III OSK 1547/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną funkcjonariusza Policji W.K. w sprawie o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, uznając, że jego służba w państwie totalitarnym nie była krótkotrwała ani nie stanowiła "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym wobec funkcjonariusza W.K., który domagał się uznania jego służby w państwie totalitarnym za krótkotrwałą i szczególnie uzasadnioną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo zastosował się do wytycznych poprzedniego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego nie zostały skutecznie uzasadnione, a stan faktyczny sprawy nie został podważony.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej W.K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, które dotyczą funkcjonariuszy służb PRL. Skarżący argumentował, że jego służba w SB była krótkotrwała i nie wiązała się z działalnością na rzecz państwa totalitarnego. WSA w Warszawie uchylił poprzednie decyzje Ministra, wskazując, że organ powinien zbadać przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków" i że służba skarżącego na rzecz państwa totalitarnego mogła być uznana za krótkotrwałą. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister ponownie odmówił wyłączenia stosowania przepisów, co WSA w Warszawie uznał za zgodne z prawem, stwierdzając, że organ zastosował się do wytycznych sądu. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym poprzez jego niezastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty nie zostały skutecznie uzasadnione, a stan faktyczny sprawy nie został podważony. Sąd podkreślił, że zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisu wymaga precyzyjnego wskazania podstawy prawnej i uzasadnienia, a także nie może służyć kwestionowaniu ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, w tym konkretnym przypadku służba skarżącego w państwie totalitarnym nie została uznana za krótkotrwałą ani za "szczególnie uzasadniony przypadek", ponieważ akta IPN wykazały, że jego praca miała charakter samodzielny, ponadprzeciętny i polegała na realizacji zadań właściwych państwu totalitarnemu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym nie zostały skutecznie uzasadnione. Sąd podkreślił, że skarżący nie podważył ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, a zarzut niezastosowania przepisu wymagał precyzyjnego wskazania podstawy prawnej i uzasadnienia, dlaczego przepis ten powinien być zastosowany. W ocenie NSA, akta IPN wskazywały na zaangażowanie skarżącego w realizację zadań państwa totalitarnego, co wykluczało uznanie jego służby za "szczególnie uzasadniony przypadek".
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (10)
Główne
ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym art. 8a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym art. 15c
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym art. 22a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym art. 24a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
k.p.a. art. 127 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy w świetle przedstawionego stanu faktycznego występowały ku temu okoliczności.
Godne uwagi sformułowania
brak wyczerpania środków zaskarżenia uchybienie terminowi nie można podzielić argumentacji skargi co do tego, że służba skarżącego w tym okresie nie została należycie doceniona. nie można mówić o spełnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". postawa skarżącego w okresie służby na rzecz państwa totalitarnego (...) nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, lecz polegała na realizacji ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu.
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący
Mariusz Kotulski
sprawozdawca
Teresa Zyglewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki \"szczególnie uzasadnionego przypadku\" w kontekście ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym dla funkcjonariuszy służb PRL, a także wymogi formalne skargi kasacyjnej dotyczące zarzutów naruszenia prawa materialnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej funkcjonariuszy służb PRL i wymaga analizy akt IPN. Wymogi formalne skargi kasacyjnej mogą być trudne do spełnienia dla osób nieposiadających profesjonalnego pełnomocnika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy trudnego tematu służby w czasach PRL i jej konsekwencji emerytalnych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i emerytalnym, a także dla osób zainteresowanych historią.
“Czy służba w SB po 1989 roku może być "szczególnie uzasadniona"? NSA rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1547/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-07-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-20 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/ Mariusz Kotulski /sprawozdawca/ Teresa Zyglewska Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane II SA/Wa 812/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-17 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 par 1 pkt 1 lit. a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 1626 art. 8a Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 812/23 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 812/23 oddalił skargę W. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. W. K. (dalej: "skarżący") wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 708 z późn. zm., zwana dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym"). We wniosku skarżący podkreślił, że od [...] 1990 r. do [...] 2009 r. pełnił służbę z zaangażowaniem, wykonując zadania w sposób uczciwy i rzetelny, w szczególności z narażeniem zdrowia lub życia. Potwierdza to opinia z dnia [...] 2017 r., zawarta w formie listu/podziękowania od [...]. Natomiast, jak podał skarżący, w czasie pracy w Służbie Bezpieczeństwa (dalej: "SB") nie działał w organizacjach społeczno-politycznych, nie był powiązany ze środowiskiem lokalnych władz bądź osób mających wpływ na życie społeczno-polityczne czy gospodarcze, w żaden sposób nie oddziaływał na osoby ze struktur opozycji lub mających związek z kształtowaniem się nowego ładu społecznego. Rozkazem Komendanta Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z [...] 1990 r. skarżący został przyjęty do pracy w [...] w [...], gdzie do [...] 1990 r. prowadził czynności procesowe w ramach [...]. Następnie w oparciu o pozytywną opinię [...], przyjęto go do pracy na tym samym co poprzednio stanowisku. Skarżący szczegółowo opisał swoje obowiązki podczas służby po transformacji ustrojowej w Polsce. Minister decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") w związku z art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1756/21, uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, iż ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił tę przesłankę, co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził ten nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, iż wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Sąd nie podzielił także, dokonanej przez organ, oceny długości okresu służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa. Zdaniem Sądu, zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym [...] lata i [...] dni można uznać za służbę krótkotrwałą. Okres ten stanowi jedynie [...]% ogólnego stażu służby skarżącego. Jest to wartość stosunkowo nieduża, marginalna, akceptowalna w odniesieniu do ogólnego okresu przyjętego za punkt odniesienia. Sąd zalecił, aby organ, ponownie rozpoznając sprawę, przyjął, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa była pełniona w sposób krótkotrwały. Nadto wskazał, iż przy spełnieniu warunków z art. 8 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, Minister ma obowiązek wykazania zaangażowania strony w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Jeżeli analiza materiału aktowego, ewentualnie uzupełniona o dodatkowy materiał dowodowy, nie wykaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że skarżący był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to nie będzie przeszkód, aby załatwić sprawę w sposób zgodny z wnioskiem strony. Orzeczenie to stało się prawomocne wobec niezaskarżenia go skargą kasacyjną przez żadną ze stron postępowania. Po ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2017 r., Minister decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister decyzją z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę W. K. uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że organ zastosował się do wytycznych zamieszczonych w prawomocnym orzeczeniu. Zarówno w zaskarżonej, jak w poprzedzającej ją decyzji Minister przyjął spełnienie przez skarżącego kryterium krótkotrwałości z powołaniem się na wiążący go wyrok. Dlatego niezrozumiałe są motywy skargi w zakresie braku kwalifikacji jako krótkotrwałego okresu jego służby na rzecz państwa totalitarnego. Także organ uznał za spełnione kryterium rzetelności; zresztą nie kwestionował go na żadnym etapie rozpatrywania wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister, uzasadniając swoje stanowisko w kwestii tego kryterium, powołał się na dokumentację zgromadzoną przez [...], jak też ich opinie, w szczególności wymienił osiągnięcia skarżącego w służbie pełnionej po 12 września 1989 r. Zatem nie można podzielić argumentacji skargi co do tego, że służba skarżącego w tym okresie nie została należycie doceniona. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Minister zastosował się do zalecenia zbadania przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wbrew twierdzeniom skargi, w prawomocnym wyroku organ nie został zobowiązany do wydania kolejnej decyzji - tym razem korzystnej skarżącego. Jak wskazał Sąd, jeżeli analiza zebranego materiału, ewentualnie uzupełniona o dodatkowy materiał dowodowy, nie wykaże okoliczności uzasadniających zaangażowanie skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to nie będzie przeszkód, aby załatwić sprawę zgodnie z jego wnioskiem. Wydając bowiem decyzję z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], Minister nieprawidłowo wówczas przyjął, iż kryteria krótkotrwałości i rzetelności muszą być spełnione kumulatywnie dla zastosowania uprawnienia z art. 8a ust. 1 ustawy o zapatrzeniu emerytalnym. W niniejszej sprawie Sąd I instancji stwierdził, że akceptuje stanowisko organu, że w sprawie skarżącego nie można mówić o spełnieniu przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Lektura akt archiwalnych przedłożonych przez IPN wskazuje, iż postawa skarżącego w okresie służby na rzecz państwa totalitarnego (mimo że była to służba krótkotrwała, bo około [...]) nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, lecz polegała na realizacji ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W ocenie Sądu archiwalne akta osobowe IPN wykazują [...] charakter pracy skarżącego w okresie służby na rzecz państwa totalitarnego, jego samodzielność, ponadprzeciętne zaangażowanie i konkretne wyniki osiągane w realizacji powierzonych zadań. Natomiast okoliczności takie jak: dobrowolne wstąpienie do SB, zdobywanie wykształcenia, chęć podnoszenia kwalifikacji zawodowych i uzyskania awansu zawodowego, dobre wyniki w nauce, przynależność do [...] czy [...] nie dyskredytują byłego funkcjonariusza SB w świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Przeciwne założenie prowadziłoby do konstatacji, że z regulacji objętej przepisem art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym mogą skorzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu pod przymusem bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z demokratyczną opozycją. Tymczasem takich funkcjonariuszy nie dotyczy obniżenie uposażenia (vide art. 23c pkt 2 i art. 15c ust. 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym). Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł W. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy w świetle przedstawionego stanu faktycznego występowały ku temu okoliczności. Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę wyroku Sądu oraz uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2023 r. nr [...], a także o uchylenie w całości decyzji poprzedzającej. Jednocześnie skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego oraz kasacyjnego według norm przepisanych, a także złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Na wstępie stwierdzić należy, że skarżący kasacyjnie podniósł tylko zarzut naruszenia prawa materialnego. Jednocześnie nie podniósł zarzutu naruszenia prawa procesowego, a więc nie zakwestionował, ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Podniesiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym "poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w świetle przedstawionego stanu faktycznego występowały ku temu okoliczności" nie niezasadny. Po pierwsze art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym dzieli się redakcyjnie na ustępy oraz punkty. Strona skarżąca kasacyjnie nie sprecyzowała odpowiednio w tym zakresie zarzutu. Tymczasem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez Sąd I instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12, wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10). Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12). Po drugie zarzut ten podniesiony został w postaci niezastosowania art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Zatem strona skarżąca kasacyjnie nie zakwestionowała rozumienia tego przepisu, lecz jedynie jego niezastosowanie. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12). Dopuszczając nawet w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, to strona skarżąca kasacyjnie powinna wskazać dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany. W niniejszej sprawie, strona skarżąca kasacyjnie w żaden sposób nie uzasadniła podniesionego zarzutu poza ogólnikowymi stwierdzeniami, że np. "wnioski i twierdzenia (...) jednoznacznie wskazują, że Pan K. kwalifikuje się do zastosowania wobec niej [sic!] dobrodziejstwa z art. 8a"; "Sąd błędnie uznał, że art. 8a (...) nie ma w tym miejscu zastosowania podczas, gdy zbadano i przyznano racje Skarżącemu co do znamienia "krótkotrwała służba", a także "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków". Po trzecie podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Należy w tym miejscu podkreślić, co akcentował Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 kwietnia 2024 r.; sygn. akt III OSK 1125/23, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może bowiem nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2013 r.; sygn. akt I OSK 2747/12). Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut w istocie dotyczy oceny stanu faktycznego sprawy, a więc dokonania błędnego ustalenia, że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje w ten sposób ocenę elementów stanu faktycznego w sprawie. Jeżeli skarżący kasacyjnie podmiot uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może bowiem opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu. Błędne zastosowanie przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący kasacyjnie podmiot nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych (tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie), to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi. W konsekwencji niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Zauważyć należy, że Sąd I instancji nie stosował tego przepisu. Podstawą orzekania był bowiem art. 151 p.p.s.a. Nadto są to przepisy wynikowe, których zastosowanie jest uzależnione od uznania przez sąd I instancji czy zaistniały lub nie zaistniały przesłanki tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Skoro z przedstawionego wyżej stanowiska wynika, że skarżący nie podważył w skardze kasacyjnej stanowiska WSA w Warszawie w zakresie podstaw faktycznych i prawnych zaskarżonego wyroku, to należy uznać, że Sąd prawidłowo oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI