III OSK 1632/24

III OSK 1632/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Wojciechowski
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ochrona danych osobowych
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 596/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-27
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 36 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art.149 par 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 78 ust. 2
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Arkadiusz Windak Protokolant: asystent sędziego Antoni Cypryjański po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 596/23 w sprawie ze skargi K. B. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia 24 maja 2022 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 lutego 2024 r., II SAB/Wa 596/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi K. B. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z 24 maja 2022 r.: 1. stwierdził, że Prezes UODO dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu skargi skarżącego z 24 maja 2022 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych; 2. stwierdził, że bezczynność Prezesa UODO miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddalił skargę w pozostałym zakresie;
4. zasądził od Prezesa UODO na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Pismem z 4 września 2023 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa UODO w przedmiocie rozpatrzenia wniosku (skargi) z 24 maja 2022 r., DS.523.3169.2022. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do dokonania czynności w przedmiocie postępowania, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, przyznanie od organu na rzecz skarżącego rekompensaty za bezczynność organu w wysokości 1000 zł. W uzasadnieniu podniósł, że wniosek (skargę) do organu w przedmiocie postępowania złożył 24 maja 2022 r.
W dniu 7 lipca 2022 r. skarżący złożył skargę na podmiot współpracujący z podmiotem będącym źródłem skargi. Obie skargi dotyczyły tego samego przedmiotu postępowania. Podał, że w międzyczasie kilkukrotnie był wzywany przez organ do uzupełnienia braków w przedmiocie postępowania. Wskazał, że 16 listopada 2022 r. skarżący został poinformowany przez organ o połączeniu spraw. Podał, że 20 lutego 2023 r. zawiadomił organ, iż pomimo prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie podmiot dalej dokonuje czynności będących źródłem skargi do organu. W dniu 24 lutego 2023 r. otrzymał pismo, w którym organ informował o zwróceniu się do podmiotu będącego źródłem skargi o dodatkowe wyjaśnienia w jej przedmiocie. W dniu 26 kwietnia 2023 r. otrzymał pismo od organu o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji. W dniu 15 lipca 2023 r. złożył do organu wniosek o przyśpieszenie rozpatrzenia sprawy. Podał, że na tym wszelka korespondencja prowadzona za pośrednictwem platformy ePUAP pomiędzy nim a organem została zakończona bez rozstrzygnięcia do dnia złożenia skargi do sądu.
W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Uzasadniając żądanie odrzucenia skargi, organ wskazał, że dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Organ wskazał, że skarżący pismem z 15 lipca 2023 r. wniósł do Prezesa Urzędu wniosek o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy DS.523.3169.2022, pod rygorem złożenia ponaglenia i skargi do sądu. Następnie złożył wyłącznie skargę do sądu na bezczynność bez uprzedniego złożenia ponaglenia, a więc nie wyczerpał przysługujących mu środków zaskarżenia.
Prezes Urzędu wskazał, że od momentu złożenia przez skarżącego skargi na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych, podejmował czynności mające na celu wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, a następnie po dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego wydał rozstrzygnięcie kończące postępowanie, w postaci decyzji administracyjnej. Organ w żadnym razie nie uchylał się od wydania rozstrzygania w sprawie. Przeciwnie, organ przedsięwziął wszelkie przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną. Czynności te podejmował zaś szybko, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej "k.p.a."). Zdaniem organu w realiach niniejszej posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia zgodnie z zasadą, o której mowa w sprawy nie doszło tym samym do zarzucanej w skardze przewlekłości, a tym bardziej bezczynności organu. Podniósł, że zgodnie z art. 78 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.Urz. UE L. nr 119. str. 1, ze zm.; dalej "RODO") organ nadzorczy zobligowany jest do poinformowania osoby, której dane dotyczą w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrzenia skargi. Zdaniem organu art. 78 ust. 2 RODO stanowi przepis szczególny względem uregulowań k.p.a. Organ wskazał jednocześnie, że art. 78 ust. 2 RODO nie określa granicznego terminu rozpoznania skargi przez organ nadzorczy. Organ wskazał, że podjął czynności w przedmiotowej sprawie z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 RODO, gdyż skarżący został poinformowany o podjęciu czynności w jego sprawie przed upływem trzech miesięcy od daty wniesienia skargi. Organ podkreślił, że decyzja kończąca postępowanie w niniejszej sprawie została wydana przez Prezesa Urzędu 3 października 2023 r.
Orzekając, jak na wstępie, sąd I instancji wskazał, że skarga na bezczynność Prezesa UODO w przedmiocie rozpatrzenia skargi (wniosku) z 24 maja 2022 r. jest dopuszczalna. Wbrew twierdzeniu organu skarżący przed jej wniesieniem wystąpił do organu z ponagleniem z 15 lipca 2023 r. Choć nadał temu środkowi nazwę "wniosek o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy" to w ocenie sądu z treści pisma jednoznacznie wynika, że stanowi ono ponaglenie, albowiem skarżący jednoznacznie żąda w nim wydania decyzji administracyjnej w swojej sprawie. Skarżący powołał się w nim na art. 35 § 3 k.p.a., art. 36 § 1 k.p.a. i art. 37 § 1 k.p.a. Wobec treści pisma strony z dnia 15 lipca 2023 r. nie ma wątpliwości, że należy traktować je jako ponaglenie. Skarżący wyczerpał zatem środek zaskarżenia przed wniesieniem skargi na bezczynność organu i nie ma podstaw do odrzucenia skargi.
Sąd nie zgodził się z poglądem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę, że art. 78 ust. 2 RODO nie określa granicznego terminu rozpoznania skargi przez organ nadzorczy i że wynika to ze specyfiki postępowań toczących się w przedmiocie nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych. Postępowanie w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych jest postępowaniem administracyjnym (art. 7 ust. 1 ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1781; dalej u.o.d.o.)), do którego stosuje się przepisy k.p.a., z modyfikacjami wynikającymi z regulacji ustawy o ochronie danych osobowych. Zdaniem tego sądu, skoro skarga (wniosek) z 24 maja 2022 r. wszczynająca postępowanie przed Prezesem UODO została rozpatrzona przez organ i postępowanie zostało zakończone decyzją administracyjną z 3 października 2023 r., to brak jest podstaw do zobowiązania Prezesa UODO do rozpatrzenia skargi z 24 maja 2022 r. Sąd wskazał, że z zestawienia powyższych dat wynika bezspornie, że skarga na bezczynność w dniu jej wniesienia była zasadna. Organ nie dotrzymał trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 RODO, a zatem dopuścił się bezczynności. Postępowanie prowadzone było bowiem przez okres 1 roku i ponad 4 miesięcy. Organ dopuścił się zatem bezczynności w rozpatrzeniu skargi (wniosku) strony z 24 maja 2022 r., termin ten nie został przez organ przedłużony. Decyzja wydana została dopiero miesiąc po wniesieniu skargi do sądu na bezczynność organu.
Dokonując oceny charakteru bezczynności organu, sąd ten stwierdził, że - mimo podejmowania przez organ czynności w postępowaniu, które zakończyło się ostatecznie wydaniem decyzji administracyjnej – miała ona charakter rażącego naruszenia prawa. Sąd nie podważył twierdzenia organu, że czynności w postaci kierowania do spółek żądania złożenia wyjaśnień, miały na celu zebranie materiału dowodowego. Sąd przeanalizował działania organu podejmowane w sprawie i na podstawie akt administracyjnych stwierdził, że w postępowaniu miało miejsce wiele nieuzasadnionych okresów niepodejmowania czynności, których nie da się usprawiedliwić nawet przy uwzględnieniu specyfiki postępowania w sprawie ochrony danych osobowych. Nie ma tu przy tym mowy o okresach oczekiwania na odpowiedzi spółek, czy innych okresów opóźnień, które były niezależne od organu, albowiem ich nie wlicza się do okresów rozpoznania sprawy.
W ocenie sądu I instancji z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że po wpłynięciu do organu wniosku (skargi) z 24 maja 2022 r. organ zwrócił się 2 czerwca 2022 r. do skarżącego o uzupełnienie braków formalnych wniesionej skargi. Wobec odpowiedzi strony, która nie wiedziała jakiej skargi dotyczy pytanie, organ ponowił wezwanie 8 czerwca 2022 r. Skarżący odpowiedział w tym samym dniu. Dopiero po 2 tygodniach, bo 22 czerwca 2022 r. organ wezwał spółkę, której dotyczyła skarga, do złożenia wyjaśnień oraz poinformował stronę o podjętych czynnościach w sprawie. Wyjaśnienia wpłynęły 11 lipca 2022 r. i organ 20 lipca 2022 r. wystąpił do spółki ponownie w nawiązaniu do dotychczasowej korespondencji o złożenie uzupełniających wyjaśnień. Sąd zwrócił uwagę, że choć odpowiedź od spółki z 1 sierpnia 2022 r., której dotyczyła skarga, wpłynęła 4 sierpnia 2022 r. organ dopiero po upływie 2 miesięcy (14 października 2022 r.) zdecydował o ponowieniu wezwania do uzupełnienia wyjaśnień. W ocenie sądu I instancji w sprawie nie można pominąć też tego, że skarżący 5 lipca 2022 r. skierował do organu kolejną skargę na nieprawidłowości w przetwarzaniu danych osobowych przez nowy podmiot – kolejną spółkę, a po podjęciu działań w tej sprawie, tj. wezwaniu 20 lipca 2022 r. i 18 października 2022 r. tego podmiotu do złożenia wyjaśnień i poinformowaniu strony (18 października 2022 r.) o podjętych czynnościach, Prezes UODO wydał postanowienie 16 listopada 2022 r., którym połączył obie sprawy skarżącego i postanowił prowadzić sprawę pod sygnaturą nadaną postępowaniu ze skargi z 24 maja 2022 r. Sąd ten zauważył, że po połączeniu spraw organ nie oczekiwał już na wyjaśnienia żadnej ze spółek, spółki odpowiedziały już bowiem na wcześniejsze wezwania organu (ostatnie wyjaśnienia wpłynęły do organu 7 listopada 2022 r.). Zatem od 16 listopada 2022 r. w sprawie nic się nie działo przez 3 miesiące, kiedy to skarżący ponownie poinformował (pismem z 20 lutego 2023 r.) o nowych okolicznościach. W wyniku powyższego organ ponownie podjął działanie i zwrócił się do obu spółek 24 lutego 2023 r. o kolejne wyjaśnienia. Wyjaśnienia spółek wpłynęły do 13 marca 2023 r., a organ nie ponawiał już wtedy wezwania do wyjaśnień, zatem miał materiał dowodowy w sprawie. Jednakże dopiero 26 kwietnia 2023 r. poinformował skarżącego i spółki o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji w sprawie. Jednocześnie organ pouczył strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów i materiałów w terminie 7 dni.
Zatem od wpływu ostatnich wyjaśnień spółek organ przez ponad miesiąc i 2 tygodnie nie podejmował żadnych działań, po czym zdecydował, że materiał dowodowy jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Zawiadomienia o uprawnieniach z art. 10 k.p.a. i art. 73 k.p.a. doręczone zostały stronom 4 maja i 10 maja 2023 r. Zatem najpóźniej 17 maja 2023 r. w postępowaniu administracyjnym dokonane były wszystkie czynności i można było wydać decyzję administracyjną rozstrzygającą w sprawie. Decyzja wydana została dopiero 3 października 2023 r., a zatem po upływie prawie 5 miesięcy od momentu, gdy możliwe było podjęcie rozstrzygnięcia. Organ nie zareagował przy tym na wniosek skarżącego z 15 lipca 2023 r., w którym zwrócił się o przyspieszenie rozpatrzenia jego skargi. Dopiero skarga do sądu na bezczynność organu doprowadziła, po miesiącu od jej wniesienia, do wydania decyzji administracyjnej.
W ocenie sądu I instancji przekroczenie przez organ terminu rozpatrzenia tej sprawy miało charakter rażącego naruszenia prawa. Brakiem właściwych działań organ rażąco naruszył art. 78 ust. 2 RODO, jak również art. 8 k.p.a. Nadto, organ rażąco naruszył art. 36 k.p.a., albowiem nie zawiadomił strony o przyczynach zwłoki, nie wskazał, po upływie 3 miesięcy, nowego terminu załatwienia sprawy. Naruszenie terminu rozpatrzenia sprawy jest w tym przypadku niewątpliwe i oczywiste. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Organ ostatecznie podjął w niniejszej sprawie działanie i rozstrzygnął sprawę skarżącego wydając decyzję administracyjną z 3 października 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i
§ 1a, a także art. 151 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej "p.p.s.a.") orzekł, jak na wstępie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prezes UODO, zaskarżając wyrok w części dotyczącej punktów 1, 2 i 4. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie skargi przez jej oddalenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Nadto wniósł o rozpoznanie na rozprawie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 52 § 1 § 2 w zw. art. 53 § 2b w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w realiach niniejszej sprawy doszło do wyczerpania środków zaskarżenia w postaci złożenia ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., które umożliwiało wniesienie skargi na bezczynność Prezesa UODO, podczas gdy skarżący, w piśmie z 15 lipca 2023 r. jedynie zapowiedział złożenie ponaglenia, tym samym nie wyczerpał środków zaskarżenia przysługujących mu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, co doprowadziło do rozpoznania skargi skarżącego na bezczynność, w sytuacji istnienia podstawy zobowiązującej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do jej odrzucenia;
2. art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie doszło do bezczynności organu, podczas gdy czynności w sprawie podejmowane były zgodnie z terminem określonym w art. 78 ust. 2 RODO;
3. art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku skarżącego, która to bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, podczas gdy nie można uznać, aby przekroczenie terminów rozpoznania niniejszej sprawy miało charakter kwalifikowany, bowiem organ nie uchylał się od jej rozpoznania i zakończył ją wydaniem decyzji w możliwie najkrótszym terminie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych.
Zarzut 1. skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił stanowisko sądu I instancji, zgodnie z którym pismo skarżącego z 15 lipca 2023 r. (k. 139 akt administracyjnych) spełniało warunki do uznania go za ponaglenie w rozumieniu art. art. 52 § 1 § 2 w zw. art. 53 § 2b p.p.s.a. i art. 37 § 1 k.p.a. Przede wszystkim pismo to zostało przez skarżącego nazwane: "wniosek o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy", zaś z jego treści w sposób jednoznaczny wynika, że domagał się przyspieszenia rozpatrzenia jego skargi na nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych. Fakt, że nie zostało ono nazwane "ponagleniem" i że w jego treści zapowiedział również złożenie ponaglenia oraz skargi, nie neguje charakteru tego pisma właśnie jako ponaglenia.
Istotą ponaglenia jest wskazanie organowi przez stronę postępowania, że narusza on zasady terminowego załatwienia sprawy i pozostaje bezczynny lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Środek taki musi być uzasadniony. Strona nie ma jednakże obowiązku posługiwania się w sposób prawidłowy pojęciami prawnymi i nazywania prawidłowo środków prawnych z których korzysta. Błędne nazwanie środka, niekonsekwentne posługiwanie się terminologią prawną nie powodują bezskuteczności dokonanych czynności procesowych, gdyż ich znaczenie ustala się w oparciu o treść całego pisma procesowego i kontekst procesowy jego wniesienia. Uwzględnienie zaś tych okoliczność pozwala uznać, że pismo skarżącego z 15 lipca 2023 r. wiązało się z zakwestionowaniem przez stronę bezczynności organu i domaganiem się zakończenia czynności postępowania wyjaśniającego i merytorycznym rozstrzygnięciem jego skargi. Treść pisma pozwala zatem uznać je za ponaglenie. W niniejszej sprawie skarżący wyczerpał więc środki zaskarżenia przysługujące mu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Zarzuty 2. i 3. również okazały się bezzasadne.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z kolei przepis art. 149 § 1a p.p.s.a. zobowiązuje sąd do jednoczesnej oceny czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Na wstępie wskazać należy, iż organ jest bezczynny w przypadku ustalenia przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Z kolei organ działa przewlekle w przypadku ustalenia, że postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Istota bezczynności sprowadza się więc do niezałatwienia sprawy w ustawowo określonym terminie. To krótkie wyjaśnienie było konieczne wobec mieszania powyższych pojęć w pismach procesowych stron niniejszego postępowania.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 RODO "bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77.". Trzymiesięczny termin nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77 RODO, ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi, co wynika z treści przepisu ("jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował..."). Rozpatrzenie skargi w rozumieniu art. 78 ust. 2 RODO w zw. z art. 7 ust. 1 u.o.d.o. oznacza wydanie decyzji administracyjnej. Nie jest więc uprawnione twierdzenie organu zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że art. 78 ust. 2 RODO nie wyznacza terminu na załatwienie sprawy administracyjnej. Skoro upływ trzymiesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 78 ust. 2 RODO, uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność (jak podnosi się w doktrynie; zob. też P. Fajgielski (w:) Komentarz do ustawy o ochronie danych osobowych (w:) Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 62, uw. 4) - a bezczynność wiąże się z niezałatwieniem sprawy ani w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (zob. art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) - to termin z art. 78 ust. 2 RODO musi być traktowany jako termin szczególny, w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a., na co trafnie zwrócił uwagę sąd I instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 78 ust. 2 RODO należy odczytywać zatem w ten sposób, że obowiązek organu nadzoru poinformowania osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi, staje się aktualny, jeśli skarga nie została rozpatrzona w tym terminie (czyli nie została wydana decyzja administracyjna) i zachodzi potrzeba jego wydłużenia, w trybie art. 36 k.p.a., co koresponduje z art. 62 u.o.d.o., nakazującym dodatkowo w takiej sytuacji poinformowanie stron o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach. Zgodnie bowiem z art. 62 u.o.d.o. "w przypadku, o którym mowa w art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Prezes Urzędu, zawiadamiając strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, jest obowiązany również poinformować o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach.". Co oczywiste, nic nie stoi na przeszkodzie w złożeniu przez dany podmiot skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).
W niniejszej sprawie skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa UODO w sprawie rozpoznania jego skargi z 24 maja 2022 r. Zatem skarga kasacyjna organu musiałaby wykazać, stosownie do art. 36 § 1 k.p.a., że wbrew stanowisku skarżącego organ zawiadomił stronę postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, podał przyczyny zwłoki, wskazał nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczył o prawie wniesienia ponaglenia. Analiza akt administracyjnych i akt sądowych uzasadnia konstatację, że tak się jednak nie stało. Postępowanie przed organem zostało wszczęte 25 maja 2022 r., a zatem trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO upływał 25 sierpnia 2022 r. Do 3 października 2023 r. (to jest do dnia wydania decyzji przez organ nadzoru) termin trzymiesięczny, o którym mowa w art. 78 ust. 2 RODO (który - co istotne - nie został przez organ przedłużony), upłynął. W tym czasie organ dokonywał wprawdzie czynności wyjaśniających opisanych w części historycznej uzasadnienia, lecz ani razu nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. W sprawie były również wielomiesięczne przerwy w jakichkolwiek działaniach organu. Decyzja wydana została 3 października 2023 r., już po skierowaniu skargi do sądu administracyjnego na bezczynność. Zatem w sprawie organ był bezczynny w dacie wniesienia skargi. Sąd I instancji nie naruszył więc art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie doszło do bezczynności organu, podczas gdy czynności w sprawie podejmowane były zgodnie z terminem określonym w art. 78 ust. 2 RODO.
Odnosząc się do zarzutu 3., wskazać należy, że art. 149 § 1a p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., gdyż reguluje on sposób rozstrzygana spraw przez sąd administracyjny. Rozstrzygnięcie sprawy przez sąd jest zaś efektem postępowania przed tym sądem, natomiast przepisy określające sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd nie są przepisami regulującymi proces dochodzenia do rozstrzygnięcia. Tak więc przepis art. 149 § 1a p.p.s.a. jest przepisem regulujący sposób rozstrzygnięcia sprawy, czyli wynik, a nie sposób postępowania sądu przed określeniem wyniku tego postępowania. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepisy regulujące samo rozstrzygnięcie. (por. wyroki NSA z 21 stycznia 2005 r., FSK 1369/04; z 16 lutego 2005 r., FSK 1471/04; z 8 lutego 2007 r., FSK 1412/06).
Skarżący kasacyjnie organ, chcąc powołać się na zarzut naruszenia powyższego przepisu, w sytuacji gdy zarzuca błędną ocenę stopnia bezczynności przekładającą się na treść rozstrzygnięcia w kwestii bezczynności postępowania, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jest zobowiązany bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów (w niniejszej sprawie przepis art. 78 ust. 2 RODO, który określa termin załatwienia sprawy), aby następnie wykazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawidłowo przyjął, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Skoro w rozpoznawanej sprawie WSA w Warszawie, mając na uwadze art. 78 ust. 2 RODO i stosowne przepisy k.p.a., ocenił bezczynność organu, jako mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa, to nie można sądowi stwierdzającemu, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zarzucić naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a., gdyż takie rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją zastosowanej normy prawnej wynikającej z tego przepisu. Naruszenie powołanego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym, których w skardze kasacyjnej bezpośrednio w powiązaniu ze stawianym zarzutem naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a. w ogóle nie powołano (por. wyroki NSA z: 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14; 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15; 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14; 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14; 12 stycznia 2018 r., I OSK 296/16; 19 stycznia 2018 r., I OSK 1649/17).
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 149 § 1a p.p.s.a. jest nieskuteczny. Sąd II instancji nie jest bowiem uprawniony do przypisywania autorowi skargi kasacyjnej zamiaru przytoczenia konkretnej podstawy kasacyjnej, ani też poszukiwania takiej podstawy, która byłaby najbardziej skuteczna i adekwatna do prawdopodobnego zamysłu strony. Orzekanie w granicach skargi kasacyjnej wyklucza możliwość merytorycznej oceny tak wadliwie skonstruowanego zarzutu naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 15 maja 2015 r., I OSK 1329/14).
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.