III SA/GL 710/23

III SA/Gl 710/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Małgorzata Herman /przewodniczący/
Marzanna Sałuda
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 171
art. 88 ust. 4 i art. 93 ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi S. W. na czynność Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia 5 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty kwoty pieniężnej tytułem zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 18 lipca 2023 r. S. W. (dalej: Skarżący) wniósł skargę na czynność Komendanta Miejskiego Policji w C. (dalej: Komendant) odmawiającą wypłaty kwoty pieniężnej tytułem zwrotu kosztów dojazdu do służby.
Wymieniona czynność została podjęta na podstawie art. 88 ust. 4 oraz 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2023 poz. 171 z późn. zm.; dalej: ustawa).
Z akt administracyjnych wynika, że wnioskiem z 8 listopada 2016 r. Skarżący zwrócił się do Komendanta z wnioskiem o zwrot ponoszonych kosztów dojazdu z miejscowości K. przez C. do miejscowości pełnienia służby w B. od 1 listopada 2016 r. We wniosku Skarżący oświadczył, że dojeżdża autobusem PKS, a czas dojazdu to 54 min. Cena biletu miesięcznego to 220 zł. We wniosku zawarte było też zobowiązanie do powiadomienia o każdej zmianie i okoliczności mającej wpływ na wysokość przyznanego zwrotu lub zasadności jego wypłaty.
Zgodnie z tym zobowiązaniem kolejnym wnioskiem z 19 maja 2018 r. Skarżący wskazał że od 1 maja 2018 r. dojeżdża do miejscowości pełnienia służby autobusem GTV BUS. Czas dojazdu to 1 godź. 45 min. (4:49-5:12, 5:18-5:42, powrót 14:47-15:11, 15:12-15:34). Cena biletu miesięcznego to 276 zł. Skarżący zadeklarował, że kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby nie będzie dokumentować poprzez przedłożenie biletów. Do wniosku dołączył zaświadczenie wystawione przez GTV BUS z 17 maja 2018 r. oraz rozkład jazdy 1 maja 2018 r.
W aktach sprawy znajduje się cennik biletów GTV BUS – Gmina K. i Gmina B. z 1 sierpnia 2021 r. (strona 16). Wynika z niego, że w granicach Gminu K. i Gminy B. bilety jednorazowe są bezpłatne.
Następnie 4 października 2022 r. Skarżący złożył oświadczenie, że z dniem 1 września 2022 r. uległa zmianie cena biletu miesięcznego i obecnie wynosi 494 zł. (karta 29).
Pismem z 31 stycznia 2023 r. Komendant, podejmując weryfikację kosztów dojazdu zwrócił się do Skarżącego o oświadczenie co do zmiany ceny biletu od 1 października 2022 r., aktualnego rozkładu jazdy, ceny biletu, rozpisanej służby. Z prowadzonej w tym zakresie korespondencji wynika, że do 8 lutego 2023r. Skarżący wymaganych informacji nie złożył. Dopiero 5 kwietnia 2023r. przekazane zostały wymagane informacje w formie wniosku. Skarżący podał w nim, że dojeżdża z K. do miejscowości pełnienia służby w B. od dnia 1 października 2022 r. środkiem transportu GTV BUS, a czas dojazdu wynosi 1 godź 51 min. (111 minut). Cena biletu miesięcznego to 494 zł. Dojazd jest następujący:
K. (przystanek W.) –C. 4:53-5:12
C. – B. 5:20-5:45 – razem 52 minuty
powrót
B.-C. 15:45-16-17
C.-K. (przystanek W.) 16:25-16:44 – razem 59 minut.
Do wniosku załączone zostały rozkłady jazdy GTV BUS z 1 stycznia 2022r., 21 marca 2022 r., 5 lutego 2023 r.
W oparciu o takie dane Komendant przeprowadził czynności sprawdzające w tym ustalenie miejsca zamieszkania Skarżącego, analizę trasy, godziny odjazdów i położenie przystanków na trasie przejazdu. W ich wyniku ustalił, że choć Skarżący mieszka w miejscowości K. ul. [...] do wniosku załączył połączenia z miejscowości sąsiedniej tj. W. Nie zostało to przez Komendant zakwestionowane. Ustalił także, że dojazd Skarżącego na służbę pełnioną w godzinach 6.00- 14.00 przekracza w obie strony dwie godziny tj. 127 minut, podczas gdy Skarżący podał 111 minut. Przejazd odbywa się w ten sposób, że:
W. gm. K. godz. 04:53 – C. godz.05:12
C. godz. 05:20 - B. godz. 05:45
droga powrotna
B. godz. 14:45 – C. godz.15:17
C. godz. 15:40 – W. gm. K. godz. 16:00.
Pismem z 5 czerwca 2023 r. Komendant odmówił wypłaty kwoty pieniężnej tytułem zwrotu kosztów dojazdu do służby. W uzasadnieniu wskazał, że nie uznał za prawidłowe wskazanie godzin odjazdu tj. 15.45 jako godziny powrotu z miejscowości B. do C. po zakończonej służbie. Czas odjazdu po służbie powinien być najkrótszy i policjant nie powinien wydłużać czasu pobytu poza miejscem zamieszkania tylko ze względu na konieczność "dopasowania" czasu dojazdu do miejsca pełnienia służby aby nie przekraczał 2 godzin. Swoje stanowisko oparł na wskazanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
Zaskarżając w całości czynność Komendanta Skarżący zarzucił:
1.naruszenie art. 93 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 4 ustawy poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, wskutek błędnych i dowolnych ustaleń w przedmiocie czasu dojazdu skarżącego do służby;
2.naruszenie art. 8 k.p.a poprzez procedowanie z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania, brak wyjaśnienia cofnięcia uprawnienia do dotychczas niekwestionowanego przez organ prawa do zwrotu kosztów dojazdu do służby.
Wobec tego Skarżący domagał się stwierdzenia bezskuteczności czynności odmowy wypłaty kwoty należnej tytułem zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby i uznanie uprawnienia Skarżącego do zwrotu kosztów dojazdu do służby, przysługującego nieprzerwanie od dnia 1 października 2022 r., względnie stwierdzenie bezskuteczności aktu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów dołączonych do skargi - na okoliczność wykazania przebiegu postępowania, w tym treści wniosku oraz wykazu połączeń komunikacyjnych dostępnych dla Skarżącego w związku z dojazdem do służby.
W uzasadnieniu Skarżący podał, że jest funkcjonariuszem Komisariatu Policji w B., podległym Komendantowi. Do miejsca pełnienia służby dojeżdża ze swojego miejsca zamieszkania, a to miejscowości K.
Począwszy od października 2022 r. Komendant bez uprzedzenia i bez żadnego powiadomienia, faktycznie wstrzymał wypłatę należności z tego tytułu, informując przez pracownika Zespołu Finansów, nie na piśmie - o konieczności złożenia nowego wniosku o przyznanie zwrotu tychże kosztów. W ocenie Skarżącego działanie to było nieprawidłowe, ponieważ ustawa określa wyłącznie jedną negatywną przesłankę uniemożliwiającą dokonanie zwrotu kosztów dojazdu policjantowi. Jest nią wykazanie przez organ, że w danym roku kalendarzowym wykupiono uprawnienie do bezpłatnych przejazdów państwowymi środkami komunikacji, na podstawie odrębnych przepisów (por. art. 93 ust. 2 ustawy). Sytuacja taka nie zachodziła po stronie skarżącego.
Skarżący podniósł także, że przepisy ustawy nie nakładają na policjanta obowiązku cyklicznego, częstszego dokumentowania kosztów związanych z dojazdem z lokalu mieszkalnego do miejsca pełnienia służby. W tym zakresie Skarżący złożył stosowne dokumenty potwierdzające aktualnie obowiązujące ceny przejazdów. Przepisy nie wymagają jednak ponawiania wniosku o zwrot kosztów. Podobnie, z treści stosowanego w G. formularza wniosku (Załącznika nr 1 do Zasad dokonywania zwrotu kosztów dojazdu z miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby funkcjonariuszom KWP w K., jednostek terenowych Policji woj. [...] oraz CBŚP), który ostatecznie złożył Skarżący, także nie wynika obowiązek ponawiania wniosku, a jedynie obowiązek pisemnego powiadomienia o zmianie okoliczności mającej wpływ na pobierane świadczenie, który to obowiązek Skarżący zrealizował - zawiadamiając o aktualnych cenach przejazdów, w piśmie z dnia 4 października 2022 r.
Mimo powyższego, poprzez nagłe wstrzymanie wypłaty należności połączone z informacją o konieczności złożenia nowego wniosku, Komendant niejako "wymusił" na Skarżącym złożenie wniosku, który następnie rozpoznano negatywnie - w ramach zaskarżonej czynności.
Skarżący złożył zatem ponowny wniosek, datowany na dzień 5 kwietnia 2023 r., wskazując w nim środek transportu, czas i koszty dojazdu. Wskazał w nim, że dojeżdża do miejscowości pełnienia służby autobusem przewoźnika GTV BUS, a czas dojazdu wynosi łącznie 1 godz. i 51 minut. Skarżący dołączył do wniosku wykaz połączeń potwierdzający wskazywane okoliczności. Komendant dokonał własnej analizy połączeń, ustalając, że jego dojazd do służby przekracza w obie strony dwie godziny. W konsekwencji przyjął, że nie przysługuje mu uprawnienie, o którym mowa w art. 93 ust. 1 ustawy. Komendant wykluczył połączenia wskazywane przez Skarżącego, świadczące o krótszym przejeździć, samodzielnie i dowolnie oceniając, które z dostępnych połączeń będzie dla Skarżącego bardziej "dogodne".
W piśmie odmownym wskazano, że nie uwzględniono połączeń wskazywanych przez skarżącego z tej przyczyny, że wiążą się ze zbyt długim przebywaniem skarżącego poza miejscem zamieszkania. W tym zakresie, nawiązano jedynie do orzecznictwa sądowego, nie czyniąc przy tym żadnych ustaleń związanych z powodami wskazania przez stronę takich, a nie innych połączeń, pomijając kwestię ich dogodności dla samej strony. W toku prowadzonych czynności wyjaśniających nie informowano Skarżącego o tym, że poddano analizie także inne połączenia, co pozbawiło go możliwości zgłaszania na tamtym etapie dalszych wniosków i twierdzeń, uzasadniających jego stanowisko. Z tej przyczyny, informacja o faktycznie dostępnych połączeniach, dołączona jest do niniejszej skargi.
W ocenie Skarżącego Komendant nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie przesłanki dogodności, ograniczając się jedynie do poszukiwania alternatywnych możliwości dojazdu, wyłączających dalszą wypłatę świadczenia. Na ten cel ukierunkowano całe postępowanie, zapoczątkowane wstrzymaniem wypłaty i poleceniem złożenia nowego wniosku - mimo, że w sytuacji faktycznej Skarżącego nie zmieniło się nic w stosunku do okresu poprzedniego, kiedy to wypłacano świadczenie (poza zmianą cennika przejazdów). Procedowane takie świadczy o naruszeniu zasady pogłębiania zaufania wyrażonej w art. 8 k.p.a., w szczególności w § 2 tego przepisu,, zgodnie z którym organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Nie wyjaśniono stronie w piśmie odmownym, z jakiej przyczyny odmiennie oceniono jej sytuację i jakie konkretnie okoliczności stoją za tą zmianą - nie wykazano różnic między możliwościami dojazdu do służby w okresie poprzednim i w okresie obecnym. W dotychczasowych latach służby skarżącego organ nie kwestionował tego, że przysługuje mu zwrot kosztów dojazdu. Nie sposób więc uznać procedowania organu za budzące zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.).
W odpowiedzi na skargę Komendant wniósł o oddalenie skargi w całości. W jego ocenie zarzuty podniesione w skardze przez Skarżącego nie zasługują na uwzględnienie.
Komendant zaznaczył, że we wniosku, który stanowi załącznik nr 1 do - Zasad dokonywania zwrotu kosztów dojazdu z miejscowości pobliskiej jest zapis, że "Funkcjonariusz zobowiązuje się pisemnie powiadomić o każdej zmianie i okoliczności mającej wpływ na wysokość przyznanego zwrotu lub zasadności jego wypłaty". Tymczasem Skarżący od 19 maja 2018r. nie zmieniał danych wniosku i nie przedstawiał nowych aktualnych rozkładów jazdy i cen biletu pomimo tego, że przewoźnik GTV Bus zmienia ceny biletów i aktualizuje systematycznie rozkłady jazdy .
Dodatkowo Komendant wskazał, że Skarżący do 30 września 2022 r. pobierał równoważnik z tytułu zwrotu kosztów dojazdu środkiem transportu GTV Bus na trasie K.-B. (wniosek z dnia I9 maja 2018r. + zaświadczenie o cenie i czasie przejazdu na w/w trasie wynoszący 1 h 40 minut w obie strony).
Z pozyskanej informacji od przewoźników świadczących usługi przewozowe m.in.: GTV BUS o zmianach rozkładu jazdy i cen biletów, jak również wydanego polecenia 31 stycznia 2023 r. polecenia Komendanta dokonano sprawdzenia i weryfikacji wniosków o zwrot kosztów dojazdu celem zaktualizowania danych.
Komendant wskazał także, że pomiędzy K. a B. nie ma bezpośredniego połączenia środkiem publicznego transportu zbiorowego. Aby dojechać z miejscowości K. do B. trzeba autobusem PKS/GTV Bus dojechać do C. a następnie przesiąść się na autobus PKS/ GTV do B. Łączna odległość pomiędzy K. a B autobusem lub prywatnym przewoźnikiem to około 29-30 km (z przesiadką w C), podczas gdy samochodem prywatnym ta odległość wynosi 14-15 km w jedną stronę. Poza tym miejscowość B. graniczy z miejscowością K. a przejazdy na terenie obu gmin odbywają się środkami komunikacji zbiorowej GTV Bus za darmo ze względu na podpisana umowę z Urzędami Gminy.
Niezależnie, badając czy miejscowość K. jest miejscowością pobliską w rozumieniu art. 88 ust. 4 ustawy Komendant dokonał analizy czasu pełnienia służby przez Skarżącego w okresie 7 miesięcy (od 1 października do 30 kwietnia 2023 r.), oparł się na rozkładzie jazdy prywatnego przewoźnika GTV BUS na trasach K. – C. oraz C. - B.
W okresie od 1 października do 30 kwietnia 2023 r. Skarżący pełnił służbę najczęściej w następujących godzinach: I4.00/22.00; 22.00/ 06.00 sporadycznie w godz.6.00/14.00
Komendant ustalił, że w przypadku służb rozpoczynających się w godzinach 6.00-14.00, lub w godz. 22.00/ 6.00 dojazd przekracza w obie strony dwie godziny. Przejazd następuje:
W. gm. K. godz. 04:53 – C. godz.05:12
C. godz. 05:20 - B. godz. 05:45
droga powrotna po zakończonej służbie
B. godz. 14:45 – C. godz.15:17
C. godz. 15:40 – W. gm. K. godz. 16:00
Łączny czas dojazdu do miejsca pełnienia, służby i z powrotem wynosi 127 minut tj. 2h 07 minut.
W. gm. K. godz. 20:38 – C. godz. 21:05
C. godz. 21:20 - B. godz. 21:45
Czas przejazdu 67 minut
droga powrotna po zakończonej służbie
B. godz. 06:45 – C. godz. 07:10
C. godz. 08:00 – W. gm. K. godz. 08:25
Czas przejazdu 100 minut
W związku z powyższym, łączny czas dojazdu na służbę 22.00/6.00 do miejsca pełnienia służby i z powrotem wynosi 167 minut tj. 2 h 47 minut.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w okresie od 1 października do 30 kwietnia 2023 r. pomimo, że sporadycznie służba pełniona była w godz. 6.00/14.00 to czas dojazdu do miejsca pełnienia służby oraz czas powrotu przekracza dwie godziny w obie strony.
Komendant dodał, że charakter służby funkcjonariusza policji wymaga, aby zamieszkiwał on możliwie najbliżej miejsca pełnienia służby i był w stanie sprawnie i szybko dotrzeć do miejsca wykonywania obowiązków służbowych. Dlatego w ustawie przewidziano pomoc w sprawach mieszkaniowych (np. pomoc na uzyskanie lokalu, zwrot kosztów dojazdu itp.) tylko takiemu funkcjonariuszowi, który z uwagi na miejsce zamieszkania jest w stanie szybko dojechać do miejsca pełnienia służby (tzn. gdy czas dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem nie przekracza w obie strony dwóch godzin).
Komendant zauważył przy tym, że Skarżący nie wskazał innych przewoźników dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem pomimo tego, że z miejscowości C. do B. i z powrotem przejazd może nastąpić pociągiem.
Co do powrotu ze służby to Skarżący przyjął wyjazd z B. (GTV BUS) później, bo o godz. 15:45 a nie tak jak przyjął Komendant o godź. 14:45. Komendant zgodził się co do tego, że godziny przejazdu winny być najbardziej dogodne dla funkcjonariusza policji, lecz Skarżący nie wyjaśnił dlaczego miałby później wyjechać z B. niż pierwszym możliwym autobusem. Skoro tego nie wyjaśnił, to brak jest podstaw do przyjęcia zaproponowanej przez niego godziny odjazdu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W pierwszej kolejności stwierdzenia wymaga, że zaskarżoną w niniejszej sprawie formą działania Komendanta jest pismo z 5 czerwca 2023 r. o odmowie przyznania Skarżącemu zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby. Oznacza to, że przedmiotem zaskarżenia jest akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wydany na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy. W orzeczeniach sądów administracyjnych wskazuje się, że w przeciwieństwie do aktów – czynności stanowią działania faktyczne, które w wyniku ich realizacji wywołują skutki w zakresie uprawnień lub obowiązków, jakie przepis wiąże z ich podjęciem (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2830/13; wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Lu 235/18; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 778/15; wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 85/18). Realizacja obowiązku wynikającego z art. 93 ust. 1 ustawy przez właściwego komendanta policji, będącego organem administracji publicznej, następuje w drodze czynności materialno-technicznej polegającej na wypłacie stosownej kwoty pieniężnej tytułem zwrotu kosztów dojazdu bądź w formie aktu odmawiającego zwrotu kosztów. Zarówno akt jak i czynność, gdy funkcjonariusz kwestionuje np. wysokość wypłaconej mu kwoty, są zaskarżalne do sądu administracyjnego na podstawie powołanego wyżej art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Jak wynika natomiast z art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a., uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności . Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio.
Podstawę prawną zaskarżonego aktu stanowi art. 93 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym policjantowi, który zajmuje lokal mieszkalny w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby, przysługuje zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby w wysokości ceny biletów za przejazd koleją lub autobusem. Zwrot tych kosztów nie przysługuje w roku kalendarzowym, w którym wykupiono uprawnienia do bezpłatnych przejazdów państwowymi środkami komunikacji, na podstawie odrębnych przepisów (art. 93 ust. 2 ww. ustawy).
Kluczową kwestią dla stwierdzenia istnienia - uregulowanego w art. 93 ust. 1 ustawy - prawa policjanta do zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby jest ustalenie, czy miejscowość, w której policjant zamieszkuje stanowi miejscowość pobliską miejscu pełnienia przez niego służby. Definicja ustawowa miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby zawarta została w art. 88 ust. 4 ustawy. Przepis ten, jak również przepis art. 93 ust. 1 ustawy, zostały umieszczone w tym samym rozdziale ustawy (Rozdział 8 "Mieszkania funkcjonariuszy Policji"), co uzasadnia odwołanie się do definicji pojęcia "miejscowości pobliskiej" przy wykładni art. 93 ust. 1 ustawy posługującego się tym samym pojęciem. W myśl art. 88 ust. 4 ustawy "miejscowością pobliską" jest miejscowość, z której czas dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem środkami publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z rozkładem jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca zamieszkania do stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca pełnienia służby bez uwzględnienia czasu dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której policjant dojeżdża, oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe.
Zgodnie z aktualnym orzecznictwem NSA warunkiem uznania miejscowości za pobliską jest to, aby w większości dojazdów czas przejazdu w obie strony nie przekraczał dwóch godzin. Sąd zwrócił uwagę, że ustawodawca posługuje się pojęciem "miejscowości pobliskiej" na gruncie różnych pragmatyk służbowych, w konsekwencji w orzecznictwie wykształciła się pewna spójna praktyka rozumienia tego zwrotu. Teza o "obiektywnym charakterze" pojęć "czas dojazdu" i "miejscowość pobliska" odnosi się do tego, że posługiwanie się nimi przez ustawodawcę ma prowadzić do jednolitości w przyznawaniu uprawnień i równości praw, co ma znaczenie dla "jednolitego stosowania prawa przez organy administracji w sytuacji różnych służb mundurowych". Ta jednolita praktyka dotycząca rozumienia miejscowości pobliskiej w szczególności zwraca uwagę, że możliwość dojazdu z miejsca pracy do miejsca zamieszkania w czasie krótszym niż dwie godziny w obie strony musi mieć charakter rzeczywisty, a nie jedynie hipotetyczny. Nawet jeżeli zatem nie jest zasadne ścisłe wiązanie poszczególnych połączeń z grafikiem służby funkcjonariusza, to dla uznania statusu miejscowości jako pobliskiej nie jest wystarczające stwierdzenie, że w rozkładzie jazdy istnieje jakiekolwiek połączenie odpowiadające wskazanemu kryterium czasu. (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 886/18; wyrok NSA z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1647/18; wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 932/19). Sąd orzekający w tym składzie w pełni to stanowisko akceptuje.
Podkreślenia wymaga przy tym, że uprawnienia policjantów wyrażone w art. 88 i 93 ustawy nie stanowią stricte ich specjalnego przywileju, ale są ściśle powiązane z potrzebami służby. Charakter służby funkcjonariusza Policji wymaga bowiem, aby zamieszkiwał on możliwie jak najbliżej miejsca pełnienia służby, tak aby był on w stanie sprawnie i szybko dotrzeć do miejsca wykonywania obowiązków służbowych. Definiując miejscowość pobliską ustawodawca odwołuje się nie do odległości mierzonej w kilometrach, co jak wydaje się byłoby najprostszym kryterium, ale do powszechnie dostępnych możliwości dojazdu. O zakwalifikowaniu miejscowości do pobliskiej miejsca pełnienia służby decydują dwie zasadnicze przesłanki: czas dojazdu oraz rodzaj środka transportu. Istotna jest bowiem możliwość realnego i rozsądnego dotarcia na służbę, które pozostaje w powiązaniu z godzinami tej służby. Jak podkreśla się w orzecznictwie pojęcie czasu dojazdu użyte w art. 88 ust. 4 ustawy o Policji, musi uwzględniać najdogodniejsze dla funkcjonariusza połączenia w powiązaniu z godzinami jego służby, tak aby czas pozostawania poza miejscem zamieszkania był jak najkrótszy. (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1647/18; wyrok WSA w Krakowie z 21 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 1007/07 oraz wyrok WSA w Lublinie z 30 października 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 365/14 i wyrok WSA w Lublinie z 30 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 446/14). Brak połączeń w określonych porach dnia, istotnych z punktu widzenia trybu pracy funkcjonariusza, nie może działać na rzecz tezy, że istniejące połączenia pozwalają na zakwalifikowanie miejscowości jako pobliskiej. Jeżeli między dwiema miejscowościami istnieje połączenie publicznymi środkami transportu, zgodnie z którym czas dojazdu zasadniczo i w większości przypadków przekracza dwie godziny w obie strony, a jedynie w pojedynczych przypadkach i incydentalnie czas ten jest krótszy, to miejscowości tych nie można uznać za pobliskie w rozumieniu art. 88 ust. 4 ustawy o Policji (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r, sygn. akt I OSK 932/19). W wyroku z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 932/19 NSA uznał za błędne rozumienie art. 88 ust. 4 ustawy zmierzające stwierdzenia, że do uznania miejscowości, w której mieszka policjant za miejscowość pobliską wystarczy istnienie przynajmniej jednego połączenia spełniającego wymogi zawarte w powyższym przepisie.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Skarżący swoje obowiązki służbowe wykonuje w Komisariacie Policji B. od 12 kwietnia 2016 r. jego miejsce zamieszkania to K. ul. [...].
Nie są także przedmiotem sporu dokonane przez Komendanta ustalenia co do czasu przejazdu. Przedmiotem zarzutu Skarżący uczynił to, że Komendant zakwestionował podaną godzinę powrotu do miejsca zamieszkania tj 15:45, a przyjął 14:45. Wpływa to zasadniczo na czas dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem, bo wówczas czas dojazdu wynosi 127 min, a nie jak wskazał Skarżący 111 min. Sąd podziela stanowisko Komendanta co do tego, że ustalając czas przejazdu dążyć należy do minimalizowania zbędnego czasu oczekiwania na rozpoczęcie służby, a po jej zakończeniu - na podróż do miejsca zamieszkania. Kierując się tą regułą brak jest racjonalnych powodów do uznania, że powrót do miejsca zamieszkania Skarżącego po zakończeniu służby o godź 14.00 rozpoczynałby się o godź 15.45, a nie jak to Skarżący wykazał we wniosku z 19 maja 2018 r. o 14.47. Jak bowiem słusznie zauważył WSA w Poznaniu organ administracji publicznej powinien obiektywnie ocenić czy zgłoszony sposób dojazdu policjanta nie wykracza poza uzasadnione oczekiwania, co do dogodności komunikacji, a w szczególności czy nie służy jedynie powiększeniu koszów transportu (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 373/18).
Nie ma racji Skarżący, że postępowanie Komendanta narusza zasadę pogłębiania zaufania wyrażonej w art. 8 k.p.a. W jego ocenie całe postępowanie zapoczątkowane wstrzymaniem wypłaty i poleceniem złożenia nowego wniosku - mimo, że w sytuacji faktycznej Skarżącego nie zmieniło się nic w stosunku do okresu poprzedniego, kiedy to wypłacano świadczenie (poza zmianą cennika przejazdów). Procedowane takie świadczy o naruszeniu zasady pogłębiania zaufania wyrażonej w art. 8 k.p.a. Wbrew stanowisku Skarżącego Komendant nie wymagał cyklicznego, częstego dokumentowania kosztów związanych z dojazdem z lokalu mieszkalnego do miejsca pełnienia służby. Skarżący składając stosowny wniosek zobowiązywał się do powiadamiania o każdej zmianie i okoliczności mającej wpływ na wysokość przyznanego zwrotu lub zasadność jego wypłaty. Z tego zobowiązania Skarżący zobowiązał się tylko w zakresie zgłoszenia wysokości ceny biletu miesięcznego (pismo z 4 listopada 2022r.). Nie zgłaszał zmiany w zakresie czasu dojazdu, chociaż miało ono miejsce. Wskazuje na to już proste porównanie zakresu wniosku o zwrot kosztów dojazdu z 9 maja 2018 r. i wniosku z 5 kwietnia 2023 r. nie tylko co do czasu dojazdu (odpowiednio 1 godź. 45 min. i 1 godź 51 min.), ale też co do wykorzystywanych połączeń. Także z załączonych do wniosku z 5 kwietnia 2023 r. rozkładów jazdy wynika, że zmiany miały miejsce, a Skarżący ich nie zgłaszał.
Sąd nie podziela zarzutu co do naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia cofnięcia uprawnienia do dotychczas niekwestionowanego przez organ prawa do zwrotu kosztów dojazdów do służby. W piśmie z 6 czerwca 2023 r. Komendant wyczerpująco przedstawił swoje stanowisko w sprawie i wskazał powody, którymi się kierował stwierdzając brak podstaw do przyznania zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby.
W rezultacie należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie organ dokonał prawidłowej wykładni art. 93 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 4 ustawy. Wbrew zarzutom zawartym w skardze, Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania. W tym przedmiocie organ zajął poprawne stanowisko w odpowiedzi na skargę.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę