III OSK 1605/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-12-20
NSAAdministracyjneŚredniansa
szkolnictwo wyższeprawo o szkolnictwie wyższymminimum kadrowecofnięcie uprawnieńdecyzja administracyjnakontrola sądowapostępowanie administracyjneNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną uczelni dotyczącą cofnięcia uprawnień do prowadzenia studiów z powodu niespełnienia wymogów kadrowych.

Wyższa Szkoła zaskarżyła decyzję Ministra Edukacji i Nauki o cofnięciu uprawnień do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku praktycznym, argumentując niespełnienie minimum kadrowego. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, uznając, że uczelnia nie wykazała spełnienia wymogów kadrowych, a sąd nie jest organem do ponownego ustalania stanu faktycznego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wyższej Szkoły od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Edukacji i Nauki o cofnięciu uprawnień do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku '[...]'. Głównym zarzutem było niespełnienie wymaganego minimum kadrowego. Sąd pierwszej instancji uznał, że Minister miał podstawy do cofnięcia uprawnień, ponieważ uczelnia nie spełniała warunków, w tym braku wymaganej liczby nauczycieli akademickich. Skarga kasacyjna podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym błędnej wykładni przepisów dotyczących minimum kadrowego oraz wadliwego ustalenia stanu faktycznego przez sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że nie ma podstaw do jej uwzględnienia. Sąd podkreślił, że sądy administracyjne kontrolują legalność działania organów, a nie ustalają stan faktyczny na nowo. Wskazał, że uczelnia przez długi okres nie przedstawiła wystarczających dowodów na spełnienie wymogów kadrowych, a próby przedstawienia nowych dowodów na etapie postępowania sądowego przekraczały dopuszczalne ramy postępowania dowodowego. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że uczelnia nie wykazała spełnienia wymogów, a cofnięcie uprawnień było uzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny w postępowaniu kasacyjnym nie ustala na nowo stanu faktycznego sprawy ani nie bada, czy stan sprawy jest identyczny z tym, jaki przyjął organ. Może przeprowadzić dowody uzupełniające tylko w ograniczonym zakresie, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny kontroluje legalność działania organów administracji, a nie ustala stan faktyczny. Przeprowadzenie dowodów uzupełniających na etapie kasacyjnym jest dopuszczalne tylko wyjątkowo i nie może służyć ponownemu ustalaniu stanu faktycznego sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

P.s.w. art. 11b § ust. 2

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego może cofnąć lub zawiesić uprawnienie do prowadzenia studiów w przypadku zaprzestania spełniania warunków do ich prowadzenia, w tym zmian w stanie zatrudnienia wpływających na posiadanie uprawnienia.

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów art. 12 § ust. 1 pkt. 1 lit. b

Minimum kadrowe na studiach pierwszego stopnia o profilu praktycznym wymaga co najmniej jednego samodzielnego nauczyciela akademickiego oraz co najmniej pięciu nauczycieli akademickich posiadających stopień naukowy doktora.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

P.s.w. art. 9a § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

Przepisy te określają możliwość zaliczenia do minimum kadrowego dwóch doktorów zamiast jednego doktora habilitowanego lub profesora, lub dwóch magistrów z doświadczeniem zawodowym zamiast jednego doktora, pod pewnymi warunkami. Uczelnia nie skorzystała z tej możliwości w postępowaniu administracyjnym.

K.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy uprawnień strony postępowania, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy obowiązku zebrania i rozważenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy oceny materiału dowodowego.

P.p.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zakresu kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy podstaw uchylenia decyzji organu administracji.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy możliwości przeprowadzenia przez sąd dowodów uzupełniających.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy rozpoznawania sprawy w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 179

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy terminu na wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w związku z pandemią COVID-19.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uczelnia nie wykazała spełnienia wymogów kadrowych w toku postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest organem do ponownego ustalania stanu faktycznego sprawy. Wniesienie wniosku o zasądzenie kosztów po terminie skutkuje jego utratą.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji (np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c K.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 107 § 3 K.p.a.). Naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji (np. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie). Naruszenie prawa materialnego (art. 11b ust. 2 P.s.w. poprzez jego zastosowanie). Naruszenie prawa materialnego (art. 9a ust. 2 i 3 P.s.w. poprzez błędną wykładnię).

Godne uwagi sformułowania

Sądy administracyjne nie ustalają na nowo stanu faktycznego sprawy ani też nie badają, czy na datę swojego orzekania stan sprawy jest identyczny z tym, jaki przyjął za prawidłowy organ wydający ostateczną w danej sprawie decyzję. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej ale ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Jeżeli strona celowo pomija lub zataja istotne dla niej dowody w toku postępowania administracyjnego, to etap postępowania sądowego nie stanowi kolejnej możliwości ustalania na nowo stanu faktycznego sprawy.

Skład orzekający

Teresa Zyglewska

przewodniczący

Jerzy Stelmasiak

sędzia

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie granic kontroli sądowej w postępowaniu kasacyjnym, zasady prowadzenia postępowania dowodowego przez sądy administracyjne, wymogi dotyczące minimum kadrowego w szkolnictwie wyższym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku wykazania minimum kadrowego przez uczelnię i procedury cofania uprawnień.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania uczelni wyższych - spełniania wymogów kadrowych, co ma bezpośrednie przełożenie na jakość kształcenia i stabilność prawną instytucji. Jest to istotne dla prawników specjalizujących się w prawie oświatowym i administracyjnym.

Uczelnia straciła uprawnienia do kształcenia. NSA wyjaśnia, dlaczego brak kadry to poważny problem.

Sektor

edukacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1605/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6142 Szkoły wyższe niepaństwowe, w tym  zawodowe
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1438/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-03-15
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1842
art. 11b ust. 2, art. 9a ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1438/18 w sprawie ze skargi Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w S. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 7 czerwca 2018 r. DSW.WNN.6022.112.12.2017/2018.AN w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]" I. oddala skargę kasacyjną, II. oddala wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1438/18 oddalił skargę Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w S. (dalej zwanej Wyższą Szkołą) na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 7 czerwca 2018 r. DSW.WNN.6022.112.12.2017/2018.AN utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia 25 maja 2017 r. nr DSW.WNN.6022.32.2017.3.SK o cofnięciu Wydziałowi [...] Wyższej Szkoły uprawnienia do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]".
W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem w ustalonym stanie faktycznym sprawy Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego (dalej jako Minister) miał podstawy do skorzystania z uprawnienia określonego w art. 11b ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 z późn. zm.) zwanej dalej P.s.w.
Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy Sąd wyjaśnił, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte przez organ z urzędu, zaś Wyższa Szkoła została o tym fakcie zawiadomiona pismem z dnia 21 marca 2017 r. ponowionym w dniu 21 kwietnia 2017 r., gdzie wskazano podstawę prawną działania organu tj. art. 11b ust. 2 P.s.w., jednocześnie pouczono o uprawnieniach strony postępowania wynikających z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a., w tym o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz zgłoszenia ewentualnych żądań lub wniosków w terminie 7 dni od doręczenia pisma. Z akt sprawy nie wynika, aby Wyższa Szkoła skorzystała z przysługujących jej uprawnień przed wydaniem decyzji pierwszej instancji.
W kwestii zaprzestania spełniania przez Wyższą Szkołę warunków do prowadzenia studiów, o której mowa w art. 11b ust. 2 P.s.w. Sąd wskazał, że w oparciu o dane zawarte w Zintegrowanym Systemie Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym POL-on ustalił, iż Wyższa Szkoła nie spełnia warunków do prowadzenia studiów pierwszego stopnia na kierunku "[...]" z powodu braku wymaganej przepisami liczby nauczycieli akademickich zaliczanych do minimum kadrowego. W tym zakresie organ wskazał, iż minimum kadrowe na określonym kierunku studiów w przypadku studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym stanowi – co najmniej jeden samodzielny nauczyciel akademicki oraz co najmniej pięciu nauczycieli akademickich posiadających stopień naukowy doktora. Skoro warunek ten nie został przez skarżącą spełniony, zaistniały w sprawie przesłanki do cofnięcia Wyższej Szkole uprawnienia do prowadzenia ww. studiów.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Sąd podniósł, że organ nie naruszył art. 7, art. 10, art. 40 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., jak również art. 9a ust. 2 i 3 P.s.w. Prowadząc postępowanie administracyjne organ przestrzegał zasad ogólnych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego i wykazał się należytą starannością w zbieraniu materiału dowodowego, o czym świadczy fakt wielokrotnego wzywania Wyższej Szkoły do jego uzupełnienia. Załączone natomiast do skargi dokumenty, na etapie postępowania przed Sądem, nie mogły mieć wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, gdyż zostało ono podjęte na podstawie materiału dowodowego zebranego podczas prowadzonego postępowania administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Wyższa Szkoła, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:
I. naruszenie prawa materialnego:
1) art. 11b ust. 2 P.s.w. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy Wyższa Szkoła na datę wydawania decyzji przez Ministra spełniała warunki do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]";
2) art. 9 a ust. 2 i 3 P.s.w. w związku z § 12 ust. 1 pkt. 1 lit. b rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1596) poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż na datę wydawania decyzji skarżąca nie posiadała odpowiedniego wymaganego przepisami prawa minimum kadrowego. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 3 października 2014 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia w sytuacji, gdy w dacie wydawania decyzji rozporządzenie to nie obowiązywało;
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu drugiej instancji, pomimo że decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało tym, iż organ oparł ustalenia faktyczne sprawy w zasadzie wyłącznie na danych zamieszczonych w zintegrowanym systemie informacji o nauce i szkolnictwie wyższym POL-on, przez co doszedł do błędnego przekonania, iż skarżąca nie spełniała warunków do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]", tj. nie posiada wymaganego minimum kadrowego dla wskazanego kierunku;
2) art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez stronę skarżącą w skardze zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 9a ust. 2 i 3 P.s.w., a także nieskonfrontowanie ww. zarzutu ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym;
3) art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie materiału dowodowego z dokumentów przedłożonego przez skarżącą w skardze z dnia 24 lipca 2018 r., tj. wykazu nauczycieli akademickich.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Wniesiono także o przeprowadzenie dowodów z dokumentów przedłożonych przez skarżącą w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na okoliczność posiadania przez Wyższą Szkołę wymaganego przez przepisy prawa minimum kadrowego.
W uzupełnieniu skargi kasacyjnej skarżąca pismem z dnia 26 czerwca 2019 r. wniosła o przeprowadzenie dowodu z prywatnej opinii z zakresu informatyki z dnia 17 czerwca 2019 r., sporządzonej na zlecenie założyciela skarżącej Wyższej Szkoły [...] w W. wykonanej przez mgr inż. P. W. – [...] na okoliczność wadliwości zintegrowanego systemu informacji o nauce i szkolnictwie wyższym POL-on, jego cech dyskredytujących go jako jedyne narzędzie do wydawania decyzji administracyjnych. Wskazano także dodatkowe okoliczności przemawiające za trafnością zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Pismem z dnia 18 sierpnia 2022 r. Wyższa Szkoła wskazała, iż doszło do zmiany nazwy skarżącej na Wyższą Szkołę [...] oraz adresu jej siedziby.
Pismem z dnia 18 listopada 2022 r. Minister Edukacji i Nauki wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz o nieprzeprowadzanie dowodu uzupełniającego załączonego do pisma Wyższej Szkoły z dnia 26 czerwca 2019 r. w postaci dokumentu "Opinia prywatna z zakresu informatyki" z uwagi na jego zbędność do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a.
W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia przesłanki nieważności postępowania, ani też przesłanki uzasadniającej odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie lub umorzenie postępowania sądowego. Tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne kontrolują działalność organów wykonujących administrację publiczną. Kontrola ta obejmuje ocenę prawidłowości ustalenia przez organy administracji w danej sprawie stanu faktycznego sprawy oraz zastosowania właściwej podstawy prawnej koniecznej do rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym sądy administracyjne nie ustalają na nowo stanu faktycznego sprawy ani też nie badają, czy na datę swojego orzekania stan sprawy jest identyczny z tym, jaki przyjął za prawidłowy organ wydający ostateczną w danej sprawie decyzję.
Założenie to ma znaczenie w tej sprawie, ponieważ strona skarżąca kasacyjnie zasadniczo swoje zarzuty kasacyjne opiera na braku ustalenia stanu faktycznego sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Stan ten miałby być ustalany poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie objętym skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie ww. przepisu może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a przy tym dopuszczalnym jest przeprowadzenie dowodu, a nie prowadzenie postępowania dowodowego (tak też NSA w wyroku z 21 września 2022 r. sygn. akt III FSK 3494/21).
Jak trafnie stwierdził NSA w wyroku z 6 września 2022 r. sygn. akt III OSK 1584/21 celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej ale ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny będzie dopuszczalne wówczas, gdy postulowany bądź dopuszczony z urzędu dowód będzie pozostawał w związku z przeprowadzaną przez sąd oceną legalności działalności organu administracji publicznej.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie obejmującym art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędne oddalenie skargi zamiast uchylenia decyzji organu drugiej instancji jako wydanej bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego i oparcia ustaleń faktycznych wyłącznie na danych zamieszczonych w zintegrowanym systemie informacji o nauce i szkolnictwie wyższym POL-on, co miało skutkować błędnym przekonaniem, że strona skarżąca kasacyjnie nie posiada minimum kadrowego do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]".
Zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 P.p.s.a. jest błędnie zredagowany, ponieważ art. 1 P.p.s.a. nie zawiera żadnego paragrafu. Zgodnie z jego treścią ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Naruszenie tego przepisu o charakterze ustrojowym miałoby miejsce tylko wtedy, gdyby sąd administracyjny nie przeprowadził w swoim postępowaniu kontroli działalności organu administracji publicznej. Taka sytuacja w tej sprawie nie wystąpiła.
Bezpodstawne są stwierdzenia strony skarżącej kasacyjnie, jakoby w tej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał za prawidłowe ustalenia co do liczby nauczycieli akademickich spełniających wymóg minimum kadrowego na kierunku "[...]" jedynie na podstawie danych z systemu POL-on. Pozostają one w oczywistej sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym.
Jak wynika z danych zawartych w systemie POL-on z dnia 21 marca 2017 r. Wyższa Szkoła prowadząc studia pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]" wykazała zerową liczbę nauczycieli akademickich przypisanych do tego kierunku. Ta okoliczność stanowiła podstawę do wszczęcia postępowania przez Ministra (zawiadomienia z dnia 21 marca 2017 r. i z dnia 21 kwietnia 2017 r.).
Ponieważ do końca prowadzenia postępowania administracyjnego Wyższa Szkoła nie przedstawiła żadnych dowodów na spełnianie wymogów posiadania minimum kadrowego do prowadzenia ww. kierunku, a przy tym nie wprowadziła informacji do systemu POL-on, Minister decyzją z dnia 25 maja 2017 r. cofnął Wyższej Szkole uprawnienie do prowadzenia tego kierunku.
Po wniesieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Wyższa Szkoła uzupełniła dane w systemie POL-on wprowadzając nazwiska siedmiu nauczycieli akademickich zaliczonych przez nią do minimum kadrowego (dane z systemu POL-on z 5 lipca 2017 r.). Wbrew twierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie, prowadząc postępowanie Minister dokonał wnikliwej oceny, czy osoby wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie spełniają kryteria pozwalające na ich zaliczenie do minimum kadrowego.
Stosowne wezwania z dat: 6 lipca 2017 r., 24 października 2017 r. i z dnia 6 lutego 2018 r. znajdują się w aktach sprawy i z ich treści wynika, że organ prowadzący postępowanie zwracał się o przekazanie np. oświadczeń o zaliczeniu do minimum kadrowego, dyplomów potwierdzających posiadanie wymaganych stopni naukowych lub umów o pracę. Szczegółowy opis prowadzonego postępowania dowodowego zawiera zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja, a przy tym strona skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała tak prowadzonego postępowania dowodowego.
Co istotne, strona w toku postępowania przedkładała dokumenty mające potwierdzić spełnienie minimum kadrowego także przez innych nauczycieli akademickich niż tych, którzy zostali wpisani do systemu POL-on zgodnie z danymi z dnia 5 lipca 2017 r. Dotyczy to np. dr O.K., dr O. I., dr N. Z., dr O. U. (dane przekazane przez Wyższą Szkołę przy piśmie z 23 listopada 2017 r.).
Minister oceniając wszystkich nauczycieli przedstawionych przez stronę skarżącą kasacyjnie stwierdził, że jedynie dr S. K., dr N. Z. i dr O. U. spełniają formalne kryteria pozwalające na ich zaliczenie do minimum kadrowego do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]". W tym zakresie trafnie ocenił prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy Sąd pierwszej instancji nie dostrzegając naruszenia § 12 ust. 1 pkt. 1 lit. b rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów. Zgodnie z tym przepisem minimum kadrowe na określonym kierunku studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym wymaga zatrudnienia co najmniej jednego samodzielnego nauczyciela akademickiego oraz co najmniej pięciu nauczycieli akademickich posiadających stopień naukowy doktora.
Dołączając do skargi kopie umów o pracę wraz z oświadczeniami o zaliczeniu do minimum kadrowego oraz kopiami dyplomów, strona skarżąca zamierzała przeprowadzić przed Sądem pierwszej instancji nie tyle uzupełniający dowód z dokumentu, ile odrębne postępowanie dowodowe mające na celu ocenę możliwości uwzględnienia do minimum kadrowego innych nauczycieli akademickich niż ci, którzy byli przedstawiani w toku postępowania administracyjnego. Dotyczy to w szczególności dr H. L., dr O. S., prof. dr I. O. i dr Z. K.
Tym samym trafnie Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził wnioskowanego dowodu uzupełniającego z dokumentów, ponieważ nie tylko, że wymagało to w istocie na nowo ustalania stanu faktycznego tej sprawy, ale dodatkowo także oceny, czy wnioskowane osoby spełniają formalne oraz merytoryczne kryteria niezbędne do zaliczenia ich do minimum na tym kierunku studiów, mając także na uwadze okoliczność wypowiedzenia z dniem 20 czerwca 2006 r. umów między Polską a Ukrainą o równoważności wykształcenia między tymi dwoma państwami.
Jak już zostało to wskazane art. 106 § 3 P.p.s.a. nie pozwala sądowi administracyjnemu na dokonywanie owych ustaleń stanu faktycznego sprawy, a taka okoliczność zaistniałaby, gdyby w tej sprawie Sąd pierwszej instancji po raz pierwszy oceniał nowo zgłoszone kandydatury nauczycieli akademickich celem zaliczenia ich do minimum kadrowego.
Należy ponadto stwierdzić, że było w interesie samej strony skarżącej kasacyjnie zapewnienie przez cały tok studiów na kierunku "[...]" niezbędnego minimum kadrowego, a tym samym w tak długo prowadzonym postępowaniu dowodowym przed Ministrem to sama Wyższa Szkoła powinna dopełnić wszelkich wymogów, aby wykazać spełnienia tego minimum.
Jeżeli strona celowo pomija lub zataja istotne dla niej dowody w toku postępowania administracyjnego, to etap postępowania sądowego nie stanowi kolejnej możliwości ustalania na nowo stanu faktycznego sprawy.
Mając powyższe należy stwierdzić, że nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. ponieważ w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie uznał, że zgromadzono wystarczający materiał dowodowy pozwalający ponad wszelką wątpliwość na ustalenie braku spełniania minimum kadrowego przez Wyższą Szkołę studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]". Prawidłowe uzasadnienie zawiera także zaskarżona do Sądu pierwszej instancji decyzja.
Sąd pierwszej instancji nie naruszył również art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego z materiału dowodowego przedłożonego przez skarżącą w skardze z dnia 24 lipca 2018 r. Zakres tego postępowania stanowczo przekraczał granice wyznaczone ww. przepisem.
Nie jest zasadnym także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w zakresie obejmującym art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli.
Wskazany przepis ma charakter kompetencyjny zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1636/11).
Nie może odnieść zamierzonego przez stronę skarżącą kasacyjnie skutku zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. polegający na wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nieodpowiadającym wymogom wynikającym z tego przepisu poprzez całkowity brak rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 9a ust. 2 i 3 P.s.w., a także nieskonfrontowanie ww. zarzutu ze stanowiskiem organu oraz zgromadzonym materiałem dowodowym.
Przepis ten może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd.
Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy wymagane art. 141 § 4 P.p.s.a. Zawiera również zarzut naruszenia art. 9a ust. 2 i 3 P.s.w. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ocenił zasadności zarzutu niezastosowania przez Ministra art. 9a ust. 2 i 3 P.s.w., ale w okolicznościach tej sprawy uchybienie to nie miało istotniejszego znaczenia.
Art. 9a ust. 2 P.s.w. zawierała podstawę do zaliczenia przez podstawową jednostkę organizacyjną uczelni prowadzącą studia pierwszego lub drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie o profilu praktycznym umożliwiającą zaliczanie do minimum kadrowego, w miejsce nauczyciela akademickiego posiadającego tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego lub będącego osobą, która nabyła uprawnienie równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki - dwie osoby posiadające stopień naukowy doktora i znaczne doświadczenie zawodowe zdobyte poza uczelnią w dziedzinie związanej z kierunkiem studiów. Analogicznie art. 9a ust. 3 P.s.w. pozwalał na zaliczenie do minimum kadrowego, w miejsce nauczyciela akademickiego posiadającego stopień naukowy doktora, dwie osoby posiadające tytuł zawodowy magistra i znaczne doświadczenie zawodowe zdobyte poza uczelnią w dziedzinie związanej z kierunkiem studiów.
Powołane przepisy były skierowane do strony skarżącej kasacyjnie pozwalając jej na zaliczenie do minimum kadrowego w miejsce nauczyciela akademickiego posiadającego np. stopień naukowy doktora, dwie osoby posiadające tytuł zawodowy magistra i znaczne doświadczenie zawodowe zdobyte poza uczelnią w dziedzinie związanej z kierunkiem studiów. Gdyby takiego zaliczenia dokonała w tej sprawie Wyższa Szkoła, to wówczas Minister zobowiązany byłby do sprawdzenia zgodności z prawem tego zaliczenia. Przepis ten nie pozwalał Ministrowi, aby kontrolując spełnienie dysponowania przez daną uczelnią minimum kadrowym nauczycieli akademickich sam Minister "dobierał" nauczycieli w taki sposób, aby spełniali oni wymagane minimum kadrowe.
Tym samym w okolicznościach tej sprawy brak wyraźnego ustosunkowania się przez Sąd pierwszej instancji do zarzutu naruszenia art. 9a ust. 2 i 3 P.s.w. nie stanowi naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy.
Nie są zasadne także zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów prawa materialnego.
Na podstawie wszechstronnie zebranego na datę 7 czerwca 2018 r. materiału dowodowego nie budziło wątpliwości, że wskazywani przez stronę skarżącą kasacyjnie nauczyciele akademiccy nie spełniali wynikającego z § 12 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów minimum kadrowego. Zostało to szczegółowo wykazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie jest zasadnym także powtórzony za skargą zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 9a ust. 2 i ust. 3 P.s.w. Powołane przepisy dawały prawo Wyższej Szkole na zaliczenie do minimum kadrowego zamiast jednego nauczyciela akademickiego posiadającego tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego dwóch doktorów spełniających dodatkowe przesłanki i odpowiednio zamiast jednego doktora dwóch magistrów także spełniających dodatkowe wymagania. W tej jednak sprawie na etapie postępowania administracyjnego Wyższa Szkoła w ogóle nie wskazywała na korzystanie z uprawnień, jakie wynikały z powołanego art. 9a ust. 2 lub 3 P.s.w. Tym samym trafnie nie badał tej okoliczności ani Minister, ani też Sąd pierwszej instancji chociaż, jak już zostało to stwierdzone, Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien do tak sformułowanego zarzutu odnieść się.
Jako nieistotne uchybienie Sądu pierwszej instancji należy także wskazać na powołanie się przez ten Sąd na rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 3 października 2014 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku i poziomie kształcenia. W tej sprawie obowiązywało rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów. Tym niemniej powołując się na nieprawidłowe rozporządzenie Sąd pierwszej instancji dokonał poprawnej wykładni § 12 ust. 1 pkt 1 lit. b tego rozporządzenia.
Nie jest zasadnym także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 11b ust. 2 P.s.w. poprzez jego zastosowanie. Zgodnie z tym przepisem Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego mógł podjąć decyzję o cofnięciu albo zawieszeniu podstawowej jednostce organizacyjnej uczelni uprawnienia do prowadzenia studiów na danym kierunku, poziomie i profilu kształcenia w przypadku zaprzestania spełniania przez tę jednostkę warunków do prowadzenia studiów, w tym zmian w stanie zatrudnienia wpływających na posiadanie uprawnienia do prowadzenia studiów.
Skoro w tej sprawie przez okres czasu wynoszący od marca 2017 r. do czerwca 2018 r. strona skarżąca kasacyjnie nie była w stanie wykazać przed Ministrem posiadanie wymaganego minimum kadrowego do prowadzenia studiów pierwszego stopnia o profilu praktycznym na kierunku "[...]", to nie stanowiło naruszenia prawa cofnięcie uprawnienia do prowadzenia studiów na tym kierunku. Spełnienie minimum kadrowego nauczycieli akademickich stanowi jedną z podstawowych przesłanek prowadzenia jakichkolwiek studiów.
Naczelny Sąd Administracyjny nie przeprowadził, stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a., wniosków dowodowych zawartych w skardze kasacyjnej i jej uzupełnieniu. Zgodnie z powołanym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Wniosek dowodowy zawarty w skardze kasacyjnej dotyczył przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie, obejmującym ustalenie nowego stanu faktycznego sprawy, a tym samym przekraczającym granice wyznaczone art. 106 § 3 P.p.s.a.
Z kolei wniosek dowodowy zawarty w uzupełnieniu skargi kasacyjnej wniesiony w otwartym jeszcze terminie do wniesienia samej skargi kasacyjnej dotyczył przeprowadzenia dowodu z opinii prywatnej na okoliczność funkcjonowania systemu POL-on. Także przeprowadzenie tego dowodu przekraczało zakres wynikający z art. 106 § 3 P.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do zasądzenia na rzecz Ministra Edukacji i Nauki zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z tego powodu, że pismo zawierające wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego zostało wniesione po upływie 14 dni od daty otrzymania skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 179 zd. 1 P.p.s.a. strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie czternastu dni od doręczenia jej skargi kasacyjnej. Złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną po terminie określonym w art. 179 P.p.s.a. powoduje, że pismo to traci ten przymiot i staje się zwykłym pismem procesowym (tak NSA w wyroku z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt I FSK 1377/17). W tej zaś sprawie odpis skargi kasacyjnej strona przeciwna do strony ją wnoszącej otrzymała w dniu 2 lipca 2019 r., zaś pismo zawierające odpowiedź na skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o zasądzenie kosztów postępowania zostało sporządzone w dacie 18 listopada 2022 r.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI