III OSK 1580/22

III OSK 1580/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/
Zbigniew Ślusarczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Wa 2834/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-03-17
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 205 poz 1203
art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8
Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2834/21 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 maja 2021 r. nr 1361/DSS w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od J. S. na rzecz Ministra Obrony Narodowej w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2834/21 wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z 20 maja 2021 r. nr 1361/DSS w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z 15 listopada 2019 r. nr 5104/DSS.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zaskarżoną decyzją Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy decyzję własną z 15 listopada 2019 r. nr 5104/DSS w przedmiocie odmowy zmiany punktu 2 decyzji ostatecznej MON z 10 października 2012 r. nr 5169/DSS. Organ odmówił zmiany decyzji ostatecznej po rozpoznaniu wniosku skarżącego, który wystąpił o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w działaniach poza granicami państwa. Skarżący, w związku z pogorszeniem stanu zdrowia, wnosił o zmianę decyzji stwierdzającej, że wysokość dodatku weterana poszkodowanego wynosi 20% podstawy wymiaru świadczenia odszkodowawczego.
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 155 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako "k.p.a."), art. 3 w związku z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2020 r. poz. 2055, dalej: "ustawa o weteranach") oraz art. 286 § 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w świetle art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy o weteranach, zasadna była odmowa zmiany punktu 2 decyzji ostatecznej z 10 października 2012 r. nr 5169/DSS, gdyż wskazane przez skarżącego wypadki z [...] marca 2011 r. oraz z [...] września 2011 r. nie spełniają kryteriów określonych w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach. Organ dodał, iż wspomniane przez skarżącego wypadki miały miejsce przed datą wydawania decyzji ostatecznej z 10 października 2012 r., niemniej nie były one znane organowi wydającemu decyzję. Zdaniem organu przesądzało to o konieczności wydania decyzji na podstawie art. 155 k.p.a., gdyż postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 10 października 2012 r. nie mogło zostać wznowione, a w związku z tym sprawa nie mogłaby być rozpatrzona w trybie wznowieniowym. Za powyższym przemawia m.in. fakt, że już w dniu, w którym strona wystąpiła o wzruszenie decyzji ostatecznej (tj. 21 lutego 2019 r.), w odniesieniu do tej decyzji występowała niedopuszczalność jej uchylenia, o której mowa w art. 146 k.p.a. Ponadto organ wskazał, że gdyby okoliczności te były brane pod uwagę już przy wydawaniu decyzji ostatecznej w dniu 10 października 2012 r., lub też po wznowieniu postępowania, w sprawie mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Tym samym gdyby skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania, ze względu na upływ ww. terminów organ musiałby odmówić wznowienia postępowania. Wydanie decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. nie tylko czyni zadość wnioskowi strony, a także zasadzie szybkości postępowania administracyjnego.
Powyższą decyzję skarżący uczynił przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji uwzględnił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku WSA w Warszawie z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 920/20, którym uchylono decyzję organu z 8 stycznia 2020 r. nr 52/DDS. Zdaniem Sądu wydając zaskarżoną decyzję organ nie uwzględnił w pełni oceny prawnej zawartej w ww. wyroku i nie zrealizował sformułowanych w nim wytycznych co do dalszego postępowania. Wbrew ocenie prawnej wyrażonej w tym wyroku organ uznał, iż zastosowanie w sprawie ma art. 155 k.p.a., pomimo jasnego wskazania Sądu, że dla zmiany lub uchylenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a. łącznie muszą być spełnione następujące przesłanki: istnienie decyzji ostatecznej; za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony; zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji; brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych. Ponadto, zastosowanie ww. przepisu może dotyczyć takich decyzji, które mają charakter uznaniowy.
W niniejszej sprawie skarżący we wniosku o zmianę decyzji wskazał co prawda art. 155 k.p.a., niemniej powołał się na okoliczność "zwiększenia procentowego uszczerbku na zdrowiu" w wyniku postępowania orzeczniczego przed RWKL w Z. oraz na dwa "dodatkowe" wypadki i stwierdzenie wyższego niż dotychczas uszczerbku na zdrowiu. Wydając zaskarżoną decyzję organ nie dość wnikliwie przeanalizował charakter wypadku z [...] września 2011 r. w kontekście związku z zadaniami i celami misji oraz nie wyjaśnił, z jakich powodów uznał, że ww. wypadek i doznany uszczerbek na zdrowiu pozostają bez wpływu na ustalenia poczynione w decyzji MON z 10 października 2012 r. nr 5169/DSS. Zdaniem Sądu I instancji organ wydając zaskarżoną decyzję nie wyjaśnił w sposób przekonujący i racjonalny, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., z jakich względów przyjął, że powyższy wypadek nie wypełnia przesłanki z art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach. Skarżący wskazywał, a organ nie kwestionował, że wypadek miał miejsce podczas patrolu bojowego, który był realizowany w związku z koniecznością wsparcia wojsk koalicji.
Tym samym w ocenie Sądu I instancji organ dopuścił się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., a także naruszeniem art. 155 k.p.a. w związku z art. 4 pkt 15 lit. c) ustawy o weteranach, a także art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
Skargę kasacyjną wniósł organ, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 4 pkt 15 lit. c ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. z 2020 r., poz. 2055 ze zm.), przez wskazanie przez Sąd I instancji, że organ nie zbadał w sposób prawidłowy przesłanek zawartych w tym przepisie w kontekście, że wypadek skarżącego z [...] września 2011 r. miał miejsce podczas patrolu bojowego, który był realizowany w związku z koniecznością wsparcia wojsk koalicji oraz że organ zdaniem Sądu nie dość wnikliwie przeanalizował charakter wypadku skarżącego z [...] września 2011 r. w kontekście związku z zadaniami i celami misji, tymczasem wskazane okoliczności zostały przez organ zbadane, o czym świadczą rozważania zawarte w zaskarżonej decyzji.
Ponadto organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. przez błędne wskazanie, że organy nie uwzględniły oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Warszawie z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 920/20 i nie zrealizowały sformułowanych w nim wytycznych, tymczasem organ zgodnie z wytycznymi wymienionymi w wyroku z 17 grudnia 2020 r. dokonał wnikliwej analizy okoliczności wypadku skarżącego z [...] września 2011 r. w kontekście art. 4 pkt 15 lit. c) ustawy o weteranach oraz rozważył kwestie określenia na nowo wysokości uszczerbku na zdrowiu oraz dodatku weterana poszkodowanego względem decyzji organu z 10 października 2012 r., o czym świadczy uzasadnienie zaskarżonej decyzji,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a. polegające na przyjęciu, że w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 920/20, tymczasem w zaskarżonej decyzji omówiono w sposób wszechstronny wskazany przepis w kontekście zastosowania go w przedmiotowej sprawy,
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy naruszyły wymienione przepisy przez niewyjaśnienie w sposób racjonalny i przekonywujący z jakich względów przyjęły, że wypadek z [...] września 2011 r. nie wypełnia przesłanek z art. 4 pkt 15 lit. c) ustawy o weteranach, takie stanowisko stoi w sprzeczności z rozważaniami zawartymi w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, w których organ w sposób wszechstronny, wnikliwy wskazał jakimi względami kierował się przy wydawaniu wskazanych decyzji w kontekście wymienionego wypadku,
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. polegające na braku określenia przez Sąd I instancji precyzyjnych, jasnych i wyczerpujących wskazań co do dalszego postępowania prowadzonego przez organ po uchyleniu zaskarżonych decyzji. Sąd I instancji doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania tryb określony w art. 155 k.p.a. nie wskazał natomiast jaki tryb winien być zastosowany przy ponownym rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy, a zatem jakie przepisy znajdują w sprawie zastosowanie. Brak zatem konkretnych wskazań co do dalszego postępowania, co skutkuje niemożnością realizacji wytycznych Sądu,
5. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez skonstruowanie przez Sąd I instancji uzasadnienia w sposób lakoniczny, skrótowy, niezrozumiały, ogólnikowy, co doprowadziło do braku możliwości prześledzenia toku rozumowania Sądu I instancji i uzasadnioną wątpliwość co do prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, która doprowadziła do uchylenia obu decyzji.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Zasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania nr 1, 2 i 3, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., art. 170 p.p.s.a., art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 155 k.p.a. w zw. z art. 4 pkt 15 lit. c) ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (dalej - ustawa o weteranach). Zarzuty te ocenione zostaną razem, bowiem ich istota sprowadza się do podważania stanowiska Sądu I instancji, który uznał, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił w pełni oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 920/20 i nie zrealizował sformułowanych w nim wytycznych, co do dalszego postępowania, nadal nie wyjaśnił bowiem w sposób przekonujący i racjonalny, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., z jakich względów przyjął, że wypadek ten nie wypełnia przesłanki z art. 4 pkt 15 lit. c) ustawy o weteranach, a więc nie jest zdarzeniem nagłym, wywołanym przyczyną zewnętrzną, które zaistniało podczas lub w związku z innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przedstawionego tu stanowiska Sądu I instancji.
Odnosząc się do tych zarzutów zauważyć na wstępie należy, że Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 17 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 920/20 uchylając zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej z 8 stycznia 2020 r. przedstawił swoje stanowisko w zakresie zastosowania w sprawie art. 155 k.p.a. Stanowisko to nie jest jednoznaczne i może budzić wątpliwości u stron postępowania co do możliwości procedowania o wniosku skarżącego w tym trybie a jeżeli nie to w jakim trybie. Pomimo tego Sąd ten zarzucił organowi również naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w kontekście wypełnia przez skarżącego przesłanki z art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach.
Wbrew stanowisku Sądu I instancji Minister Obrony Narodowej wydając po ponownym rozpoznaniu sprawy zaskarżoną decyzję, uwzględnił w pełni ocenę prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 920/20 i zrealizował sformułowane w nim wytyczne, co do dalszego postępowania. Wyjaśnił stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., z jakich względów przyjął, że wypadek z [...] września 2011 r., którem uległ skarżący nie wypełnia przesłanki z art. 4 pkt 15 lit. c) ustawy o weteranach, a więc nie jest zdarzeniem nagłym, wywołanym przyczyną zewnętrzną, które zaistniało podczas lub w związku z innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza. W bardzo obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił również dlaczego, rozpoznając wniosek skarżącego z 21 lutego 2019 r., doprecyzowany pismem z 13 kwietnia 2019 r., w którym zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o zmianę decyzji z 10 października 2012 r. w zakresie wysokości procentowego uszczerbku na zdrowiu i przysługującego z tego tytułu dodatku weterana poszkodowanego na skutek pogorszenia stanu zdrowia w związku z wypadkami z: [...] marca 2011 r. oraz z [...] września 2011 r. - w sprawie należało zastosować tryb z art. 155 k.p.a. Organ szczegółowo podał także, dlaczego nie uznał wniosku skarżącego za wniosek o wznowienie postępowania, podnosząc w szczególności upływ terminu z art. 146 § 1 k.p.a. Organ wyjaśnił też z jakich względów uznał, że wypadek z [...] września 2011 r. nie wypełnia przesłanki z art. 4 pkt 15 lit. c) ustawy o weteranach. Minister wystarczająco wnikliwie przeanalizował charakter i okoliczności tego wypadku w kontekście związku z zadaniami i celami misji i w konsekwencji z jakich powodów uznał, że w.w. wypadek i doznany przez skarżącego uszczerbek na zdrowiu pozostają bez wpływu na ustalenia poczynione w decyzji MON z 10 października 2012 r. nr 51690/DSS. Powołał się również na orzecznictwo sądowoadminstracyjne, w którym co prawda stany faktyczne różnią się od tego, który ma miejsce w niniejszej sprawie, ale poglądy w nim przedstawione mogą mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. Stanowisko organu przedstawione zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób, który umożliwia Sądowi I instancji jego merytoryczną kontrolę pod względem jego zgodności z prawem.
Konkludując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a., które zobowiązywały organ do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażonych w orzeczeniu Sądu, a w konsekwencji nie naruszył przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. i art. 155 k.p.a. w związku z art. 4 pkt 15 lit. c) ustawy o weteranach.
Przyjęte stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego czyni zbędnym odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, dlatego na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz organu w całości, uznając, że przyczyny wadliwości uchylonego wyroku, stanowią przypadek szczególny w rozumieniu tego przepisu.