III OSK 1507/25

III OSK 1507/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący/
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 198/25 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-05-07
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 174, art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Artur Kuś Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 198/25 w sprawie ze skargi P. K. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 17 stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 maja 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 198/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi P. K. (dalej: "skarżący") na bezczynność Ministra Sprawiedliwości (dalej: "organ") w przedmiocie rozpoznania pkt 1 wniosku z dnia 17 stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej zobowiązał organ do rozpoznania powyższego zakresu wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1), stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) oraz oddalił skargę w zakresie żądania sumy pieniężnej (pkt 3).
Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wnioskiem z 17 stycznia 2023 r. (data wpływu do adresata: 24 stycznia 2023 r.) skarżący wystąpił do organu o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: 1) czy pracownicy Ministerstwa Sprawiedliwości, sądu, prokuratury oraz Służby Więziennej opłacają zryczałtowaną opłatę za korzystanie z czajników elektrycznych w pracy? 2) dlaczego korespondencja do sądów, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie jest wolna od opłat, chociaż do ETPC w Strasburgu korespondencja jest wolna od opłat? 3) dlaczego jako osoba niepełnosprawna, niemogąca podjąć pracy zarobkowej, jest on (tj. skarżący) dyskryminowany poprzez wprowadzone przepisy związane z opłatami, chociaż w wyroku sąd nie nakazał mu wnosić opłat za korzystanie z prądu, wody itp.?
Pismem z 7 lutego 2023 r. organ poinformował skarżącego, że zgodnie
z art. 105 § 6a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2024 r., poz. 706 ze zm.; dalej: "k.k.w."), skazany ponosi koszty prowadzenia korespondencji, w tym korespondencji urzędowej, jednak w szczególnie uzasadnionych wypadkach skazany, który nie posiada środków pieniężnych, może otrzymać od administracji zakładu karnego znaczki pocztowe na korespondencję.
Powyższa odpowiedź została doręczona skarżącemu 14 lutego 2023 r.
Pismem z 3 lutego 2023 r. (tj. przed doręczeniem odpowiedzi na wniosek) skarżący wywiódł skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu.
W piśmie procesowym z 24 kwietnia 2023 r. skarżący wskazał, że otrzymał odpowiedź na pytania nr 2 i nr 3, natomiast nie uzyskał odpowiedzi na pytanie nr 1. Według skarżącego, organ nie dochował 14-dniowego terminu, ponieważ wniosek złożył 17 stycznia 2023 r., zaś skargę na bezczynność - w dniu 3 lutego 2023 r., a więc po 17 dniach.
Wyrokiem z 27 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Wa 203/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej też: "WSA w Warszawie", "Sąd pierwszej instancji", "tutejszy Sąd") oddalił skargę.
Od opisanego wyżej wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, NSA wyrokiem z 9 stycznia 2025 r., III OSK 1226/24, uchylił zaskarżony wyrok w części, w jakiej Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na bezczynność Ministra w przedmiocie rozpoznania punktu 1 wniosku skarżącego z 17 stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej oraz oddalił skargę kasacyjną w pozostałej części.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie uwzględnił skargę. W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że wykładnia prawa, wyrażona w wyroku Sądu kasacyjnego, jest wiążąca w sprawie dla Sądu pierwszej instancji, gdy dotyczy zastosowania zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do wykładni prawa zawartej w uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji, bez względu na poglądy prawne zaprezentowane w orzeczeniach sądowych w innych podobnych sprawach.
Skład orzekający stwierdził, iż NSA w wyroku z 9 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 1226/24, bezsprzecznie przesądził publicznoprawny walor pytania z punktu 1 wniosku informacyjnego skarżącego z 17 stycznia 2023 r. Z uwagi na przytoczenie w części faktycznej (historycznej) wywodów NSA w tym zakresie, WSA uznał za zbędne ich powielanie w części zważającej wyroku.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dacie ponownego orzekania, punkt 1 wniosku nie został zrealizowany, dlatego należało zobowiązać Ministra (którego funkcja jako pomiotu obowiązanego do udzielenia informacji publicznej, ujętego w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p."), nie była kwestionowana) do rozpoznania tego punktu wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Sąd ponownie rozpoznający sprawę (w przekazanym zakresie) przyjął, iż nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być intepretowane ściśle. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia, "rażące" to "ponad miarę", "niewątpliwe", "oczywiste", "wyraźne". Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne, niezaprzeczalne i pozbawione racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie bezczynność Ministra wynikała z błędnej interpretacji oraz kwalifikacji prawnej przedmiotu punktu 1 wniosku, a nie lekceważenia skarżącego.
Sąd pierwszej instancji oddalił skargę w zakresie żądania przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. Rozważając zasadność zastosowania tego środka pełniącego funkcję kompensacyjną, WSA w Warszawie uznał, że nie zaistniała potrzeba rekompensowania skarżącemu dolegliwości, niedogodności czy negatywnych przeżyć doznanych wskutek bezczynności organu. Z użytego w art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") zwrotu "może orzec" wynika, iż sąd administracyjny jest uprawniony, a nie zobowiązany do przyznania sumy pieniężnej. Skoro Minister nie dopuścił się kwalifikowanej bezczynności, Sąd pierwszej instancji postanowił nie skorzystać z dyspozycji ww. przepisu.
Powyższy wyrok skarżący zakwestionował w zakresie punktu 2 i 3 sentencji wyroku, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie doszło do bezczynności organu, podczas gdy Minister Sprawiedliwości nie podjął żadnych czynności w zakresie odpowiedzi na pytanie nr 1 zawarte we wniosku z dnia 17 stycznia 2023 r. co skutkowało oddaleniem skargi w tym zakresie.
Na podstawie powyższego zarzutu wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części co do pkt 2 i 3 sentencji wyroku i rozpoznanie skargi na rażącą bezczynność organu poprzez jej uwzględnienie, w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Względnie wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu i oświadczono o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec oświadczenia skarżącej kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z postanowieniami art. 182 § 2 p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Wyjściowo należy zaznaczyć, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyznaczającym granice instancyjnej weryfikacji wyroku Sądu pierwszej instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ustawodawca w art. 174 p.p.s.a. przesądził jakiego rodzaju wadliwość może zostać zarzucona rozstrzygnięciu wojewódzkiego sądu administracyjnego i w konsekwencji, w jakich układach rozstrzygnięcie to może zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do poszukiwania intencji skarżącego kasacyjnie podmiotu, podobnie jak nie posiada kompetencji do konwalidowania uchybień konstrukcyjnych podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Mając na uwadze tak wyznaczone ramy systemowe postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do pozytywnej weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej.
Skarżący kasacyjnie zakwestionował punkty 2 i 3 wyroku Sądu pierwszej instancji. W punkcie drugim wyroku stwierdzono, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a w punkcie trzecim oddalono skargę w zakresie żądania sumy pieniężnej.
We wniesionej skardze kasacyjnej właściwie w ogóle nie podważa się obu tych rozstrzygnięć. Podnoszone są w niej argumenty mające świadczyć o tym, że organ dopuścił się bezczynności, co przecież zostało przez WSA pozytywnie stwierdzone
w punkcie pierwszym wyroku. Skarżący kasacyjnie nie podaje żadnych sensowych
i racjonalnych argumentów potwierdzających, że bezczynność organu miała miejsce
z rażącym naruszeniem prawa. Powiela jedynie okoliczności, które WSA potwierdził
w uzasadnieniu swojego wyroku. Kwestia oddalenia skargi w zakresie przyznania sumy pieniężnej nie została w skardze kasacyjnej w ogóle poruszona i to tak w zakresie normatywnej konstrukcji zarzutu kasacyjnego, tj. odwołania się do art. 149 § 2 p.p.s.a., jak i jego uzasadnienia, ergo podania jakichkolwiek argumentów podważających przyjęty przez WSA kierunek rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.
Z tych względów, wobec istotnej wadliwości konstrukcyjnej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny działając w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.