiedzenia Gmina utraciła na rzecz innych podmiotów, co przyczyniło się bezpośrednio do zmniejszenia majątku publicznego o nawet miliard złotych; wskazał, że w sprawie nie realizuje on więc indywidualnych interesów, a udostępnienie informacji ma służyć poprawieniu funkcjonowania Gminy - m.in. - przez zwrócenie uwagi na problem utraconego w ten sposób majątku Gminy, który mógłby przyczynić się do polepszenia sytuacji ekonomicznej i gospodarczej miasta i jego mieszkańców, a organ do podjęcia działań w celu wyeliminowania takich sytuacji w przyszłości, w szczególności zaś poniesienia odpowiedzialności przez osoby, które powinny czuwać nad majątkiem Gminy i odpowiadają za gminne nieruchomości.
Zdaniem Sądu I instancji: "(...) sprawa istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego w pozyskaniu informacji publicznej nie została jednak w przypadku skarżącego należycie wyjaśniona. Mianowicie, wzywając wnioskodawcę do wykazania tego szczególnego interesu Prezydent nie sprecyzował swoich oczekiwań oraz tego, jak rozumie ten interes i co winna zawierać argumentacja uzasadniająca istnienie takiego interesu (np. że powinna wskazywać możliwość rzeczywistego wykorzystania informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację). Powyższe jest o tyle istotne, że przepisy ustawy nie definiują terminu szczególnie istotnego interesu publicznego". W związku z tym Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną w pierwszej instancji a w tzw. wytycznych dla organów wskazał, że: "(...) ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni kwestię istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego w pozyskaniu przez skarżącego informacji publicznej (m.in. odpowiednio formułując kierowane do skarżącego wezwanie w tym przedmiocie)".
4. W ocenie NSA, zasadne są wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty, przede wszystkim, wskazujące na naruszenia prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej stanowią niejako "pochodną" głównego zarzutu i mogą być rozpoznane w sposób komplementarny, z kilku zasadniczych względów.
Po pierwsze – z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie wynika, aby organ wzywając do wykazania "szczególnie istotnego interesu publicznego" w pozyskaniu informacji przetworzonej miał sprecyzować swoje oczekiwania oraz wyjaśnić jak rozumie ten interes i co powinna ewentualnie zawierać argumentacja uzasadniająca istnienie takiego interesu (np. to, że powinna wskazywać możliwość rzeczywistego wykorzystania informacji w taki sposób, aby miała ona wpływ na określone działania lub sytuację). Przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ma w istocie przeciwdziałać zalewom wniosków, zmierzających do uzyskania informacji przetworzonej dla realizacji celów osobistych lub komercyjnych i ma zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupione są nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych mu kompetencji, lecz na udzielaniu informacji publicznej. Dlatego też to właśnie wnioskodawca domagający się udzielenia informacji publicznej przetworzonej dla wykazania w jakim zakresie jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego powinien wyjaśnić w jaki sposób zamierza wykorzystać uzyskane informacje dla ochrony tego interesu lub poprawy funkcjonowaniu organów administracji publicznej (por. wyrok NSA z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt III OSK 833/24). Podkreślić trzeba, że to podmiot, który żąda informacji przetworzonej jest zobowiązany do wykazania, iż jej udostępnienie jest konieczne dla realizacji szczególnego interesu społecznego (por. wyrok NSA z 16 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 121/23). Ciężar dowodowy - na tym etapie - może obciążać jedynie wnioskodawcę, bowiem tylko on posiada wiedzę na temat tego, jak zechce wykorzystać zdobytą informację. W wezwaniu organ nie jest bowiem w stanie wskazać przesłanki, która w odniesieniu do danej osoby świadczyłaby o tym, że udostępnienie informacji przetworzonej pozostawałoby w zgodzie z przesłankami określonymi w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ - w takim przypadku - ma jedynie obowiązek umożliwienia stronie wykazania przesłanki istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego. W niniejszej sprawie wnioskodawca w sposób wyczerpujący określił swój subiektywnie postrzegany sposób rozumienia i postrzegania "istotnego interesu publicznego" a organy właściwie to oceniły.
Po drugie – konieczność wykazania przez wnioskodawcę szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji nie oznacza jednocześnie zwolnienia podmiotu, do którego kierowany jest wniosek z obowiązku analizy powyższej ustawowej przesłanki na gruncie stanu faktycznego konkretnej sprawy. Chodzi jedynie o podkreślenie, że brak wskazania przez wnioskodawcę, w czym upatruje on szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji publicznej istotnie ogranicza możliwość poczynienia przez podmiot zobowiązany stosownych ustaleń i w konsekwencji uwzględnienia wniosku (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 592/22). Nie wystarczy, aby uzyskanie informacji przetworzonej było istotne dla interesu publicznego, lecz ma być "szczególnie istotne", co stanowi dodatkowy kwalifikator przy ocenie, czy dany wnioskodawca ma prawo do jej uzyskania. Kwalifikowana forma interesu publicznego – "szczególnie istotnego" - oznacza, iż uzyskanie przez wnioskodawcę informacji przetworzonej przyczyni się do bardzo ważnych dla Państwa czy społeczeństwa działań i jest bardzo istotne dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1229/23). O spełnieniu kryterium "szczególnej istotności dla interesu publicznego" świadczą dwie przesłanki (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 5090/21; wyrok z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 1069/21 i wyrok z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 690/21):
a) kryterium podmiotowe (tj. kwalifikowany rodzaj podmiotu występującego z wnioskiem o dostęp do informacji publicznej - np. poseł, senator, radny a także inny podmiot, który jest w stanie wykazać swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, w sytuacji gdy np. występuje w określonych procesowych rolach uczestników postępowań dotyczących tworzenia lub kontrolowania aktów normatywnych – por. wyrok WSA we Wrocławiu z 13 sierpnia 2025 r.. sygn. akt IV SA/Wr 87/25; przykładowo za taki podmiot w konkretnej sprawie uznano Helsińską Fundację Praw Człowieka – por. wyrok NSA z 19 września 2025 r. sygn. akt III OSK 1403/22);
b) kryterium przedmiotowe, czyli wykazanie, że informacja publiczna może przyczynić się do wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu.
W ocenie NSA, dokonując oceny istnienia po stronie wnioskodawcy, "szczególnie istotnego interesu publicznego" organy obu instancji prawidłowo uznały, że w okolicznościach tej sprawy po stronie wnioskodawcy nie występuje interes publiczny uzasadniający udzielenie mu przetworzonej informacji publicznej. Okoliczności wskazane przez wnioskodawcę związane z "poprawieniem funkcjonowania Gminy" przez zwrócenie uwagi na problem utraconego majątku Gminy (poprzez zasiedzenia nieruchomości) stanowi okoliczność niewystarczającą do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka "szczególnie istotnego interesu publicznego".
Po trzecie – wnioskodawca żądający informacji publicznej przetworzonej (o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) dla jej uzyskania powinien wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, której "znaczność" jest wyznaczona materią żądanej informacji - ale również, że jej otrzymanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji publicznej i lepszej ochrony interesu publicznego (por. wyrok NSA z 27 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 30/24). Taka okoliczność nie została w niniejszej sprawie wykazana. Dla dokonania prawidłowej oceny, czy udzielenie informacji jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego" ma znaczenie nie tylko intencja wnioskodawcy i wskazany przez niego cel, lecz także istota i charakter żądanej informacji.
Po czwarte – w sytuacji, gdy wnioskodawca żąda informacji przetworzonej i po wezwaniu nie wykaże "istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego" dla jej udzielenia, podmiot zobowiązany powinien wydać w oparciu o art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję odmawiającą udzielenia informacji, a w jej uzasadnieniu wykazać brak szczególnego interesu publicznego. Taka też sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Organy dokonały właściwej subsumpcji przepisów prawa relewantnych z punktu widzenia załatwienia tej sprawy, wyjaśniając najpierw jej stan faktyczny (ustalając wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia załatwienia sprawy), a następnie wnikliwie rozpatrzyły zebrany materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny. Sąd I instancji niezasadnie zatem uchylił obie decyzje organów na dodatek uzasadniając taki wyrok w sposób niewyczerpujący i nieprzekonywujący, czy dodatkowo naruszono art. 141 § 4 p.p.s.a. Zatem skarga wniesiona do Sądu I instancji przez G. P. - jako nieuzasadniona - powinna być oddalona.
5. W tym stanie rzeczy, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.