III OSK 1558/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie o udostępnienie informacji publicznej, uznając, że wnioskowane wytyczne Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej miały charakter dokumentu wewnętrznego.
Skarżący domagał się udostępnienia wytycznych dotyczących transportu więźniów, uznając je za informację publiczną. WSA w Łodzi oddalił jego skargę, stwierdzając, że dokument ma charakter wewnętrzny. NSA rozpoznał skargę kasacyjną, zarzucającą błędną wykładnię przepisów o dostępie do informacji publicznej. Sąd kasacyjny uznał jednak, że zarzuty skargi kasacyjnej są wadliwie skonstruowane, ponieważ kwestionują ustalenia faktyczne, a nie prawo materialne, i w konsekwencji oddalił skargę kasacyjną.
Sprawa dotyczyła wniosku M. S. o udostępnienie informacji publicznej w postaci wytycznych lub instrukcji wydanych przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi w 2023 r., dotyczących transportowania osadzonych. Organ odmówił udostępnienia, uznając dokument za wewnętrzny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na bezczynność organu, podzielając stanowisko, że wnioskowane pismo ma charakter dokumentu wewnętrznego i nie podlega ustawie o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów Konstytucji RP i ustawy o dostępie do informacji publicznej, argumentując, że dokumenty te, sporządzone przez funkcjonariusza publicznego i mogące wpływać na prawa osób trzecich, powinny być udostępnione. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że zarzuty naruszenia prawa materialnego są wadliwie skonstruowane. Sąd kasacyjny podkreślił, że skarga kasacyjna oparta jest wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego, bez zarzutów naruszenia przepisów postępowania, co oznacza przyjęcie ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji jako niezakwestionowanych. NSA uznał, że skarżący kasacyjnie kwestionuje ustalenia faktyczne i ocenę stanu faktycznego sprawy (kwalifikację dokumentu jako wewnętrznego), a nie wykładnię przepisów prawa materialnego. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Dokumenty te mają charakter dokumentu wewnętrznego i nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej kwestionują ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji dotyczące charakteru dokumentu, a nie wykładnię prawa materialnego. Skoro nie podniesiono zarzutów naruszenia prawa procesowego, ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji są wiążące. W konsekwencji, ocena, czy dokument jest wewnętrzny, nie może być podważana w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u.d.i.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 2 lit. b i c
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
u.d.i.p. art. 6 § ust. 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 61 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów Konstytucji RP i ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ skarżący kasacyjnie kwestionował ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, a nie wykładnię prawa.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji nie może następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego.
Skład orzekający
Wojciech Jakimowicz
przewodniczący
Ewa Kwiecińska
sprawozdawca
Mariusz Kotulski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja granic skargi kasacyjnej w sprawach o dostęp do informacji publicznej, w szczególności rozróżnienie między zarzutem naruszenia prawa materialnego a kwestionowaniem ustaleń faktycznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania kasacyjnego i sposobu formułowania zarzutów, a nie samej kwestii dostępu do informacji publicznej w kontekście dokumentów wewnętrznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na analizę dopuszczalności zarzutów w skardze kasacyjnej. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca, ponieważ dotyczy głównie kwestii proceduralnych.
“Jak prawidłowo zaskarżyć wyrok w NSA? Kluczowe znaczenie ma rozróżnienie między faktem a prawem.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1558/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-04-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/ Mariusz Kotulski Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane II SAB/Łd 106/23 - Wyrok WSA w Łodzi z 2023-12-12 Skarżony organ Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 902 art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i c Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 grudnia 2023 r. sygn. akt II SAB/Łd 106/23 w sprawie ze skargi M. S. na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Łd 106/23, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. S. (dalej "skarżący") na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę. Wyrok został wydany w poniższym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 8 września 2023 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi w przedmiocie informacji publicznej. Skarżący zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2, ust. 1 pkt 2 i pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej "u.d.i.p.". Wskazał, że wnioskiem z dnia 8 lipca 2023 r. wystąpił do organu o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wytycznych lub instrukcji wydanych w 2023 r., a w szczególności wytycznych z lutego 2023 r. dotyczących transportowania do innych jednostek penitencjarnych. W odpowiedzi na powyższe skarżący, pismem z dnia 20 lipca 2023 r. został poinformowany, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz dokument wewnętrzny, niepodlegający regulacji wskazanej ustawy. W ocenie skarżącego, stanowisko to nie znajduje uzasadnienia, gdyż żądane przez niego informacja została wytworzona przez organ publiczny, gospodarujący mieniem publicznym i obejmuje informację o działalności tego organu oraz podległych mu jednostek organizacyjnych. Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosku z dnia 8 lipca 2023 r.; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny w kwocie 2.000 zł. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Łodzi, wniósł o jej oddalenie. Organ ponownie podniósł, że wnioskowane przez skarżącego pismo z lutego 2023 r. nie jest nośnikiem informacji o charakterze publicznym, a stanowi dokument wewnętrzny, kierowany wyłącznie do jednostek organizacyjnych Służby Więziennej. Dokument ten dotyczył bowiem planowanych działań wewnętrznych związanych z rosnącym zaludnieniem oddziałów mieszkalnych w jednostkach penitencjarnych. Ponadto o przyczynach braku możliwości udostępnienia żądanej informacji skarżący został powiadomiony pismem z dnia 20 lipca 2023 r., doręczonym mu w dniu 26 lipca 2023 r. WSA w Łodzi uznał, że skarga podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności Sąd I instancji wyjaśnił, że Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Łodzi - bez wątpienia należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Natomiast sporną kwestią, jak dalej podkreślił WSA w Łodzi, pozostawała okoliczność, czy żądany do udostępnienia dokument ww. organu z dnia 6 lutego 2023 r. stanowi informację publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie przepisów u.d.i.p., czy też stanowi dokument wewnętrzny nie podlegający reżimowi tej ustawy. Analizując to zagadnienie, Sąd I instancji przytoczył poglądy NSA, z których wynika, że dokumenty wewnętrzne służą jedynie potrzebom podmiotu zobowiązanego, pomimo że są związane z jego działalnością. Dokumenty wewnętrzne służą wymianie informacji między pracownikami danego podmiotu, mogą określać zasady ich działania w określonych sytuacjach, mogą też być fragmentem przygotowań do powstania aktu będącego formą działalności danego podmiotu. Nie są informacją publiczną i nie podlegają udostępnieniu. W ocenie Sądu I instancji, treść przedłożonego do akt pisma Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi z dnia 6 lutego 2023 r., którego udostępnienia w drodze przepisów u.d.i.p. zażądał skarżący, pozwala na stwierdzenie, iż dokument ten ma właśnie charakter dokumentu wewnętrznego w wyżej wskazanym znaczeniu. Dotyczy on bowiem kierunków szeroko pojętych planowanych działań organizacyjnych związanych z transportem osób osadzonych w jednostkach penitencjarnych podległych Dyrektorowi Okręgowej Służby Więziennej w Łodzi, wynikających z rosnącego poziomu zaludnienia oddziałów mieszkalnych w jednostkach penitencjarnych oraz znaczącego wzrostu liczby osób przyjmowanych do tych jednostek. Skoro zatem objęte wnioskiem skarżącego z dnia 8 lipca 2023 r. pismo Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi z dnia 6 lutego 2023 r. odpowiada cechom dokumentu wewnętrznego, a jego treść nie nosi znamion informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., o czym skarżący został powiadomiony pismem z dnia 20 lipca 2023 r., to, zdaniem WSA w Łodzi, stosownie do wymogu art. 14 ust. 2 u.d.i.p., brak było podstaw do stawiania organowi administracji zarzutu bezczynności, co czyniło skargę bezzasadną. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu. Skarżący kasacyjnie zaskarżył wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, ewentualnie - uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowy Administracyjnemu w Łodzi. Ponadto autor skargi kasacyjnej wystąpił o zasądzenie od Skarbu Państwa na swoją rzecz zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 61 ust 1 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wytyczne i instrukcje wydane w 2023 r. przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi noszą cechy dokumentów wewnętrznych i jako takie nie stanowią informacji publicznej podlegającej udostępnieniu, w sytuacji gdy dokumenty te zostały sporządzone przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu Karnego w ramach jego kompetencji i zostały skierowane do innych podmiotów podległych służbowo Dyrektorowi Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi, a ponadto mogły wywierać bezpośredni wpływ na prawa i obowiązki osób trzecich, 2) art. 1 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przedmiotem wniosku skarżącego nie były informacje publiczne, w sytuacji gdy informacje, o udostępnienie których wnosił skarżący, stanowią informację publiczną w zakresie, w jakim skierowane były do podmiotów zewnętrznych i mogły wywierać bezpośredni wpływ na prawa i obowiązki osób trzecich, 3) art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wytyczne i instrukcje wydane w 2023 r. przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi noszą cechy dokumentów wewnętrznych i jako takie nie stanowią informacji publicznej podlegającej udostępnieniu, w sytuacji gdy dokumenty te zostały sporządzone przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu Karnego w ramach jego kompetencji i zostały skierowane do innych podmiotów podległych służbowo Dyrektorowi Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi, a ponadto mogły wywierać bezpośredni wpływ na prawa i obowiązki osób trzecich, 4) art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i c u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przedmiotem wniosku skarżącego nie były informacje publiczne, w sytuacji gdy informacje, o udostępnienie których wnosił skarżący, dotyczyły bezpośrednio ustawowych praw i obowiązków osadzonych, czym wywierały bezpośrednie skutki w stosunku do skarżącego. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Ze względu na sposób skonstruowania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Z faktu związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika wykluczenie możliwości domniemywania intencji strony składającej ten środek zaskarżenia, konkretyzowania jego zarzutów, czy też uzupełniania występujących w nim braków dotyczących podstaw skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia. Ze względu na wymogi konstrukcyjne skargi kasacyjnej, ich sporządzanie zostało powierzone profesjonalnym podmiotom, których fachowość powinna gwarantować prawidłowe skonstruowanie zarzutów, zgodnie z przepisami p.p.s.a. Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Podkreślić należy, że zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w uchwale pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny (...) obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych". Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie oparta została wyłącznie o pierwszą z podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. o zarzuty naruszenia prawa materialnego. W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Należy mieć na uwadze, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji. Przechodząc do omówienia zarzutów naruszenia prawa materialnego sformułowanych przez skarżącego kasacyjnie w niniejszej sprawie jako zarzuty błędnej wykładni art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 u.d.i.p., a także art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b i c u.d.i.p., należy przypomnieć na wstępie, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, wykazać należy, że sąd stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły odnieść skutku ze względu na ich wadliwą konstrukcję. Naruszenia ww. przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje bowiem w przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, że wytyczne i instrukcje wydane w 2023 r. przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Łodzi, których dotyczył wniosek z dnia 8 lipca 2023 r. o udzielenie informacji publicznej, noszą cechy dokumentów wewnętrznych i jako takie nie stanowią informacji publicznej podlegającej udostępnieniu. Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej, podkreślić należy, że w doktrynie prawa administracyjnego prawo materialne (a naruszenie prawa materialnego może stanowić w świetle art. 174 pkt 1 P.p.s.a. podstawę zarzutu kasacyjnego) jest postrzegane w szerszym lub węższym ujęciu. Zdaniem Z. Leońskiego (zob.: Zarys prawa administracyjnego, Warszawa 2004, s. 28) prawo materialne w szerszym znaczeniu obejmuje "prawo ustalające w sposób władczy zachowanie jednostki, ale także tzw. normy zadaniowe dotyczące działalności niewładczej administracji, jej funkcje organizatorskie i tzw. administrację świadczącą". W węższym znaczeniu (sensu stricto) normy prawa materialnego oznaczają "normy zawarte w przepisach prawa administracyjnego powszechnie obowiązującego, które określają treść praw i obowiązków (zachowanie się) ich adresatów. Z kolei J. Zimmermann definiuje normy prawa materialnego jako normy określające "treść uprawnień lub obowiązków, tj. sposób zachowania się swoich adresatów w sferze prawa administracyjnego, przy czym adresatami tymi są podmioty znajdujące się poza administracją publiczną" (zob. J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2018, s. 89). Na gruncie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zasadne jest przyjęcie wąskiego rozumienia pojęcia prawa materialnego. Należy przy tym zauważyć, że dla określenia charakteru prawnego danego przepisu nie jest istotne, w jakim akcie normatywnym jest on zamieszczony, gdyż elementami decydującymi o charakterze materialnym lub procesowym są treść i cel konkretnego przepisu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść omawianych zarzutów naruszenia prawa materialnego rozpatrywana łącznie z uzasadnieniem skargi kasacyjnej daje podstawę do stwierdzenia, że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje nie tyle wykładnię przepisów wskazanych w warstwie opisowej analizowanych zarzutów, do których to przepisów odniósł się Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy, upatrując wadliwość działania Sądu meriti w niewłaściwej ocenie żądania zawartego we wniosku dostępowym, błędnej kwalifikacji żądanych informacji z punktu widzenia zakresu przedmiotowego u.d.i.p. jak i błędnej oceny reakcji organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący kasacyjnie nie wskazuje natomiast, na czym polegać ma błędna wykładnia dokonana przez Sąd I instancji przywołanych w zarzutach przepisów, ani też jaka miałaby być wykładnia prawidłowa tych przepisów. Podnoszona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kwestia nieprawidłowego zakwalifikowania żądanych dokumentów do kategorii tzw. "dokumentów wewnętrznych" jest kwestią oceny jednego z elementów stanu faktycznego sprawy wszczętej wskutek wniesienia skargi na bezczynność organu. W związku z tym należy przypomnieć, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji nie może następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli zatem podmiot skarżący kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, ponieważ wadliwie oceniono przedmiot żądania objęty złożonym wnioskiem dostępowym, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię nie może osiągnąć skutku, a zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie – gdyby nawet istniały podstawy do jego zrekonstruowania - jest w takiej sytuacji co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może bowiem opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2013 r.; sygn. akt II GSK 2391/11), gdyż wniosek inicjujący postępowanie o udostępnienie informacji publicznej i podlegający ocenie w tym postępowaniu wchodzi właśnie w zakres stanu faktycznego sprawy. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych (również jako następstwo ich błędnej wykładni) zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzutami naruszenia prawa procesowego – co ma miejsce w realiach niniejszej sprawy – to zarzuty naruszenia prawa materialnego mające na celu zakwestionowanie ocen co do stanu faktycznego sprawy należy ocenić jako bezskuteczne (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2013 r.; sygn. akt I FSK 1092/12). Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W realiach rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, o jej oddaleniu. Wniosek pełnomocnika skarżącego kasacyjnie o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu sądowym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił natomiast do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Wniosek taki winien być bowiem złożony do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 p.p.s.a.), który rozpoznaje ten wniosek w postępowaniu określonym w przepisach art. 250 i art. 258 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI