III OSK 1610/22

III OSK 1610/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
II SA/Ke 80/22 - Wyrok WSA w Kielcach z 2022-03-29
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 478
art. 88 ust. 4 i 5 art. 87 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 80/22 w sprawie ze skargi P.Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia 20 grudnia 2021 r. nr OKS.4550.1.24.II.2021 w przedmiocie nieprzyznania stypendium socjalnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 29 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 80/22, po rozpoznaniu skargi P.Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia 20 grudnia 2021 r. nr OKS.4550.1.24.II.2021 w przedmiocie nieprzyznania stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia 19 października 2021 r. nr KS.CM.4550.1.262.2021 oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie Odwoławcza Komisja Stypendialna – wobec faktu, iż z przedłożonego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej nie wynikała sytuacja dochodowa i majątkowa rodziny studentki – zastosowała art. 88 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478 z późn. zm.) zwanej dalej P.s.w.n. uznając, iż skarżąca nie udokumentowała w sposób rzetelny źródeł dochodu i utrzymania rodziny. Jej zdaniem wykazana kwota dochodu na osobę w rodzinie w wysokości 269,07 zł, przy uwzględnieniu także innych źródeł utrzymania jest kwotą zbyt niską. W świetle zasad doświadczenia życiowego i powszechnej wiedzy o przeciętnych kosztach funkcjonowania rodziny nie jest możliwe, zdaniem Komisji, by była to kwota realna i pozwalająca na jej utrzymanie. To na Studentce spoczywał obowiązek rzetelnego udokumentowania dochodów i źródeł utrzymania rodziny, który nie został w tej sprawie należycie spełniony.
W ocenie Sądu z taką oceną nie można się zgodzić. Skarżąca udokumentowała szczegółowo, za pomocą nie tylko oświadczeń, ale też dokumentów urzędowych i umów sytuację dochodową swojej rodziny, nie uchylając się od tego obowiązku. Udzieliła stosownej odpowiedzi na wezwanie organu odwoławczego, podając w piśmie z dnia 3 grudnia 2021 r., że wszystkie podstawowe źródła utrzymania rodziny przedstawiła w dokumentacji podczas składania wniosku o stypendium socjalne. Dodatkowo wskazała, że jej rodzina utrzymuje się z prac dorywczych, które jest ciężko zdefiniować, ponieważ nie są one comiesięczne i ich wartość jest różna. Do takich prac dorywczych zaliczane są: sprzedaż jagód, grzybów, borówek, złomu. Jak podniosła, niestety nie jest w stanie udokumentować wszystkich dochodów z prac dorywczych. Otrzymywane dochody pozwalają na ubogie utrzymanie rodziny lub czasem nie wystarczają na jej utrzymanie, przez co zdarza się rodzinie zalegać z opłatami za media. Do pisma dołączyła kopie dokumentów (dwie umowy kupna-sprzedaży) potwierdzających sprzedaż złomu w listopadzie 2021 r. na łączną kwotę 1108,50 zł.
Zdaniem Sądu w świetle całokształtu przedstawionych dokumentów oraz powyższego oświadczenia nie można wykluczyć, że rzeczywiście rodzina skarżącej utrzymuje się w sposób przez nią wskazany, tj. oprócz dochodu z umowy zlecenia jej ojca także z prac dorywczych. Tego rodzaju prace dorywcze (jak np. sprzedaż jagód czy grzybów) najczęściej nie są oficjalnie dokumentowane (poza tym że mają charakter nieregularny i wiążą się z osiąganiem dochodów w różnej, często stosunkowo niewielkiej wysokości), a niekiedy pozwalają uboższym rodzinom, zwłaszcza w warunkach wiejskich, na skromne utrzymanie. Brak możliwości udokumentowania takich dochodów nie pozwala na przyjęcie przez organ domniemania, że dochody osiągane przez rodzinę skarżącej przekraczają kryterium dochodowe. Zaakcentowano, że skarżąca nie tylko szeroko udokumentowała sytuację swojej rodziny, ale też w miarę możliwości przedstawiła również dowody tego, o czym pisała w oświadczeniu z dnia 3 grudnia 2021 r., tj. dwie umowy sprzedaży złomu za listopad 2021 r. Pozwala to z jednej strony uznać za wiarygodne twierdzenia o źródłach utrzymania skarżącej wynikających z prac dorywczych, z drugiej zaś z całą pewnością nie uzasadnia przyjęcia, że skarżąca jest w tak dobrej sytuacji materialnej, że nie pozwala to na przyznanie jej stypendium socjalnego. Przeciwnie świadczyć to może właśnie o znacznie ograniczonych możliwościach dochodowych jej rodziny (brak stałego dochodu w wyższej wysokości) i konieczności radzenia sobie z tą sytuacją w przedstawiony sposób, co pozwala jedynie na skromne utrzymanie i wiąże się z trudną sytuacją rodziny. Nie może mieć w tych okolicznościach także przesądzającego charakteru fakt, że skarżąca i jej rodzina nie korzysta z pomocy społecznej i we własnym zakresie radzi sobie z tą trudną sytuacją.
Zwrócono uwagę, że zgodnie z wydanymi na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1, 2 i 6 oraz § 18 ust. 2 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] obowiązującego na podstawie zarządzenia nr 77/2021 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 31 maja 2021 r., zwanego dalej Regulaminem, ustaleniami szczegółowymi dotyczącymi świadczeń dla studentów, stypendium socjalne jest wypłacane przez okres 10 miesięcy i jego wysokość jest uzależniona od dochodu netto na jednego członka rodziny studenta, przy następujących przedziałach tego dochodu (netto): od 0 do 170,00 zł; od 170,01 do 350,00 zł; od 350,01 do 528,00 zł; od 528,01 do 700,00 zł; od 700,01 zł do 875,00 zł; od 875,01 zł do 1051,70 zł. Wobec ustalenia kryterium uzależniającego wysokość stypendium socjalnego od dochodu na jednego członka rodziny studenta już na poziomie od 0 do 170,00 zł, niezrozumiała jest odmowa organu przyznania skarżącej wnioskowanego stypendium poparta twierdzeniem, że wysokość dochodu na jednego członka jej rodziny (ustalonego na kwotę 269,07 zł) jest niewiarygodna (nierealna). W ocenie Sądu przyjęty sposób rozumowania organów powoduje, że w zasadzie z założenia przyznanie stypendiów socjalnych w przypadku wykazania dochodu w ramach najniższych – wskazanych wyżej – przedziałów jest niemożliwe skoro organ zakłada, że dochód na osobę w rodzinie już na poziomie 269,07 zł jest nierealny i niewiarygodny, gdyż tak niski dochód w świetle zasad doświadczenia życiowego i powszechnej wiedzy o przeciętnych kosztach funkcjonowania rodziny nie pozwala na jej utrzymanie. Takie założenie przeczy samej idei i celowi stypendium socjalnego, które jest przyznawane właśnie w sytuacji złej sytuacji materialnej studenta (art. 87 ust. 1 P.s.w.n.). Jak podniesiono w odpowiedzi na skargę, wykazane przez skarżącą dochody w wysokości 269,07 zł na członka rodziny nie mogą być uznane za wystarczające dla opłacania kosztów związanych ze studiowaniem, w tym dojazdów oraz codziennego utrzymania. To celem stypendium socjalnego jest umożliwienie studentowi poniesienia kosztów związanych ze studiowaniem.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...], zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego:
a) błędną wykładnię § 22 ust. 23 Regulaminu w związku z art. 88 ust. 4 i 5 w związku z art. 95 ust. 1 i 2 P.s.w.n. oraz poprzez przyjęcie, iż § 22 ust. 23 Regulaminu w brzmieniu: "W przypadku przedstawienia zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej właściwego miejscu zamieszkania studenta i jego rodziny, z którego nie wynika faktyczna sytuacja dochodowa i majątkowa rodziny studenta, a jego treść ogranicza się jedynie do stwierdzenia faktu niekorzystania z pomocy społecznej, o której mowa w odrębnych przepisach, Komisja Stypendialna lub Odwoławcza Komisja Stypendialna może odmówić przyznania stypendium socjalnego" jest niezgodny z art. 88 ust. 4 i 5 P.s.w.n.;
b) błędną wykładnię art. 88 ust. 4 i 5 w związku z art. 88 ust. 1 P.s.w.n. i w związku z art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615) zwanej dalej u.ś.r. poprzez przyjęcie, iż wykazanie dochodów na osobę w rodzinie studenta jest tożsame z udokumentowaniem źródeł utrzymania rodziny studenta;
c) niewłaściwe zastosowanie art. 88 ust. 5 P.s.w.n. poprzez przyjęcie, iż skarżąca udokumentowała źródła utrzymania rodziny;
d) niewłaściwe zastosowanie 88 ust. 5 w związku z art. 87 ust. 1 P.s.w.n. poprzez przyjęcie, iż samo wykazanie przez skarżącą dochodu na członka było wystarczającą przesłanką do przyznania skarżącej stypendium z uwagi na jego cele socjalne;
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez brak wskazania w opisie stanu faktycznego, że Odwoławcza Komisja Stypendialna wezwała skarżącą do uzupełnienia dokumentów potwierdzających źródła utrzymania rodziny, a także przedstawienia wyjaśnień dotyczących ponoszonych kosztów utrzymania i wydanie wyroku na podstawie nie w pełni ustalonego stanu faktycznego;
b) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 88 § 1 i § 2 pkt 2 K.p.a. i art. art. 88 ust. 4 i 5 P.s.w.n. poprzez brak oddalenia skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja miała charakter uznaniowy, a skarżąca nie udokumentowała rzetelnie źródeł utrzymania rodziny ani też nie przedłożyła zaświadczenia "o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny".
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.
Stosowanie do art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany; 4) powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W skardze kasacyjnej zostały zawarte zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W pierwszej kolejności zostaną omówione zarzuty procesowe, ponieważ stosowanie prawa materialnego może być weryfikowane po ustaleniu, że ustaleń faktycznych dokonano w następstwie niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a.
Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd.
Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie te elementy, a w tym także podnoszonego w skardze kasacyjnej opisu stanu faktycznego sprawy. Nie można dostrzec niespójności w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 88 § 1 i § 2 pkt 2 K.p.a. i art. art. 88 ust. 4 i 5 P.s.w.n. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak oddalenia skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja miała charakter uznaniowy, a skarżąca nie udokumentowała rzetelnie źródeł utrzymania rodziny ani też nie przedłożyła zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej rodziny.
Art. 88 § 1 i § 2 K.p.a. regulują sankcje za naruszenie obowiązku osobistego stawiennictwa przed organem i ani z uzasadnienia skargi kasacyjnej, ani też z akt sprawy nie wynika, aby w tej sprawie zachodziła jakakolwiek sytuacja związana z nałożeniem kary porządkowej za brak osobistego stawiennictwa, bezzasadnej odmowy złożenia zeznania, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej. Tym samym zarzut ten jest oczywiście niezasadny.
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 88 ust. 4 i 5 P.s.w.n. został sformułowany zarówno jako zarzut naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzut naruszenia prawa materialnego. Zarzut ten w istocie ma charakter naruszenia przepisów prawa materialnego, ponieważ Sąd pierwszej instancji kontrolował ten przepis nie w zakresie stosowania przez ten Sąd przepisów regulujących postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, ale jako ocenę prawidłowości zastosowania tych przepisów przez organy wykonujące administrację publiczną.
Zgodnie z art. 88 ust. 4 P.s.w.n. rektor, komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna odmawia przyznania stypendium socjalnego studentowi, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jeżeli nie dołączy do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny.
Przepis ten obliguje ww. organy do wydania tzw. decyzji związanej w przypadku, gdy miesięczny dochód na osobę w rodzinie studenta nie przekracza kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i ten student nie dołączył do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny. Dochód w rodzinie studentki P.Z. nie przekraczał kwoty określonej w ww. przepisie i studentka ta dostarczyła zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej o niepobieraniu pomocy z tego ośrodka, a także wykazywała innymi dokumentami swoją sytuację dochodową i majątkową jak i swojej rodziny. Ani komisja stypendialna, ani też odwoławcza komisja stypendialna nie wydawały swoich decyzji na podstawie art. 88 ust. 4 P.s.w.n.
Podstawą do wydania tych decyzji, uchylonych w zaskarżonym wyroku przez Sąd pierwszej instancji był art. 88 ust. 5 P.s.w.n. Zgodnie z tym przepisem rektor, komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna może przyznać studentowi stypendium socjalne gdy miesięczny dochód na osobę w rodzinie studenta nie przekracza kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i student nie dołączył do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny, jeżeli przyczyny niedołączenia do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i rodziny studenta były uzasadnione oraz student udokumentował źródła utrzymania rodziny.
Studentka P.Z. w tej sprawie przedłożyła zaświadczenie z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z dnia 13 września 2021 r. informujące, że wnioskodawczyni nie korzystała w 2020 r. i w roku 2021 r. ze świadczeń tego Ośrodka. Oczywistym jest, że w takiej sytuacji sam Ośrodek Pomocy Społecznej nie mógł wydać zaświadczenia o sytuacji dochodowej lub majątkowej Studentki, skoro Studentka ze świadczeń tego Ośrodka nie korzystała. Sytuacja, w której student ubiegający się o stypendium socjalne i posiadający dochody poniżej określonej kwoty (wynikającej z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej) nie pobiera świadczeń z pomocy społecznej nie może być traktowana jako pozbawiająca możliwości uzyskania tego stypendium. W ten bowiem sposób, jak trafnie zwrócił na to uwagę Sąd pierwszej instancji, zniweczony byłby podstawowy cel udzielania takiej pomocy studentom, którzy znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i nie są w stanie ponosić pełnych kosztów utrzymania.
Okoliczność, że art. 88 ust. 5 P.s.w.n. określa sposób rozstrzygania w takich sprawach poprzez wydanie tzw. decyzji uznaniowej nie oznacza dowolności, ale obliguje organy do wnikliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy i należytego wykazania, dlaczego mimo możliwości rozstrzygnięcia na korzyść strony wnioskującej została wydana dla tej strony decyzja negatywna.
Rację ma Sąd pierwszej instancji wskazując, że treść § 22 ust. 23 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] jest niezgodna z ww. art. 88 ust. 5 P.s.w.n. Zgodnie z powołanym przepisem Regulaminu w przypadku przedstawienia zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej właściwego miejscu zamieszkania studenta i jego rodziny, z którego nie wynika faktyczna sytuacja dochodowa i majątkowa rodziny studenta, a jego treść ogranicza się jedynie do stwierdzenia faktu niekorzystania z pomocy społecznej, o której mowa w odrębnych przepisach, Komisja Stypendialna lub Odwoławcza Komisja Stypendialna może odmówić przyznania stypendium socjalnego. Niezgodność tego przepisu z art. 88 ust. 5 P.s.w.n. wynika stąd, że wskazany przepis ustawy umożliwia wydanie decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania stypendium socjalnego w przypadku, gdy student w ogóle nie dołączył do wniosku o przyznanie tego stypendium zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny, a dodatkowo przyczyny niedołączenia do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i rodziny studenta nie były uzasadnione oraz student nie udokumentował źródła utrzymania rodziny. Wskazany § 22 ust. 23 Regulaminu pomija istotny fragment regulacji wynikający z art. 88 ust. 5 P.s.w.n.
Okoliczność, że zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 2 P.s.w.n. regulamin świadczeń dla studentów ma określać m.in. szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń, w tym stypendium socjalnego nie oznacza, że taki regulamin może w tym zakresie modyfikować treść ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie dokonuje w tej sprawie oceny zgodności z prawem pozostałych przepisów Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...], ponieważ przekroczyłoby to granice skargi kasacyjnej. To bowiem na stronie skarżącej kasacyjnie spoczywa obowiązek wskazania, na czym polega wadliwość zaskarżonego wyroku i jakie przepisy zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone.
W tej sprawie Studentka P.Z. przedłożyła w toku postępowania zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej jak i liczne dokumenty pozwalające na ustalenie jej oraz jej rodziny sytuacji majątkowej i dochodowej.
Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała, że mimo dołączenia licznych dokumentów i ustalenia dochodu w wysokości ok. 300 złotych miesięcznie w rodzinie Studentki P.Z., to taka kwota jest zbyt niska, aby w świetle doświadczenia życiowego można było się utrzymać.
Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji organy stypendialne pominęły ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności szczegółowe nie tylko wyjaśnienia samej Studentki P.Z. o jej sytuacji majątkowej i sytuacji majątkowej jej rodziny, ze wskazaniem na zarobkowanie poprzez np. zbieranie i sprzedaż złomu, jagód, grzybów leśnych itd., ale także pominęły ponad 30 dokumentów przedkładanych przez Studentkę, które potwierdzają bardzo skromne warunki materialne jej rodziny. Jak trafnie wskazał na to Sąd pierwszej instancji, w zdecydowanej większości przedkładane dokumenty stanowią urzędowe poświadczenia wysokości dochodów lub zarobków członków rodziny wnioskodawczyni i dochodów jej samej. Nie można uznać, że osoba, która stara się w każdy możliwy sposób wykazać swoją trudną sytuację materialną spotyka się ze strony organu administracyjnego ze stanowczym twierdzeniem, że Studentka wykazała zbyt małe dochody, aby były one realne lub wiarygodne.
Należy uznać za w pełni trafny pogląd Sądu pierwszej instancji, że zbieranie i sprzedaż np. jagód leśnych lub grzybów ma charakter sezonowy, dochody z takich źródeł są proporcjonalnie niewielkie i najczęściej mogą nie być udokumentowane stosownymi np. umowami sprzedaży. Może to też dotyczyć sporadycznych prac dorywczych wykonywanych w warunkach wiejskich. Za trafne należy uznać i to stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym celem stypendium socjalnego jest pomoc studentom o niskich lub bardzo niskich dochodach i to nawet mniejszych niż wykazane w tej sprawie przez Studentkę. Wynika to także z Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...], który pozwala na przyznanie takiego stypendium studentowi, którego dochód wynosi nawet 0 zł. Wykazane w tej sprawie przez Studentkę P.Z. skromne dochody jej rodziny nie mogły być uznane bez szczegółowego wyjaśnienia, jako niepozwalające na przyznanie stypendium socjalnego i tak w tej sprawie prawidłowo to ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Sąd ten nie dokonał błędnej wykładni § 22 ust. 23 Regulaminu w związku z art. 88 ust. 4 i 5 P.s.w.n. uchylając wydane w sprawie decyzje i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania przez organy stypendialne Uniwersytetu [...].
Nie jest zasadny zarzut strony skarżącej kasacyjnie dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 87 ust. 1 P.s.w.n. w związku z art. 88 ust. 5 P.s.w.n. poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że samo wykazanie przez Studentkę dochodu na członka było wystarczającą przesłanką do przyznania stypendium z uwagi na jego cele socjalne.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 ww. ustawy stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie zobowiązał organów stypendialnych do wydania decyzji o określonej treści, ale zobowiązał je do uwzględnienia argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Skoro w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja zawarta w zaskarżonym wyroku w zakresie rozpoznania w tej sprawie zarzutów skargi kasacyjnej jest prawidłowa, to tym samym nie może być uznany za zasadny zarzut naruszenia art. 87 ust. 1 P.s.w.n. umożliwiający przyznanie studentowi znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej stypendium socjalnego.
Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 95 ust. 2 P.s.w.n. poprzez jego błędną wykładnię jest niezasadny, ponieważ zgodnie z tym przepisem regulamin świadczeń dla studentów ustala rektor w porozumieniu z samorządem studenckim, a w nowo utworzonej uczelni regulamin ustala na okres roku rektor. Przedmiotem tej sprawy nie była ocena, czy Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu [...] został prawidłowo ustalony.
Zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 88 ust. 1 P.s.w.n. i w związku z art. 3 u.ś.r. poprzez przyjęcie, iż wykazanie dochodów na osobę w rodzinie studenta jest tożsame z udokumentowaniem źródeł utrzymania rodziny studenta nie poddaje się w tej sprawie kontroli. Ani bowiem sam zarzut skargi kasacyjnej, ani też uzasadnienie skargi kasacyjnej nie wskazuje zarówno na to, na czym miałaby polegać błędna wykładnia ww. przepisów, jak również zarzut ten jest zbyt ogólny, aby mógł być rozpoznany.
Art. 88 ust. 1 P.s.w.n. zawiera dwa punkty, każdy z tych punktów dzieli się na litery, a te z kolei na jeszcze mniejsze samodzielne jednostki redakcyjne aktu prawnego, jakim są tirety. Z kolei art. 3 u.ś.r. zawiera definicje pojęć na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych i także składa się z wielu wewnętrznych jednostek regulujących poszczególne definicje.
Podstawą kasacyjną powinien być konkretny przepis prawa, którego naruszenie zarzuca się Sądowi pierwszej instancji. W przypadku przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się np. z ustępów lub innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez Sąd (por. wyrok NSA z 7 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 2019/12; wyrok NSA z 10 lutego 2023 r. sygn. akt III OSK 6709/21). Tym samym skoro przytoczona podstawa zaskarżenia nie wskazuje precyzyjnie zaskarżonego przepisu, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może domyślać się zarzutu kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z 6 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1669/12; wyrok NSA z 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1977/12).
Powyższe oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać zarzutu dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni art. 88 ust. 1 P.s.w.n. i art. 3 u.ś.r.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie ma podstaw do uznania wniesionej w tej sprawie skargi kasacyjnej za zasadną i z tego powodu orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.