III OSK 1530/24

III OSK 1530/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Wa 758/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-26
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 758/23 w sprawie ze skargi T. W. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 758/23 oddalił skargę T. W. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w B. (dalej: "KWP w B."), działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r. poz. 171, zwana dalej: "ustawa o Policji"), zwolnił T. W. (dalej: "skarżący") ze służby z dniem 31 stycznia 2018 r., ze względu na ważny interes służby. Decyzji tej, zgodnie z art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a."), został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Skarżący nie wniósł odwołania od powyższej decyzji, wobec czego stała się ona ostateczna.
Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia [...] lipca 2022 r. sygn. akt [...] utrzymał w mocy, w zasadniczej części, wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] września 2021 r. sygn. akt [...], na mocy którego T. W., oskarżony z art. 189 § 1 w zb. z art. 231 § 1 w zw. z art. 11 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r. poz. 11138 z późn. zm., zwana dalej: "k.k."), został uniewinniony od zarzucanych mu czynów.
Skarżący pismem z dnia 1 sierpnia 2022 r., skierowanym do KWP w B., powołując się na zapadły wyrok uniewinniający, zgłosił "pełną gotowość do służby".
Komendant Wojewódzki Policji w B. pismem z dnia 23 sierpnia 2022 r. poinformował skarżącego, że uregulowania prawne określone w art. 42 ustawy o Policji nie przewidują przywrócenia do służby w Policji osoby, która została zwolniona na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, tj. ze względu na ważny interes służby.
Skarżący pismem z dnia 26 października 2022 r. złożył do KWP w B. wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez ten organ rozkazu personalnego z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...]. Wskazał, że podstawą wznowienia postępowania jest "fakt, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, jak też, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe". Stwierdził, że wznowienie postępowania zakończonego ww. rozkazem personalnym jest zasadne "z uwagi na uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w T.".
Komendant Wojewódzki Policji w B. postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...], na podstawie art. 149 § 3 oraz art. 150 § 1 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem rozkazu personalnego KWP w B. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji T. W. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
Na powyższe postanowienie skarżący pismem z dnia 8 grudnia 2022 r. złożył zażalenie.
Po rozpatrzeniu zażalenia, Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Na powyższe postanowienie pismem z dnia 8 marca 2023 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę T. W. uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym rozkazem personalnym KWP w B. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] został złożony do właściwego organu w dniu 26 października 2022 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej). We wniosku skarżący jako podstawę wznowienia postępowania powołał okoliczność wydania w dniu [...] lipca 2022 r. prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w T. o sygn. [...]. Na okoliczność ogłoszenia ww. prawomocnego wyroku skarżący powołał się już uprzednio - w dniu 1 sierpnia 2022 r., we wniosku skierowanym do KWP w B. o przywrócenie go do służby w Policji. Zatem jeśli okoliczność wydania ww. prawomocnego wyroku była znana skarżącemu w dniu 1 sierpnia 2022 r., to oczywistym jest, że wniosek skarżącego o wznowienie postępowania skierowany w dniu 26 października 2022 r., został złożony po terminie przewidzianym w art. 148 § 1 k.p.a. Zatem zarzut naruszenia przez organ tego przepisu jest nieuzasadniony.
Oceniając przebieg postępowania Sąd uznał, że nie można zgodzić się z argumentacją skarżącego, że "wniosek o wznowienie postępowania (...) stanowił kontynuację wniosku (...) z dnia 1 sierpnia 2022 r. (...)". Przedmiotem wniosku z dnia 1 sierpnia 2022 r. było wyłącznie zawieszenie świadczenia emerytalnego i przywrócenie skarżącego do służby. I jakkolwiek w treści tego wniosku skarżący powołał się na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] lipca 2022 r. sygn. [...], to sama ta okoliczność w żaden sposób nie może prowadzić do konstatacji, że wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego (w trybie przewidzianym w art. 145 § 1 i nast. k.p.a.) jest "kontynuacją" wniosku o przywrócenie do służby (w trybie przewidzianym w art. 42 ustawy o Policji). Ponadto, jak trafnie wskazał organ drugiej instancji, argumenty przedstawione przez skarżącego we wniosku z dnia 26 października 2022 r. nie dają podstaw do uznania, że żąda on wznowienia postępowania ze względu na zaistnienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, który podzielił Sąd I instancji, że jeżeli strona, występując z żądaniem wznowienia postępowania nie wskazuje przesłanek wznowienia postępowania - czy to poprzestając jedynie na wskazaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też w ogóle nie uzasadniając wniosku czy też wreszcie uzasadniając wniosek w sposób, który nawet bez głębszej analizy prowadzi do wniosku, że argumenty tam wskazane nie stanowią przesłanek wznowienia postępowania - to właściwy do wznowienia postępowania organ administracji powinien odmówić wznowienia postępowania, przyjmując, że istnieją formalne przeszkody do oceny wniosku w postępowaniu nadzwyczajnym (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 2598/10; publ. CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie WSA w Warszawie stwierdził, że skarżący we wniosku z dnia 26 października 2022 r. powołał się na art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Przy czym w świetle tego przepisu sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, bądź oczywiste. Skarżący nie wskazał jednak jakie konkretnie dowody zostały sfałszowane oraz jakie istotne dla sprawy okoliczności zostały ustalone na podstawie tychże sfałszowanych dowodów, które były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z treści wniosku z dnia 26 października 2022 r. skarżący upatruje spełnienia przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w fakcie wydania w dniu [...] lipca 2022 r. wyroku Sądu Okręgowego w T. o sygn. akt [...] twierdząc, że "(...) z uwagi na uzasadnienie rozstrzygnięcia tego Sądu wznowienie postępowania zakończonego rozkazem personalnym KWP w B. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] jest zasadne". Ze stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić, bowiem z zestawienia dat wydania ww. rozkazu personalnego oraz wyroku Sądu karnego wprost wynika, że wyrok ten został wydany po wydaniu przez organ Policji rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. Zatem powołany wyrok Sądu karnego, czy też uzasadnienie tego wyroku, nie mogą stanowić ww. przesłanki wznowienia postępowania.
