III OSK 1525/25

III OSK 1525/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 397/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-04-23
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
ART.58 §1 PKT 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 397/25 o odrzuceniu skargi M.P. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej w Warszawie podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia 22 stycznia 2025 r., nr CKL-114-2025/F/POL w przedmiocie uznania za inwalidę oraz ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 397/25, odrzucił skargę M.P. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej w Warszawie podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia 22 stycznia 2025 r. w przedmiocie uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę oraz ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że w dniu 10 kwietnia 2024 r. Komendant Rejonowy Policji [...] skierował M.P. do właściwej rejonowej komisji lekarskiej "celem uznania funkcjonariusza, funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznania go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą".
[...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi do spraw wewnętrznych [...], orzeczeniem z dnia 19 czerwca 2024 r., nr [...] orzekła, że badana jest trwale niezdolna o służby w Policji (kat. C), częściowo niezdolna do pracy, zalicza się do drugiej grupy inwalidzkiej, inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą.
Podstawę prawną orzeczenia stanowiły: ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 310 ze zm., dalej: "ustawa o komisjach lekarskich") oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. 2023 poz. 2923, dalej: "rozporządzenie").
Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania, orzeczeniem z dnia 22 stycznia 2025 r., nr CKL-114-2025/F/POL, uchyliła w całości zaskarżone orzeczenie i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Rejonową Komisję Lekarską. W uzasadnieniu wskazano, że analiza dokumentacji medycznej na podstawie której ustalono inwalidztwo dokonana przez CKL i specjalistę psychiatrę w dniu 20 stycznia 2025 r. wskazują, że aktualnie inwalidztwo sięga III grupy i ze względu na rodzaj schorzenia nie podlega kontroli z urzędu.
Na powyższe orzeczenie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarga jest niedopuszczalna, gdyż nie należy do właściwości sądu administracyjnego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a.").
WSA w Warszawie podkreślił, że przedmiotem jego kontroli jest orzeczenie CKL wydane - jak wynika ze skierowania Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia 10 kwietnia 2024 r. - w celu ustalenia zdolności do pracy funkcjonariusza zwolnionego ze służby, uznania go za inwalidę oraz ustalenia związku inwalidztwa ze służbą. W związku z tym wyjaśnił, że tryb postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych określa ustawa o komisjach lekarskich. Z przepisów tej ustawy wynika, że komisje lekarskie podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych oceniają na podstawie badań zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby (art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy). Komisje lekarskie są właściwe w zakresie badań medycznych oraz wydawania orzeczeń o stanie zdrowia i stopniu zdolności do służby. Orzeczenia komisji lekarskich, działających w sprawach funkcjonariuszy służb mundurowych, kandydatów do takiej służby oraz emerytów i rencistów, dzielą się na dwie zasadnicze grupy.
Pierwsza z nich jest związana z ustalaniem przez komisję zdolności do służby. Oceniany jest stan zdrowia kandydata do służb mundurowych na potrzeby zaliczenia go do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do niej, a także funkcjonariusza do dalszego jej pełnienia lub zwolnienia ze służby. Orzeczenia w tych sprawach są zatem wiążące dla organu w sprawie powołania danej osoby do służby, przeniesienia funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe lub zwolnienia ze służby. Orzeczenia te stanowią podstawę do wydania przez właściwe organy decyzji administracyjnej, na mocy której kandydat jest przyjmowany do służby, funkcjonariusz przenoszony jest na inne stanowisko służbowe lub zwalniany ze służby. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że komisje lekarskie, działające w sprawach funkcjonariuszy, czy też kandydatów do służb mundurowych w powyższym zakresie, są organami administracji publicznej i swoje rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazwanych orzeczeniami. Mają one byt w pełni autonomiczny i podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądów administracyjnych.
Druga grupa orzeczeń, to orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą i stopień inwalidztwa, m.in. dla celów emerytalno-rentowych. Podstawą tych orzeczeń są odrębne przepisy: ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024 r., poz. 1871 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2019 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Służbie Ochrony Państwa i Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2020 r., poz. 653).
Orzeczenia te nie mają samodzielnego bytu. Są one poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzeczenia z tej drugiej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego - jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji, nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości tego sądu i co do zasady są poddawane kontroli sądów powszechnych.
Będące przedmiotem skargi orzeczenie CKL z dnia 22 stycznia 2025 r. wydane zostało w przedmiocie uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznanie go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą. Orzeczenie to należy zatem do drugiej omawianej wyżej grupy orzeczeń, niemających samodzielnego bytu i niepodlegających kontroli sądów administracyjnych.
Ustalenia w powyższym zakresie nie zmienia zawarte w treści tego orzeczenia określenie "Kategoria C – Trwale niezdolna do służby w Policji". W sprawie jest bowiem bezsporne, że orzeczenie zostało wydane na skutek skierowania wystosowanego do komisji lekarskiej przez Komendanta Rejonowego w Policji [...] w zakresie uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę lub uznanie go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji, jak również ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą. Orzeczenie to nie dotyczy ustalenia kategorii zdolności do służby, przez co nie zachodzi przesłanka badania jego zdolności do służby w kontekście powołania go do służby, ani funkcjonariusza, aby zachodziła potrzeba oceny jego zdolności do służby w kontekście przeniesienia go na inne stanowisko służbowe, czy też zwolnienia ze służby.
Skarżąca nie została poddana badaniu jako kandydatka do służby ani jako funkcjonariuszka pełniąca służbę. Skarżąca służby nie pełni, nie zajmuje żadnego stanowiska, jest byłym funkcjonariuszem (została zwolniona ze służby w dniu 26 lutego 2024 r., a więc przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia). Zaskarżone orzeczenie nie stanowi orzeczenia w przedmiocie zdolności do służby w Policji, ale orzeczenie w przedmiocie inwalidztwa, które kontroli sądu administracyjnego nie podlega. Z tych względów WSA w Warszawie stwierdził, że rozpoznawana sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, gdyż zaskarżony akt nie mieści się w katalogu aktów prawnych lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 i 4 P.p.s.a. i - jako taki - nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Dlatego też skargę odrzucił.
Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc skargę kasacyjną i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i w konsekwencji odrzucenie skargi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosła, że skarga na orzeczenie CKL została złożona wyłącznie w części dotyczącej określenia zdolności do służby w Policji. Przedmiotem skargi nie są zarzuty dotyczące ustalenia związku lub braku związku poszczególnych chorób ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc po uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają zatem zawarte w niej podstawy. Związanie podstawami kasacyjnymi polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do twierdzeń skarżącej kasacyjnie co do przedmiotu zaskarżenia aktu do sądu administracyjnego. Skarżąca kasacyjnie zarówno w skardze kasacyjnej jak i w skardze do Sądu pierwszej instancji podniosła, że jej skarga została złożona wyłącznie w części dotyczącej określenia zdolności do służby w Policji, a nie w części dotyczącej ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą. W tym względzie wskazać należy, że nie jest możliwe "wycinkowe", częściowe zaskarżenie orzeczenia CKL we wskazanym przez skarżącą kasacyjnie zakresie, bowiem orzeczenie to nie dotyczy ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby lecz uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę oraz ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą. Taki zakres działania komisji lekarskich został określony wprost w skierowaniu Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia 10 kwietnia 2024 r., z którego wynika jednoznacznie, że skierowanie wystawione zostało w celu uznania funkcjonariusza zwolnionego ze służby za inwalidę oraz ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służb. Komisje lekarskie orzekające w sprawie nie mogły zatem orzekać w innym niż we wskazanym w skierowaniu zakresie. Zatem ustalona w orzeczeniu RKL kategoria zdolności do służby nie spowodowała, że RKL, a następnie CKL orzekały w zakresie zdolności do służby. Organy te nie orzekały w sprawie zdolności do służby i przydatności skarżącej w służbie, lecz, co należy podkreślić, orzekały w zakresie ustalenia inwalidztwa byłego funkcjonariusza Policji. Skarżąca kasacyjnie, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, nie została poddana badaniu jako kandydatka do służby w Policji, ani jako funkcjonariuszka pełniąca służbę. Skarżąca została poddana badaniu jako była funkcjonariuszka Policji. Ponadto wskazać należy, że w odwołaniu złożonym od orzeczenia RKL skarżąca nie zgodziła się z ustaleniem komisji w zakresie braku ustalenia związku inwalidztwa ze służbą w Policji. Wprost podniosła, że z dokumentacji medycznej przekazanej do RKL wynika, że zdiagnozowane u niej choroby powstały w związku ze służbą. CKL natomiast, uchyliło orzeczenie RKL, z uwagi na błędne ustalenie inwalidztwa orzekanej. Z całokształtu okoliczności sprawy wynika zatem, że przedmiotem skargi nie mogło być orzeczenie CKL wyłącznie w części dotyczącej określenia zdolności do służby w Policji, w tym zakresie komisje w ogóle nie orzekały. Tym samym prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że przedmiotem skargi jest orzeczenie CKL w przedmiocie uznania skarżącej (byłej funkcjonariuszki Policji) za inwalidę oraz ustalenia związku albo braku związku inwalidztwa ze służbą. To zaś oznacza, że WSA w Warszawie zasadnie stwierdził, że orzeczenia te nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy dotyczące oceny stanu zdrowia i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą (orzekania o inwalidztwie i związku inwalidztwa ze służbą) nie należą do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie zaś do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Wobec powyższego jako niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.