Orzeczenie · 2026-01-27

III OSK 1531/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-01-27

NSAochrona środowiskaŚredniansa

ochrona środowiskakara pieniężnaprawo ochrony środowiskapozwolenie wodnoprawneodroczenie płatnościniezrealizowanie przedsięwzięciaodpowiedzialność obiektywnaskarga kasacyjnaNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki A. sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Decyzja ta orzekała o obowiązku uiszczenia odroczonej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 9 862,00 zł wraz z odsetkami. Kara została nałożona za wprowadzanie ścieków komunalnych z przekroczeniem warunków pozwolenia wodnoprawnego. Termin płatności kary był odroczony do 31 marca 2021 r. w związku z realizacją przedsięwzięcia "Rozbudowa oczyszczalni ścieków". Spółka nie zrealizowała inwestycji w terminie, tłumacząc to problemami z przetargami i brakiem wykonawców, a także powołując się na siłę wyższą (pandemia). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, wskazując, że niezrealizowanie przedsięwzięcia w terminie skutkuje obowiązkiem uiszczenia kary, a okoliczności uniemożliwiające wykonanie inwestycji nie mają wpływu na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że przepisy prawa ochrony środowiska nie przewidują możliwości dalszego odraczania terminu płatności ani stosowania art. 155 k.p.a. w tym zakresie, a maksymalny termin odroczenia wynosił 5 lat od złożenia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 155 k.p.a.) nie zasługują na uwzględnienie, gdyż uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające, a kwestia wniosku o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie należała do przedmiotu sprawy. NSA potwierdził również, że nie doszło do naruszenia art. 320 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, gdyż zastosowanie tego przepisu jest uzależnione wyłącznie od niedochowania terminu realizacji przedsięwzięcia, a brak winy nie jest przesłanką odstąpienia od obowiązku uiszczenia kary. Odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny. Sąd wskazał również, że art. 189f k.p.a. nie miał zastosowania, ponieważ wszedł w życie po wydaniu ostatecznej decyzji nakładającej karę, a ponadto przedmiotem sprawy nie było nałożenie kary, lecz stwierdzenie obowiązku jej uiszczenia.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących odraczania kar pieniężnych w prawie ochrony środowiska, odpowiedzialności obiektywnej w prawie administracyjnym oraz granic kognicji sądów administracyjnych w kontekście odrębnych postępowań.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z realizacją przedsięwzięć środowiskowych i odraczaniem kar. Interpretacja art. 189f k.p.a. odnosi się do przepisów przejściowych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy niezrealizowanie przedsięwzięcia w terminie, stanowiące podstawę odroczenia kary pieniężnej, skutkuje obowiązkiem jej uiszczenia, nawet jeśli opóźnienie wynika z przyczyn niezawinionych przez stronę (np. problemy z przetargami, pandemia)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, niezrealizowanie przedsięwzięcia w terminie skutkuje obowiązkiem uiszczenia odroczonej kary pieniężnej wraz z odsetkami, niezależnie od braku winy strony w niedochowaniu terminu. Odpowiedzialność administracyjna w tym zakresie ma charakter obiektywny.

Uzasadnienie

Przepis art. 320 ust. 1 Prawa ochrony środowiska uzależnia stwierdzenie obowiązku uiszczenia odroczonej kary od niedochowania terminu realizacji przedsięwzięcia. Brak winy nie jest przesłanką odstąpienia od tego obowiązku. Celem regulacji jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem i zapewnienie ochrony środowiska.

Czy można zmienić decyzję o odroczeniu terminu płatności kary pieniężnej w trybie art. 155 k.p.a. po upływie terminu odroczenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie o zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest odrębnym postępowaniem i nie może być prowadzone w ramach sprawy o stwierdzenie obowiązku uiszczenia odroczonej kary. Ponadto, decyzja o odroczeniu jest decyzją czasową, a możliwość jej zmiany była ograniczona czasowo.

Uzasadnienie

Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że kwestia zmiany decyzji z 10 sierpnia 2016 r. w trybie art. 155 k.p.a. nie była przedmiotem sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 320 ust. 1 p.o.ś. Postępowanie o zmianę decyzji jest odrębnym postępowaniem. Sądy administracyjne nie są uprawnione do pouczania o środkach prawnych w odrębnych postępowaniach.

Czy przepis art. 189f k.p.a. (odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej) ma zastosowanie do sprawy, w której przedmiotem jest stwierdzenie obowiązku uiszczenia już nałożonej i odroczonej kary pieniężnej, a przepis ten wszedł w życie po wydaniu decyzji nakładającej karę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 189f k.p.a. nie miał zastosowania w tej sprawie, ponieważ wszedł w życie po wydaniu ostatecznej decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną, a ponadto przedmiotem sprawy nie było nałożenie kary, lecz stwierdzenie obowiązku jej uiszczenia.

Uzasadnienie

Art. 189f k.p.a. został dodany ustawą z 7 kwietnia 2017 r., która weszła w życie 1 czerwca 2017 r. Ostateczna decyzja nakładająca karę została wydana 15 czerwca 2016 r. Zgodnie z przepisami przejściowymi, do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji stosuje się przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Ponadto, art. 189f k.p.a. dotyczy odstąpienia od nałożenia kary, a nie stwierdzenia obowiązku jej uiszczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (14)

Główne

p.o.ś. art. 320 § 1

Prawo ochrony środowiska

Przepis ten stanowi podstawę do stwierdzenia obowiązku uiszczenia odroczonych kar pieniężnych, jeżeli przedsięwzięcie będące podstawą odroczenia nie zostało zrealizowane w terminie. Brak winy w niedochowaniu terminu nie jest przesłanką odstąpienia od zastosowania tego przepisu.

Dz.U. 2022 poz 2556 art. 320 § 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Podstawa orzeczenia o obowiązku uiszczenia odroczonej kary pieniężnej.

Pomocnicze

p.o.ś. art. 317 § 1

Prawo ochrony środowiska

Określa maksymalny termin odroczenia płatności kar pieniężnych na okres nie dłuższy niż 5 lat od dnia złożenia wniosku.

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji, ale nie miał zastosowania w tej sprawie ze względu na specyfikę przepisów Prawa ochrony środowiska oraz odrębność postępowań.

k.p.a. art. 189f § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, który nie miał zastosowania w tej sprawie ze względu na datę wejścia w życie oraz przedmiot postępowania.

p.p.s.a. art. 141 § 4