Nadto ani ocena zgromadzonego w postępowaniu karnym materiału dowodowego, ani ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] lipca 2022 r. sygn. akt [...], nie stanowią nowej okoliczności lub nowego dowodu, który istniał w dniu wydania ostatecznej decyzji organu Policji w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby, a nie był znany temu organowi. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest nieuzasadniony.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasady informowania (art. 9 k.p.a.). Wydanie rozstrzygnięcia niezgodnego z oczekiwaniami skarżącego nie może prowadzić do uznania, że organ uchybił ww. zasadom. Wskazać przy tym należy, że naruszenie przepisów postępowania administracyjnego może skutkować uchyleniem decyzji (postanowienia) wyłącznie wówczas, gdy mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten wymaga zatem istnienia związku przyczynowego między naruszeniem prawa procesowego a wynikiem sprawy, tj. podania stosownej argumentacji uzasadniającej twierdzenie, że gdyby nie doszło do zarzucanego naruszenia, to w sprawie mogłoby zostać wydane inne rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu I instancji taka argumentacja nie została w skardze przedstawiona.
Nie podzielił równeiż stanowiska skarżącego, że w sprawie niniejszej organ Policji powinien był wznowić postępowanie administracyjne z urzędu (art. 147 ab initio k.p.a.). Organ bowiem wszczyna z urzędu postępowanie wznowieniowe, jeżeli na podstawie znanych mu okoliczności faktycznych uzna, że zaistniała jedna z przyczyn wznowienia. Jest to więc prawo organu, które staje się jego obowiązkiem dopiero, gdy taka przyczyna wystąpi. Nie można jednak, na podstawie przepisów k.p.a., doprowadzić do wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie, tzn. sprawić, by z tego prawa skorzystał w każdej ostatecznie zakończonej sprawie w celu sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy wznowienia. Do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu nie jest więc wystarczające subiektywne przekonanie skarżącego, że organ tak właśnie powinien postąpić (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2216/21, publ. CBOSA).
W tym stanie rzeczy WSA w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwana dalej: "p.p.s.a.") w związku z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł T. W., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie a tym samym błędne uznanie, że w sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję,
2. art. 148 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie a tym samym błędne uznanie, że w sprawie doszło do przekroczenia jednomiesięcznego terminu liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
W dniu 16 maja 2025 r. wpłynęło do akt pismo S. G. z załączoną kserokopią wyroku Sądu Okręgowego w T. I Wydział Cywilny z dnia [...] kwietnia 2025 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Po pierwsze sąd administracyjny nie stosuje wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, pytań takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. To nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym. I w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd I instancji dał wyraz swojej argumentacji odnosząc się do całokształtu sprawy i zgromadzonego przez organy administracyjne materiału dowodowego. Uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd I instancji przepisom p.p.s.a. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów k.p.a., lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom. W konsekwencji zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego skarżący kasacyjnie powinien powiązać je z naruszeniem przez Sąd I instancji odpowiednich przepisów postępowania sądowoadministracyjnego – czego w niniejszej skardze kasacyjnej nie uczynił.
Po drugie podkreślić należy, że oba zarzuty odnoszą się wyłącznie do niewłaściwego zastosowania wskazanych w nich przepisów. Jednocześnie nie został jednak zakwestionowany przyjęty w sprawie przez organy oraz Sąd I instancji stan faktyczny. Nadto nie budzi wątpliwości, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji było postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, które zostało wydane na podstawie art. 149 § 3 oraz art. 150 § 1 k.p.a.
Tym samym jako niezasadny ocenić należy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, gdyż organy wydając kontrolowane postanowienia nie stosowały tego przepisu i nie orzekały na podstawie wskazanej w nim przesłanki wznowieniowej – co następuje dopiero w drugiej fazie postępowania w przedmiocie wznowienia, już po jego wszczęciu.
Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 148 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie a tym samym błędne uznanie, że w sprawie doszło do przekroczenia jednomiesięcznego terminu liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zarówno organy, jak i Sąd I instancji, prawidłowo przyjęły, że wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym rozkazem personalnym KWP w B. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] został złożony do właściwego organu w dniu 26 października 2022 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej k. 12 a.a.). We wniosku skarżący jako podstawę wznowienia postępowania powołał okoliczność wydania w dniu [...] lipca 2022 r. prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w T. o sygn. [...]. Na okoliczność ogłoszenia ww. prawomocnego wyroku skarżący powołał się już wcześniej - w dniu 1 sierpnia 2022 r., we wniosku skierowanym do KWP w B. o przywrócenie go do służby w Policji. Zatem jeśli okoliczność wydania ww. prawomocnego wyroku była znana skarżącemu najpóźniej w dniu 1 sierpnia 2022 r., to oczywistym jest, że wniosek o wznowienie postępowania z dnia 26 października 2022 r., został złożony po terminie przewidzianym w art. 148 § 1 k.p.a. W konsekwencji zarzut naruszenia tego przepisu jest nieuzasadniony. Nie sposób także przyjąć, że wniosek o wznowienie postępowania nadany w placówce pocztowej w dniu 26 października 2022 r., miałby być kontynuacją wniosku z dnia 1 sierpnia 2022 r. o zawieszenie świadczenia emerytalnego i przywrócenie Skarżącego do służby.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.