III OSK 1551/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną PKP S.A. od wyroku WSA w Warszawie, potwierdzając, że wnioski o informacje publiczne dotyczące inwestycji publicznych nie podlegają odrzuceniu z powodu indywidualnego interesu wnioskodawcy.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który zobowiązał spółkę do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej inwestycji kolejowych. PKP S.A. argumentowało, że wnioskodawca działał w indywidualnym interesie, a nie w interesie publicznym, co wyklucza zastosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że prawo do informacji publicznej jest prawem podmiotowym gwarantowanym konstytucyjnie, a cel wnioskodawcy nie ma znaczenia dla kwalifikacji informacji jako publicznej, o ile dotyczy ona spraw publicznych i majątku publicznego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Polskich Kolei Państwowych S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA zobowiązał PKP S.A. do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej inwestycji kolejowych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący domagał się udostępnienia dokumentów związanych z przebudową dworców kolejowych w Gdańsku Wrzeszczu, Gdańsku Oliwii i Gdańsku Głównym, w tym aneksów do umów, harmonogramów i dzienników budowy. PKP S.A. odmówiło udostępnienia informacji, twierdząc, że wnioskodawca działa w indywidualnym interesie, a nie publicznym, co wyłącza zastosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. WSA uznał, że spółka powinna była udostępnić informacje, ponieważ dotyczyły one zadań publicznych, a argumentacja o indywidualnym interesie była niewystarczająca. W skardze kasacyjnej PKP S.A. zarzuciło WSA naruszenie przepisów procesowych i materialnych, w tym błędną wykładnię art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że prawo dostępu do informacji publicznej jest konstytucyjnie gwarantowanym prawem podmiotowym, a kryterium rozróżnienia informacji publicznej od niepublicznej nie jest interes wnioskodawcy, lecz charakter sprawy, której informacja dotyczy. Sąd podkreślił, że wnioskowane dokumenty dotyczyły realizacji zadań publicznych finansowanych ze środków publicznych, a zatem stanowiły informację publiczną. NSA odrzucił argumentację o "sprawie własnej" wnioskodawcy, wskazując, że prawo to służy każdemu, a cel pozyskania informacji nie ma znaczenia, o ile nie jest to informacja przetworzona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony w indywidualnej sprawie podlega rozpoznaniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, jeśli dotyczy spraw publicznych i majątku publicznego. Cel wnioskodawcy nie ma znaczenia dla kwalifikacji informacji jako publicznej.
Uzasadnienie
Prawo dostępu do informacji publicznej jest konstytucyjnie gwarantowanym prawem podmiotowym, które służy każdemu. Kryterium rozróżnienia informacji publicznej od niepublicznej jest charakter sprawy, której informacja dotyczy (sprawa publiczna, zadania publiczne, mienie publiczne), a nie interes wnioskodawcy. Ustawa nie wymaga od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej wykazania interesu prawnego ani faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (19)
Główne
Konstytucja RP art. 61 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo dostępu do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także innych podmiotów realizujących zadania publiczne i dysponujących majątkiem publicznym.
u.d.i.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Stanowi podstawę do udostępniania informacji o sprawach publicznych.
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 1 § ust. 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
u.d.i.p. art. 3 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Definiuje informację publiczną, w tym informację przetworzoną.
u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Określa, że osoby prawne wykonujące zadania publiczne są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej.
u.d.i.p. art. 5 § ust. 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Określa przypadki, w których zakres informacji publicznej może być ograniczony.
u.d.i.p. art. 13 § ust. 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Dotyczy terminu udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej.
u.d.i.p. art. 2 § ust. 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w przypadku zrzeczenia się rozprawy.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa, że NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, które NSA bierze pod uwagę z urzędu.
p.p.s.a. art. 189
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki, które NSA rozważa z urzędu.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje oddalenie skargi kasacyjnej.
k.p.a. art. 7
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 35 § § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 37 § § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo dostępu do informacji publicznej jest konstytucyjnie gwarantowanym prawem podmiotowym. Kryterium rozróżnienia informacji publicznej od niepublicznej jest charakter sprawy, a nie interes wnioskodawcy. Cel pozyskania informacji publicznej nie ma znaczenia dla jej kwalifikacji, o ile dotyczy ona spraw publicznych i majątku publicznego. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wymaga od wnioskodawcy wykazania interesu prawnego ani faktycznego.
Odrzucone argumenty
Wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony w indywidualnej sprawie nie podlega rozpoznaniu na podstawie u.d.i.p., ponieważ skarżący działa w indywidualnym interesie, a nie w interesie publicznym. Sąd pierwszej instancji nie zbadał właściwie intencji działania skarżącego, co doprowadziło do błędnego uwzględnienia skargi na bezczynność.
Godne uwagi sformułowania
Prawo dostępu do informacji publicznej jest refleksem konstytucyjnych zasad dobra wspólnego oraz zasady przedstawicielstwa Narodu. Definicyjne dla informacji publicznej nie jest to, jaki krąg podmiotów ubiega się o jej udostępnienie, lecz to, czy dotyczy ona sprawy publicznej. Co do zasady, dla realizacji prawa do informacji publicznej nie jest istotne, w jakim celu wnioskodawca domaga się jej udostępnienia. Kryterium "sprawy własnej" rozumiane w sposób przedstawiony w skardze kasacyjnej jest nieczytelne i w istocie dyskryminujące.
Skład orzekający
Maciej Kobak
sprawozdawca
Przemysław Szustakiewicz
przewodniczący
Teresa Zyglewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie konstytucyjnej zasady prawa do informacji publicznej i jej zakresu podmiotowego i przedmiotowego, niezależnie od indywidualnego interesu wnioskodawcy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy sytuacji, gdy wnioskowana informacja dotyczy zadań publicznych i mienia publicznego. Nie rozstrzyga kwestii informacji przetworzonej ani sytuacji, gdy inne ustawy wprowadzają odmienne zasady dostępu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa obywatelskiego do informacji publicznej i rozstrzyga ważny spór o to, czy indywidualny interes wnioskodawcy może stanowić podstawę do odmowy udostępnienia informacji dotyczącej spraw publicznych.
“Czy Twój prywatny interes może zablokować dostęp do informacji publicznej? NSA odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1551/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-06-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Maciej Kobak /sprawozdawca/ Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/ Teresa Zyglewska Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane II SAB/Wa 821/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-03-20 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 61 ust. 1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 821/22 w sprawie ze skargi L. M. na bezczynność Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 14 października 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 20 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 821/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi L.M. (dalej: "skarżący") na bezczynność Polskich Kolei Państwowych S.A. (dalej: "spółka", "organ" "PKP S.A.") z siedzibą w Warszawie, w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 14 października 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, zobowiązał spółkę do rozpoznania powyższego wniosku w określonym terminie, stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i oddalił skargę w pozostałym zakresie. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Pismem z 14 października 2022 r. skierowanym do spółki, skarżący wniósł na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej "u.d.i.p.") o udostępnienie mu na wskazany adres mailowy zawnioskowanych materiałów, gdyż w jego opinii spółka jest ich posiadaczem jako inwestor zadań inwestycyjnych. Z zakresu projektu "Przebudowa dworca kolejowego Gdańsk Wrzeszcz", żądanie obejmowało: 1. Wszystkie dotychczas podpisane aneksy (kompletne, wraz ze wszystkimi załącznikami) do Umowy nr KFZ01.022.PG.17966.2020 z dnia 30.06.2021 r. na wykonanie robót budowlanych. 2. Wszystkie zatwierdzone przez Zamawiającego Harmonogramy RzeczowoFinansowe, o których mowa w §2 Umowy nr KFZO1.022.PG.17966.2020 z dnia 30.06.2021 r. na wykonanie robót budowlanych. 3. Kopie dokumentów o których mowa w §7 ust. 6 Umowy nr KFZ01.022.PG.17966.2020 tj. wszystkie dotychczas spisane protokoły odbioru częściowego robót oraz zbiorcze zestawienia wykonanych robót. 4. Umowa nr KFZ01.022.PG.17966.2020 z dnia 23.05.2019 r. na prace projektowe, wraz ze wszystkimi dotychczas podpisanymi aneksami do tej umowy. 5. Wskazania adresu przy jakim znajduje się biuro Inżyniera powołane na cele obsługi niniejszej inwestycji. 6. Kopie Dziennika Budowy - strony 6 i 7 oraz kopie wpisów 12.05.2022 r. do dnia odpowiedzi na niniejszy wniosek o udzielenie informacji publicznej. W zakresie inwestycji "Przebudowa dworca kolejowego Gdańsk Oliwa": 1. Umowa nr KFZ01.022.PG. 17966.2020 z dnia 23.05.2019 r. na prace projektowe, wraz ze wszystkimi dotychczas podpisanymi aneksami do tej umowy. Przebudowa dworca kolejowego Gdańsk Główny - umowa nr KIZ02.022.IN.6943.2017 z dnia 18.06.2018 r. 2. Aneksy do umowy- jeżeli jakiekolwiek zostały podpisane po aneksie nr 1 z dnia 07.12.2021 r. 3. Kopie Karty Pracy personelu Inżyniera (za okres 01.09.2019 r. - 30.09.2022 r.) - zgodnych z załącznikiem nr 3.02 do Zasad Współpracy Inżyniera z Zamawiającym. 4. Informację, czy Inżynier Projektu oraz pozostałe osoby wchodzące w skład Zespołu Stałego podejmowały lub nadal podejmują się w czasie trwania Etapu 2 dodatkowego zajęcia zarobkowego (§9 ust 10 umowy). Dla uniknięcia nieporozumień wyjaśniam, że chodzi o osoby zajmujące następujące stanowiska: a) Inżynier Projektu b) Inżynier Materiałowy c) Kierownik przeglądu dokumentacji d) Specjalista ds. raportowania e) Specjalista ds.obmiarowo-rozliczeniowych f) Specjalista ds. BHP g) Specjalista ds. ochrony zabytków 5. Jeżeli dla punktu 3 powyżej odpowiedź będzie twierdząca - proszę o dostarczenie wszystkich pisemnych zgód Zamawiającego na podejmowanie takich dodatkowych czynności zarobkowych przez Personel Inżyniera (3.1.3 OPZ). 6. Kopie list obecności całego personelu Inżyniera świadczącego usługi w Etapie 2 (za okres 01.09.2019 r. - 30.09.2022 r.) - zgodnie z §9 ust. 13 Umowy oraz punktem 3.1.4 i 4.1.10 OPZ. 7. Kopie wypełnionych oświadczeń dotyczących realizacji usługi (za okres 01.09.2019 r. - 30.09.2022 r.) - zgodnie z załącznikiem nr 8 do Umowy. 8. 8. Kopie wszelkich dotychczas wydanych pisemnych zgód Zamawiającego (PKP 5.A.) na wprowadzenie zmian w składzie Personelu Inżyniera - zgodnie z §10 ust. 1 Umowy. 9. Kopie notatek z codziennej inspekcji Placu Budowy stwierdzającej stan realizacji Robót (za okres 01.09.2019 r. - 30.09.2022 r.) - zgodnie ze zobowiązaniem wynikającym z punktu 4.2.7.12 OPZ." W dniu 28 października 2022 r. spółka poinformowała skarżącego, o przewidywanym terminie udzielenia odpowiedzi na wniosek, wyznaczonym na 14 listopada br., z uwagi na trwające uzgodnienia wewnętrzne. Skarżący w odpowiedzi na powyższe pismo powołał się na art. 13 ust. 2 u.d.i.p., który stanowi, że ustawa nie przewiduje wydłużenia terminu na odpowiedź. Wydłużenie terminu dotyczy tylko i wyłącznie sytuacji, gdy organ uznaje wnioskowaną informację za publiczną, jednak potrzebuje dodatkowego czasu na jej skompletowanie i przekazanie wnioskującemu. Podkreślił również, że kwestia oceny czy przedmiotem wniosku jest informacja publiczna, powinna być ustalona w maksymalnie 14-dniowym terminie. Pismem z 15 listopada 2022 r. spółka ponownie poinformowała, że "z uwagi na dalsze trwające uzgodnienia wewnętrzne, odpowiedź na wniosek zostanie wysłana w późniejszym terminie do dnia 28 listopada br." do czego skarżący ustosunkował się jak poprzednio. W dniu upływu wyznaczonego terminu, spółka zawiadomiła, że wniosek jest nadal procedowany i z uwagi na szeroki zakres wnioskowanych informacji i dokumentów oraz trwające uzgodnienia wewnętrzne, w tym ich analiza, odpowiedź na wniosek zostanie wysłana w późniejszym terminie - do dnia 13 grudnia br. Skarżący w tym samym dniu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie z 12 grudnia 2022 r. spółka wyjaśniła, że na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej (informacji o sprawach publicznych), jako osoba prawna wykonująca zadania publiczne, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku z tym udostępnia informacje o swojej działalności, tylko w przypadku, gdy są one związane z wykonywaniem przez spółkę zadań publicznych lub dysponowaniem majątkiem publicznym. Niemniej jednak stwierdzono, że pomimo, iż wnioskowane informacje są związane z wykonywaniem przez PKP S.A. zadań publicznych, to wnioskowane dokumenty nie podlegają udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem próba ich pozyskania została podjęta w celu zaspokojenia własnego, prywatnego interesu. W ocenie spółki żądana we wniosku informacja ma charakter indywidualny, a nie publiczny, dlatego w przedmiotowej sprawie nie znajdują zastosowania przepisy ustawy. Podniesiono także, że tryb ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest właściwym do uzyskiwania informacji w przedmiotowej sprawie. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie służy zaspokajania celów indywidualnych, prywatnych czy też komercyjnych. W kontekście powyższego, skorzystanie z uprawnień przewidzianych ustawą o dostępie do informacji publicznej może być uznane za nadużycie prawa. Dla wniosku będącego przedmiotem tej sprawy, nie znajdują zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej i w konsekwencji wnioskowane informacje nie podlegają udostępnieniu. Skarżący zarzucając spółce naruszenie art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000; dalej k.p.a.), art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, wniósł skargę na jej bezczynność. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że realizowane przez spółkę inwestycje znajdują się w kręgu zainteresowań wielu osób (a nie tylko skarżącego), ponieważ dotyczą bardzo ważnego aspektu wydatkowania środków publicznych, natomiast opóźnienia inwestycji na wszystkich trzech projektach mają dwie wspólne cechy: inwestora (organ) oraz nadzór inwestorski (firma Multiconsult Sp. z o.o.) co każe domniemywać, że to nie wykonawcy robót budowlanych są powodem opóźnień. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty na poparcie swojego stanowiska. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, zobowiązując spółkę do rozpoznania wniosku w określonym terminie, oraz stwierdzając, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wskazał, że skoro żądanie udzielenia informacji publicznej wpłynęło do organu za pośrednictwem poczty elektronicznej 14 października 2022 r., to ustawowy termin ustosunkowania się do wniosku upływał 28 października 2022 r. Z uwagi na to, że spółka do chwili wydania wyroku w pierwszej instancji nie udzieliła żądanych informacji, Sąd zobowiązał ją do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, spółka w piśmie z 12 grudnia 2022 r. powinna oprzeć domniemanie, że skarżący żąda udostępnienia informacji publicznej z uwagi na chęć zaspokojenia własnego prywatnego interesu na konkretnych faktach, a także wystarczająco uzasadnić nadużycie prawa do informacji publicznej przez skarżącego. Samo przywołanie orzeczeń sądów administracyjnych, było zdaniem składu orzekającego dalece niewystarczające. Zdaniem WSA zawarcie przez spółkę szerszej argumentacji w odpowiedzi na skargę nie mogło być brane pod uwagę, gdyż odpowiedź na skargę nie stanowi suplementu, czy też uzupełnienia pisma z 12 grudnia 2022 r. Skoro PKP S.A. nie kwestionowała, że wnioskowane informacje są związane z wykonywaniem przez nią zadań publicznych, czym są ww. inwestycje publiczne, wykonywane w ramach Projektu Inwestycji Dworcowych, to należało je uznać za informacje publiczne, których zakres może być ewentualnie ograniczony z uwagi na treść art. 5 ust. 1 u.d.i.p.. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wniosła spółka, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, tj.: 1. art. 134 § 1 p.p.s.a. sprowadzające się do tego, że Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza ich granice, pomimo że powinien i mógł to uczynić, poprzez niewyjaśnienie charakteru interesu wnioskodawcy w uzyskaniu żądanej informacji publicznej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do wydania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność i zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku skarżącego, podczas gdy rozpoznanie całokształtu sprawy powinno doprowadzić do uznania, że żądana informacja ma charakter indywidulany, a nie publiczny, co w konsekwencji powinno doprowadzić do oddalenia skargi na bezczynność 2. art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p.") poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten znajduje zastosowanie do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej złożonego w każdej sprawie, podczas gdy przepis ten jest podstawą do udostępnienia informacji o sprawach publicznych ważnych i interesujących dla ogółu, a nie w sprawach indywidualnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. powinna prowadzić do uznania, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony w indywidualnej sprawie nie podlega rozpoznaniu na podstawie u.d.i.p. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także oświadczono o zrzeczeniu się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pismem z 13 czerwca 2023 r. skarżący wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Oba podniesione w niej zarzuty, tj. naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz błędnej wykładni art. 1 ust. 1 u.d.i.p. zmierzają w istocie do wykazania, że wnioskowana przez skarżącego informacja nie jest informacją publiczną, albowiem skarżący chce ją pozyskać w ramach "sprawy własnej", realizując interes partykularny a nie publiczny. W tak zakreślonym stanowisku skarżącej kasacyjnie sformułowano zarzuty kasacyjne. Naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie upatruje w tym, że Sąd pierwszej instancji nie wyszedł poza zarzuty skargi i nie zweryfikował właściwie intencji działania skarżącego, jaką kierował się składając wniosek dostępowy. W przekonaniu skarżącej kasacyjnie właściwa realizacja rygorów przewidzianych postanowieniami art. 134 § 1 p.p.s.a. musiałaby doprowadzić WSA do konkluzji, że skarżący domagając się udostępnienia wnioskowanych informacji w istocie nie działał "w sprawie publicznej", lecz "w sprawie własnej". Wadliwej wykładni art. 1 ust. 1 u.d.i.p. skarżąca kasacyjnie upatruje natomiast w nieuprawnionym rozszerzeniu przez WSA zakresu stosowania tego przepisu poprzez włączenie w pojęcie informacji publicznej informacji o sprawach indywidualnych, niepozostających w zainteresowaniu ogółu. Stanowisko skarżącej kasacyjnie nie jest trafne. Prawo dostępu do informacji publicznej jest konstytucyjnie gwarantowanym prawem podmiotowym. Na jego treść składa się prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także innych podmiotów realizujących zadania publiczne i dysponujących majątkiem publicznym – art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Prawo dostępu do informacji publicznej jest refleksem konstytucyjnych zasad dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz zasady przedstawicielstwa Narodu (art. 4 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Z powołanych zasad wynika, że Państwo – organy władzy publicznej oraz podmioty realizujące jego zadania z wykorzystaniem zasobów publicznych są przedstawicielami Narodu – wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej - i mają ustrojowy obowiązek mu służyć. Naród, jako władza zwierzchnia wszystkich władz przedstawicielskich: władzy wykonawczej, ustawodawczej i sądowniczej, musi więc mieć zagwarantowane prawo do pozyskania informacji celem weryfikacji, czy władze te działają prawidłowo. Na mocy art. 61 ust. 1 Konstytucji RP dostęp do informacji publicznej został zagwarantowany każdemu obywatelowi, jest więc z zasady prawem jednostkowym, niewymagającym dla swej realizacji działania kolektywnego. Z powyższego wynika, że dla przypisania danej informacji charakteru publicznego nieistotne jest jaki krąg podmiotów o nią wnioskuje. Definicyjne dla informacji publicznej nie jest więc to, jaki krąg podmiotów ubiega się o jej udostępnienie, lecz to, czy dotyczy ona sprawy publicznej, a więc działalności szeroko rozumianych podmiotów publicznych, zadań publicznych i wykorzystania mienia publicznego. Co do zasady, dla realizacji prawa do informacji publicznej nie jest istotne, w jakim celu wnioskodawca domaga się jej udostępnienia. Ze swej istoty prawo dostępu do informacji publicznej sprowadza się wyłącznie do pozyskania widomości o działalności podmiotów publicznych i sposobie wykorzystania przez nie majątku publicznego. Cel pozyskania informacji publicznej nie ma znaczenia, o ile informacja publiczna nie posiada przymiotu przetworzenia – art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., co w niniejszej sprawie nie miało miejsca i przez żadną ze stron nie było podnoszone. Nie można zatem zgodzić się z argumentacją skarżącej kasacyjnie, że wniosek o udostępnianie informacji publicznej złożony w indywidualnej sprawie nie podlega rozpoznaniu na podstawie u.d.i.p. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, kryterium rozróżnienia sprawy publicznej od niepublicznej, a tym samym informacji publicznej od innej informacji, nie jest kryterium interesu wnioskodawcy w uzyskaniu informacji publicznej. Przeczyłoby to istocie prawa dostępu do informacji publicznej, które zarówno w piśmiennictwie prawniczym, jak i orzecznictwie sądowym kwalifikowane jest jako konstytucyjne publiczne prawo podmiotowe (por. B. Kudrycka, S. Iwanowski, Prawo obywateli do informacji o działaniach organów administracji publicznej, PiP z 1999 r., nr 8, s. 70; A. Piskorz-Ryń, Czy prawo do uzyskania informacji od władz administracyjnych jest publicznym prawem podmiotowym? (w:) Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia. Materiały Konferencji Naukowej Katedr Prawa i Postępowania Administracyjnego, Łódź 2000, s. 379 i n.; W. Sokolewicz, K. Wojtyczek [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom II, wyd. II, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016, art. 61.; M. Florczak-Wątor [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, LEX/el. 2021, art. 61; wyrok WSA w Rzeszowie z 8 grudnia 2010 r., II SAB/Rz 21/10; wyroki NSA: z 3 marca 2017 r., I OSK 1163/17; z dnia 17 marca 2017 r., I OSK 1416/15; z 5 października 2017 r., I OSK 3255/15; z 26 stycznia 2018 r., I OSK 438/16; z 8 lutego 2018 r., I OSK 1828/17; z 12 kwietnia 2019 r., I OSK 1648/17). Na etapie postępowania kasacyjnego nie zakwestionowano charakteru wnioskowanej informacji. Jest bezsporne, że skarżący domagał się udostępnienia dokumentów związanych z realizacją trzech inwestycji finansowanych ze środków publicznych: "Przebudowa dworca kolejowego Gdańsk Wrzeszcz", "Przebudowa dworca kolejowego Gdańsk Oliwa", "Przebudowa dworca kolejowego Gdańsk Główny" realizowanych w ramach Projektu Inwestycji Dworcowych. Nie jest kwestionowane, że skarżąca kasacyjnie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a inwestycje, których dotyczą wnioskowane dokumenty stanowią realizację zadań publicznych finansowanych ze środków publicznych. Wnioskowane przez skarżącego dokumenty stanowią zatem informację publiczną. Powoływanie się przez skarżącą kasacyjnie na spekulatywne przypuszczenia, że działa on na rzecz podmiotu trzeciego - firmę [...] S.A., po pierwsze, nie ma w sprawie znaczenia, a po drugie, nie zostało w żaden sposób wykazane. Skarżący konsekwentnie twierdzi, że jest osobiście zainteresowany tym, w jaki sposób realizowane są inwestycje, których dotyczył wniosek dostępowy, a jego działanie jest wynikiem uprzedniego pozyskania informacji upublicznionych przez skarżącą kasacyjnie oraz udostępnionych przez nią skarżącemu w ramach realizacji wcześniej złożonych przez niego wniosków dostępowych. Skarżący podaje, że szczegółowość wniosku dostępowego złożonego w niniejszej sprawie nie wynika z porozumienia z podmiotem trzecim, który posiada potencjalną możliwość wejścia w spór sądowy ze skarżącą kasacyjnie, lecz z faktu, że dysponuje już innymi źródłami informacji udostępnionymi przez skarżącą kasacyjnie i aktualnie chce je uzupełnić. Eksponowany w skardze kasacyjnej fakt, że skarżący wie, iż inwestycje, której dotyczą wnioskowane dokumenty nie są realizowane zgodnie z harmonogramem nie ma żadnego znaczenia. Skarżący wiedząc o tym fakcie, ma prawo do informacji o jego przyczynach. Na tle powyższych uwag nieprawidłowe jest stanowisko skarżącej kasacyjnie, z którego wynika, że jeśli celem wniosku jest realizacja subiektywnego indywidulanego interesu podmiotu, który go złożył, to z tego właśnie powodu wniosek ten nie dotyczy sprawy publicznej. Wniosek "każdego" o udostępnienie informacji publicznej jest wnioskiem podmiotu publicznego prawa podmiotowego do udostępnienia informacji publicznej, a zatem z istoty swojej skierowany jest na realizację tego prawa, a więc i będącego jego istotnym elementem interesu prawnego, który – jako właśnie interes prawny - jest obiektywnym interesem indywidulanym. Na marginesie można przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.i.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego - vide wyrok NSA z dnia 15 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1362/21. Kryterium "sprawy własnej" rozumiane w sposób przedstawiony w skardze kasacyjnej jest nieczytelne i w istocie dyskryminujące skarżącego w stosunku do innych osób. Jego przyjęcie prowadzi bowiem do konkluzji, zgodnie z którą wbrew normatywnie określonemu zakresowi podmiotowemu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, prawo to nie służy "każdemu", a kwalifikacja określonej informacji jako informacji publicznej będącej przedmiotem tego prawa zależy od tego, kto występuje z wnioskiem o tę informację, co z kolei oznacza, że ta sama informacja raz może mieć charakter informacji publicznej (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot spoza "sprawy własnej"), a innym razem nie (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot w "sprawie własnej"). Pogląd, zgodnie z którym nie można przy pomocy u.d.i.p. starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie prowadziłby do absurdalnego wniosku, że informacja o podejmowanej w takiej sprawie działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych byłaby dostępna dla "każdego" za wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy. Wzmocnieniu tej argumentacji służą także wnioski wynikające z treści art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym "Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi (...)". Na tle tego unormowania zarysował się problem, w jakim stopniu akta dotyczące indywidualnych, często bardzo osobistych spraw obywatela (spraw cywilnych, karnych, administracyjnych), są informacją publiczną i jaka powinna być możliwość dostępu do nich – w trybie określonym przez u.d.i.p. – osób innych niż strona, których akta te nie dotyczą. W orzecznictwie wypracowany został pogląd, zgodnie z którym strony tych "własnych spraw" mają dostęp do wszelkich informacji prawnie dostępnych, w tym również do informacji publicznych, w oparciu o unormowania poszczególnych procedur. Inne osoby, niż uczestnicy "spraw własnych" mają dostęp do informacji publicznych w "sprawach własnych" innych osób na podstawie u.d.i.p. Poglądy te dodatkowo ugruntowują w przekonaniu, że kategoria "sprawy własnej" nie jest wyznacznikiem kwalifikowania określonych informacji jako informacji publicznych – wyrok NSA z 14.10.2022 r., sygn. III OSK 5447/21. Także w doktrynie podkreśla się że "powody, dla których uprawniony podmiot występuje o jej udostępnienie nie mogą rzutować na tę ocenę. Kryteria uznania za informację publiczną muszą być zobiektywizowane i znajdować podstawę w przepisach komentowanej ustawy" – zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Komentarz do Ustawy o dostępie do informacji publicznej, SIP LEX. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 1 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., a skoro tak, to na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI