III OSK 1614/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-18
NSAAdministracyjneŚredniansa
zaświadczenieemeryturasłużba celnapostępowanie administracyjnekodeks postępowania administracyjnegoNSA

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na odmowę wydania zaświadczenia o służbie w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, uznając, że organy prawidłowo stwierdziły brak dokumentów potwierdzających takie okoliczności.

Sprawa dotyczyła odmowy wydania przez Szefa KAS zaświadczenia potwierdzającego, że M.D. pełnił służbę w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury. WSA uchylił postanowienie organu, uznając naruszenie art. 218 § 2 k.p.a. NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo stwierdziły brak dokumentów potwierdzających służbę w warunkach szczególnego zagrożenia życia lub zdrowia, a postępowanie zaświadczeniowe nie służy tworzeniu nowego materiału dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej odmawiające M.D. wydania zaświadczenia o służbie w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, zarzucając naruszenie art. 218 § 2 k.p.a. Sąd uznał, że organy nie przeprowadziły pełnego postępowania wyjaśniającego i nie dokonały niezbędnych ustaleń faktycznych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i oddalił skargę. NSA podkreślił, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia ma charakter ograniczony i opiera się na już posiadanych przez organ ewidencjach, rejestrach lub innych danych. Sąd uznał, że organy prawidłowo stwierdziły brak dokumentów potwierdzających, iż wnioskodawca pełnił służbę w warunkach szczególnego zagrożenia życia lub zdrowia, a brak rejestrów czynności operacyjno-rozpoznawczych lub dochodzeniowo-śledczych w określonych okresach był wystarczającą podstawą do odmowy wydania zaświadczenia. NSA zaznaczył, że postępowanie zaświadczeniowe nie służy tworzeniu nowego materiału dowodowego ani rozstrzyganiu sporów o ocenę dowodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie narusza przepisów postępowania, jeśli stwierdzi brak dokumentów potwierdzających żądane fakty, a postępowanie zaświadczeniowe nie służy tworzeniu nowego materiału dowodowego.

Uzasadnienie

Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia opiera się na już posiadanych przez organ ewidencjach, rejestrach lub innych danych. Nie jest dopuszczalne tworzenie w tym postępowaniu materiału dowodowego ani prowadzenie poszerzonego postępowania dowodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 217 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 218 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy... art. § 4

Pomocnicze

k.p.a. art. 217 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo stwierdziły brak dokumentów potwierdzających służbę w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury. Postępowanie zaświadczeniowe nie służy tworzeniu nowego materiału dowodowego ani ustalaniu nowych faktów. Brak rejestrów czynności operacyjno-rozpoznawczych lub dochodzeniowo-śledczych w określonych okresach był wystarczającą podstawą do odmowy wydania zaświadczenia.

Odrzucone argumenty

WSA błędnie uznał, że organy naruszyły art. 218 § 2 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie pełnego postępowania wyjaśniającego. WSA błędnie przyjął, że organy nie dokonały niezbędnych ustaleń faktycznych i nie wskazały analizowanych dokumentów.

Godne uwagi sformułowania

Zaświadczenie nie może być wydane wyłącznie w oparciu o informacje i wyjaśnienia przekazane przez samego zainteresowanego, lecz musi mieć potwierdzenie w dokumentach, ewidencjach, rejestrach będących w dyspozycji organu. W postępowaniu zaświadczeniowym nie jest dopuszczalne dokonywanie jakichkolwiek nowych ustaleń faktycznych i formułowanie ocen prawnych. W sprawie o wydanie zaświadczenia nie ma miejsca na spór o ocenę dowodów, jak również w ramach tego postępowania, co do zasady, nie przeprowadza się postępowania dowodowego.

Skład orzekający

Arkadiusz Windak

sprawozdawca

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący

Rafał Stasikowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń przez organy administracji publicznej, w szczególności ograniczeń postępowania zaświadczeniowego i wymogów dowodowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wydania zaświadczenia o służbie w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury funkcjonariuszy służb mundurowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne ograniczenia postępowania zaświadczeniowego i wymogi dowodowe, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Kiedy organ nie musi wydawać zaświadczenia? NSA wyjaśnia granice postępowania administracyjnego.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1614/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Rafał Stasikowski
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Służba celna
Sygn. powiązane
II SA/Wa 3571/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-03-30
Skarżony organ
Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188 w zw. z art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 218 § 1 i § 2, art. 217 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Arkadiusz Windak (spr.) Protokolant asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Krajowej Administracji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3571/21 w sprawie ze skargi M.D. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 18 sierpnia 2021 r. nr DOM1.1125.269.2021.EDE w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od M.D. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3571/21 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.D. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 18 sierpnia 2021 r. nr DOM1.1125.269.2021.EDE w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści, uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z 14 czerwca 2021 r. nr 0401-IPK-2.172.49.2021.1
Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy.
M.D. wnioskiem z 18 maja 2021 r. zwrócił się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że wykonywał czynności o których mowa w § 4 w zw. z § 6a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1611).
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. postanowieniem z 14 czerwca 2021 r. nr 0401-IPK-2.172.49.2021.1, na podstawie art. 217 § 2 pkt 2, art. 218 § 1 i art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), odmówił wydania żądanego zaświadczenia.
W wyniku rozpoznania zażalenia od ww. postanowienia złożonego przez M.D. Szef Krajowej Administracji Skarbowej postanowieniem z 18 sierpnia 2021 r. nr DOM1.1125.269.2021.EDE, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające oraz dokonana analiza zgromadzonej dokumentacji nie dały podstaw do potwierdzenia żądanych przez wnioskodawcę treści, dotyczących podejmowania przez niego, co najmniej 6 razy w ciągu roku, czynności służbowych w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury. Organ podał, że w toku postępowania organ I instancji dokonał przeglądu akt osobowych strony, zwrócił się również do Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T., a zatem do podmiotu, który mógł posiadać dowody związane z przedmiotowym zagadnieniem. Podjęte czynności nie doprowadziły jednak do ustaleń, które pozwoliłyby na wydanie zaświadczenia o żądanej treści.
Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że z samego faktu pełnienia służby w Służbie Celnej w określonych komórkach organizacyjnych - w tym przypadku w komórkach zwalczania przestępczości czy komórkach zajmujących się zwalczaniem nielegalnego hazardu, nie można wywodzić, że w czasie jej pełnienia występowało szczególne zagrożenie życia lub zdrowia funkcjonariusza.
Szef KAS wyjaśnił, że podejmowanie czynności służbowych w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury musi wynikać ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Dokumentów oraz innych materiałów potwierdzających udział wnioskodawcy w określonych akcjach, uzasadniających podwyższenie emerytury, organ I instancji nie posiada. Zaświadczenie nie może być wydane wyłącznie w oparciu o informacje i wyjaśnienia przekazane przez samego zainteresowanego, lecz musi mieć potwierdzenie w dokumentach, ewidencjach, rejestrach będących w dyspozycji organu, których w niniejszym przypadku brak.
M.D. zaskarżył opisane wyżej postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie i uchylenie postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W skardze zarzucił naruszenie:
- art. 217 § 2, art. 218 § 1 k.p.a., polegające na stwierdzeniu braku podstaw do wydania zaświadczenia potwierdzającego okresy służby pełnionej w szczególnych warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, w sytuacji gdy zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki do jego wydania, tj. w sytuacji gdy organ posiadał ewidencje, rejestry oraz inne dane znajdujące się w jego posiadaniu, z których wynika pełnienie służby w warunkach uprawniających do uzyskania wnioskowanego zaświadczenia;
- art. 218 § 2 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. postępowania wyjaśniającego zmierzającego do dokonania analizy rejestrów, ewidencji oraz innych danych znajdujących się w jego posiadaniu w celu wydania wnioskowanego zaświadczenia i ograniczenie się do odmowy jego wydania poprzez ogólne stwierdzenia, nieodnoszące się do stanu faktycznego przebiegu służby i realizowanych zadań.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem uznał skargę za zasadną z uwagi na naruszenie art. 218 § 2 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W oparciu o akta sprawy Sąd Wojewódzki uznał, że organy nie przeprowadziły pełnego postępowania wyjaśniającego. Organy nie dokonały niezbędnych ustaleń faktycznych.
Zarówno z zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. wynika, że organy wzięły pod uwagę jedynie akta osobowe skarżącego. Nie wiadomo jednak, które dokumenty z tych akt osobowych doprowadziły organy do stwierdzenia, że wnioskodawca nie pełnił służby w warunkach, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia. Treść postanowień nie zawiera żadnych analiz w tym zakresie. W sprawie tej organy, odmawiając wydania zaświadczenia żądanej treści, powołały się w istocie wyłącznie na pismo Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z 8 czerwca 2021 r., w którym wskazano, że w latach 2004-2009 oraz 2014-2021 nie był prowadzony rejestr czynności operacyjno-rozpoznawczych lub dochodzeniowo-śledczych albo interwencji w celu ochrony osób, mienia lub przywrócenia porządku publicznego w sytuacjach, w których istniało zagrożenie życia lub zdrowia funkcjonariusza i wskazano, że nie istnieją inne dokumenty zawierające zapisy lub adnotacje potwierdzające, że wnioskodawca realizował czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy, w których istniało szczególne zagrożenie życia lub zdrowia, które nie było normalnym następstwem służby, ale miało charakter wyjątkowy.
Z zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji nie wynika jakie dokumenty zostały przeanalizowane na potrzeby niniejszego postępowania w sprawie wydania zaświadczenia. Okoliczność, że nie był prowadzony rejestr, który wprost wskazywałby wykonywanie przez wnioskodawcę czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia nie zwalnia organu z dokonania przeglądu i analiz wszystkich posiadanych dokumentów, które mogą pozwolić na ustalenie wykonywania przez wnioskodawcę czynności określonych w § 4 pkt 1 rozporządzenia. Tymczasem z zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji wynika w istocie, że organy w ogóle nie podjęły trudu przeprowadzenia czynności wyjaśniających, o których mowa w art. 218 § 2 k.p.a. odsyłając skarżącego do dochodzenia swych praw w odrębnym postępowaniu.
Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że w zażaleniu skarżący wskazał m.in., że brał udział m.in. w inicjowaniu i prowadzeniu działań wspólnie z innymi służbami, tj. Strażą Graniczną, Centralnym Biurem Śledczym Policji oraz innymi organami w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości. Był zobowiązany do stosowania środków przymusu bezpośredniego, zgodnie z upoważnieniem Dyrektora Izby Celnej w T. oraz broni palnej przydzielonej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B., podczas wykonywania czynności służbowych, w przypadkach prawnie dozwolonych. Podał, że brał udział w działaniach realizacyjnych w ramach zespołów realizacyjnych, prowadził czynności służbowe w patrolach zmotoryzowanych, związanych z pościgiem z wykorzystaniem sygnałów uprzywilejowania, prowadził czynności procesowe w warunkach zagrożenia życia i zdrowia, przeprowadzał kontrolę celno-skarbową w ramach ogólnopolskich akcji związanych z kontrolą przewożonych paliw organizowanych bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy SENT, w kwietniu 2017 r. brał udział w trzytygodniowej akcji związanej z czynnościami procesowymi prowadzonymi przez Komendę Wojewódzką Policji w B. (wskazał czego dotyczyła ta akcja). Wskazał nadto, że od roku 2017 do końca służby cały czas uczestniczył w akcji PASAŻ (wskazał czego akcja ta dotyczyła). Czynności te były – jak podał - dokumentowane planami działań, notatkami urzędowymi, protokołami kontroli, protokołami z czynności procesowych. Zaznaczył, że rejestry, ewidencje oraz inne dane (książki służby, akta spraw itd.), na podstawie których wnioskował o wydanie zaświadczenia, znajdują się w posiadaniu organu.
Z zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby dokonano analizy jakiejkolwiek dokumentacji, o której mowa w zażaleniu. Z postanowienia nie wynika w ogóle jakie rejestry, ewidencje bądź inne dokumenty (poza aktami osobowymi) organ przejrzał i przeanalizował do celu wydania zaświadczenia. Z postanowień i akt sprawy nie wynika też m.in. czy i w jakich dokumentach odnotowywano współpracę z innymi służbami, o których mowa w zażaleniu (SG, CBŚP) i czy istnieje w tym zakresie możliwość dokonania ustalenia, na podstawie dokumentów, czy podejmowane przez wnioskodawcę czynności można kwalifikować jako czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia.
Ponadto, organ odwoławczy utrzymując w mocy postanowienie wydane z uchybieniem art. 218 § 2 k.p.a. naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., nie odniósł się do zarzutów zażalenia, które to uchybienie także mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 107 § 3 k.p.a.).
Szef Krajowej Administracji Skarbowej, na podstawie art. 173 § 1 w zw. z art. 175 § 1 w zw. z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), działając poprzez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2022 r. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 218 § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ I instancji rozpoznając wniosek strony nie ustalił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, podczas gdy organ podjął wszelkie działania określone ramami art. 218 § 2 k.p.a. mające na celu ustalenie czy wnioskodawca pełnił służbę w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu, a zebrany materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z 218 § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organy w ogóle nie podjęły trudu przeprowadzenia czynności wyjaśniających, o których mowa w art. 218 § 2 k.p.a. odsyłając skarżącego do dochodzenia swych praw w odrębnym postępowaniu, podczas gdy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy ustalił i wyjaśnił w swojej decyzji, że w latach 2004-2009 i 2014-2021 nie był prowadzony rejestr czynności operacyjno-rozpoznawczych lub dochodzeniowo śledczych albo interwencji w celu ochrony osób, mienia lub przywrócenia porządku publicznego w sytuacjach, w których istniało szczególne zagrożenie życia lub zdrowia, a ponadto, że nie istnieją także inne niż ww. rejestr dokumenty, zawierające zapisy lub adnotacje potwierdzające, że wnioskodawca realizował czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2020 r poz. 1611) i w oparciu o te ustalenia odmówił wydania żądanego zaświadczenia;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z 218 § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organy nie dokonały niezbędnych ustaleń faktycznych i nie wskazały jakie dokumenty zostały przeanalizowane, podczas gdy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. wziął pod uwagę akta osobowe skarżącego, w tym całość dokumentacji odzwierciedlającej przebieg jego służby, a następnie z uwagi na brak w tej dokumentacji informacji niezbędnych do wydania zaświadczenia poszukiwał ich w podległym mu urzędzie celno-skarbowym, jednak z uwagi na brak w posiadaniu organów KAS ewidencji, rejestrów i innych danych w tym zakresie wniosek strony nie mógł być załatwiony pozytywnie;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 107 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ II instancji nie odniósł się do zarzutów zażalenia, podczas gdy Szef Krajowej Administracji Skarbowej ponownie rozpatrzył sprawę w jej całokształcie i wyczerpująco w swoim postanowieniu ustosunkował się do zarzutów zażalenia;
- art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 218 § 2 k.p.a. poprzez sformułowanie niemożliwych do zrealizowania przez organy, w kontekście brzmienia art. 218 § 2 k.p.a., wytycznych co do dalszego postępowania w sprawie w ramach wykonania wydanego wyroku.
Podnosząc powyższe skarżący kasacyjnie organ wniósł:
1) na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu;
2) zasądzenie od skarżącego na rzecz organu, na podstawie ar. 203 pkt 2 p.p.s.a., kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,
3) na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej określanej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.
W skardze kasacyjnej organ sformułował zarzuty naruszenia prawa procesowego, które zasługiwały na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 217 § 2 k.p.a., zaświadczenie wydaje się, jeżeli potwierdzenia określonych faktów lub stanów prawnych wymaga przepis prawa (pkt 1), oraz w sytuacji, gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego (pkt 2). W tym drugim wypadku organ obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.), mogąc w takiej sytuacji, przed wydaniem zaświadczenia, przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 k.p.a.).
W orzecznictwie akcentuje się, że możliwość przeprowadzenia przed wydaniem zaświadczenia postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie nie może być rozumiana jako tworzenie na etapie postępowania podstawy do wystawienia zaświadczenia. Niedopuszczalne jest zatem tworzenie w tym postępowaniu materiału dowodowego mającego służyć wydaniu zaświadczenia określonej treści, gdyż treść zaświadczenia ma się opierać na już posiadanych przez organ ewidencjach, rejestrach czy zbiorach danych. Organ w postępowaniu dotyczącym wydania zaświadczenia winien skonfrontować treść żądania wnioskodawcy z pozostającą w jego dyspozycji dokumentacją i ustalić, czy dokumentacja ta pozwala na pozytywne załatwienie żądania (zob. wyroki NSA: z 20 lipca 2016 r. sygn. akt II OSK 2820/14, z 23 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1258/21, z 21 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 1262/22).
W literaturze przedmiotu podkreśla się, że postępowanie wyjaśniające prowadzone na podstawie art. 218 § 2 k.p.a. w stosunku do postępowania dowodowego przeprowadzanego w postępowaniu administracyjnym ogólnym jest organiczne w dwojaki sposób. Po pierwsze, prowadzone postępowanie wyjaśniające polega na zbadaniu okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych czy też wyjaśnieniu, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także ustaleniu, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane i ustaleniu ewentualnych ich dysponentów (zob. M. Jaśkowska (w:) M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 218). Nie może ono zatem zastępować postępowania administracyjnego ogólnego w zakresie ustaleń co do faktów lub zdarzeń, które dopiero mogą zostać odzwierciedlone w posiadanej przez organ dokumentacji. Po drugie, jest ono ograniczone czasowo, ponieważ zgodnie z art. 217 § 3 k.p.a. – organ powinien wydać zaświadczenie w terminie nie dłuższym niż 7 dni, a zatem w oczywisty sposób nie może on prowadzić poszerzonego postępowania dowodowego. W tym zakresie stosowanie zasad postępowania administracyjnego jest ograniczone charakterem postępowania opisanego w Dziale VII k.p.a. Dotyczy to szczególnie zasady prawdy materialnej, która w postępowaniu o wydanie zaświadczenia jest realizowana poprzez ustalenia z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych dokumentów.
Przenosząc poczynione uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że twierdzenia wnioskującego o wydanie zaświadczenia co do tego, że pełnił służbę w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury muszą znaleźć odzwierciedlenie w prowadzonych przez organ ewidencjach, rejestrach bądź w innych materiałach znajdujących się w jego posiadaniu. Zainteresowany funkcjonariusz powinien współdziałać z organem i określić zamknięty wykaz dokumentów mogących potwierdzić jego żądanie. W przeciwnym razie swoich racji będzie mógł dochodzić w innym jurysdykcyjnym trybie (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2289/14), na co trafnie zwrócił uwagę organ w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
W realiach badanej sprawy podzielić należy ustalenia organu, że nie zaistniały podstawy do wydania skarżącemu zaświadczenia potwierdzającego pełnienie przez niego w okresie od 2004 r. do 2009 r. i od roku 2014 r. do dnia złożenia wniosku, służby w warunkach określonych w § 4 rozporządzenia z 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy (...). Organy wskazały, że na podstawie dokumentacji przebiegu służby, zgromadzonej w aktach osobowych wnioskodawcy, nie można stwierdzić, że podczas wykonywania obowiązków służbowych zaistniały warunki, których wystąpienie powodowałoby szczególne zagrożenie dla życia i zdrowia w rozumieniu wyżej powołanego przepisu. Jak wskazał Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. (pismo z 8 czerwca 2021 r.) w latach 2004-2009 oraz 2014-2021 nie był prowadzony rejestr czynności operacyjno-rozpoznawczych lub dochodzeniowo-śledczych albo interwencji w celu ochrony osób, mienia lub przywrócenia porządku publicznego w sytuacjach, w których istniało zagrożenie życia lub zdrowia funkcjonariusza. Ponadto podał, że nie istnieją inne rejestry, dokumenty, zawierające zapisy lub adnotacje potwierdzające, że wnioskodawca realizował czynności, o których mowa w § 4 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Oznacza to, że organ jednoznacznie wskazał na brak istnienia rejestrów, zbiorów dokumentów itp., w oparciu o które miałoby nastąpić potwierdzenie pełnienia służby skarżącego w warunkach zagrażających życiu lub zdrowiu.
W kontekście zasad i ograniczeń związanych z prowadzeniem postępowania w sprawie wydania zaświadczenia Sąd Wojewódzki niezasadnie zarzucił organom, że te nie dokonały pełnych ustaleń faktycznych, czy uchybiły przepisom postępowania, skoro wnioskodawca wskazywał na takie źródła jak: plany działań, notatki urzędowe, protokoły kontroli, protokoły z czynności procesowych, książki służby, czy też akta spraw. Ponownie należy podkreślić, że w postępowaniu zaświadczeniowym nie jest dopuszczalne dokonywanie jakichkolwiek nowych ustaleń faktycznych i formułowanie ocen prawnych. W sprawie o wydanie zaświadczenia nie ma miejsca na spór o ocenę dowodów, jak również w ramach tego postępowania, co do zasady, nie przeprowadza się postępowania dowodowego.
Z wyjaśnień organów przedstawionych w uzasadnieniu wydanych postanowień wynika w oparciu o jakie materiały dokonano ustaleń poprzedzających podjęcie postanowień. Były nimi przede wszystkim akta osobowe strony. Organy jednoznacznie wskazały również na brak ewidencji, rejestrów, bądź innych danych będących w ich posiadaniu, które pozwalałyby na potwierdzenie faktów wskazywanych przez skarżącego. Wyrażone przez Sąd Wojewódzki oczekiwanie przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu poszukiwania dowodów mogących potwierdzić zasadność wniosku, spośród bliżej nieokreślonych przez skarżącego materiałów archiwalnych akt z szeregu lat działalności urzędów, tj. z akt spraw, notatek służbowych, protokołów kontroli, wykraczałoby poza ramy postępowania w sprawie wydania zaświadczenia. Skarżący zarówno w skardze jak i w zażaleniu podnosząc, że organ posiadał ewidencje, rejestry oraz one dane, z których wynika pełnienie przezeń służby w warunkach uprawniających do uzyskania wnioskowanego świadczenia nie wskazał jednak ewidencji, rejestrów albo innych konkretnych dokumentów. Za takowe nie mogłyby być uznane wszystkie książki służb, czy też w jakikolwiek sposób nieskonkretyzowane przez skarżącego materiały śledztw i dochodzeń.
Powyższe prowadzi do uznania zasadności zarzutów skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów postępowania.
Mając powyższe na uwadze oraz uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Wniesiona do Sądu Wojewódzkiego skarga i podniesione w niej zarzuty również nie zasługiwały na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej odpowiada prawu.
O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o przepis art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI