III OSK 1550/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-26
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejtajemnica przedsiębiorcyfakturyprawo prasowedziennikarzNSAWSApostępowanie administracyjneinformacja publiczna

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że WSA błędnie zinterpretował wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący faktur.

Skarżący, działając jako dziennikarz, zwrócił się o udostępnienie faktur wystawionych przez firmę G. Sp. z o.o. Organ odmówił, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. WSA oddalił skargę, uznając, że faktury nie są dokumentami urzędowymi i nie podlegają udostępnieniu w tej formie. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie zinterpretował wniosek jako żądanie oryginałów faktur, podczas gdy skarżący domagał się ich kopii/skanów drogą mailową, co jest zgodne z przepisami o dostępie do informacji publicznej.

Sprawa dotyczyła wniosku dziennikarza o udostępnienie faktur wystawionych przez firmę G. Sp. z o.o. Organ odmówił, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że faktury nie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej i w związku z tym nie podlegają udostępnieniu w swojej oryginalnej postaci. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował wniosek. NSA podkreślił, że wniosek został złożony drogą elektroniczną i skarżący domagał się przesłania informacji na adres email, co oznaczało żądanie kopii lub skanów faktur, a nie ich oryginałów. Zgodnie z przepisami, udostępnienie informacji powinno nastąpić w formie zgodnej z wnioskiem, o ile podmiot zobowiązany dysponuje odpowiednimi środkami technicznymi. NSA uznał, że WSA nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie prawidłowości zastosowania przez organ przesłanki tajemnicy przedsiębiorcy, a jedynie skupił się na błędnej interpretacji formy żądanych dokumentów. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Faktura VAT nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, co oznacza, że nie podlega udostępnieniu w swojej oryginalnej postaci.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji uznał, że faktura VAT jest dokumentem księgowym, a nie urzędowym, co wyłącza obowiązek jej udostępnienia w oryginalnej postaci. Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się bezpośrednio do tej kwestii, skupiając się na błędnej interpretacji formy wniosku przez WSA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (29)

Główne

u.d.i.p. art. 5 § 1 i 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § 1 pkt 4

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § 1 pkt 4

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Konstytucja RP art. 61 § 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 61 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 3 § 1 pkt 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.d.i.p. art. 14 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 2 lit. b

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna interpretacja przez WSA zakresu wniosku o udostępnienie informacji publicznej jako żądania oryginałów faktur, podczas gdy skarżący domagał się ich kopii/skanów drogą elektroniczną.

Odrzucone argumenty

Argumenty dotyczące wadliwej oceny przez WSA prawidłowości ograniczenia prawa dostępu do informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Argumenty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.) w związku z nieuchyleniem przez WSA decyzji administracyjnej. Argumenty dotyczące naruszenia art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie braku stwierdzenia nieważności decyzji. Argumenty dotyczące naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie przyjęcia, że organ nie miał obowiązku przekazania żądanych informacji.

Godne uwagi sformułowania

Uszło uwadze WSA, że wniosek dostępowy z 28 sierpnia 2021 roku został złożony w formie elektronicznej, za pośrednictwem wiadomości email – poczty elektronicznej. Zgodnie z dyrektywą przewidzianą treścią art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że podmiot zobowiązany nie dysponuje odpowiednimi środkami technicznymi. Z wyłożonych względów sformułowane przez WSA oceny prawne, że faktura VAT nie jest dokumentem urzędowym i w związku z tym nie podlega udostępnieniu w swojej oryginalnej postaci nie mają znaczenia w sprawie.

Skład orzekający

Maciej Kobak

sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

członek

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących formy udostępniania informacji publicznej na wniosek, zwłaszcza w kontekście wniosków składanych elektronicznie i żądania kopii dokumentów, a także rozgraniczenia między informacją publiczną a tajemnicą przedsiębiorcy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o udostępnienie faktur, ale jego zasady dotyczące formy i sposobu udostępniania informacji są szeroko stosowalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna interpretacja wniosku o informację publiczną i jak błąd w tym zakresie może prowadzić do uchylenia wyroku. Podkreśla znaczenie formy udostępniania informacji.

Dziennikarz walczy o faktury: NSA wyjaśnia, jak udostępniać informacje publiczne drogą elektroniczną.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1550/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III SA/Gl 1704/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-03-03
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 5 ust. 1 i ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 4 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1704/21 w sprawie ze skargi P.G. na decyzję R. S.A. z siedzibą w C. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. uchyla w całości zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania; II. zasądza od R. S.A. z siedzibą w C. na rzecz P.G. kwotę 577 (pięćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 3 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1704/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA"), oddalił skargę P.G. (dalej: "skarżący") na decyzję R. S.A. z siedzibą w C. (dalej również: "organ", "Fundusz") z [...] września 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z [...] września 2021 r. nr [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wnioskiem z 28 sierpnia 2021 r. doręczonym R. S.A. w C. w tym samym dniu za pośrednictwem poczty elektronicznej, skarżący, działając jako dziennikarz, zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej. Wniósł o przesłanie wszystkich faktur wystawionych przez firmę G. Sp. z o.o. od 1 stycznia 2021 r. do dnia odpowiedzi na ten wniosek.
Organ – adresat wniosku, decyzją nr [...] z [...] września 2021 r. odmówił udostępnienia informacji publicznej powołując się na art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2020 r. poz. 2176 ze zm., dalej: "u.d.i.p."). Wskazał, iż informacje żądane we wniosku są objęte ochroną z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Decyzja doręczona została stronie 10 września 2021 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej.
W tym samym dniu skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podał, że organ wadliwie uznał, iż informacja objęta wnioskiem nie stanowi informacji publicznej.
Decyzją nr [...] z [...] września 2021 r., doręczoną elektronicznie skarżącemu w tym samym dniu adresat wniosku utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Podniósł, że nie jest spornym, iż jest zobowiązany do udzielania informacji publicznej nie tylko z zakresu sfery administracyjnej swojej działalności, lecz także ze sfery prawa cywilnego. Jednak prawo do informacji z tego zakresu, mimo że organ jest zobowiązany do udzielania odpowiedzi zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 5) u.d.i.p., w szczególnych przypadkach przewidzianych w art. 5 ust. 2 tej ustawy, może podlegać ograniczeniu i obowiązek udostępnienia tych informacji może zostać wyłączony.
Spółka przytoczyła podstawę prawną odmowy udostępnienia informacji publicznej w postaci art. 5 ust 2 u.d.i.p., w związku z konkretnymi przepisami obowiązującej Procedury ochrony tajemnicy przedsiębiorcy (zakres formalny) oraz zakres danych podlegających ochronie. Były to dane w postaci oznaczenia stron umów, essentialia i accidentalia negoti, warunki sprzedaży i poziom cen (zakres materialny). Wnioskodawca we wniosku precyzyjnie oznaczył dane, o które wnosi, co do których w wyniku badania dokumentacji organ stwierdził, że pokrywają się z zakresem szczegółowo określonym w ww. Procedurze.
Organ dokonał konfrontacji treści wniosku obejmującego udostępnienie danych w zakresie:
a) podmiotu, na rzecz którego poczyniono wydatek,
b) kwoty wydatku,
c) daty wydatku,
d) celu (przedmiotu), na jaki został poczyniony wydatek.
Informacje te zawarte są m.in. w dokumentach księgowych w postaci faktur, o których udostępnienie wniósł skarżący. Określają one strony umowy, jej przedmiot i warunki finansowe realizacji umowy. W wyniku porównania stwierdził, że dane te pokrywają się z treścią pkt 4 a)-e), pkt 5 i 6 Załącznika nr 1 do Procedury ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, a także treścią wnioskowanych dokumentów, w wyniku czego ustalił, że dane objęte wnioskiem nie mogą zostać udostępnione w przypadku każdego partykularnego dokumentu (faktury), jako transakcji związanej z wydatkowaniem środków.
Organ stwierdził, że dane i dokumenty objęte wnioskiem są danymi i dokumentami, co do których podjęto działania zmierzające do ich ochrony poprzez objęcie ich tajemnicą przedsiębiorcy.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę na decyzję R. S.A z siedzibą w C. z [...] września 2021 r. nr [...].
Sąd pierwszej instancji uznał, że organ jest spółką prawa handlowego, a więc osobą prawną, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy KRS, z pewnością należy do podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji na podstawie powołanego wyżej przepisu u.d.i.p. niezależnie od zadań realizowanych w oparciu o powierzone jej mienie. Spełnione zostało zatem kryterium podmiotowe.
WSA zważył, że stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o polityce wewnętrznej i zagranicznej, pkt 2 - o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, pkt 3 - o zasadach ich funkcjonowania, pkt 4 - danych publicznych, pkt 5 - majątku publicznym. Jedyny wyjątek przewidziany jest w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a), gdzie ustawa stanowi, że ujawnieniu podlega treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu.
Z powyższego wynika, że tylko w przypadku ww. dokumentów urzędowych ujawnieniu podlega nie tylko treść takich dokumentów, czyli zawarta w nich informacja, ale także ich postać, forma, w jakiej wiadomości te zostały utrwalone.
Definicję dokumentu urzędowego zawiera art. 6 ust. 2 u.d.i.p., którym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.
Odnosząc cytowane regulacje do stanu faktycznego sprawy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie żądał informacji o podmiotach, z jakimi organ zawarł umowy (bo interesowała go konkretna wskazana we wniosku spółka) lub kwotach, na jakie umowy te opiewają ani ich zakresie rzeczowym, lecz dokumentów - wystawionych w związku z tym faktur. W tym zakresie zauważyć należy, że faktura jest dowodem księgowym i nie mieści się w definicji dokumentu urzędowego w znaczeniu przyjętym w u.d.i.p., organ nie miał zatem obowiązku jej przekazania niezależnie nawet od tego, czy skutecznie objął ją klauzulą poufności z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Po wtóre, organ w związku z zakupem stwierdzonych nimi usług i ich wystawieniem z pewnością przyjął je do swych rozliczeń podatkowych. W takim razie winien nimi dysponować na potrzeby kontroli podatkowej lub skarbowej i nie może ich przekazywać poza swą siedzibę; wyjątkiem może być jedynie podmiot prowadzący obsługę księgową organu.
Powyższe zdaniem WSA prowadzi do wniosku, że co prawda doszło do naruszenia przepisów u.d.i.p. wskutek błędnego zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p., jednak naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż organ i tak nie miał obowiązku udostępnienia żądanych dokumentów. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a") sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z podanych względów skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku - zaskarżając go w całości.
I. Stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wydanemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje rozstrzygnięcie na podstawie akt sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego wskutek nieuzasadnionego przyjęcia przez WSA, że treścią wniosku było udostępnienie postaci dokumentów (faktur), podczas gdy z treści wniosku wynika, że jego przedmiotem było udostępnienie jedynie treści dokumentów, czyli udostępnienie informacji publicznej na wniosek,
- wskazane uchybienie ma zasadniczy wpływ na wynik sprawy, gdyż konsekwencją przyjęcia, że skarżący żądał udostępnienia postaci dokumentów (faktur) było uznanie, że żądanie informacyjne wykracza poza granice prawa do informacji publicznej, które przyznaje uprawnienie do żądania postaci dokumentów jedynie w odniesieniu do dokumentów urzędowych,
2) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na niedostrzeżeniu przez WSA uchybień przepisów postępowania w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, tj. błędnego zastosowania przez organ art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a, poprzez:
a. nieprzekonujące i niewystarczające uzasadnienie, że w sprawie spełniono przesłankę formalną tajemnicy przedsiębiorcy, bowiem organ w zaskarżonej decyzji ograniczył się do wskazania, że żądane informacje pokrywają się z treścią pkt 4 a-e oraz pkt 5 i 6 Załącznika nr 1 do Procedury ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, nie wykazując jakie konkretnie działania zostały podjęte w celu zachowania informacji w poufności,
b. brak wykazania przesłanki materialnej tajemnicy przedsiębiorcy, tj. okoliczności, ze żądane informacje przejawiają jakąkolwiek wartość gospodarczą,
- wskazane uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowo oceniona decyzja administracyjna powinna zostać uchylona przez Sąd pierwszej instancji z powodu naruszenia tak przepisów postępowania, jak i prawa materialnego,
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, powinno skutkować uchyleniem decyzji administracyjnej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuchyleniu przez WSA skargi pomimo, że narusza ona prawo,
4) art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, ze sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu przez WSA, że złożony przez skarżącego wniosek nie mógł zostać zrealizowany na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, a zarazem braku stwierdzenia przez WSA nieważności wydanej w sprawie decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa,
- wskazane powyżej (w pkt 3 i 4) uchybienia mają istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż WSA powinien był podjąć odmienne od zastosowanego działanie procesowe wskutek przyjęcia, że decyzja administracyjna narusza prawo,
5) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 2 u.d.i.p., w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, wydaje rozstrzygnięcie na podstawie akt sprawy, natomiast w uzasadnieniu wyroku zawiera m.in. podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające braku rozpatrzenia istoty sprawy, tj. czy organ prawidłowo zastosował w realiach sprawy przesłankę ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy,
- wskazane uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż rozpatrzenie przez WSA kluczowego zagadnienia w realiach sprawy powinno doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo.
II. Stosownie do art. 174 pkt 1 p.p.s.a, wydanemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego tj.:
1) art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, ze organ nie miał obowiązku przekazania żądanych informacji, podczas gdy przedmiotem wniosku było udostępnienie informacji publicznej,
2) art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., w zakresie w jakim przepisy te stanowią podstawę ograniczenia prawa do informacji publicznej, w tym ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu oceny, czy organ prawidłowo zastosował przesłankę ochronę tajemnicy przedsiębiorcy oraz wskutek błędnego przyjęcia, że organ nie miał obowiązku przekazania żądanych informacji niezależnie od tego, czy skutecznie objął ją klauzulą poufności z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy'.
Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację na poparcie postawionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
W związku z oświadczeniem skarżącego o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a.
Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, choć nie wszystkie zarzuty kasacyjne okazały się zasadne.
I. Uwzględnieniu podlegał zarzut naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. W jego ramach skarżący kasacyjnie kwestionuje ustalenia Sądu pierwszej instancji w zakresie, w jakim przyjęto, że wniosek dostępowy dotyczył oryginałów faktur wystawionych przez firmę G. Sp. z o.o. od 1 stycznia 2021 r. do dnia odpowiedzi na ten wniosek.
Sąd pierwszej instancji zinterpretował zakres przedmiotowy wniosku nie uwzględniając jego pełnej treści oraz formy, w jakiej został złożony. Uszło uwadze WSA, że wniosek dostępowy z 28 sierpnia 2021 roku został złożony w formie elektronicznej, za pośrednictwem wiadomości email – poczty elektronicznej. W jego treści skarżący wskazał wprawdzie, że wnosi "o przesłanie wszystkich faktur wystawionych przez firmę G. Sp. z o.o. od 1 stycznia 2021 roku do dnia odpowiedzi na ten wniosek", ale jednocześnie zastrzegł, że domaga się "przesłania informacji na wskazany adres email". Wnioskowanie Sądu pierwszej instancji, że skarżący w istocie domagał się przesłania oryginału faktur jest nietrafne. Zgodnie z dyrektywą przewidzianą treścią art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że podmiot zobowiązany nie dysponuje odpowiednimi środkami technicznymi. Z akt sprawy nie wynika, aby Fundusz nie miał możliwości technicznych przesłania skarżącemu skanów/kopii faktur drogą mailową. Co więcej, z treści kwestionowanej skargą decyzji w ogóle nie wynika, aby Fundusz odczytał treść wniosku dostępowego w sposób jaki uczynił to WSA. Między stronami nie było sporu, co do tego, że skarżący domaga się przesłania na adres email faktur wystawionych przez firmę G. Sp. z o.o. Jest oczywiste, że realizacja wniosku we wskazanej w nim formie nie mogła nastąpić poprzez przesłanie oryginalnej postaci tych dokumentów, co w konsekwencji miałoby prowadzić do tego, że Fundusz utraciłby ich posiadanie.
Z wyłożonych względów sformułowane przez WSA oceny prawne, że faktura VAT nie jest dokumentem urzędowym i w związku z powyższym nie podlega udostępnieniu w swojej oryginalnej postaci nie mają znaczenia w sprawie.
II. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów kasacyjnych, w ramach których podnosi się wadliwość oceny WSA co do prawidłowości ograniczenia prawa dostępu do wnioskowanych informacji z uwagi na tajemnice przedsiębiorcy – zarzuty naruszenia: 1) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.; 2) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 2 u.d.i.p.; art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Sąd pierwszej instancji w ogóle nie formułował ocen prawnych dotyczących legalności ograniczenia przez Fundusz prawa dostępu do wnioskowanych informacji z uwagi na objęcie ich tajemnicą przedsiębiorcy – art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
III. Artykuł 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. jest przepisem wynikowy, określającym formułę jurysdykcyjną orzeczenia sądu pierwszej instancji, w razie ustalenia, że kwestionowana skargą decyzja lub postanowienie naruszają prawo materialne lub procesowe. Skuteczne podniesienie zarzutu kasacyjnego skonstruowanego na podstawie tego przepisu wymaga więc związkowego powołania innych przepisów, które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez WSA. Ponieważ takich przepisów w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie powołano, analizowany zarzut nie mógł zostać uwzględniony.
IV. Negatywnej weryfikacji podlegał zarzut naruszenia art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd pierwszej instancji wywiódł, że wnioskowana informacja nie mogła zostać udostępniona w przyjętej przez niego formie – jako oryginały faktur VAT. Z tego też względu ocenił, że kwestionowana skargą decyzja, jakkolwiek została wadliwie uzasadniona merytorycznie, to jednak kierunkowo odpowiada prawu. Wytknięte przez WSA uchybienie – w ocenie tego Sądu – nie miało więc wpływy na wynik sprawy, albowiem samo rozstrzygnięcie o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji było prawidłowe. Nie można więc zasadnie twierdzić, że WSA powinien był stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji, jako wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, w formule przewidzianej treścią art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
V. WSA nie naruszył art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Sąd pierwszej instancji nie oddalił skargi opierając się na stanowisku, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej, lecz z uwagi na to, iż wyszedł z założenia, że nie może ona zostać udostępniona we wnioskowanej formie, jako oryginały faktur VAT. Trafność tego stanowiska została poddana ocenie w pkt I części zważającej niniejszego uzasadnienia. WSA nie wyraził natomiast poglądu, że zasadność odmowy udostępnienia wnioskowanych informacji wynika z tego, iż nie posiadają one przymiotu informacji publicznych w rozumieniu art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
Rozpoznając ponownie sprawę WSA oceni legalność decyzji z 24 września 2021 r. nr 8/2021 uwzględniając sformułowane przez NSA oceny prawne odnoszące się do formy udostępnienia wnioskowanych informacji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2023 r. poz. 1935). Na zasądzoną kwotę 577 złotych złożyły się: opłata od uzasadnienia (100 zł.), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł.) i wynagrodzenia radcy prawnego (360 zł.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI