III OSK 1523/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez L. K. i M. K. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił ich skargę na postanowienie SKO w Legnicy odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej. Skarżący twierdzili, że odczuwają uciążliwości wynikające z budowy składowiska odpadów i że ich działki powinny być objęte obszarem oddziaływania. Sądy niższych instancji uznały, że skarżący nie wykazali interesu prawnego, ponieważ ich działki nie znajdowały się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia, a podnoszone uciążliwości miały charakter dopuszczalnych immisji pośrednich. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił to stanowisko. Sąd podkreślił, że status strony w postępowaniu środowiskowym wymaga wykazania bezpośredniego wpływu na sferę praw lub obowiązków strony, a interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego. NSA uznał, że skarżący nie spełnili tych wymogów, a podnoszone uciążliwości mogą być podstawą roszczeń cywilnoprawnych. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały art. 61a § 1 K.p.a., odmawiając wszczęcia postępowania z powodu oczywistego braku interesu prawnego po stronie skarżących.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście decyzji środowiskowych i wniosków o stwierdzenie nieważności, a także interpretacja pojęcia interesu prawnego i dopuszczalnych immisji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku wpływu na działki skarżących i dopuszczalności immisji pośrednich. Interpretacja interesu prawnego może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych i prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skarżący, którzy nie znajdują się na obszarze oddziaływania przedsięwzięcia, posiadają interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie wykazali interesu prawnego, ponieważ ich działki nie znajdowały się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia, a podnoszone uciążliwości miały charakter dopuszczalnych immisji pośrednich.
Uzasadnienie
Status strony w postępowaniu administracyjnym, w tym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wymaga wykazania interesu prawnego, który musi wynikać z przepisów prawa materialnego i dotyczyć bezpośrednio sfery praw lub obowiązków strony. Brak takiego interesu, gdy jest oczywisty, uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.
Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez sąd niższej instancji, wskazane w skardze kasacyjnej poprzez odwołanie do przepisów K.p.a. zamiast P.p.s.a., dyskwalifikuje skargę kasacyjną?
Odpowiedź sądu
Nie, uchybienie to nie dyskwalifikuje skargi automatycznie, jeśli istota sprawy i zarzuty pozwalają na merytoryczną ocenę, zgodnie z zasadą 'falsa demonstratio non nocet'.
Uzasadnienie
Choć skarga kasacyjna powinna precyzyjnie wskazywać naruszenia przepisów postępowania sądowo-administracyjnego (P.p.s.a.), NSA dopuścił merytoryczną ocenę zarzutów opartych na przepisach K.p.a., uznając, że istotne jest spełnienie wymogów formalnych skargi, a nie tylko jej oznaczenie.
Czy NSA może przeprowadzić dowód z dokumentu w postępowaniu kasacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, NSA co do zasady nie przeprowadza dowodów uzupełniających, gdyż rolą sądu kasacyjnego jest kontrola orzeczenia sądu niższej instancji, a nie zastępowanie go. Przeprowadzenie dowodu mogłoby naruszyć zasadę dwuinstancyjności.
Uzasadnienie
Przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. dotyczący dowodów uzupełniających dotyczy postępowania przed WSA. NSA stosuje go jedynie w ograniczonym zakresie, a przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postępowaniu kasacyjnym naruszałoby konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności.
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny musi być osobisty, konkretny i prawnie chroniony.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi przez WSA.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1-7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, ale w kontekście zarzutu naruszenia postępowania, wskazano, że jest to przepis materialnoprawny.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających przez WSA.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Prawo własności, przywołane w kontekście interesu prawnego skarżących.
ustawa COVID art. 3 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie wykazali interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż ich działki nie znajdowały się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. • Podnoszone uciążliwości miały charakter dopuszczalnych immisji pośrednich, które nie uzasadniają statusu strony w postępowaniu administracyjnym. • Brak oczywistości interesu prawnego nie zawsze wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jeśli z podania wynika brak uprawnienia. • Uzasadnienie wyroku WSA było zwięzłe i zawierało istotne elementy, nie naruszając art. 141 § 4 P.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Skarżący posiadają własny, konkretny i realny interes prawny wynikający z normy prawa cywilnego (ochrona prawa własności) i powinni być uznani za stronę postępowania. • Wniosek o stwierdzenie nieważności powinien być wszczęty, a brak interesu prawnego nie był oczywisty, co wymagało postępowania wyjaśniającego. • Uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe, powielające ustalenia organu bez pogłębionej analizy.
Godne uwagi sformułowania
interes prawny to osobisty, konkretny i aktualnie prawnie chroniony interes • ciężar dowodu związany z wykazaniem interesu prawnego spoczywa w całości na wnioskodawcy • podnoszone przez skarżących uciążliwości należą do dopuszczalnych immisji pośrednich • zasada falsa demonstratio non nocet
Skład orzekający
Piotr Korzeniowski
przewodniczący
Małgorzata Masternak - Kubiak
sprawozdawca
Maciej Kobak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza w kontekście decyzji środowiskowych i wniosków o stwierdzenie nieważności, a także interpretacja pojęcia interesu prawnego i dopuszczalnych immisji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku wpływu na działki skarżących i dopuszczalności immisji pośrednich. Interpretacja interesu prawnego może być różna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczowe zagadnienie ustalania kręgu stron w postępowaniu administracyjnym i rozróżnienia między interesem prawnym a faktycznym, co jest istotne dla praktyków prawa. Dotyczy również kwestii immisji i ochrony prawa własności.
“Kiedy uciążliwości sąsiada nie dają prawa do wszczęcia postępowania? NSA wyjaśnia pojęcie interesu prawnego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.