III OSK 162/25

III OSK 162/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ireneusz Dukiel
Jerzy Stelmasiak
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 745/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-08-22
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
art. 25 ust. 1
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel Protokolant: starszy asystent sędziego Dawid Piaskowski po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 745/24 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 22 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie wezwania do zwrotu odpadów do Polski oraz ich zagospodarowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M.P. na rzecz Głównego Inspektora Ochrony Środowiska kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 745/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, sprawy ze skargi M.P. (dalej także jako: "strona skarżąca", "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej także jako: "GIOŚ", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia 22 stycznia 2024 r., nr [...] w przedmiocie wezwania do zwrotu odpadów do Polski oraz ich zagospodarowania: oddalił skargę.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
W dniu 10 lutego 2023 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczął z urzędu postępowanie administracyjne na podstawie przesłanego przez organ litewski – Aplinkos Apsaugos Agentura (odpowiednik GIOŚ) zawiadomienia z dnia 18 stycznia 2023 r. o nielegalnym przemieszczaniu odpadów, dotyczącego odpadów niebezpiecznych, przemieszczanych z Polski na Litwę w okresie marzec – kwiecień 2021 r. Organ ten wskazał, iż otrzymał zawiadomienie od Prokuratury Regionalnej w Wilnie o podejrzeniu nielegalnego przemieszczenia odpadów z Polski na Litwę, w postaci 648 plastikowych pojemników o pojemności 1000 litrów każdy, z toksyczną substancją (cieczą), aktualnie znajdujących się w hangarze pod adresem: [...], gmina [...], okręg [...], [...]. W ocenie Prokuratury Litewskiej, zarówno przedsiębiorstwo gospodarowania odpadami "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] ("[...]"), M.P. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą M.P. w [...] jak i podmiot litewski - [...], ul. [...], [...] ("[...]") działali w porozumieniu, dopuszczając się fałszerstwa twierdząc, że przewożona substancja stanowi pastę kobaltowo-niklową. Tymczasem faktycznie, z poczynionych ustaleń (w tym specjalistycznych badań transportowanego produktu) na terytorium Republiki Litewskiej nielegalnie wwozili substancję wykazującą właściwości niebezpieczne, tj. 1-metylo 2-pirolidon (odpad) z pominięciem stosownej procedury.
Organ litewski – Aplinkos Apsaugos Agentura, na podstawie wyników badań wykonanych na próbkach otrzymanych od laboratorium litewskiego Urzędu Celnego oraz na podstawie ekspertyz stwierdził, że w pojemnikach znajduje się toksyczna substancja chemiczna w stanie ciekłym 1-metylo- 2-pirolidon (numer CAS: 872-50-4) zawierająca różne niebezpieczne zanieczyszczenia występujące w różnych stężeniach, w tym nikiel, wolfram, aluminium, chlor, a także mangan, kobalt i siarkę. Na podstawie klasyfikacji zagrożeń wymienionych odpadów, zgodnie z wytycznymi technicznymi Komisji Europejskiej w sprawie klasyfikacji odpadów (2018/C 124/01) organ ten wskazał, że przedmiotowe odpady posiadają następujące właściwości: HP 4 "drażniące", HP 5 "działanie toksyczne na narządy docelowe (STOT)/toksyczność przy aspiracji", HP 10 "działające szkodliwie na rozrodczość".
Mając na względzie ww. właściwości odpady te zaklasyfikował jako niebezpieczne o kodzie 14 06 03* (inne rozpuszczalniki i ich mieszaniny). Jednocześnie ustalił, iż spółka [...] nie jest podmiotem gospodarującym odpadami i nie może przyjmować żadnych odpadów ani też podejmować innych działań związanych z gospodarką odpadami. Stąd też przywóz powyższych odpadów na Litwę, dokonany bez zgłoszenia i zgody wszystkich zainteresowanych właściwych organów (art. 2 pkt 35 lit. a) i b) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006), uznać należy za nielegalne ich przemieszczanie.
W tych okolicznościach Aplinkos Apsaugos Agentura zwrócił się do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) o niezwłoczne podjęcie odpowiednich działań mających na celu zapewnienie odesłania ww. odpadów do Polski przez podmiot odpowiedzialny za ich nielegalne przemieszczenie bądź przez właściwy organ polski, zgodnie z art. 24 ust. 2 ww. rozporządzenia.
Do powyższego zawiadomienia dołączył:
- umowę dostawy zawartą w dniu [...] w [...], pomiędzy [...] sp. z o.o., a M.P. prowadzącą ww. działalność;
- 30 szt. faktur Vat za usługę transportową zagraniczną, sprzedawca – M.P., kupujący – podmiot [...];
- 30 szt. faktur Vat zgodnych z § 5 ust. 3 umowy dostawy z dnia 23 marca 2021 r., sprzedawca – M.P., kupujący – [...];
- 21 szt. dokumentów CMR dotyczących transportów z [...] na Litwę;
- kartę charakterystyki z dnia 13 marca 2021 r. pasty kobaltowo-niklowej;
- sprawozdanie z badań nr 774/03/2021/F/2/P/1 pasty kobaltowo-niklowej z laboratorium JARS;
- zdjęcia etykiet dla produktu: pasta z kobaltu i niklu;
- wyniki badań Laboratorium Urzędu Celnego z Wilna;
- pismo z Prokuratury Okręgowej w Wilnie z dnia 9 września 2022 r.;
- umowę najmu sprzętu zawartą w dniu 21 maja 2021 r. pomiędzy M.P. i [...];
- zdjęcia plastikowych pojemników przechowywanych w hali.
Zgodnie z dokumentami CMR nadawcą oraz przewoźnikiem odpadów była M.P. a odbiorcą podmiot [...]. W dokumentach CMR jako miejsce przeznaczenia wskazano [...] tożsame z adresem magazynowanych odpadów wymienionym w piśmie organu litewskiego.
W toku prowadzonego postępowania GIOŚ wezwał [...] oraz M.P., prowadzącą ww. działalność gospodarczą o złożenie stosownych wyjaśnień. Jednocześnie pismem z dnia 15 lutego 2023 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (WIOŚ) w [...] o przeprowadzenie kontroli w ww. podmiotach w celu sprawdzenia przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz gospodarki odpadami, w tym nieprawidłowości pod kątem nielegalnego międzynarodowego obrotu odpadami.
Zgodnie z wyjaśnieniami [...] w 2021 r. od firmy [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] ("[...]") dokonywała odbioru odpadów poprodukcyjnych o kodzie 16 10 01* nazywanych przez [...] jako "szlam katodowy", a następnie dokonywała odzysk ww. odpadów zgodnie z posiadanym pozwoleniem na przetwarzanie odpadów, w wyniku którego powstawała stała substancja zwana "pastą kobaltowo-niklową". Wytworzoną pastę sprzedawała następnie firmie M.P. na podstawie umowy, zawartej w dniu 23 marca 2021 r. pomiędzy [...] a firmą M.P. Do wyjaśnień dołączono m.in. sprawozdanie z badań potwierdzające zawartość w paście kobaltowo-niklowej metali w postaci niklu, kobaltu manganu i litu, kopię umowy dostawy pomiędzy [...] a firmą M.P. oraz kopie 5 dokumentów CMR, gdzie nadawcą oraz przewoźnikiem była firma M.P., a odbiorcą podmiot [...]. Dodatkowo [...] poinformował GIOŚ, że nie występował do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] z żadnym zgłoszeniem zmiany klasyfikacji przetwarzanych odpadów niebezpiecznych na odpady inne niż niebezpieczne, w trybie określonym w art. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. [...] poinformował nadto, iż w okresie od stycznia do 20 kwietnia 2021 r. Spółka była kilkukrotnie audytowana przez przedstawicieli [...] w zakresie kontroli sposobu przetwarzania odpadów o kodzie 16 10 01*. [...] dołączył do wyjaśnień protokół z wizyty przedstawicieli [...] z dnia 20 kwietnia 2021 r., zgodnie z którym zaprezentowany został sposób poza instalacyjnego przetwarzania odpadów niebezpiecznych 16 10 01*, w wyniku czego powstają dwa produkty nie będące odpadami, tj. NPM (l-metylo-2-pirolidon) i pasta kobaltowo-niklowa.
M.P., prowadząca ww. działalność gospodarczą potwierdziła fakt dokonywania zakupu od [...] produktu - pasta kobaltowo-niklowa na podstawie ww. umowy zawartej z [...]. Wyjaśniła, iż [...] przedstawił badania morfologii oraz kartę charakterystyki produktu, na podstawnie której został przez nią zakupiony ww. produkt. Potwierdziła również dalszą odsprzedaż pasty kobaltowo- niklowej spółce [...] oraz wykonywanie na rzecz [...] usług transportu zakupionego produktu na Litwę.
Do wyjaśnień dołączyła:
- kartę charakterystyki pasty kobaltowo-niklowej z dnia 13 marca 2021 r.;
- umowę dostawy zawartą w dniu [...] w [...], pomiędzy [...], a M.P. prowadzącą powyższą działalność gospodarczą, mocą której M.P., prowadzącą ww. działalność gospodarczą, stała się właścicielem pasty kobaltowo-niklowej, następnie transportowaną na terytorium Litwy;
- umowę dostawy zawartą w dniu [...] w [...], pomiędzy M.P. prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą M.P., a [...];
- 30 szt. dokumentów CMR dotyczących usługi transportowej z [...] do Litwy.
Okoliczności te zostały także potwierdzone przez Prokuraturę Okręgową w [...], w toku prowadzonego postępowania w sprawie przedmiotowego przemieszczenia odpadów postępowanie (tj. zakup przez firmę M.P. substancji w postaci pasty kobaltowo-niklowej od [...] oraz ich dalszą odsprzedaż przez firmę M.P. na rzecz [...], a także wykonanie przez firmę M.P. 30 transportów ww. pasty na Litwę do [...]).
Zlecona WIOŚ w [...] przez GIOŚ kontrola podmiotu [...], przeprowadzona w okresie od 21 lutego 2023 r. do 25 lipca 2023 r., udokumentowana protokołem kontroli nr [...] wykazała, że:
- posiadana przez [...] decyzja Starosty [...] nie określa powstawania pasty kobaltowo-niklowej w wyniku prowadzonej przez [...] działalności;
- proces przetworzenia odpadów o kodzie 16 10 01* nie został potwierdzony żadnymi dokumentami;
- [...] w okresie od 10 lutego do 29 kwietnia 2021 r. przyjęła od [...] odpady o kodzie 16 10 01*, posiadające taki sam skład chemiczny jak odpady przemieszczone na Litwę i tam ujawnione;
- Spółka [...] nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających utratę statusu odpadów przewidzianych do przetworzenia, określonych w posiadanej przez siebie decyzji.
W toku prowadzonej kontroli w dniu 12 maja 2023 r. przesłuchano także współwłaściciela firmy [...], który potwierdził powyższe okoliczności.
WIOŚ nadto, na podstawie informacji uzyskanych z Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz Gospodarce Odpadami (BDO) ustalił, iż wykonywane przez podmiot M.P. transporty odpadów o kodzie 16 10 01* z [...] do [...] odbywały się równolegle z transportami pasty kobaltowo-niklowej na Litwę. Ponadto, daty 25 transportów odpadów o kodzie 16 10 01* z [...] do [...] są zgodne z datami załadunku pasty kobaltowo-niklowej transportowanych na Litwę, masy różniły się tylko nieznacznie.
Finalnie, zdaniem organu I instancji materiał dowodowy zgromadzony w sprawie bezsprzecznie wskazywał, że przedmiotem wysyłki na Litwę były odpady o kodzie 16 10 01* (odpady cieczy wodnych zawierające substancje niebezpieczne), zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów. Wobec powyższego działając na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (dalej: "u.m.p.o.") wydał decyzję, w której wezwał M.P., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą M.P., jako podmiot odpowiedzialny za nielegalne przemieszczanie z Polski na Litwę odpadów o kodzie 16 10 01*, do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, poprzez zwrot odpadów do Polski i ich zagospodarowania na terytorium RP.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia 22 stycznia 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez M.P., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą M.P. w [...], wniesionego w związku z decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska znak: [...], z dnia 8 grudnia 2023 r. – uchylił tę decyzję w części dotyczącej terminu jej wykonania, w pozostałej zaś części utrzymał ww. decyzję w mocy, jednocześnie wskazując nowy termin wykonania zaskarżonej do Sądu decyzji z dnia 22 stycznia 2024 r.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 745/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: oddalił skargę M.P..
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów:
1) art. 156 §1 pkt 4 KPA w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (dalej "uMPO"), w zw. z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów (dalej "Rozporządzenie"), poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji w której w decyzji Organ wskazał Skarżącą jako podmiot odpowiedzialny za nielegalne przemieszczanie odpadów a w przepisie wprost mowa, że do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006 można zobowiązać jedynie zgłaszającego, podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia, jeżeli za nielegalne przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady lub odbiorcę odpadów, tym samym decyzja została skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie (dopiero w uzasadnieniu decyzji Organ nieprawidłowo wskazał Skarżąca jako zgłaszającego) podczas gdy adresatem decyzji powinna być spółka [...] Sp. z o.o. jako producent i wysyłający odpady a Skarżąca w tym łańcuchu dostaw stanowiła faktycznie podmiot, który dokonywał jedynie przewozu towaru na rzecz [...] Sp. z o.o. ("[...]") do [...] z siedzibą w [...] ("[...]");
2) art. 25 ust. 1 uMPO w zw. z art. 24 ust. 1 Rozporządzenia, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że Skarżąca jest podmiotem, który zorganizował nielegalną przesyłkę w rozumieniu przepisów dotyczących tzw. procedury ogólnych warunków informowania w sytuacji, w której z zebranego materiału dowodowego wprost wynika, że podmiotem tym jest [...];
3) art. 156 §1 pkt 4 KPA art. 2 pkt 15 lit a) Rozporządzenia, poprzez nieprawidłowe uznanie, że Skarżąca jest zgłaszającym, a w konsekwencji posiadaczem odpadów, w sytuacji, w której zgłaszającym jest [...], na podstawie ppkt i) lub ii) wyżej wskazanego przepisu lub litewska spółka [...] z siedzibą w [...] jako aktualny posiadacz odpadów oraz że Skarżąca miała obowiązek dokonać zgłoszenia;
4) art. 25 ust. 1 uMPO w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 uMPO, poprzez jego niezastosowanie i nie wskazanie, że [...] jest odbiorcą odpadów, w sytuacji w której przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady, domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie a konsekwencji to wobec [...] powinna zostać zastosowana procedura, o której mowa w art. 24 Rozporządzenia;
5) art. 2 pkt 34 i 35 lit. a), b), e) Rozporządzenia poprzez uznanie, że Skarżąca realizowała przemieszczanie (zgodnie z definicją prawną) odpadów bez uprzedniego zgłoszenia i uzyskania zgody, w sytuacji, w której Skarżąca nie realizowała przemieszczania, o którym mowa w tych przepisach oraz nie miała świadomości, że przewożony towar stanowi odpad i podlega zgłoszeniu;
6) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA, poprzez uznanie, że Skarżąca nie dochowała należytej staranności w zakresie identyfikacji ładunku oraz wiedziała lub mogła łatwo dowiedzieć się o tym, że przewożony towar nie stanowi tego samego towaru, o którym mowa w Karcie charakterystyki z 13 marca 2021 r. oraz poprzez nieprawidłowe uznanie, że Skarżąca jest podmiotem wysyłającym towar w sytuacji w której ze zgromadzonego materiału wprost wynika, że Skarżąca wykonywała jedynie usługi na rzecz [...] polegające na transporcie wyprodukowanego przez [...] towaru na rzecz jej kontrahenta, tj. [...] oraz w sytuacji w której z wyjaśnień [...], wbrew twierdzeniom organu wprost wynika, że przywoził on towar do [...] a towar następnie był przeładowywany, poddawany obróbce (świadek stwierdził, że nie wiedział co dokładnie dzieje się z towarem z uwagi na to, że nie został tam wpuszczony) a następnie przetransportowany w podobnych pojemnikach do [...] (na zlecenie [...]);
7) art. 7 i art. 77 § 1 KPA, poprzez zaniechanie ustaleń co do faktycznego posiadacza odpadów, których dotyczy postępowanie a przez to także naruszenie art. 26 ust, 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r. poz. 699 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nakazanie usunięcia odpadów osobie niebędącej ich posiadaczem;
8) art. 28 KPA w związku z art. 25 ust. 1 pkt 1 uMPO, poprzez błędne przyjęcie, że Skarżąca jest osobą odpowiedzialną za rzekome nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów - pomimo, iż w dacie wszczęcia postępowania Skarżąca nie była właścicielem towaru w postaci pasty kobaltowo-niklowej co skutkuje także nieważnością zaskarżonego postanowienia zgodnie z art. 156 § 1 w związku z art. 126 KPA;
9) art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, z której wynika, że przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć - co niewątpliwie miało miejsce w przedmiotowej sprawie;
10) art. 77 § 4 KPA polegające na uznaniu, że skład przedmiotowych odpadów stanowi okoliczność znaną organowi z urzędu, podczas gdy za okoliczność taką można uznać jedynie fakty stwierdzone bezpośrednio przez sam organ prowadzący postępowanie administracyjne, a nadto przez osobę bezpośrednio prowadzącą postępowanie, a nie fakty wynikające z relacji innych organów administracji, a nadto relacje te muszą podlegać każdorazowo ocenie wiarygodności i nie mogą być uznawane przez organ prowadzący postępowanie jako z góry przesądzone i ustalone.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie, w przypadku niestwierdzenia przesłanek dla wydania wyroku umarzającego postępowanie administracyjne, wnoszę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) PPSA o uchylenie decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości, przyspieszenie rozpoznania przedmiotowej sprawy przez Wysoki Sąd z uwagi na jej priorytetowy charakter wynikający z określonych przez ustawodawcę europejskiego terminów realizacji obowiązków związanych z odbiorem odpadów nielegalnie przemieszczonych wynikających z przepisów rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 oraz zwrócenie organowi przez stronę skarżącą kasacyjnie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Jak wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
W rozpatrywanej sprawie skarżąca kasacyjnie oparła skargę kasacyjną, wskazując na obie podstawy – naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.)
Przypomnienia wymaga, że błędna wykładnia prawa materialnego, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego (ich) treści (w tym, poprzez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to w wadliwym ustaleniu jego (ich) sensu normatywnego przez sąd administracyjny I instancji, co – aby zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię mógł być rozpatrzony – wymaga wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz, jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, co równocześnie oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej, a więc innymi słowy wymaga przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu, stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe (zob. np. wyroki NSA z dnia: 6 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 742/20; 13 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2368/18; 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1925/21).
Natomiast naruszenie prawa przez niewłaściwe (błędne) zastosowanie, to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumcji). Prawidłowo sformułowany zarzut błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego wymaga od autora skargi kasacyjnej wykazania, że Sąd pierwszej instancji stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Nadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej powinno zostać wyjaśnione jak, w ocenie jej autora, powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy.
Również zarzuty naruszenia prawa procesowego wymagają precyzyjnego sprecyzowania i uzasadnienia. Służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania czy też ich nieskuteczność powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez sąd pierwszej instancji
Tytułem wstępu należy jednak wskazać na całkowicie wadliwie skonstruowaną skargę kasacyjną, począwszy od jej zarzutów a skończywszy na wnioskach kasacji. Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej powołują w swych podstawach prawnych przepisy rozporządzeń unijnych, kodeksu postępowania administracyjnego i innych ustaw, a więc przepisy, które były podstawą orzekania przed organami administracji, nie wiążąc ich z naruszeniem norm postępowania sądowego przez wojewódzki sąd administracyjny w toku sprawowanej kontroli.
Sąd nie stosuje wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. Tym niemniej to nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym. Zatem uchybienie przez Sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd I instancji przepisom p.p.s.a. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje wprost przepisów rozporządzeń unijnych, k.p.a., czy innych ustaw, lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom. W konsekwencji Sąd nie może aktywnie sam podejmować czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd administracyjny nie jest zobowiązany, jak oczekuje tego strona skarżąca kasacyjnie do czynienia własnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, bowiem zastępowałby w tym zakresie organ i postępowanie sądowoadministracyjne kwalifikowałoby się jako rodzaj trzeciej instancji w tym postępowaniu, co z punktu widzenia zakresu kognicji sądów administracyjnych jest niedopuszczalne. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych co do zasady mają jedynie charakter kasacyjny. Stąd też Sąd kontroluje jedynie, czy to organy administracji publicznej prowadząc postępowanie uczyniły zadość przepisom prawa wyznaczającym zasady ich procedowania.
Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy było zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 1688/07 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09), jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, ani prawa samodzielnie poszukiwać wzorca kontroli kasacyjnej, czy też domniemywać intencji strony, tudzież konkretyzować zarzuty kasacyjnej sformułowane przez stronę postępowania, w tym domyślać się i uzupełniać przedstawioną w rozpoznawanym środku prawnym argumentację. Dlatego też do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2007 r., sygn. akt I FSK 1448/06). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji, a w przypadku kiedy przepis składa się z wielu jednostek redakcyjnych wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej, której naruszenie zarzuca strona skarżąca kasacyjnie i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.
Wobec tak sformułowanych zarzutów kasacyjnych stwierdzić należy, że wbrew wymogowi wynikającemu z art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 176 p.p.s.a., są one pozbawione podstaw prawnych. Zarzuty te są powtórzeniem – przepisaniem zarzutów skargi skierowanej do sądu wojewódzkiego wraz z jej wnioskami.
Równie niezrozumiałe są wnioski kasacji, gdzie dalej profesjonalny pełnomocnik formułuje swe oczekiwania co do rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny opartego jedynie na art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. i uchylenie decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego, alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ, a także wnosi o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Formułując zarzuty i zaskarżając w całości wyrok Sądu pierwszej instancji nie zgłasza jednak wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.
Mimo wadliwości kasacji, konstrukcja zarzutów naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego sformułowanych przez skarżącą kasacyjnie umożliwia ich łączne rozpoznanie i odniesienie się do nich, bowiem ich istota sprowadza się do próby nieudolnego zakwestionowania merytorycznego stanowiska Sądu I instancji leżącego u podstaw konkluzji o nielegalnym przemieszczaniu odpadów przez M.P., jako posiadacza odpadów, a więc stronę postępowania, przez ich wysyłanie i transport na Litwę bez dokonania stosownego zgłoszenia i uzyskania zezwolenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec powyższych uwag, zasadne wydaje się uczynienie pewnych ocen i przytoczenie rozważań odnoszących się do kontrolowanego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela. Przedstawiona w skardze kasacyjnej argumentacja stanowi w istocie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji, ale nie podważa skutecznie tego stanowiska, co przesądza o bezzasadności skargi kasacyjnej.
Przechodząc do omówienia podniesionych zarzutów prawa materialnego wskazać należy, iż każdy przypadek nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów rozpatrywany jest przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska indywidualnie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności zaistniałych w sprawie. W niniejszym postępowaniu organ opierając się na zgromadzonych dokumentach przeanalizował wynikające z nich ustalenia poczynione przez organy litewskie, w tym przekazaną dokumentację sprawy, akta sprawy z postępowania przygotowawczego Prokuratury, wyjaśnienia stron postępowania i przekazane dokumenty, a także wziął pod uwagę ustalenia poczynione podczas kontroli przeprowadzonej przez inspektorów WIOŚ w [...].
Inspekcja Ochrony Środowiska, w której skład wchodzi także GIOŚ, jest wyspecjalizowanym organem, powołanym do badania i oceny stanu środowiska, a inspektorzy ochrony środowiska posiadają niezbędny zakres wiedzy specjalistycznej także w zakresie zagadnień transgranicznego przemieszczania odpadów. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, które w istocie są powtórzeniem zarzutów i argumentacji z postępowania pierwszoinstancyjnego, dokumentacja sprawy zgromadzona w toku postępowania, stanowiąca podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, jest wystarczająca dla dokonania prawidłowych przez GIOŚ ustaleń, również w oparciu o posiadaną przez organ specjalistyczną wiedzę. Pogląd taki jest także ugruntowanym stanowiskiem w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. orzeczenie NSA z dnia 27.02.2015 r., sygn. II OSK 1789/13). Wskazać w tym miejscu należy, iż litewski urząd Aplinkos Apsaugos Agentura jest odpowiednikiem GIOŚ na terytorium Litwy. Jest więc właściwym organem w rozumieniu art. 53 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, odpowiedzialnym za wykonanie tego rozporządzenia, co się niewątpliwie przekłada się na posiadanie odpowiedniej wiedzy i kompetencje do przeprowadzenia oceny towaru i w konsekwencji właściwe sklasyfikowanie odpadów. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, poczynione przez organ litewski ustalenia i finalne wskazane przez niego wnioski, stanowią istotny dla sprawy materiał dowodowy, który winien był zostać przez GIOŚ uwzględniony. Skarżąca, co istotne, w toku prowadzonego postępowania, nie kwestionowała wskazanej przez GIOŚ klasyfikacji odpadów. Ze zgromadzonych dowodów jednoznacznie wynika, że w transportowanych przez skarżącą pojemnikach znajdowała się toksyczna substancja chemiczna w stanie ciekłym, która została zaklasyfikowana pod kodem 14 06 03* (inne rozpuszczalniki i ich mieszaniny). Przeprowadzona w okresie od 21 lutego 2023 r. do 25 lipca 2023 r. przez WIOŚ w [...] kontrola podmiotu [...] wykazała, że odpady o kodzie 16 10 01* (odpady cieczy wodnych zawierające substancje niebezpieczne) odebrane przez [...] od [...], a następnie przekazane (odsprzedane) skarżącej umową z dnia 23 marca 2021 r., są tożsame z odpadami o kodzie 14 06 03* ujawnionymi na Litwie (wyniki badań przeprowadzone przez litewskie organy celne, a także ekspertyzy organu litewskiego).
Zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał za organem, iż z materiału dowodowego sprawy w sposób oczywisty wynika, iż spółka [...] przekazała odpady będące przedmiotem postępowania M.P., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą M.P., na podstawie umowy dostawy z dnia [...], faktur zgodnych z § 5 ust. 3 ww. umowy dostawy, a także dokumentów CMR, w których nadawcą oraz przewoźnikiem była firma M.P. Spółka [...] nie uczestniczyła bezpośrednio w transgranicznym przemieszczaniu odpadów z Polski na Litwę. Skarżąca przyjmując odpady od Spółki [...] na podstawie umowy z dnia [...], i ww. dokumentów, stała się ich posiadaczem. Zgodnie z art. 3 pkt 6) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy, "posiadacz odpadów" oznacza wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną lub prawną będą w posiadaniu tych odpadów. Odbiorcą przedmiotowych odpadów, zgodnie z umową dostawy zawartą pomiędzy M.P. prowadzącą ww. działalność gospodarczą a [...] w dniu 23 marca 2021 r., była bez wątpienia skarżąca. Kolejnym odbiorcą tych odpadów, jednak już na podstawie innej umowy, też zawartej w dniu 23 marca 2021 r. przez skarżącą była Firma [...], która nie posiadała zezwolenia właściwych organów litewskich na gospodarowanie odpadami. Nie mogła ona zatem przyjmować żadnych odpadów ani podejmować jakichkolwiek innych działań związanych z gospodarowaniem odpadami. Powyższe wskazuje, iż skarżąca, jako dostawca w ww. umowie z firmą [...], a także jako nadawca we wszystkich dokumentach przewozowych CMR dotyczących wywozu odpadów na Litwę, niewątpliwie wypełnia definicję "posiadacza odpadów", o której mowa w art. 3 pkt 6) ww. dyrektywy 2008/98/WE i tym samym wypełnia ww. definicję zgłaszającego, o której mowa w art. 2 pkt i 5) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. W ocenie Sądu zatem, bezpodstawne są podniesione przez skarżącą kasacyjnie zarzuty, że nie była ona posiadaczem odpadów i tym samym nie wypełniała definicji "zgłaszającego" podczas nielegalnej wysyłki odpadów z Polski do Litwy. Wobec zgromadzonych dowodów nie sposób się bowiem zgodzić z twierdzeniem skarżącej, że to [...] jako producent i wysyłający odpady był organizatorem przemieszczeń odpadów na Litwę. Dokumenty CMR użyte do transportów wskazują jednoznacznie na M.P. jako nadawcę przemieszczeń. Wskazać także należy, że zgłaszającym w rozumieniu definicji zawartej w art. 2 pkt 15 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 jest zarówno ten kto zamierza dokonać przemieszczenia odpadów lub zlecić takie przemieszczanie, jak i ten na kim ciąży obowiązek zgłoszenia. Przez podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia w rozumieniu art. 24 ust. 2 lit. b rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 należy więc rozumieć każdy podmiot wskazany w art. 2 pkt 15 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. który byłby zobowiązany do zgłoszenia, zgodnie z art. 3 ust. 1 oraz art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, gdyby chciał legalnie przemieścić odpady, gdyż w takim wypadku ciążyłby na nim obowiązek uprzedniego zgłoszenia i uzyskania zgody. Przesyłka przedmiotowych odpadów na Litwę wymagała uprzedniego zgłoszenia i uzyskania zezwolenia właściwych organów na Litwie i w Polsce, zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Wysyłka ta natomiast z Polski na Litwę została zrealizowana bez zgłoszenia do właściwych organów obu krajów i bez uzyskania zezwolenia a także w sposób, który prowadzi do odzysku lub unieszkodliwiania niezgodnego z przepisami wspólnotowymi lub międzynarodowymi. Zatem zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a), b) i e) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 powyższe przemieszczenia wypełniają definicję nielegalnego przemieszczania odpadów. Natomiast zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, za dokonanie uprzedniego pisemnego zgłoszenia właściwemu organowi wysyłki, dotyczącego przemieszczenia odpadów, określonych w art. 3 ust I lit. a) lub b), odpowiedzialny jest zgłaszający (którym powinna być skarżąca) a nie odbiorca odpadów (w sprawie niniejszej firma [...]). Zgodnie z art. 24 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi zgłaszający, właściwy organ wysyłki zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną odebrane a) przez podmiot, który faktycznie dokonał zgłoszenia lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia b) odebrane przez podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia. W niniejszej sprawie uprzednie pisemne zgłoszenie wysyłki odpadów na Litwę nie zostało dokonane (przez skarżącą), zatem zastosowanie ma art. 24 ust. 2 lit. b) ww. rozporządzenia (WE). Zgodnie zaś z art. 25 ust. 1 pkt 1) u.m.p.o., w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, Główmy Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i zobowiązuje zgłaszającego, lub jeżeli nie dokonano zgłoszenia, podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady - w drodze decyzji, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 i określa sposób zagospodarowania odpadów oraz wskazuje termin realizacji obowiązków nałożonych tą decyzją nie dłuższy niż 30 dni. Wobec powyższego, w okolicznościach niniejszej sprawy, zasadnie Główny Inspektor Ochrony Środowiska zastosował powyższą regulację, nakładając na skarżącą powyższy obowiązek.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie pozostawia wątpliwości, że odpady zostały wysłane z Polski do Litwy z naruszeniem przepisów określonych w tytule II rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 (bez zastosowania procedury zgłoszenia i zgody) do podmiotu, który nie posiadał odpowiednich zezwoleń na gospodarowanie odpadami, co na podstawie art. 2 pkt 35 lit. a), b) i e) ww. rozporządzenia stanowiło nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że odpady nielegalnie wysłane na Litwę zostały przejęte przez M.P., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą M.P. od podmiotu [...], a zatem M.P. była posiadaczem odpadów w momencie ich wysyłki na Litwę i tym samym, zgodnie z definicją "zgłaszającego", zawartą w rozporządzeniu (WE) nr 1013/2006, była podmiotem zobowiązanym do dokonania zgłoszenia. W rozpatrywanym przypadku GIOŚ słusznie stwierdził, że podmiotem odpowiedzialnym za nielegalne przemieszczanie odpadów na Litwę jest skarżąca, ponieważ dokonała ona wysyłki odpadów niebezpiecznych z Polski na Litwę, wbrew procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody wszystkich zainteresowanych właściwych organów, opisanej w rozporządzeniu (WE) nr 1013/2006, do podmiotu, który nie był uprawniony do gospodarowania odpadami.
Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w świetle zebranego materiału dowodowego, skarżąca jako posiadacz odpadów wypełnia definicję zgłaszającego, zgodnie z art. 2 pkt 15 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. GIOŚ prawidłowo wydał w dniu 22 stycznia 2024 r. kwestionowaną decyzję, wzywającą skarżącą, jako podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia, do zwrotu odpadów i ich zagospodarowania na terenie kraju zgodnie z art. 25 ust 1 pkt 1 u.m.p.o. Skarżąca, co należy podkreślić, wbrew jej stanowisku, była posiadaczem tych odpadów, które nabyła od podmiotu [...] na podstawie umowy z dnia 23 marca 2021 r., a nie wyłącznie przewoźnikiem odpadów (podmiotem tylko je transportującym), jak podnosiła w toku całego postępowania administracyjnego i sądowego.
Odnosząc się do podniesionego przez skarżącą kasacyjnie zarzutu naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, należy podzielić w tym względzie wywody Sądu pierwszej instancji. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Treść art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym dotyczy de facto wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 tej ustawy (przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego), a nie jak podnosi strona - "odpowiedzialności za naruszenie prawa" w ogólności. Postępowanie, które prowadzi GIOŚ, prowadzone na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 1) u.m.p.o., w związku z art. 24 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, dotyczy wskazania bezpiecznego dla środowiska i zdrowia ludzkiego sposobu dalszego postępowania z odpadami. Nie jest to postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie ustawy o transporcie drogowym, a wskazywany przepis nie miał w sprawie niniejszej zastosowania. Wobec powyższego, wbrew zarzutom skarżącej kasacyjnie należy uznać je za chybione.
Naczelny Sąd Administracyjny pragnie dostrzec, że autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował także w sposób skuteczny ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się całkowicie nieskuteczne również z powodu swej wadliwości prawnej.
W świetle znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, skarga kasacyjna nie mogła być więc uznana za usprawiedliwioną, a co za tym idzie i skuteczną. Brak zaangażowania autora skargi kasacyjnej w rzeczowe wykazanie, że naruszenie prawa materialnego jak i przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.) przekonały Naczelny Sąd Administracyjny o niezasadności skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. z dnia 24 sierpnia 2023 r., Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).