III OSK 1524/24

III OSK 1524/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Sygn. powiązane
II SA/Bd 564/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2023-07-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153, 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 564/23 w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 22 marca 2023 r. nr SKO-60-9/22 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek M. sp. z o.o. w B. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 26 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt II SA/Bd 564/23 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J.W. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu (dalej: SKO w Toruniu) z 22 marca 2023 r. nr SKO-60-9/22 w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko, oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 12 maja 2022 r., nr 16.1/2019, wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy B. (dalej: Wójt), po rozpatrzeniu wniosku M. sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: Spółka), stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn. "Wykonanie studni głębinowej nr 4 na terenie miejskiego ujęcia wód podziemnych w K., gm. B.", na działce nr [...] obręb [...], gm. B. Ponadto organ I instancji określił istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, w tym określając maksymalny dopuszczalny pobór wody.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że stanowi ona podważenie wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 23 stycznia 2021 r., który był oparty na faktach i wiedzy biegłych sądowych. Ponadto wskazał, że pobór wody ze studni nr 4 może spowodować brak wody w jego studni, ponieważ lej depresji w/w studni to 198 metrów, a odległość od jego studni wynosi 83 metry, a jej lej depresji to 84,5 m. Skarżący podniósł, że brak wody z własnego ujęcia to brak możliwości rozwoju gospodarstwa i utrzymania budynków wpisanych do rejestru zabytków.
SKO w Toruniu decyzją z 22 marca 2023 r. nr SKO-60-9/22 utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.
Skarżący złożył skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej o uchylenie, wskazując, że odnośnie swojej studni posiada pozwolenie wodnoprawne wydane przez Starostę Powiatu B.. Skarżący podał, że odmówił wejścia na swój teren pracownikom Spółki, ponieważ w jego ocenie nie posiadali oni kwalifikacji i uprawnień do weryfikacji posiadanej dokumentacji hydrologicznej jego studni. Poza tym skarżący w skardze zanegował argumentację SKO dotyczącą m.in. tego, że jego studnia nie jest ujęta w rejestrach podmiotów korzystających ze środowiska. Ponadto skarżący wskazał, że złożył odwołanie od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Toruniu z 9 maja 2022 r.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że ze względu na okoliczność, że niniejsza sprawa zawisła przed tutejszym sądem po raz drugi istotna jest treść przepisu art. 153 p.p.s.a. Niniejsza sprawa była przedmiotem kontroli przeprowadzanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy z 23 marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 561/20.
Sąd w wyroku z dnia 23 marca 2021 r. uznał, że zarzut odwołania oraz skargi dotyczący istnienia w odległości około 80 m od studni nr 4 innej czynnej studni głębinowej – wskazanej przez skarżącego, jest nader istotną okolicznością mogącą zasadniczo wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań oraz braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Sąd zważył, że z treści dołączonej do odwołania decyzji Starosty B. z 27 listopada 2007 r. wynika, że skarżący uzyskał pozwolenie wodnoprawne na pobór wód podziemnych z ujęcia zlokalizowanego na działce nr [...] wchodzącej w skład Gospodarstwa Rolnego w K., ze studni wierconej Nr 1 o głębokości 71 m i wydajności Q -43 m³/h. Pozwolenie udzielono na czas oznaczony do 31.12.2022 r.
Mając zatem powyższe na uwadze zalecenia organy administracji obu instancji winny je wypełnić. W pierwszej kolejności winna zostać uzupełniona karta informacyjna przedsięwzięcia, którą składa wnioskodawca. Sąd I instancji stwierdził, że organy obu instancji wypełniły zalecenia zawarte w wyroku Sądu z 23 marca 2021 r. zaś zarzuty zawarte w skardze mają charakter polemiczny, a nie merytoryczny.
W skardze kasacyjnej skarżący, reprezentowany przez adw., zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji.
1. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a konkretnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., a w ich kontekście 84 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że decyzja SKO w Toruniu oddalająca odwołanie od decyzji Wójta Gminy B. odpowiada zasadom wyrażonym w przytoczonych przepisach, tj. zasadzie prawdy obiektywnej, zasadzie pogłębiania zaufania, zasadzie działania z urzędu, zasadzie swobodnej oceny dowodów oraz korzystania z pomocy biegłego/biegłych gdy wymagane są wiadomości specjalne, podczas gdy w sprawie istnieją istotne wątpliwości wyrażające się w różnicy między zasięgiem oddziaływania projektowanej studni (lej depresji) wynikającym z jej parametrów i opinii RDOŚ (195 m), a KIP (około 28 m) oraz że nawet przy założeniu, że leje depresji studni projektowanej oraz studni skarżącego, spadek lustra wody będzie nieznaczny (15 cm), których to ustaleń obydwa organy dokonały w oparciu o Kartę Informacyjną Przedsięwzięcia (dalej: KIP), a konkretnie opinię hydrologiczną sporządzoną przez uprawnionego geologa, który to dokument (choć korzysta ze szczególnej mocy dowodowej) jest jednak dokumentem prywatnym podlegającym ocenie, kwestionowanym przez skarżącego, zawierającym hipotetyczne wyliczenia, nie dającym gwarancji, że do stopniowego wysychania studni skarżącego nie dojdzie, zakładając wieloletnie funkcjonowanie obydwu studni, przy uwzględnieniu rozmiarów inwestycji skarżącego i konsekwencji ewentualnego wyschnięcia, czy też obniżenia wydajności jego, a w przypadku tak istotnych wątpliwości organy winny zwrócić się do biegłego/biegłych z dziedziny hydrogeologii o wydanie opinii w tej materii, tymczasem opinia dołączona do KIP jest opinią hydrologiczną sporządzoną przez geologa.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy; 2. zasądzenie na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że ponieważ oceny tych zagadnień (prawidłowości hipotetycznych założeń i dokonanych w oparciu o nie wyliczeń) wymaga bardzo specjalistycznej wiedzy organ, mając na względzie zasady: prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania, działania z urzędu, swobodnej oceny dowodów, powinien dopuścić dowód z opinii biegłego z dziedziny hydrogeologii, co pozwoliłoby zweryfikować rzetelność informacji zawartych w KIP. Nie mając wiedzy specjalistycznej organ nie mógł w sposób należyty ocenić dowodów w postaci KIP i jego załączników, w tym opinii hydrologicznej. Po zgromadzeniu całego materiału dowodowego organ winien dopuścić dowód z opinii niezależnego biegłego (skarżący nie wpuścił na teren swojej posiadłości przedstawicieli inwestora, gdyż ten jest stroną postępowania i był zainteresowany w jego konkretnym rozstrzygnięciu), który zweryfikowałby dokument prywatny jakim jest KIP.
M. sp. z o.o. w B. reprezentowane przez prezesa zarządu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o: 1) oddalenie skargi kasacyjnej; 2) przeprowadzenie dowodu z dokumentów :"Dodatku do dokumentacji hydrogeologicznej zasobów wód podziemnych z utworów czwartorzędowych (1987 r.) ujęcia komunalnego w K. gm. B. (otwór nr 4)" na okoliczność określenia promienia leja depresji studni nr 4 w K.; postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy z 9 marca 2022 r. na okoliczność braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w oparciu o wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia wykonania studni głębinowej nr 4 w K.; 3) zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku dowodowego zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny jest sądem kasacyjnym, którego rolą jest kontrola zgodności z prawem orzeczeń sądów administracyjnych I instancji. Postępowanie kasacyjne nie jest co do zasady postępowaniem dowodowym, a jego celem nie jest ponowne ustalanie stanu faktycznego sprawy. Dopuszczenie dowodów na tym etapie ma charakter wyjątkowy i jest możliwe, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Zatem w realiach przedmiotowej sprawy oferowane dowody ocenić przyjdzie jako zbędne z punktu widzenia wyjaśnienia istotnych wątpliwości, których Sąd w tym składzie nie powziął.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Jedyny zarzut przedstawiony w petitum skargi kasacyjnej oraz rozwinięty w jej uzasadnieniu nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez ich podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie przepisów postępowania.
Nie zasługiwał na uwzględnienie jedyny zarzut przedstawiony w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 8 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., a w ich kontekście 84 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że "decyzja SKO w Toruniu oddalająca odwołanie od decyzji Wójta odpowiada zasadom wyrażonym w przytoczonych przepisach, tj. zasadzie prawdy obiektywnej, zasadzie pogłębiania zaufania, zasadzie działania z urzędu, zasadzie swobodnej oceny dowodów oraz korzystania z pomocy biegłego/biegłych gdy wymagane są wiadomości specjalne, podczas gdy w sprawie istnieją istotne wątpliwości wyrażające się w różnicy między zasięgiem «oddziaływania projektowanej studni (lej depresji) wynikającym z jej parametrów i opinii RDOŚ (195 m), a KIP (około 28 m) oraz, że nawet przy założeniu, że leje depresji studni projektowanej oraz studni skarżącego, spadek lustra wody będzie nieznaczny (15 cm), których to ustaleń obydwa organy dokonały w oparciu o KIP, a konkretnie opinię hydrologiczną sporządzoną przez uprawnionego geologa, który to dokument (choć korzysta ze szczególnej mocy dowodowej) jest jednak dokumentem prywatnym podlegającym ocenie, kwestionowanym przez skarżącego, zawierającym hipotetyczne wyliczenia, nie dającym gwarancji, że do stopniowego wysychania studni skarżącego nie dojdzie, zakładając wieloletnie funkcjonowanie obydwu studni, przy uwzględnieniu rozmiarów inwestycji skarżącego i konsekwencji ewentualnego wyschnięcia, czy też obniżenia wydajności jego, a w przypadku tak istotnych wątpliwości organy winny zwrócić się do biegłego/biegłych z dziedziny hydrogeologii o wydanie opinii w tej materii, tymczasem opinia dołączona do KIP jest opinią hydrologiczną sporządzoną przez geologa»".
Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że Sąd I instancji na początku swoich rozważań powołał się na treść art. 153 p.p.s.a. oraz wskazał, że niniejsza sprawa była przedmiotem kontroli przeprowadzanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 23 marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 561/20. WSA w Bydgoszczy w wyroku z 23 marca 2021 r. uznał, że zarzut odwołania oraz skargi dotyczący istnienia w odległości około 80 m od studni nr 4 innej czynnej studni głębinowej – wskazanej przez skarżącego, jest nader istotną okolicznością mogącą zasadniczo wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań oraz braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Sąd zważył, że z treści dołączonej do odwołania decyzji Starosty B. z 27 listopada 2007 r. wynika, że skarżący uzyskał pozwolenie wodnoprawne na pobór wód podziemnych z ujęcia zlokalizowanego na działce nr [...] wchodzącej w skład Gospodarstwa Rolnego w K., ze studni wierconej Nr 1 o głębokości 71 m i wydajności Q -43 m³/h. Pozwolenie udzielono na czas oznaczony do 31.12.2022 r.
Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że organy obu instancji wypełniły zalecenia zawarte w wyroku WSA w Bydgoszczy z 23 marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 561/20. W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Dla organu administracji ponownie rozpatrującego sprawę, jak też każdego innego organu orzekającego w danej sprawie, zawarty w orzeczeniu kasacyjnym pogląd dotyczący wyłożonych i zastosowanych przepisów, jak również ocena co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, jest wiążąca. Oznacza to, że skutki wydanego orzeczenia sądowego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, rzutując tak na ponownie prowadzone postępowanie administracyjne w danej sprawie, jak też na ewentualne postępowanie sądowoadministracyjne w razie ponownego zaskarżenia kolejnego rozstrzygnięcia ostatecznego. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (zob. np. wyrok NSA z 27 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 981/24). Przy czym ocena prawna, o której stanowi art. 153 p.p.s.a., to wyjaśnienie treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie; musi pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci na przykład braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Ustawowo określone związanie zarówno co do oceny prawnej, jak i wskazań określonych co do dalszego postępowania jest wiążące, a zatem powoduje konsekwencje w zakresie zawężenia granic sprawy do tych, w jakich rozpoznawał uprzednio Sąd I instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy wypełniły wskazania WSA w Bydgoszczy - wyrażone w poprzednim prawomocnym wyroku z 23 marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 561/20.
SKO w Toruniu w uzasadnieniu decyzji z 22 marca 2023 r., znak SKO-60-9/22 wyjaśniło, że ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uzyskał od inwestora M. sp. z o.o. z siedzibą w B. uzupełnienie karty informacyjnej przedsięwzięcia, opinię hydrologiczną oraz wyjaśnienia do uzupełnienia karty informacyjnej przedsięwzięcia. Ponadto w toku postępowania, w wyniku wezwania przez RDOŚ w Bydgoszczy, inwestor przedłożył ujednolicony tekst KIP, uwzględniający nowo uzyskane wyjaśnienia. Organ I instancji wystąpił do organów współdziałających – RDOŚ w Bydgoszczy, Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w Toruniu oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. o wydanie opinii, czy dla przedmiotowego przedsięwzięcia wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Organy współdziałające stwierdziły brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Materiał zgromadzony w aktach sprawy pozwala stwierdzić, że planowane przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko. Nie będzie również wywoływać negatywnego oddziaływania na możliwość korzystania ze studni głębinowej skarżącego. Z uzupełnienia KIP oraz opinii hydrologicznej wynika, że studnia stanowiąca własność skarżącego zlokalizowana jest na kierunku dopływu wód do ujęcia komunalnego. Wybudowanie studni nr 4 na terenie Miejskiego Ujęcia Wód Podziemnych w K., nie spowoduje zwiększonego poboru wody, wykraczającego poza zakres określony w pozwoleniu wodnoprawnym. Studnia nr 4 ma zastąpić jedną ze studni funkcjonujących w granicach ujęcia wody. Eksploatacja wody z planowanego otworu nr 4 nie wpłynie negatywnie na możliwość poboru z otworu zlokalizowanego na nieruchomości stanowiącej własność skarżącego. SKO w Toruniu oceniło, że brak jest podstaw do uznania, że dowody zgromadzone przez organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, nie dają podstaw do oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz na możliwość korzystania ze studni należącej do skarżącego. Dowody te zostały sporządzone przez osoby posiadające niezbędną wiedzę i legitymujące się uprawnieniami z zakresu geologii oraz budownictwa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.
W przedmiocie kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku uczestnika postępowania zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną ponieważ przepisy p.p.s.a. nie przewidują zasądzenia kosztów postępowania uczestnikom postępowania.