III OSK 1523/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-07
NSAAdministracyjneWysokansa
skarga kasacyjnauchwała rady powiatuskarga na działalność organukognicja sądu administracyjnegodział VIII k.p.a.odrzucenie skargiinteres prawnyprawo administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA odrzucającego skargę na uchwałę Rady Powiatu w sprawie rozpatrzenia skargi na działalność Starosty, uznając, że uchwała ta nie podlega kognicji sądów administracyjnych.

Skarżący kasacyjnie Ł.K. zaskarżył uchwałę Rady Powiatu Przemyskiego, która uznała za bezzasadną jego skargę na działalność Starosty. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę, uznając uchwałę za akt niepodlegający kognicji sądów administracyjnych. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że uchwały podejmowane w trybie postępowania skargowego (dział VIII k.p.a.) nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż nie rozstrzygają indywidualnych spraw administracyjnych ani nie naruszają bezpośrednio interesu prawnego skarżącego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ł.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, które odrzuciło jego skargę na uchwałę Rady Powiatu Przemyskiego. Uchwała ta dotyczyła rozpatrzenia skargi skarżącego na działalność Starosty Przemyskiego, w szczególności w zakresie braku zamieszczenia wyroku WSA w Biuletynie Informacji Publicznej. WSA odrzucił skargę, uznając, że uchwała Rady Powiatu stanowi jedynie zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi i nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że uchwała narusza jego interes prawny związany z otwartym naborem i prawem do informacji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym akty wydane w wyniku rozpoznania skargi w trybie działu VIII k.p.a. (skargi powszechne) nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Sąd wskazał, że takie postępowanie jest jednoinstancyjne, uproszczone i nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, a jedynie zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi. NSA stwierdził, że zaskarżona uchwała nie dotyczy żadnej z kategorii form działalności administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. i nie narusza indywidualnego interesu prawnego skarżącego, nawet w kontekście przepisów o pracownikach samorządowych. Sąd uznał również, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania są niezasadne, ponieważ WSA prawidłowo odrzucił skargę z powodu braku właściwości sądu, a zatem nie mógł przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała rady powiatu podjęta w wyniku rozpoznania skargi w trybie działu VIII k.p.a. nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, ponieważ nie jest aktem lub czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., i nie narusza indywidualnego interesu prawnego skarżącego.

Uzasadnienie

Sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII k.p.a., ponieważ postępowanie to jest uproszczone, jednoinstancyjne i nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Uchwała w przedmiocie rozpatrzenia skargi stanowi jedynie zawiadomienie i nie narusza bezpośrednio interesu prawnego jednostki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.s.p. art. 87 § 1

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Wymogiem dopuszczalności skargi jest naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Na mocy tego przepisu NSA oddalił skargę kasacyjną.

Pomocnicze

k.p.a. art. 227

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy skargi na działalność organu.

k.p.a. art. 229 § pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 238 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa elementy składowe zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi.

k.p.a. art. 237 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

O sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa akty i czynności podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.

u.p.s. art. 11 § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych

Dotyczy prawa do otwartego naboru.

u.p.s. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych

u.s.p. art. 12 § pkt 11

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Zakres działania rady powiatu.

u.s.p. art. 34 § 1

Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Dotyczy reprezentowania powiatu przez starostę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała Rady Powiatu podjęta w trybie art. 227 k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Postępowanie skargowe w trybie działu VIII k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony i nie kończy się wydaniem aktu podlegającego kontroli sądu administracyjnego. Skarżący nie wykazał naruszenia swojego indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę.

Odrzucone argumenty

Zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącego związany z otwartym naborem i prawem do informacji (art. 11 ust. 1 i art. 15 ust. 1 u.p.s.). WSA naruszył przepisy postępowania poprzez brak merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi. Brak należytego umocowania pełnomocnika organu.

Godne uwagi sformułowania

uchwała w sprawie rozpatrzenia skargi wniesionej w trybie art. 227 k.p.a. stanowi jedynie zawiadomienie o sposobie załatwienia sprawy, nie podlega zatem kognicji sądów administracyjnych nie jest to więc uchwała stanowiąca akt prawa miejscowego, bądź inna podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej, która podlegałaby kognicji sądu administracyjnego w orzecznictwie sądów administracyjnych od wielu lat utrwalone jest stanowisko o niedopuszczalności skargi na akt (uchwałę, zarządzenie) wydany w wyniku rozpoznania tzw. skargi powszechnej, tj. skargi wnoszonej w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono także innym niż decyzje i postanowienia, aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII k.p.a. w prawie pozytywnym nie został przewidziany taki interes prawny lub uprawnienie wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, które mogłyby zostać naruszone uchwałą rady powiatu w przedmiocie uznania skargi na działalność starosty za bezzasadną.

Skład orzekający

Teresa Zyglewska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej niedopuszczalności zaskarżania uchwał podejmowanych w trybie skargi powszechnej (dział VIII k.p.a.) do sądów administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy uchwała rady powiatu dotyczy jedynie rozpatrzenia skargi w trybie art. 227 k.p.a. i nie narusza bezpośrednio interesu prawnego jednostki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego dotyczącego granic kognicji sądów administracyjnych w kontekście skarg powszechnych. Jest to jednak kwestia o charakterze technicznym, mało interesująca dla szerokiej publiczności.

Czy uchwała w sprawie skargi na urzędnika może trafić do sądu? NSA wyjaśnia granice kontroli sądowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1523/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6264 Zarząd gminy (powiatu, województwa)
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Powiatu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 227
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 703/25 o odrzuceniu skargi Ł.K. na uchwałę Rady Powiatu Przemyskiego z dnia 26 marca 2025 r., nr XVIII/157/2025 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Starosty Przemyskiego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 703/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: Sąd I instancji, WSA) odrzucił skargę Ł.K. na uchwałę Rady Powiatu Przemyskiego (dalej: Rada Powiatu, organ) z 26 marca 2025 r., nr XVIII/157/2025 w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Starosty Przemyskiego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z 23 kwietnia 2025 r. Ł.K. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na uchwałę Rady Powiatu Przemyskiego z 26 marca 2025 r., nr XVIII/157/2025, podjętą na podstawie art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2024 r., poz. 107 ze zm.; dalej: ustawa o samorządzie powiatowym, u.s.p.) w zw. z art. 229 pkt 4 i art. 238 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.) w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Starosty Przemyskiego.
W powyższej uchwale Rada Powiatu uznała za bezzasadną skargę skarżącego na działalność Starosty Przemyskiego wniesioną w trybie art. 227 k.p.a. w zakresie braku rozpatrzenia wniosku z 27 lutego 2025 r. o zamieszczenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 5 lutego 2024 r. w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że zaskarżona uchwała w sprawie rozpatrzenia skargi wniesionej w trybie art. 227 k.p.a. stanowi jedynie zawiadomienie o sposobie załatwienia sprawy, nie podlega zatem kognicji sądów administracyjnych.
W piśmie procesowym z 29 maja 2025 r., stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, skarżący wskazał, że skarga na działalność Starosty została złożona w trybie art. 87 ust. 1 u.s.p., bowiem zaskarżona uchwała narusza interes prawny i uprawnienie skarżącego do otwartego naboru oraz czynnego udziału w procedowaniu skargi, a zatem dopuszczalne było jej zaskarżenie właśnie w trybie art. 87 ust. 1 ww. ustawy.
Odrzucając skargę Sąd I instancji podniósł, że zaskarżona uchwała została wydana na podstawie art. 12 pkt 11 u.s.p. w zw. z art. 229 pkt 4 i art. 238 § 1 k.p.a., a zatem została podjęta w ramach przewidzianego w Dziale VIII k.p.a. postępowania w sprawie skarg i wniosków. Wyjaśniono, że wymienione w tym dziale ustawy instrumenty służą społecznej kontroli działalności administracji publicznej i nie są związane z bezpośrednim kształtowaniem sytuacji prawnej wnoszącego ją podmiotu.
Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona uchwała stanowi w istocie jedynie zawiadomienie, o którym mowa w art. 237 § 3 k.p.a., nie rozstrzyga konkretnej indywidualnej sprawy administracyjnej, jedynie kończy jednoinstancyjne uproszczone postępowanie poprzez zawiadomienie strony skarżącej o sposobie rozpoznania skargi. Nie jest to więc uchwała stanowiąca akt prawa miejscowego, bądź inna podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej, która podlegałaby kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 p.p.s.a. Stanowisko wyrażone przez właściwy do rozpoznania skargi organ nie może być poddane kontroli organu wyższego stopnie, jak też sądu administracyjnego. Kontroli sądowoadministracyjnej nie podlega również ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów Działu VIII k.p.a.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w skardze kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1135), poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowa skarga na uchwałę jest niedopuszczalna, a następnie poprzez niezbadanie legitymacji procesowej strony skarżącej w tym nieustalenie, czy będąca przedmiotem skargi uchwała naruszała jej prawem chroniony interes lub uprawnienie w sprawie z zakresu administracji publicznej, w tym wypadku wynikający z art. 11 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, a więc prawo uczestnika do otwartego naboru, rozumianego tutaj jako prawo do podawania do zaczerpywania w ramach publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej wszystkich informacji dotyczących tegoż naboru uwzględniających rzeczywisty stan prawny i faktyczny oraz ciążący na organie obowiązek zamieszczania takich informacji w części zawierającej ogłoszenia o naborach pozostających w toku, nie zaś w części archiwalnej; przez powyższe wyraża się zatem własny (indywidualny i konkretny) interes prawny podmiotu skarżącego.
Ponadto, zaskarżonemu postanowieniu, zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym poprzez błędne przyjęcie że złożona skarga na uchwałę jest niedopuszczalna, a następnie poprzez brak jakiegokolwiek merytorycznego rozpoznania każdego z zarzutów zawartych w skardze, a nawet brak opisania choćby w części historycznej uzasadnienia postanowienia niektórych zarzutów zawartych w skardze; brak merytorycznego rozpoznania wszystkich zarzutów miał istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd I instancji naruszył powyższe przepisy postępowania sądowoadministracyjnego i nie rozpoznał prawidłowo sprawy w wymaganym zakresie, co skutkowało bezpośrednio odrzuceniem skargi zamiast jej uwzględnieniem, a zatem miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia postanowienia i brak jakiegokolwiek merytorycznego odniesienia się w uzasadnieniu postanowienia do każdego z zarzutów zawartych w skardze, a nawet brak opisania choćby w części historycznej uzasadnienia wyroku niektórych zarzutów zawartych w skardze; brak merytorycznego rozpoznania wszystkich zarzutów miał istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd I instancji nie rozpoznał prawidłowo sprawy w wymaganym zakresie, co skutkowało naruszeniem powyższych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego i miało istotny wpływ na wynik sprawy bezpośrednio oddaleniem skargi zamiast jej uwzględnieniem;
3) art. 134 § 1 p.p.s.a. i nieskontrolowanie zaskarżonej uchwały poza granice zakreślone w skardze; naruszenie powyższych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego przez Sąd miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd nie powinien odrzucać skargi, a powinien uchylić w całości zaskarżoną uchwałę, w szczególności z uwagi na naruszenia przez Radę Powiatu Przemyskiego przepisów postępowania, w tym art. 7, 8, 10, 77, 107 § 3 k.p.a.;
4) art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym w zw. z art. 152 § 1, art. 153, art. 170 i art. 171 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny i zaleceń co do dalszego postępowania, w tym dokonanej wykładni art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, w ramach prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 5 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 1236/24, które posiadają kluczowe znaczenie z uwagi na konieczność prawidłowej procesowej oceny zaistniałego w sprawie naruszenia przez Starostę Przemyskiego i następnie Radę Powiatu Przemyskiego interesu prawnego i uprawnienia skarżącego, jako organy podejmujące działania z zakresu administracji publicznej.
W ocenie skarżącego kasacyjnie, opieranie się przez Sąd wyłącznie na orzecznictwie dotyczącym braku kognicji sądu administracyjnego w zakresie spraw dotyczących postępowania w trybie przepisu działu VIII k.p.a. uznać należy w tym wypadku za niewystarczające, ponieważ przepis art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym w żaden sposób nie wyłącza od zaskarżania spraw procedowanych w trybie art. 227 k.p.a. W niniejszej sprawie mamy bowiem do czynienia z o wiele szerszym zagadnieniem, niż skargowość w trybie art. 227 k.p.a., ponieważ w grę wchodzi właśnie indywidualny interes prawny i faktyczny skarżącego oraz jego prawo (uprawnienie) do otwartego naboru, a więc stosownie do treści art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych.
W piśmie z 25 lipca 2025 r. – w odpowiedzi na skargę kasacyjną – organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz Powiatu Przemyskiego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W piśmie procesowym z 30 lipca 2025 r. skarżący kasacyjnie wskazał m.in., że odpowiedź na skargę kasacyjną została sporządzona przez osobę nieposiadającą umocowania, ponieważ stronami postępowania prowadzonego przed WSA są skarżący oraz organ – Rada Powiatu Przemyskiego, tymczasem z treści odpowiedzi na skargę kasacyjną wynika wskazanie organu, który nie istnieje, a więc "Rada Powiatu Przemyskiego – Powiat Przemyski", zaś z treści przedłożonego pełnomocnictwa z 18 lipca 2025 r. wynika z kolei, że zostało ono udzielone przez Bożenę Ryczan (Starostę Przemyskiego) i upoważniać ma pracownika Starostwa Powiatowego w Przemyślu zatrudnionego na stanowisku radca prawny – J.F. do reprezentowania Powiatu Przemyskiego przed WSA oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 703/25.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie podzielić należało przedstawiony w zaskarżonym postanowieniu pogląd, że zaskarżona uchwała nie dotyczy żadnej z kategorii form działalności administracji publicznej wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 9 oraz § 2a i § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo bowiem przyjął, że stanowi ona odpowiedź na skargę złożoną w trybie unormowanym przepisami działu VIII k.p.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych od wielu lat utrwalone jest stanowisko o niedopuszczalności skargi na akt (uchwałę, zarządzenie) wydany w wyniku rozpoznania tzw. skargi powszechnej, tj. skargi wnoszonej w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w zakresie skarg i wniosków, normowanym przepisami działu VIII k.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2783/13; z 18 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2621/13 oraz z 24 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 960/13 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, iż w postępowaniu skargowym uregulowanym w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, które jest jednoinstancyjnym postępowaniem uproszczonym, nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, a w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, ale czynnością materialno-techniczną. Stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 k.p.a. Nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono także innym niż decyzje i postanowienia, aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, niedającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie podlega kognicji sądów administracyjnych (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1899/15).
Reasumując, stwierdzić należy, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII k.p.a., a więc skarg związanych z krytyką nienależytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników (art. 227 i następne k.p.a.), ponieważ sprawy te nie zostały poddane jego kontroli ani na podstawie art. 3 p.p.s.a., ani na podstawie przepisów ustaw szczególnych.
W rozpoznawanej sprawie organ w reakcji na skargę skarżącego nie był zobowiązany do wydania aktu administracyjnego dającego podstawę do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego, a następnie postępowania sądowoadministracyjnego. W konsekwencji zasadnie Sąd I instancji odrzucił skargę skarżącego jako niedopuszczalną.
Oceny tej nie zmienia treść art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ powiatu w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Wymogiem dopuszczalności skargi wniesionej na tej podstawie jest bowiem naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w prawie pozytywnym nie został przewidziany taki interes prawny lub uprawnienie wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, które mogłyby zostać naruszone uchwałą rady powiatu w przedmiocie uznania skargi na działalność starosty za bezzasadną.
Fakt, że skarga na działalność Starosty została rozpatrzona przez Radę Powiatu w formie uchwały, nie może skutkować uznaniem, że jest to akt podlegający zaskarżeniu na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że błędnie skarżący wywodzi, iż posiada interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych. Strona chcąca zaskarżyć uchwałę organu powiatu musi bowiem wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jej indywidualną sytuacją prawną. Innymi słowy, zmuszona jest udowodnić, że zaskarżona uchwała, naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na jej sferę prawnomaterialną, tj. pozbawia ją pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację.
Zaskarżona uchwała nie wpływa na sytuację prawnomaterialną skarżącego, gdyż nie ogranicza i nie pozbawia go uprawnień wynikających z przepisów prawa, ani też nie skutkuje nałożeniem na niego jakichkolwiek obowiązków. Podstawę legitymacji procesowej strony musi natomiast stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Z istoty skargi na działalność organu wniesionej w trybie działu VIII k.p.a. wynika, że uchwała Rady Powiatu w przedmiocie rozpatrzenia nie mogła naruszyć indywidualnego interesu prawnego, bowiem taka skarga ma charakter powszechny, przysługuje w każdym czasie wszystkim obywatelom we wszystkich sprawach i w stosunku do wszystkich ogniw aparatu państwowego i społecznego.
W konsekwencji za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw należało uznać zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 87 ust. 1 u.s.p. w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych. Skoro bowiem zaskarżona uchwała nie podlegała kognicji sądu administracyjnego, Sąd I instancji nie był zobowiązany do badania legitymacji procesowej skarżącego i ustalenia, czy będąca przedmiotem skargi uchwała naruszała jego prawem chroniony interes lub uprawnienie w sprawie z zakresu administracji publicznej, w tym wypadku wynikający z art. 11 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych.
Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty sformułowane jako zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżącego kasacyjnie skutku, bowiem oscylują wokół braku merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi oraz nieuwzględnienia przez Sąd I instancji naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ. Jak jednoznacznie wynika z zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji odrzucił skargę z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego, a zatem – co oczywiste – nie rozpoznawał skargi i jej zarzutów merytorycznie. Nie jest zasadne czynienie zarzutu nierozpoznania sprawy w wymaganym zakresie, abstrahując jednocześnie od podstaw odrzucenia skargi.
W skardze kasacyjnej wielokrotnie zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. O jego naruszeniu można byłoby mówić, gdyby Sąd I instancji wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 sierpnia 2025 r., sygn. akt II GSK 326/25). Zgodnie zaś z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji odrzucił skargę na uchwałę Rady Powiatu z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego, a zatem nie mógł dokonać kontroli działalności administracji publicznej w zakresie żądanym przez skarżącego. Okoliczność ta wyłącza możliwość naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w sposób opisany w skardze kasacyjnej.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Obowiązkiem sądu jest przede wszystkim wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Dla wypełnienia obowiązku zawarcia w uzasadnieniu postanowienia oceny prawnej sprawy wystarczające jest zawarcie rozważań odnoszących się do istoty danej sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego odpowiada prawu i jest spójne z podstawą prawną wydanego orzeczenia.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powołane przepisy nie mogły zostać naruszone przez Sąd I instancji nie tylko z uwagi na brak kognicji sądowoadministracyjnej, ale też z uwagi na fakt, że przedmiotem zaskarżenia nie była decyzja lub postanowienie.
Z powołanych już względów nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 87 ust. 1 u.s.p. w zw. z art. 152 § 1. art. 153, art. 170 i art. 171 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny i zaleceń co do dalszego postępowania, w tym dokonanej wykładni art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, w ramach prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 5 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 1236/24, które posiadają kluczowe znaczenie z uwagi na konieczność prawidłowej procesowej oceny zaistniałego w sprawie naruszenia przez Starostę Przemyskiego i następnie Radę Powiatu Przemyskiego interesu prawnego i uprawnienia skarżącego, jako organy podejmujące działania z zakresu administracji publicznej.
Zaskarżona uchwała nie podlegała kognicji sądu administracyjnego, zatem Sąd I instancji nie był zobowiązany do badania legitymacji procesowej skarżącego i ustalenia, czy będąca przedmiotem skargi uchwała naruszała jego prawem chroniony interes lub uprawnienie w sprawie z zakresu administracji publicznej, w tym wypadku wynikający z art. 11 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, również w świetle prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 5 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 1236/24.
Stanowisko skarżącego kasacyjnie w zakresie braku należytego umocowania pełnomocnika organu nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2025 r., sygn. akt III OZ 307/25. Przepis art. 34 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym nie zawiera żadnych ograniczeń przedmiotowych, ani podmiotowych ani wyłączeń kompetencji starosty w odniesieniu do reprezentowania powiatu. Rada powiatu, nie posiadając kompetencji w tym zakresie nie może ich przekazać przewodniczącemu rady.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał w przedmiocie kosztów postępowania, ponieważ żaden przepis p.p.s.a., jak i żaden przepis szczególny, nie przewidują możliwości zasądzenia kosztów postępowania na rzecz strony wnoszącej odpowiedź na skargę kasacyjną, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI