III OSK 1532/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą interpretacji przepisów o oświetleniu w pomieszczeniach pracy, potwierdzając, że § 25 rozporządzenia MPiPS dotyczy wyłącznie działalności produkcyjnej.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R.B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie Głównego Inspektora Pracy. Kwestią sporną było zastosowanie § 25 rozporządzenia MPiPS w sprawie zgody na oświetlenie wyłącznie elektryczne w pomieszczeniach sprzedaży sklepu. Organy inspekcji pracy i sądy administracyjne uznały, że przepis ten dotyczy wyłącznie działalności produkcyjnej, a nie handlowo-usługowej, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącej na postanowienie Głównego Inspektora Pracy. Sprawa dotyczyła wniosku o zgodę na zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniach sprzedaży sklepu, w oparciu o § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury (r.w.t.) oraz § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej (MPiPS). Organy inspekcji pracy, a następnie WSA, uznały, że § 25 rozporządzenia MPiPS, który dopuszcza odstępstwo od zasady zapewnienia oświetlenia dziennego w pomieszczeniach stałej pracy, ma zastosowanie wyłącznie do pracodawców prowadzących działalność produkcyjną. Skarżąca argumentowała, że przepis ten nie zawiera takiego ograniczenia i powinien mieć zastosowanie również do działalności handlowo-usługowej, zwłaszcza gdy zapewnienie światła dziennego jest niemożliwe lub niewskazane. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając stanowisko sądów niższych instancji. Sąd podkreślił, że § 25 rozporządzenia MPiPS odsyła do ogólnych przepisów BHP i wymaga, aby przeszkoda w zapewnieniu światła dziennego była związana z technologią produkcji. Ponieważ sklep skarżącej prowadził działalność handlową, a nie produkcyjną, nie było podstaw do zastosowania tego przepisu. NSA odniósł się również do kwestii proceduralnych, w tym rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, uznając je za dopuszczalne w świetle przepisów wprowadzonych w związku z COVID-19.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Przepis § 25 rozporządzenia MPiPS ma zastosowanie wyłącznie do pracodawców prowadzących działalność produkcyjną, ponieważ przesłanką dopuszczającą odstępstwo od zasady zapewnienia oświetlenia dziennego jest niemożliwość lub niewskazanie takiego oświetlenia ze względu na technologię produkcji.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że § 25 rozporządzenia MPiPS ogranicza zakres stosowania do działalności produkcyjnej, gdyż wymaga, aby przyczyna braku światła dziennego tkwiła w technologii produkcji. Działalność handlowo-usługowa nie spełnia tej przesłanki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
rozporządzenie MPiPS art. 25
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
r.w.t. art. 58 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
rozporządzenie MPiPS art. 2 § ust. 4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy
Definicja pomieszczenia stałej pracy jako pomieszczenia, w którym łączny czas przebywania pracownika w ciągu doby przekracza 4 godziny.
k.p.a. art. 106 § § 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo budowlane art. 7 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Kodeks pracy art. 237 § 15
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 1 i 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis § 25 rozporządzenia MPiPS dotyczy wyłącznie działalności produkcyjnej, a nie handlowo-usługowej. Pomieszczenie sprzedaży w sklepie, gdzie pracownicy pracują 8 godzin na dobę, jest pomieszczeniem stałej pracy. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do wydania zgody na oświetlenie wyłącznie elektryczne.
Odrzucone argumenty
Stosowanie § 25 rozporządzenia MPiPS do działalności handlowo-usługowej. Twierdzenie, że pomieszczenie sprzedaży nie jest pomieszczeniem stałej pracy, gdyż pracownicy przebywają w nim krócej niż 4 godziny. Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania.
Godne uwagi sformułowania
względy technologii produkcji ograniczają zakres podmiotowy zastosowania § 25 rozporządzenia MPiPS nie można uznać ich za przepisy z zakresu prawa pracy pomieszczenie stałej pracy w rozumieniu ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
sędzia
Maciej Kobak
sprawozdawca
Teresa Zyglewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oświetlenia w pomieszczeniach pracy, rozróżnienie między działalnością produkcyjną a handlowo-usługową w kontekście BHP."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów rozporządzeń MPiPS i Ministra Infrastruktury w kontekście pomieszczeń stałej pracy i działalności handlowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów BHP w miejscu pracy, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i pracowników. Wyjaśnia, kiedy można odstąpić od wymogu naturalnego oświetlenia.
“Czy sklep może działać bez okien? NSA wyjaśnia przepisy o oświetleniu w miejscach pracy.”
Sektor
handel
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1532/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-10-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Stelmasiak Maciej Kobak /sprawozdawca/ Teresa Zyglewska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6198 Inspekcja pracy Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Wa 848/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-03-29 I OZ 824/18 - Postanowienie NSA z 2018-09-25 Skarżony organ Inspektor Pracy Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2015 poz 1422 arpar 58 ust 2 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 848/18 w sprawie ze skargi R.B. na postanowienie Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie opinii o braku przesłanek do prowadzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniu sprzedaży I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od R.B. na rzecz Głównego Inspektora Pracy kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 29 marca 2019 r. sygn. II SA/Wa 848/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.B. (dalej: "skarżąca") na postanowienie Głównego Inspektora Pracy (dalej: "GIP") z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w K. (dalej: "OIP") z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] – oddalił skargę. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. skarżąca wystąpiła do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej: "PWIS") o wydanie zgody na zastosowanie wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym we wszystkich pomieszczeniach sprzedaży w sklepie "R." R.B. w B. przy ul. D. w oparciu o § 52 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz.1422 z późn. zm. – dalej: "r.w.t."). Pismem z dnia 15 stycznia 2018 r. skarżąca zwróciła się do PWIS z kolejnym tożsamym przedmiotowo wnioskiem, jako podstawę prawną wskazując tym razem § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t. j. Dz. U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 – dalej: "rozporządzenie MPiPS"). Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. PWIS zwrócił się do OIP o przedstawienie opinii w sprawie będącej przedmiotem wniosku, zgodnie z § 25 rozporządzenia MPiPS. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 106 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz § 25 rozporządzenia MPiPS, OIP wydał opinię, że nie zostały spełnione przesłanki do prowadzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniu sprzedaży sklepu "R." mieszczącego się w budynku mieszkalnym wolnostojącym w B. przy ul. D. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że pomieszczenie stałej pracy wymienione we wniosku, stanowi pomieszczenie handlowe, nie jest zatem pomieszczeniem produkcyjnym. Z tego względu w niniejszej sprawie nie ma zastosowania § 25 rozporządzenia MPiPS, który znajduje zastosowanie wyłącznie wobec pracodawców, prowadzących działalność produkcyjną. Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) § 25 rozporządzenia MPiPS poprzez: - jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że brak jest podstaw do uzyskania zgody na odstępstwo od zasady dostępu pomieszczeń stałej pracy do oświetlenia dziennego, podczas gdy dostęp tego rodzaju oświetlenia do pomieszczenia objętego kontrolą jest niemożliwy, - wydanie przedmiotowej opinii w sytuacji, gdy zapewnienie oświetlenia dziennego w stopniu odpowiadającym przepisom wskazanego rozporządzenia jest niemożliwe z uwagi na techniczne warunki budynku, - wskazanie, że wniosek skarżącej odnosi się do całości pomieszczeń sprzedaży zlokalizowanych w sklepie R., podczas gdy w trakcie kontroli kwestionowane było wyłącznie oświetlenie w pomieszczeniu gdzie znajduje się stoisko mięsne, - uznanie, że czynności dokonywane w pomieszczeniu objętym kontrolą nie stanowią czynności produkcyjnych w rozumieniu ww. przepisu, - wydanie opinii, iż nie zostały spełnione przesłanki do prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy organ wcześniej wskazał skarżącej, że powinna przedstawić zgodę na odstępstwo wydaną przez właściwego inspektora sanitarnego a treść tej opinii zależna jest od zaskarżonego postanowienia, b) § 2 ust. 3 i 4 rozporządzenia MPiPS poprzez uznanie, że pomieszczenie którego dotyczył wniosek jest pomieszczeniem pracy stałej, podczas gdy łączny czas przebywania pracowników w tym pomieszczeniu w ciągu jednej doby nie przekracza 4 godzin, 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 16 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że oświetlenie dzienne w pomieszczeniach sklepu skarżącej nie odpowiada wymogom odpowiednich przepisów, podczas gdy sklep ten był już przedmiotem wcześniejszych kontroli, w trakcie których nie była kwestionowana prawidłowość oświetlenia, co znalazło swój wyraz w protokołach kontroli z [...] i [...] września 2011 r., oraz w wystąpieniu pokontrolnym z dnia [...] września 2011 r., 3) błędne uznanie, że pomieszczenie, w którym usytuowane jest stanowisko przeznaczone do sprzedaży produktów pochodzenia zwierzęcego powinno być oświetlane światłem dziennym, podczas gdy światło to niekorzystnie wpływa na jakość produktów znajdujących się na tego rodzaju stoisku, 4) błędne uznanie, iż pomieszczenie objęte wnioskiem nie jest należycie oświetlone podczas gdy zastosowane tam sztuczne oświetlenie jest nowoczesne, jasne i zapewniające lepszy dostęp światła niż źródła światła, co znajduje potwierdzenie w przeprowadzonych wcześniej kontrolach. GIP postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia GIP stwierdził, że § 58 ust. 2 r.w.t. nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do wydania zgody, o której w nim mowa, albowiem wskazuje wyłącznie na kompetencje organów Państwowej Inspekcji Pracy do zajmowania stanowiska w sprawach dotyczących pomieszczeń pracy, nie jest natomiast materialnoprawną podstawą wydawanych rozstrzygnięć. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych GIP stwierdził ponadto, że względy technologii produkcji ograniczają zakres przedmiotowy stosowania § 25 rozporządzenia MPiPS wyłącznie do pracodawców prowadzących działalność produkcyjną. GIP wskazał również, że wbrew twierdzeniom skarżącej zawartym w zażaleniu, ze złożonych przez nią wniosków wynika, że dotyczą one wszystkich pomieszczeń sprzedaży w sklepie, nie tylko pomieszczenia, gdzie znajduje się stoisko mięsne, wobec czego nie może zostać uwzględniony argument, iż żaden z pracowników nie przebywa we wskazanym pomieszczeniu dłużej niż 4 godziny. Z akt przedmiotowej sprawy wynika jednocześnie, że żadne z pomieszczeń będących przedmiotem wniosku nie jest pomieszczeniem produkcyjnym, realizowana jest w nich bowiem obsługa klienta. Reasumując GIP stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie oświetlenia wyłącznie światłem elektrycznym w wymienionych pomieszczeniach stałej pracy, ze względu na niespełnienie koniecznej przesłanki w postaci technologicznego uzasadnienia dla zastosowania oświetlenia wyłącznie elektrycznego. Jednocześnie GIP podkreślił, że wydanie postanowienia o braku podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody na odstępstwo nie może być interpretowane jako wyrażenie opinii negatywnej. W skardze do WSA na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i z § 25 rozporządzenia MPiPS poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia OIP i w konsekwencji przyjęcie, że wskazany przepis znajduje zastosowanie wyłącznie do pracodawców, którzy prowadzą działalność produkcyjną, podczas gdy literalne brzmienie przepisu nie wprowadza takiego ograniczenia, 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. a) art. 110 oraz art. 155 w zw. z art. 16 § 1 i 3 k.p.a. poprzez naruszenie prawomocnych i ostatecznych ustaleń decyzji administracyjnej w postaci nakazu z dnia [...] września 2011 r. nr [...], polegające na kwestionowaniu ustalonego wówczas stanu faktycznego sprawy, b) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i art. 140 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób sprzeczny z treścią wskazanych przepisów, w szczególności brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania, c) art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wyrażenie opinii wskazujące, że nie zostały spełnione przesłanki do prowadzenia postępowania w sprawie wyrażania zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniu sprzedaży nie może być interpretowane jako wydanie decyzji negatywnej, podczas gdy doprowadzi to do wydania decyzji odmownej przez ograny inspekcji sanitarnej, 3) błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że wniosek skarżącej dotyczący wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego dotyczył wszystkich pomieszczeń sprzedaży, podczas gdy z jego treści wynika, że skarżąca wnosiła o wyrażenie zgody na odstępstwo jedynie w pomieszczeniach gdzie kontrola wykazała nieprawidłowości w zakresie stopnia dostępu do światła dziennego. W odpowiedzi na skargę GIP podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku WSA wyjaśnił, że przepisy r.w.t., które wydane zostało w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm.), nie zawierają przepisów z zakresu prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z § 1 ust. 1 r.w.t., ustala ono warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę, zapewniające spełnienie wymagań art. 5 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Co prawda r.w.t. zawiera przepisy, których zastosowane do obiektów zawierających pomieszczenia pracy mają znaczenie dla zachowania bezpieczeństwa i higieny pracy, jednakże nie można ich uznać za przepisy z zakresu prawa pracy. Wyłącznym celem tych przepisów nie jest bowiem regulowanie praw i obowiązków pracowników i pracodawców, regulują one warunki techniczne wszystkich obiektów budowlanych, bez względu na to, czy w obiekcie znajdować się będą pomieszczenia pracy. Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy zawarte są natomiast przede wszystkim w Dziale X ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 917 z późn. zm.) oraz w przepisach wydanych na podstawie delegacji zawartej w art. 23715 Kodeksu pracy, w tym w rozporządzeniu MPiPS, które określa ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące m. in. obiektów budowlanych. Przepisy te regulują prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, związane z zachowaniem bezpieczeństwa i higieny pracy. Organy Państwowej Inspekcji Pracy mogą zatem procedować w kwestiach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy tylko w oparciu o powyższe przepisy. WSA uznał więc, że organy Państwowej Inspekcji Pracy nie były legitymowane do wydania opinii odnośnie wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie światłem sztucznym w pomieszczeniach stałej pracy w budynku sklepu skarżącej w oparciu o wskazany we wniosku § 58 ust. 2 r.w.t., gdyż rozporządzenie to nie reguluje kwestii dotyczących obowiązku zachowania wymogów bezpieczeństwa i higieny pracy przez pracodawców. WSA wyjaśnił, że zasadą jest, iż pracodawca ma obowiązek zapewnienia pracownikom w pomieszczeniach stałej pracy światła dziennego. Z przepisu § 25 rozporządzenia MPiPS wynika, że w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy. WSA wskazał, że z przytoczonego przepisu wynika jednoznacznie, że zastosowanie w zakładzie pracy wyłącznie oświetlenia elektrycznego jest dopuszczalne, jeżeli łącznie zachodzą dwa warunki: 1) zapewnienie światła dziennego jest niemożliwe lub niewskazane; 2) przyczyna dowolnej z przeszkód określonych powyżej związana jest z technologią produkcji. WSA stwierdził, że względy technologii produkcji ograniczają tym samym zakres podmiotowy zastosowania § 25 rozporządzenia MPiPS, co powoduje, że nie może on znajdować zastosowania względem pracodawców prowadzących działalność inną niż produkcyjna, w tym usługowo-handlową, jak to ma miejsce w przypadku skarżącej. W ocenie WSA organy Państwowej Inspekcji Pracy zasadnie zatem stwierdziły, że brak było przesłanek do prowadzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie światłem sztucznym w pomieszczeniach stałej pracy w budynku sklepu skarżącej z uwagi na ich przeznaczenie na działalność usługowo-handlową, a nie produkcyjną. Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku – zaskarżając go w całości i zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego, a to: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a.") w zw. z § 58 ust. 2 r.w.t., poprzez uznanie, iż przepisy powołanego rozporządzenia nie znajdują zastosowania w stosunku do przepisów z zakresu prawa pracy, podczas gdy jak WSA wskazał, przepisy te regulują warunki techniczne wszystkich obiektów budowlanych, bez względu na to, czy w obiekcie znajdować się będą pomieszczenia pracy, a w konsekwencji uznanie, że organy Państwowej Inspekcji Pracy nie były legitymowane do wyrażenia zgody na oświetlenie wyłącznie światłem sztucznym, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w zw. z § 25 rozporządzenia MPiPS, poprzez uznanie, iż fakt prowadzenia działalności usługowo-handlowej wyłącza możliwość prowadzenia w zakresie tej działalności także działalności produkcyjnej, podczas gdy powołany przepis wyłączenia takiego nie wskazuje, w szczególności z literalnego brzemienia tego przepisu wynika, że wyrażenie zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego jest możliwe, gdy zapewnienie oświetlenia dziennego w pomieszczeniach pracy jest niemożliwe, niezależnie od rodzaju prowadzonej działalności, 2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wydanego wyroku w sposób sprzeczny z brzmieniem wskazanego przepisu, w szczególności poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania. Biorąc pod uwagę powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych zarzutów, przytaczając orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną GIP wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Zgodnie § 58 ust. 1 r.w.t. dopuszcza się oświetlenie pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi wyłącznie światłem sztucznym, jeżeli: 1) oświetlenie dzienne nie jest konieczne lub nie jest wskazane ze względów technologicznych, 2) jest uzasadnione celowością funkcjonalną zlokalizowania tego pomieszczenia w obiekcie podziemnym lub w części budynku pozbawionej oświetlenia dziennego. W przypadku gdy pomieszczenie, o którym mowa w ust. 1, jest pomieszczeniem stałej pracy w rozumieniu ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, dla zastosowania wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym, w tym elektrycznym, jest wymagane uzyskanie zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydanej w porozumieniu z właściwym okręgowym inspektorem pracy - § 58 ust. 2 rozporządzenia. Z brzmienia § 58 ust. 2 cytowanego rozporządzenia wynika, że obowiązek uzyskania zgody na zastosowanie wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym istnieje jedynie w odniesieniu do pomieszczeń stałej pracy w rozumieniu ogólnych przepisów BHP. A zatem, § 58 ust. 2 r.w.t. w kwestii oświetlenia pomieszczeń stałej pracy światłem sztucznym odsyła do ogólnych przepisów BHP. Jak stanowi § 2 pkt 4 rozporządzenia MPiPS przez pomieszczenie "stałej pracy" - rozumie się pomieszczenie pracy, w którym łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby przekracza 4 godziny. Kwestie związane z oświetleniem takich pomieszczeń zostały uregulowane w § 25 tegoż rozporządzenia. Stosownie do § 25 rozporządzenia MPiPS w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy. W tym stanie prawnym przepis § 58 r.w.t. nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej do wydania zgody, o jakiej w nim mowa. Ma zastosowanie tylko w sytuacjach, które zgodnie z ogólnymi przepisami BHP wymagają uzyskania zgody inspektora pracy. Zastosowanie w zakładzie pracy wyłącznie elektrycznego źródła światła na podstawie § 25 rozporządzenia MPiPS jest dopuszczalne, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki: 1) zapewnienie światła dziennego jest niemożliwe lub niewskazane oraz 2) przyczyna przeszkody określonej w pkt 1 tkwi w technologii produkcji. To zaś oznacza, że względy technologii produkcji ograniczają zakres podmiotowy zastosowania § 25 tego rozporządzenia, a tym samym przepis ten nie może znajdować zastosowania względem pracodawców prowadzących działalność inną niż produkcyjna, w tym usługowo - handlową. A zatem, przepis § 58 ust. 2 r.w.t. dotyczy obowiązku uzyskania zgody właściwych organów Inspekcji Pracy, gdy pomieszczenie, w którym ma być zastosowane wyłącznie oświetlenie światłem sztucznym spełnia wymogi określone w § 25 rozporządzenia MPiPS w związku z jego § 2 pkt 4, tzn. jest pomieszczeniem stałej pracy, w którym prowadzona jest działalność produkcyjna (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 26 września 2021 r., I OSK 2461/11; z 29 kwietnia 2009 r., I OSK 814/08, z 14 października 2015 r., II OSK 368/14). Należy odnotować, iż Okręgowy Inspektor Pracy realizując swoją kompetencję uzgodnieniową ustanowioną na mocy treści § 25 rozporządzenia MPiPS działa w trybie art. 106 § 1 K.p.a. Stosownie do powołanego przepisu "Jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ." Zajęcie stanowiska przez organ uzgadniający następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie – art. 106 § 5 K.p.a. Zajęcie stanowiska przez Okręgowego Inspektora Pracy w trybie § 25 rozporządzenia MPiPS wymaga więc od niego ustalenia, czy w sprawie zachodzą przewidziane treścią tego przepisu okoliczności uzasadniające aprobatywne załatwienie wniosku o wydanie zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego. Ustalenie, że wniosek nie dotyczy pomieszczeń, w których prowadzona jest działalność produkcyjna, a limine przesądza o tym, że Okręgowy Inspektor Pracy nie może wyrazić pozytywnej opinii w tym przedmiocie. Z akt sprawy wynika bezspornie, że tak wniosek z [...] stycznia 2018 roku, jak i z [...] stycznia 2018 roku dotyczył "wszystkich pomieszczeń sprzedaży w Sklepie »R.« R.B. przy ul. D.". Nie można wobec tego podzielić twierdzeń skarżącej kasacyjnie, że wniosek dotyczył wyłącznie pomieszczenia, w którym znajduje się stoisko mięsne. W konsekwencji, nie można również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie, że pomieszczenie którego dotyczył wniosek nie jest pomieszczeniem pracy stałej, albowiem łączny czas przebywania pracowników w tym pomieszczeniu w ciągu jednej doby nie przekracza 4 godzin. Z akt sprawy, a w szczególności z protokołu kontroli z dnia [...] stycznia 2018 roku, nr [...] wynika, że sklep "R." składa się z pomieszczenia sprzedaży o pow. 158,70 m2. Odbywa się w nim sprzedaż m. in. mięsa, wędlin, artykułów spożywczych, nabiału, warzyw i owoców. W pomieszczeniu zatrudnionych jest 5 pracowników na umowę o pracę, a czas ich pracy wynosi 8 godzin w ciągu doby. Nie ma również wątpliwości, że w sklepie prowadzona jest działalność handlowa, a nie produkcyjna. W tak ukształtowanym stanie faktycznym, przy uwzględnieniu przyjętych ocen prawnych, nie można pozytywnie zweryfikować zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w zw. z § 25 rozporządzenia MPiPS i w zw. z § 58 ust. 2 r.w.t. Brak jest również podstaw do potwierdzenia zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania. Powołany przepis określa wymogi strukturalne i treściowe uzasadnienia wyroku. Nakazuje on, aby uzasadnienie wyroku zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie kwestionowanego skargą kasacyjną wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy. Brak odniesienia się przez WSA do zarzutów odwołania, z założenia jest nietrafny, albowiem obowiązkiem Sądu jest wypowiedzieć się wobec zarzutów skargi, co też WSA w Warszawie uczynił. Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu o art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. 2018 r. poz. 265 ze zm.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI