III OSK 1624/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-14
NSAAdministracyjneŚredniansa
dostęp do informacji publicznejinformacja publicznaprzejrzystość działania organówrelacje rodzinne urzędnikówsfera prywatnazadania publicznenadzór budowlanyKPANSA

NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że informacje o pokrewieństwie między pracownikami nadzoru budowlanego nie są informacją publiczną.

Skarżąca domagała się informacji o pokrewieństwie między dwoma inspektorami nadzoru budowlanego, twierdząc, że jest to istotne dla oceny przejrzystości działania organów i potencjalnych naruszeń K.p.a. Organ odmówił udzielenia informacji, uznając ją za prywatną. WSA w Gdańsku oddalił skargę na bezczynność organu. NSA utrzymał wyrok WSA, stwierdzając, że informacje o prywatnych relacjach rodzinnych pracowników administracji, niepowiązanych z wykonywaniem zadań publicznych, nie stanowią informacji publicznej.

Sprawa dotyczyła wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie pokrewieństwa lub małżeństwa między dwoma inspektorami nadzoru budowlanego. Skarżąca argumentowała, że taka informacja jest istotna dla oceny przejrzystości działania organów i potencjalnych naruszeń przepisów o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu (art. 24 K.p.a.). Organ administracji publicznej odmówił udzielenia informacji, uznając ją za należącą do sfery prywatnej i niebędącą informacją publiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na bezczynność organu, podzielając stanowisko, że relacje rodzinne pracowników nie są informacją publiczną. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2024 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że prawo do informacji publicznej dotyczy działalności organów władzy publicznej i osób pełniących funkcje publiczne, ale tylko w zakresie wykonywania przez nich zadań publicznych. Informacje dotyczące sfery prywatnej, takie jak relacje rodzinne, nawet jeśli dotyczą pracowników organów administracji, nie stanowią informacji publicznej, chyba że mają bezpośredni związek z wykonywaniem zadań publicznych lub występuje między nimi bezpośrednie podporządkowanie służbowe. NSA uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej, zarówno materialne, jak i procesowe, nie zasługują na uwzględnienie, a wyrok WSA jest prawidłowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, informacje o prywatnych relacjach rodzinnych pracowników organów administracji publicznej, które nie mają bezpośredniego związku z wykonywaniem zadań publicznych lub nie wpływają na sposób funkcjonowania organu, nie stanowią informacji publicznej.

Uzasadnienie

Prawo do informacji publicznej dotyczy działalności organów władzy publicznej i osób pełniących funkcje publiczne w zakresie wykonywania zadań publicznych. Informacje dotyczące sfery prywatnej, takie jak relacje rodzinne, nie podlegają udostępnieniu, nawet jeśli dotyczą pracowników organów administracji, chyba że wykazują bezpośredni związek z działalnością publiczną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

Konstytucja RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 4 § 3

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 24 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Informacje o pokrewieństwie lub małżeństwie między pracownikami organów administracji publicznej, którzy nie pozostają w bezpośrednim stosunku podległości służbowej, nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prawo do informacji publicznej dotyczy działalności organów władzy publicznej i osób pełniących funkcje publiczne w zakresie wykonywania zadań publicznych, a nie sfery prywatnej.

Odrzucone argumenty

Informacja o pokrewieństwie między inspektorami nadzoru budowlanego jest istotna dla oceny przejrzystości działania organów i potencjalnych naruszeń przepisów o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu. Naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. poprzez niezastosowanie i nieudostępnienie informacji. Naruszenie art. 4 ust. 3 i art. 13 u.d.i.p. poprzez niezastosowanie i nieudostępnienie informacji. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 a u.p.p.s.a. w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę działania organu.

Godne uwagi sformułowania

Informacja taka dotyczy relacji osobisto-rodzinnych pracowników obu organów administracji publicznej, która jako taka należy do sfery prywatnej pracowników tych organów, a nie do sfery publicznej związanej z wykonywaniem przez te organy – w tym przez pracowników tych organów – zadań publicznych. Wykonywanie zadań publicznych jest z istoty rzeczy ukierunkowane na realizację celów publicznych, a aksjologicznym uzasadnieniem kreowania przez prawodawcę w porządku prawnym prawa dostępu do informacji publicznej jest zapewnienie jawności i transparentności życia publicznego jako standardu demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Sama konieczność przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku wyłączenia konkretnych pracowników od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 3 K.p.a., w kontekście spełnienia warunku przejrzystości, nie przesądza o kwalifikacji zakresu żądanej informacji jako publicznej.

Skład orzekający

Małgorzata Pocztarek

przewodniczący

Ireneusz Dukiel

sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że prywatne relacje rodzinne pracowników administracji, niepowiązane bezpośrednio z wykonywaniem zadań publicznych, nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku bezpośredniego podporządkowania służbowego między pracownikami. W przypadkach, gdy relacje rodzinne mogą bezpośrednio wpływać na proces decyzyjny lub gdy istnieje stosunek podległości służbowej, sytuacja może być oceniana inaczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa do informacji publicznej i jego granic, co jest istotne dla prawników zajmujących się tym obszarem. Jednakże, stan faktyczny jest dość rutynowy.

Czy prywatne życie urzędników jest informacją publiczną? NSA wyjaśnia granice dostępu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1624/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ireneusz Dukiel /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III SAB/Gd 262/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-02-08
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 6 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 262/23 w sprawie ze skargi I. K. na bezczynność Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt III SAB/Gd 262/23, oddalił skargę I. K. (dalej jako strona lub skarżąca) na bezczynność Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej także jako organ) w sprawie udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2023 r. strona wystąpiła do organu o udzielenie informacji publicznej w zakresie: "Czy J. M., Inspektor PINB w Gdyni, pozostaje lub pozostawała wcześniej w stosunku małżeństwa lub pokrewieństwa z T. A. Inspektorem PWINB w Gdańsku?".
Organ w odpowiedzi pismem z dnia 18 września 2023 r. wyjaśnił, że nie ma podstaw do rozpatrzenia ww. wniosku w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Pismem z dnia 1 października 2023 r. strona ponownie wystąpiła do organu z żądaniem udzielenie informacji publicznej wskazując, że pracownicy administracji państwowej są funkcjonariuszami publicznymi i informacja czy byli lub są w stosunku małżeńskim, prowadząc i kontrolując wzajemnie decyzje administracyjne w tych organach nie jest pytaniem o ich stan cywilny, ale o istotną informację czy organy złamały przepisy K.p.a., które obligują je do wyłączenia pracowników z postępowań. W związku z powyższym, powołując się na art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako u.d.i.p.), strona wystąpiła o udostępnienie następującej informacji publicznej: "Czy J. M. zajmująca stanowisko inspektora nadzoru budowlanego w PINB w Gdyni pozostaje lub pozostawała wcześniej w stosunku małżeństwa lub pokrewieństwa z T. A. zajmującym stanowisko starszego inspektora nadzoru budowlanego w WINB w Gdańsku?". Jednocześnie strona zaznaczyła, że wnosi o wydanie decyzji administracyjnej, gdyż pismo organu z dnia 18 września 2023 r. nie spełniało tych wymogów.
Organ w odpowiedzi z dnia 20 października 2023 r. wyjaśnił, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 18 września 2023 r., że stan cywilny inspektorów nadzoru budowlanego nie jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 u.d.i.p., jak również nie jest wyszczególniony w art. 6 u.d.i.p. Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. W ocenie jednak organu informacje, o które wystąpiła strona, nie stanowią informacji publicznej, zatem brak było podstaw prawnych do wydania decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona zarzuciła organowi bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, podnosząc naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez jego niezastosowanie, skutkujące nieudostępnieniem informacji publicznej na wniosek lub wydaniem decyzji administracyjnej odmownej, a tym samym pozbawienie obywatela możliwości prawidłowej realizacji prawa do informacji;
2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek, a podmiot jest zobowiązany w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku do udostępnienia informacji lub poinformowania wnioskodawcy o przedłużeniu terminu potrzebnego na rozpatrzenie wniosku, poprzez brak rozpatrzenia wniosku i udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej;
3) art. 16 ust. 1 w zw. z art. 13 u.d.i.p. poprzez ich niezastosowanie, co skutkowało brakiem wydania decyzji administracyjnej zawierającej odmowę udostępnienia informacji publicznej, w zakreślonym ustawowo terminie.
Skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz pkt 3 lit. a) u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o organizacji i przedmiocie działalności i kompetencjach władz publicznych oraz innych podmiotów wykonujących zadania publiczne. W ocenie skarżącej informacje, o których udostępnienie się zwróciła, stanowią przedmiot konstytucyjnego uprawnienia, których zakres mieści się w dyspozycji ww. przepisu. Dodatkowo wskazała, że osoby, których dotyczy wniosek sprawują funkcje publiczne, w związku z czym prawo do informacji dotyczące tych osób nie podlega ograniczeniu ze względu na ich prywatność.
Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżąca podniosła, iż za osoby pełniące funkcje publiczne w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. należy uznać pracowników (również na stanowiskach urzędniczych), którzy w ramach swoich obowiązków wykonują zadania mające wpływ na podejmowanie decyzji o charakterze władczym. Strona podkreśliła, że przedmiot jej wniosku ma związek z pełnieniem tych funkcji, ponieważ powodem jego złożenia była wątpliwość co do prawidłowości i bezstronności wydawanych aktów administracyjnych, które są rozpatrywane w dwóch instancjach przez osoby, które pozostając w stosunku podległości służbowej są również spokrewnione bądź spowinowacone. W tym kontekście skarżąca przywołała stanowiska przedstawione w wyrokach WSA w Szczecinie z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Sz 88/17, że stopień podległości służbowej ma znaczenie przy ocenie jawności pozostawania funkcjonariuszy w stosunku małżeństwa lub powinowactwa, oraz WSA w Poznaniu z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 522/21, iż informacje dotyczące faktu zatrudnienia osób spokrewnionych z osobami pełniącymi funkcje publiczne również podlegają udostępnieniu.
Skarżąca wskazała ponadto, że organ pozostaje w bezczynności, gdyż nieudostępnienie pełnej treści żądanej informacji przy jednoczesnym niewydaniu decyzji odmownej stanowi o bezczynności organu.
Z tych powodów strona wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu pierwszej instancji zasadniczą kwestią dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy stanowiła ocena, czy wnioskowane przez skarżącą informacje stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Sąd Wojewódzki przeprowadził szeroki wywód odnośnie pojęcia "informacji publicznej" i "sprawy publicznej", na podstawie którego skonstatował, że "sprawami prywatnymi" są sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną dotyczące kwestii prywatnych, osobistych, intymnych, tj. dane osobowe, życie prywatne, rodzinne, związanych z dobrami osobistymi. W rezultacie, w ocenie Sądu pierwszej instancji, jeżeli informacja dotyczy sfery prywatnej, niezwiązanej z działalnością państwa, to nie będąc informacją publiczną nie podlega udostępnieniu, nawet jeżeli znajduje się w posiadaniu organu.
W konkluzji Sąd Wojewódzki stwierdził, że kwestie dotyczące pokrewieństwa czy powinowactwa osób noszących to samo nazwisko, będących pracownikami organów administracji publicznej pozostających w relacji organu wyższego stopnia jeden w stosunku do drugiego, nie stanowią informacji o sprawach publicznych. Wbrew twierdzeniom skarżącej informacja dotycząca relacji pokrewieństwa czy też pozostawania (aktualnie czy w przeszłości) w związku małżeńskim pomiędzy starszym inspektorem nadzoru budowlanego w WINB w Gdańsku a inspektorem nadzoru budowlanego w PINB w Gdyni nie obrazuje wiedzy o organizacji oraz zasadach funkcjonowania, w tym o trybie działania władz publicznych, jakimi są organy nadzoru budowlanego, tj. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdyni czy Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, a tym samym nie stanowi informacji publicznej. Informacja taka dotyczy relacji osobisto-rodzinnych pracowników obu organów administracji publicznej, która jako taka należy do sfery prywatnej pracowników tych organów, a nie do sfery publicznej związanej z wykonywaniem przez te organy – w tym przez pracowników tych organów – zadań publicznych.
Podsumowując Sąd Wojewódzki stwierdził, iż w kontrolowanej sprawie nie została spełniona przesłanka przedmiotowa dostępu do informacji publicznej, co wynika z przyjęcia, iż żądanie skarżącej z dnia 31 sierpnia 2023 r., ponowione wnioskiem z dnia 1 października 2023 r., nie dotyczyło informacji publicznej.
Z powyższym wyrokiem nie zgodziła się skarżąca, która w wywiedzionej skardze kasacyjnej zakwestionowała go w całości, zarzucając mu:
1) naruszenie prawa materialnego, tj:
a) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo do dostępu do wskazanej we wniosku z dnia 31 sierpnia 2023r. informacji, podczas gdy stanowią one informacje podlegające udostępnieniu, a organ jest podmiotowo zobowiązany do ich udostępnienia,
b) art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo dostępu do wskazanych we wniosku z dnia 31 sierpnia 2023 r. informacji, podczas gdy stanowią one informację podlegającą udostępnieniu, a organ jest zobowiązany do ich udostępnienia,
c) art. 4 ust. 3 i art. 13 u.d.i.p. poprzez ich niezastosowanie i nieudostępnienie skarżącej informacji w zakresie wskazanym we wniosku z dnia 31 sierpnia 2023r., podczas gdy wnioskowana informacja jest informacją podlegającą udostępnieniu w trybie u.d.i.p., a organ jest podmiotowo zobowiązany do jej udostępnienia,
2) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako u.p.p.s.a.) w zw. z art. 6 K.p.a., poprzez niewłaściwą kontrolę działania Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku polegającą na uznaniu, iż informacja o ewentualnym pokrewieństwie/powinowactwie pomiędzy pracownikami nie jest informacją publiczną, podczas gdy wniosek dotyczył funkcjonowania organu i sposobu rozpoznawania spraw, które do niego wpływają.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wyjaśniła, że wniosek inicjujący postępowanie miał służyć spełnieniu przez organ warunku przejrzystości. Skarżąca działała bowiem w celu ustalenia, czy w jednostkach nadzoru budowlanego przestrzegane są zasady dotyczące procedowania w sprawach administracyjnych, w tym czy nie dochodzi do łamania treści art. 24 K.p.a.
W oparciu o przytoczone zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozpoznania skargi na rozprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie zauważyć należy, że wobec zrzeczenia się przez pełnomocnika skarżącego kasacyjnie rozpatrzenia sprawy na rozprawie oraz niewniesienia przez drugą stronę w ustawowym terminie wniosku o jej przeprowadzenie, skarga kasacyjna – na zasadzie art. 182 § 2 i 3 u.p.p.s.a. – podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do treści art. 183 § 1 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia żadnej z wad wymienionych w art. 183 § 2 u.p.p.s.a., a nadto w związku z niezaistnieniem przesłanek, o których mowa w art. 189 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami kasacyjnymi, dochodząc do przekonania, że nie są one usprawiedliwione.
W sytuacji oparcia skargi kasacyjnej zarówno na zarzutach materialnych, jak i procesowych, w pierwszej kolejności rozpatrzeniu zazwyczaj podlegają te ostatnie, albowiem ich zasadności wykluczają możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych zarzutów kasacyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13, oraz z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu).
W niniejszej sprawie jednak zarzuty naruszenia przepisów postępowania są konsekwencją naruszenia przepisów prawa materialnego, dlatego w pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutów naruszenia prawa materialnego, które generalnie zostały oparte na kwestionowaniu zasadności przyjęcia stanowiska, że relacje osobisto-rodzinne pracowników organów administracji publicznej należą do ich sfery prywatnej, a nie sfery publicznej związanej z wykonywaniem przez te organy zadań publicznych, przez co nie mają waloru informacji publicznej.
Zgodnie z treścią art. 61 ust. 1 Konstytucji RP "prawo do uzyskiwania informacji", o jakiej mowa w tym unormowaniu, to prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, jak również o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Przywołany przepis konstytucyjny określa nie tylko zakres podmiotowy, lecz także przedmiotowy pojęcia "informacja publiczna". Przedmiotem informacji publicznej w przypadku organów władzy publicznej i osób pełniących funkcje publiczne jest bowiem ich działalność, natomiast prawo uzyskiwania informacji co do innych podmiotów wymienionych w tym przepisie dotyczy tylko ich działalności w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w przepisach art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Zasadnie przy tym podnosi się w orzecznictwie, że sprawa publiczna oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań konstytucyjnych, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, co nie jest tożsame z każdym przejawem aktywności tych podmiotów.
Wykładnia prokonstytucyjna art. 6 u.d.i.p. prowadzi do wniosku, że informacją o sprawie publicznej jest więc również informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. oraz zasadach ich funkcjonowania, jedynie w zakresie dotyczącym działalności tych podmiotów. Koresponduje z tą wykładnią treść art. 4 ust. 1 u.d.i.p. eksponująca element "wykonywania zadań publicznych" przez podmioty będące adresatami roszczeń o udostępnienie informacji publicznej, czyli zadań, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10).
Wykonywanie zadań publicznych jest z istoty rzeczy ukierunkowane na realizację celów publicznych, a aksjologicznym uzasadnieniem kreowania przez prawodawcę w porządku prawnym prawa dostępu do informacji publicznej jest zapewnienie jawności i transparentności życia publicznego jako standardu demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).
Konsekwencją uznania, iż prawo do informacji publicznej to uprawnienie do żądania informacji o działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, jest stwierdzenie, że informacja dotycząca tych podmiotów, lecz wykraczająca poza granice ich działalności, nie jest informacją publiczną.
W rezultacie zatem nie wszystkie działania podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP będą związane z powstaniem informacji publicznej. Jeżeli bowiem żądania informacja dotyczy sfery prywatnej, niezwiązanej z działalnością państwa, to wówczas nie podlega udostępnieniu, nawet jeżeli znajduje się w aktach sprawy prowadzonej przez organ.
W zakresie pojęcia informacji publicznej nie mieszą się dane o związkach osobistych, w szczególności relacjach rodzinnych, osób zatrudnionych na stanowiskach urzędniczych w organach administracji publicznej, jeżeli nie występuje pomiędzy nimi element bezpośredniego podporządkowania służbowego. Dane te nie obrazują bowiem w jakikolwiek sposób wiedzy o działalności organów administracji publicznej, w których te osoby są zatrudnione, ani o sposobie ich funkcjonowania. Informacja o powiązaniach rodzinnych pracowników organów administracji publicznej pozostaje poza sferą wyznaczoną przepisami regulującymi dostęp do informacji publicznej, gdyż dotyczą ściśle sfery prywatnej tych osób. Jako taka nie jest zatem informacją mogącą podlegać udostępnieniu w oparciu o zasady określone przepisami u.d.i.p., w odróżnieniu od takich danych np. jak nazwa stanowiska, nazwisko urzędnika pełniącego funkcję publiczną, jego staż pracy czy informacja o posiadanym wykształceniu, w sytuacji gdy zajmowane stanowisko pracy wymaga odpowiedniego stażu i poziomu wykształcenia.
Na marginesie rozważań Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że sama konieczność przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku wyłączenia konkretnych pracowników od udziału w postępowaniu na podstawie art. 24 § 3 K.p.a., w kontekście spełnienia warunku przejrzystości, nie przesądza o kwalifikacji zakresu żądanej informacji jako publicznej.
Podsumowując trzeba wyraźnie podkreślić, że dane o stanie cywilnym oraz statusie pokrewieństwa lub powinowactwa wymienionych we wniosku z dnia 1 października 2023r. inspektorów nadzoru budowlanego, pomiędzy którymi nie ma bezpośredniego podporządkowania służbowego, nie mieszczą się w omawianym powyżej pojęciu informacji publicznej. W tej sytuacji nie można było Sądowi Wojewódzkiemu skutecznie zarzucić niezastosowania regulacji art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. i oddalenia z tego powodu skargi na bezczynność organu, skoro żądana wnioskiem informacja nie stanowiła informacji publicznej.
Z tych względów nie mógł być także uwzględniony zarzut naruszenia art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p., skoro w istocie wnioskowana informacja nie stanowiła informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., a skarżącej w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku udzielono prawidłowej odpowiedzi, że informacje, o które wystąpiła, nie stanowią informacji publicznej, a tym samym brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Przechodząc do oceny zasadności podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postepowania, mających wpływ na treść orzeczenia, wskazać należy na wstępie, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z faktu związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika wykluczenie możliwości domniemywania intencji strony składającej ten środek zaskarżenia, konkretyzowania jego zarzutów, czy też uzupełniania występujących w nim braków dotyczących podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia.
Ze względu na wymogi konstrukcyjne skargi kasacyjnej, ich sporządzanie zostało powierzone profesjonalnym podmiotom, których fachowość powinna gwarantować prawidłowe skonstruowanie zarzutów, zgodnie z przepisami u.p.p.s.a. Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd Wojewódzki.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie zarzuca naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 145 § 1 pkt 1 a u.p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. Sposób skonstruowania przez skarżącą tego zarzutu jest częściowo wadliwy, gdyż w przywołanej jednostce redakcyjnej u.p.p.s.a. nie występuje "pkt 1a", lecz mowa jest o "pkt 1", po którym następuje dalszy podział redakcyjny na litery (podpunkty): "a", "b", "c". Prawidłowo zatem należało przywołać w tym miejscu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a.
Artykuł 145 § 1 u.p.p.s.a. jest przepisem procesowym, który określa formuły rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w razie uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie, w tym uchylenie decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (odpowiednio § 1 pkt 1 lit. a) tej jednostki redakcyjnej). Jest to zatem przepis wynikowy (podobnie jak art. 151 u.p.p.s.a. w przypadku gdy skarga nie zasługuje na uwzględnienie), który z założenia nie wchodzi w podstawę merytoryczną rozstrzygnięcia sądu. Uwzględnienie lub oddalenie skargi przez sąd administracyjny musi więc wiązać się ze sformułowaniem oceny o zgodności kwestionowanego skargą działania organu z przepisami innych aktów prawnych niż u.p.p.s.a. W niniejszej skardze kasacyjnej jako taki przepis związkowy powołano art. 6 K.p.a.
Należy jednak zauważyć, że Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a., wobec czego zarzut naruszenia tego przepisu należy uznać za niezasadny.
Dodatkowo powiązanie omawianego zarzutu z naruszeniem art. 6 K.p.a. nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Procedura udostępnienia informacji publicznej ma bowiem charakter autonomiczny, co oznacza, że przepisy K.p.a. - co do zasady - nie znajdują w niej zastosowania wprost. Jedynie w treści art. 16 ust. 2 u.d.i.p. przewidziano potrzebę skorzystania z regulacji K.p.a., ale wyłącznie w odniesieniu do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, względnie decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skoro jednak żadna z wymienionych sytuacji nie występuje w niniejszej sprawie, a poza tym organ w ramach swojego działania nie korzystał w ogóle z norm K.p.a., zarzut naruszenia art. 6 K.p.a. nie znajdował jakichkolwiek przesłanek.
Reasumując należało stwierdzić, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, gdyż żaden z podniesionych w niej zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był więc do oddalenia skargi kasacyjnej na zasadzie art. 184 u.p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji niniejszego wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI