III OSK 156/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Burmistrza, potwierdzając rażące naruszenie prawa przez organ w prowadzeniu postępowania środowiskowego i zasadność przyznania spółce rekompensaty pieniężnej.
Spółka złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Burmistrza w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. WSA uznał przewlekłość za rażące naruszenie prawa i przyznał spółce 1000 zł zadośćuczynienia. Burmistrz wniósł skargę kasacyjną, kwestionując rażący charakter przewlekłości i zasadność przyznania sumy pieniężnej. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając argumentację WSA za prawidłową i podkreślając, że sąd administracyjny nie jest związany stanowiskiem organu wyższego stopnia w ocenie przewlekłości.
Sprawa dotyczyła skargi P. Sp. z o.o. na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji fotowoltaicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że Burmistrz dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa, przyznał spółce 1000 zł zadośćuczynienia i zasądził koszty. Burmistrz złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione stwierdzenie rażącego naruszenia prawa oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyznanie sumy pieniężnej. Burmistrz argumentował, że opóźnienia wynikały z konieczności uzyskania opinii i uzgodnień, a sąd nie był związany stanowiskiem SKO, które nie uznało rażącego naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że ocena przewlekłości i jej rażącego charakteru należy do sądu administracyjnego, a nie organu wyższego stopnia. NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił całokształt okoliczności sprawy, w tym znaczne przekroczenie terminów, nieuzasadnione opóźnienia między czynnościami oraz pozorność niektórych działań organu, co uzasadniało stwierdzenie rażącego naruszenia prawa. NSA oddalił również zarzut dotyczący przyznania sumy pieniężnej, wskazując, że stanowi ona środek kompensacyjny dla strony narażonej na negatywne skutki przewlekłości, a jej przyznanie jest pozostawione uznaniu sądu, zwłaszcza w przypadkach rażącego naruszenia prawa. NSA zaznaczył, że przyznana kwota 1000 zł jest adekwatna do okoliczności sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny ocenia stan bezczynności lub przewlekłości we własnym zakresie, niezależnie od stanowiska organu wyższego stopnia po rozpoznaniu ponaglenia.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny orzeka w sprawach przewlekłego prowadzenia postępowania na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i ocenia stan we własnym zakresie, mimo że warunkiem wniesienia skargi jest wcześniejsze złożenie ponaglenia do organu wyższego stopnia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 35 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 36 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 154 § 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 66 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądach administracyjnych
p.p.s.a. art. 179
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
k.p.a. art. 37 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § 3 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd administracyjny samodzielnie ocenia przewlekłość postępowania i jej rażący charakter, nie będąc związany stanowiskiem organu wyższego stopnia. Przewlekłość postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie miała charakter rażący, co uzasadniało stwierdzenie naruszenia prawa. Przyznanie sumy pieniężnej jako środka kompensacyjnego jest uzasadnione w przypadku stwierdzenia rażącej przewlekłości, nawet jeśli sprawa została już załatwiona. Przyznana kwota 1000 zł jest adekwatna do okoliczności sprawy i mieści się w ustawowych granicach.
Odrzucone argumenty
Sąd I instancji był związany postanowieniem SKO, które nie uznało rażącego naruszenia prawa. Przewlekłość postępowania nie miała rażącego charakteru, a opóźnienia wynikały z konieczności uzyskania opinii, uzgodnień oraz analizy materiału dowodowego. Przyznanie sumy pieniężnej było nieuzasadnione, gdyż sprawa została już załatwiona przez organ przed wydaniem wyroku przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
ocena stanu bezczynności we własnym zakresie, niezależnie od stanowiska jakie zaprezentował w tym zakresie organ wyższego stopnia stan przewlekłości jest znaczny, oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa czynności pozorne, czyli takie, które nic do sprawy nie wnoszą, bądź w ogóle nie mają w sprawie znaczenia suma pieniężna stanowi środek o charakterze kompensacyjnym w tym sensie, że ma zrekompensować stronie dolegliwości, niedogodności, negatywne przeżycia, na jakie została ona narażona wskutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania
Skład orzekający
Beata Jezielska
sprawozdawca
Tamara Dziełakowska
przewodniczący
Wojciech Jakimowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie samodzielności sądu administracyjnego w ocenie przewlekłości postępowania i jej rażącego charakteru, a także zasad przyznawania sumy pieniężnej jako rekompensaty."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego w kontekście prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne oceniają opieszałość organów i jakie środki mogą zastosować, aby zrekompensować stronie poniesione niedogodności. Jest to istotne dla zrozumienia mechanizmów ochrony praw stron w postępowaniu administracyjnym.
“Sąd administracyjny nie dał wiary Burmistrzowi: przewlekłe postępowanie środowiskowe z rażącym naruszeniem prawa!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 156/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-24 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Beata Jezielska /sprawozdawca/ Tamara Dziełakowska /przewodniczący/ Wojciech Jakimowicz Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 659 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SAB/Ke 73/22 - Wyrok WSA w Kielcach z 2022-10-12 Skarżony organ Burmistrz Miasta i Gminy Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta i Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 października 2022 r. sygn. akt II SAB/Ke 73/22 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w T. na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach 1. oddala skargę kasacyjną 2. oddala wniosek P. Sp. z o.o. w T. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Uzasadnienie Wyrokiem z 12 października 2022 r. (sygn. akt II SAB/Ke 73/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w T. na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a, § 2 oraz art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), I. umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Burmistrza do wydania decyzji; II. stwierdził, że Burmistrz dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznał od Burmistrza na rzecz skarżącej Spółki sumę pieniężną w kwocie 1000 złotych; IV. zasądził od Burmistrza na rzecz skarżącej Spółki kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że Spółka wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Burmistrza w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji fotowoltaicznej o mocy do 150 MW ze stacją transformatorową WN/SN, stacjami SN/nN oraz niezbędną infrastrukturą techniczną, domagając się stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie; stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej oraz zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Podano, że 25 lipca 2022 r. została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, którego dotyczył wniosek. Uwzględniając skargę WSA wskazał, że skarga została poprzedzona ponagleniem wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odnosząc się do wniosku o odrzucenie skargi podano, że skarga została wniesiona przed wydaniem przez Burmistrza decyzji kończącej postępowanie w I instancji, gdyż została nadana w urzędzie pocztowym 20 lipca 2022 r. Jednakże w tych okolicznościach WSA uznał, że bezprzedmiotowe stało się żądanie zobowiązania organu do wydania decyzji, a postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu. Dokonując natomiast oceny terminowości podejmowanych przez organ czynności procesowych Sąd I instancji stwierdził, że postępowanie było prowadzone nie tylko przewlekle, ale również z rażącym naruszeniem prawa. Od 31 sierpnia 2020 r., tj. od daty wpływu wniosku do organu, do dnia wydania decyzji z 25 lipca 2022 r. upłynęły bowiem 23 miesiące, co wielokrotnie przekracza terminy załatwienia sprawy przewidziane w art. 35 k.p.a. Pomimo tak znacznego przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy, organ zaledwie dwa razy zastosował art. 36 § 1 k.p.a., gdyż zawiadomienia niezałatwieniu sprawy w terminie były dokonywane jedynie 17 czerwca 2022 r. i 18 lipca 2022 r. Wskazano, że w początkowej fazie postępowanie było prowadzone bez zbędnej zwłoki, ale po otrzymaniu w dniu 23 listopada 2020 r. postanowienia RDOŚ [...] organ nie podejmował żadnych czynności przez ponad 2 miesiące, kiedy to wydał postanowienia o nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i o zawieszeniu postępowania. Pomimo złożenia 17 lutego 2021 r. raportu, organ zwlekał kolejne 3 miesiące z podjęciem postępowania. Podniesiono, że wprawdzie jednym z powodów rozwleczonego w czasie rozpatrywania sprawy było przedłużające się postępowanie przed RDOŚ, ale sprawa mogła zostać rozstrzygnięta już po 6 czerwca 2022 r., kiedy to upłynął termin do składania uwag i wniosków, zakreślony w obwieszczeniu z 6 maja 2022 r. Dlatego WSA nie uznał za uzasadnione przedłużenie terminu załatwienia sprawy do 18 lipca 2022 r. z powołaniem się na jej skomplikowany charakter oraz "konieczność wnikliwego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego". Wskazano, że niezrozumiały był wniosek organu z 1 lipca 2022 r., skierowany do Biura Powiatowego ARiMR w [...], dotyczący zapytania o dopłaty rolnośrodowiskowe na działkę, na której ma powstać farma fotowoltaiczna. Podano, że co najmniej wątpliwa jest zasadność podejmowania przez organ administracji czynności procesowej w oparciu o "telefony anonimowych mieszkańców", a ponadto trudno dociec, jakie znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy organ upatrywał w uzyskaniu tego rodzaju informacji. WSA nie znalazł również żadnego uzasadnienia dla kolejnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy do 18 sierpnia 2022 r. z uwagi na konieczność przekazania akt sprawy do SKO w związku z wniesionym ponagleniem, a następnie "przeanalizowania zebranego materiału dowodowego przed rozstrzygnięciem sprawy", zwłaszcza, że do Kolegium przesłano jedynie kopię niezbędnych akt sprawy. Z tych przyczyn Sąd uznał, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, naruszając prawo w sposób rażący, gdyż nie tylko znacznie i rażąco przekroczył ustawowe terminy na załatwienie sprawy, ale także nie zawiadamiał strony o niezałatwieniu sprawy w terminie w całym niemalże okresie trwania postępowania, a także pozostawał bezczynny pomiędzy podejmowanymi czynnościami. Z tych też powodów WSA uwzględnił wniosek skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej uznając przy tym, że żądanie kwoty określonej w skardze jest wygórowane. Zdaniem Sądu kwota 1000 zł stanowi odpowiednią rekompensatę w związku ze stwierdzoną przewlekłością. Wskazano, że postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest jednym z pierwszych etapów procesu inwestycyjnego, a czas jego trwania wpłynął negatywnie na realizację zamierzeń inwestora. Wyjaśniono, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie sumy pieniężnej bez znaczenia pozostaje brak przedłożenia przez Spółkę umowy dzierżawy łączącej skarżącego w właścicielami nieruchomości, co zarzucił organ w odpowiedzi na skargę, gdyż skarżąca przedstawiła potwierdzenia uiszczania kwot tytułem czynszu dzierżawnego wstępnego, obejmującego okres od podpisania umowy do dnia rozpoczęcia prac budowlanych. Wskazano, że przewlekle prowadzone przez organ postępowanie administracyjne spowodowało przedłużenie procesu inwestycyjnego i odsunęło w czasie uzyskiwanie przez skarżącego przychodu z tytułu sprzedaży energii. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł Burmistrz, zaskarżając go w części, a mianowicie w zakresie: - pkt. II co do stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - pkt. III co do przyznania od Burmistrza na rzecz Spółki sumy pieniężnej w kwocie 1000 złotych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj: - art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy działanie organu nie wynikało z jego złej woli, czy też z chęci lekceważenia strony postępowania, ale jedynie z konieczności uzyskania wymaganych prawem opinii i uzgodnień oraz stanowisk stron w okolicznościach i terminach które wynikają z ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2022 r. poz. 1029; ze zm.) w związku dokonywanymi obwieszczeniami oraz koniecznością podjęcia przez organ szeregu czynności, w szczególności zebrania materiału dowodowego i dokonania jego wnikliwej analizy, zarzucając w tym zakresie także, że WSA dokonał w sposób nieuzasadniony odmiennej oceny niż SKO [...], które w postanowieniu z 26 lipca 2022 r. uznało, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; - art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 1000 złotych w sytuacji, gdy "środek ten jako dodatkowa sankcja o charakterze dyscyplinująco-represyjnym powinien być stosowany w szczególnie widocznych i zawinionych przypadkach zwłoki organu, czy też wtedy, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi" (Wyrok WSA w Poznaniu z 21.09.2022 r., II SAB/Po 135/22) podczas, gdy w momencie wyrokowania wydana została wnioskowana przez skarżącą decyzja. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, zrzekając się przy tym rozpoznania sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ zarzucił, że WSA orzekł odmiennie niż uczyniło to SKO w postanowieniu z 26 lipca 2022 r., które uznało że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a w ocenie skarżącego kasacyjnie organu stanowisko wyrażone przez SKO powinno wiązać sąd administracyjny. Podano, że organ nie neguje, że wystąpiły symptomy przedłużania się postępowania, ale brak jest podstaw do przyjęcia, że Burmistrz dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Zarzucono, że WSA nie zwrócił uwagi na wielkość przedsięwzięcia objętego wnioskiem, a także nie uwzględnił specyfiki budzącego społeczny niepokój postępowania prowadzonego na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Wskazano, że postanowieniem z 15 kwietnia 2022 r. RDOŚ uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił środowiskowe warunki. Nie można zatem zarzucać organowi, że dopiero w dniu 6 maja 2022 r. podał do publicznej wiadomości informację o możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy, w tym ze stanowiskami organów opiniujących, informując o możliwości składania uwag i wniosków w terminie od 7 maja 2022 r. do 6 czerwca 2022 r., a jednocześnie obwieszczeniem-zawiadomieniem z 17 czerwca 2022 r. organ zawiadomił o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 18 lipca 2022 r. Wskazano, że, przed wydaniem decyzji organ musiał ponownie przeanalizować dokumentację i w tym kontekście uzasadnione było dokonanie czynności sprawdzających w Biurze Powiatowym ARiMR. Skarżący kasacyjnie organ podniósł także, że decyzja została wydana przed dniem wyrokowania, a zatem nie było konieczności przyznania Spółce sumy pieniężnej. W piśmie z 12 stycznia 2023 r., określonym jako stanowisko skarżącego, Spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący kasacyjnie organ oparł swoją skargę kasacyjną wyłącznie na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania. Naruszenie przepisów postępowania może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko w przypadku, gdy zostanie wykazane, że jego ewentualne naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem Sądu I instancji, który wprawdzie nie musi być realny, ale musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Zatem w uzasadnieniu takiego zarzutu należy uprawdopodobnić istnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 12 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 409/15). Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 149 § p.p.s.a., którego skarżący kasacyjnie organ upatruje w nieuzasadnionym stwierdzeniu, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przede wszystkim bezpodstawne jest twierdzenie skarżącego kasacyjnie organu, że Sąd I instancji był związany postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które w postanowieniu z 26 lipca 2022 r. orzekło, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Należy bowiem podkreślić, że w przypadku skargi na przewlekłość prowadzenia postępowania przez organ, o istnieniu stanu przewlekłości, jak i o jego kwalifikacji jako rażąco naruszającego prawo nie decyduje organ wyższego stopnia, lecz sąd administracyjny, który zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. orzeka m.in. w sprawach bezczynności lub przewlekłego prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłego prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Wprawdzie warunkiem wniesienia takiej skargi jest wcześniejsze złożenie ponaglenia do organu wyższego stopnia, stosownie do art. 37 § 1 pkt 2 oraz § 3 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., ale sąd administracyjny ocenia stan bezczynności we własnym zakresie, niezależnie od stanowiska jakie zaprezentował w tym zakresie organ wyższego stopnia po rozpoznaniu ponaglenia. Ponadto należy podnieść, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów, według których należy dokonywać oceny przewlekłości postępowania. W związku z tym dokonanie kwalifikacji przewlekłości jako mającej charakter rażącego naruszenia prawa pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to winno opierać się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie zatem uzasadniona, gdy stan przewlekłości jest znaczny, oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Przy czym ocena ta powinna uwzględniać okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu, działania podejmowane w toku rozpoznawania sprawy przez organ oraz stopień przekroczenia terminów. Podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji dokonał szczegółowej analizy zarówno toku postępowania prowadzonego przez organ, jak i opóźnień w podejmowanych czynnościach, wskazując które z nich nie były uzasadnione. Z analizy tej wynika przede wszystkim, że doszło do znacznego przekroczenia terminów załatwienia sprawy, skoro jej załatwienie nastąpiło po blisko 2 latach od złożenia wniosku Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu, WSA uwzględnił okoliczność, że zwłoka w rozpoznaniu sprawy wynikała także z przedłużającego się postępowania przed RDOŚ. Jednakże z analizy przeprowadzonej przez WSA wynika, że zarówno przed przekazaniem akt do organu uzgadniającego, jak i po wydaniu postanowienia przez organ uzgadniający, dochodziło do znacznych opóźnień w podejmowanych czynnościach, które nie znajdowały żadnego uzasadnienia. Należy także wskazać, że wprawdzie organ dwukrotnie zawiadamiał stronę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy o miesiąc, w trybie art. 36 § 1 k.p.a., ale za każdym razem jako przyczynę zwłoki wskazywał skomplikowany charakter sprawy, czy też konieczność przeanalizowania materiału dowodowego. Skoro jednak sam ustawodawca określił w art. 35 § 3 k.p.a., że termin załatwienia sprawy szczególnie skomplikowanej powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, to nie znajduje uzasadnienia przedłużanie terminu załatwienia sprawy ponad termin ustawowy właśnie z uwagi na jej skomplikowany charakter. Należy także wskazać, że usprawiedliwiając przedłużenie postępowania organ powołał się między innymi na fakt zwrócenia się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o informacje dotyczące płatności rolno-środowiskowych, chociaż wniosek skarżącej Spółki dotyczył wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która nie ma z tym żadnego związku, na co słusznie zresztą wskazał WSA. Należy zaś podkreślić, że przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce nie tylko wtedy, kiedy organ zwleka z podjęciem kolejnych czynności w sprawie, ale także wtedy, gdy wprawdzie podejmuje jakieś czynności, ale mają one charakter czynności pozornych, czyli takich, które nic do sprawy nie wnoszą, bądź w ogóle nie mają w sprawie znaczenia. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało w niniejszej sprawie charakter rażący, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. Należy podnieść, że stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Kwestia przyznania od organu sumy pieniężnej pozostawiona została zatem uznaniu sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przy tym stanowiska skarżącego kasacyjnie organu, że przyznanie sumy pieniężnej może nastąpić jedynie w przypadku konieczności zdyscyplinowania organu w celu załatwienia sprawy, a zatem w sytuacji, gdy w chwili wyrokowania sprawa nie jest załatwiona. Jak bowiem wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2024 r. (I OSK 1450/23) jedyną normatywną przesłankę, warunkującą nałożenie na organ grzywny, bądź przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej, stanowi uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji. To, że nie przewidziano w tym przypadku innych kryteriów, jakie sąd administracyjny powinien uwzględnić, rozważając zastosowanie tych środków, jak też użycie przez ustawodawcę sformułowania "może orzec" oznacza, że decyzja o wymierzeniu grzywny lub przyznaniu sumy pieniężnej (albo zastosowaniu obu tych środków), została pozostawiona uznaniu sądu. W judykaturze podnosi się, że za ich orzeczeniem przemawia w szczególności sytuacja, gdy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość ma kwalifikowany charakter, tj. wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie należy zastrzec, że z analizowanego przepisu nie wynika, by zastosowanie przewidzianych w nim instytucji ograniczało się jedynie do wyjątkowych sytuacji. Sąd powinien wziąć pod uwagę możliwość zastosowania tych środków także wówczas, gdy okoliczności danej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw strony. Rozważając zastosowanie środków przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a. w konkretnej sprawie, sąd administracyjny powinien uwzględnić funkcje, jakie one pełnią. Grzywnie przypisuje się funkcję represyjną i prewencyjną - ma ona na celu zdyscyplinowanie organu. Natomiast suma pieniężna stanowi środek o charakterze kompensacyjnym w tym sensie, że ma zrekompensować stronie dolegliwości, niedogodności, negatywne przeżycia, na jakie została ona narażona wskutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroków z 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1695/16, z 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2230/17, z 11 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 1143/18). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyznana kwota pieniężna w wysokości 1000 złotych jest adekwatna do okoliczności niniejszej sprawy. Sąd I instancji prawidłowo przy tym zarówno określił podstawy do uznania, że organ pozostawał w przewlekłości w stopniu rażącym, jak i podał przesłanki, jakimi kierował się przy ustaleniu wysokości tej sumy, wskazując na rodzaj sprawy i jej znaczenie dla skarżącej Spółki, a także na zasadność wynagrodzenia negatywnych konsekwencji związanych z przewlekłością postępowania prowadzonego przez organ. Biorąc przy tym pod uwagę realia niniejszej sprawy oraz maksymalną wysokość sumy pieniężnej, jaka może być przyznana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., przyznana skarżącej kwota pieniężna nie tylko mieści się w ustawowych granicach, ale nie jest też nadmiernie wygórowana. W tych okolicznościach nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa procesowego podniesione w skardze kasacyjnej. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz skarżącej, ponieważ jej odpowiedź na skargę kasacyjną została wniesiona z uchybieniem terminu, o jakim mowa w art. 179 p.p.s.a. z uwagi na uprzednie zastosowanie przez Sąd I instancji art. 66 § 1 p.p.s.a. Należy wskazać, że pisma niezawierające stosownego oświadczenia (o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą) podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI