III OSK 1507/24

III OSK 1507/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Ślusarczyk
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Sz 41/24 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2024-03-07
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 30 poz 179
art. 33, art. 107 ust. 1, 2, 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 41/24 w sprawie ze skargi T.O. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 17 listopada 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 41/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu na rozprawie, sprawy ze skargi T. O. (dalej także jako: "strona skarżąca", "skarżący") na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej także jako: "KWP", Komendant Wojewódzki", "skarżący kasacyjnie") z dnia 17 listopada 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny: uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 28 września 2023 r. nr [...].
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
Komendant Powiatowy Policji w [...] (dalej także jako: "KPP", "Komendant Powiatowy", "organ I instancji") wydał w dniu 28 września 2023 r. decyzję nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej jako: "K.p.a.") oraz art. 33 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r. poz. 171 ze zm.; dalej jako: "u.o.p.") oraz § 8 - 11 i 17 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 11 września 2020 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1574; dalej jako: "rozporządzenie MSW"), w której odmówił skarżącemu wypłacenia ekwiwalentu za nadgodziny wypracowane w okresie od 1.10.2000 r. do 20.12.2007 r.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że skarżący wystąpił z pisemnym raportem z dnia 2 lutego 2023 r. o wypłatę ekwiwalentu w postaci rekompensaty pieniężnej za wypracowane nadgodziny za okres od 1 października 2000 r. do 20 grudnia 2007 r., które według niego, nie były w żaden sposób ewidencjonowane w KP [...], tj. 176 h i 25 min. oraz wypłacenie ekwiwalentu w postaci rekompensaty pieniężnej za niewykorzystane przerwy w służbie patrolowej w tym okresie, tj. około 300 godzin, które to nie były ujęte w zadaniach do służby i nie były wykorzystywane z uwagi na specyfikę pełnionej służby oraz brak zezwolenia na skorzystanie z przerwy przez dyżurnego. Skarżący domagał się również wypłacenia ekwiwalentu w postaci rekompensaty pieniężnej za udział w zabezpieczeniu wizyty Papieża Benedykta XVI w Krakowie i Oświęcimiu w dniach 25 - 29.05.2006 r., gdzie był delegowany.
Organ I instancji przeprowadził wstępne postępowanie wyjaśniające, w którym poddał analizie notatniki służbowe przedłożone z raportem i dokumentację, znajdującą się w Komisariacie Policji w [...], celem zweryfikowania i porównania służb skarżącego, odnotowanych we wskazanych notatnikach służbowych z grafikami służby policjantów komisariatu. Organ I instancji nie odnalazł grafików ze wskazanego okresu służby z uwagi na ich wybrakowanie - zniszczenie. Organ podał, że pomimo dokonanego w roku 2019 wstępnego bilansu czasu nadpracowanego z lat poprzednich oraz kilku cykli rozliczeniowych nadgodzin funkcjonariuszy, odbywających się od roku 2020 w systemie półrocznym, skarżący nigdy nie zgłaszał bezpośrednim przełożonym faktu posiadania nierozliczonych nadgodzin. Ponadto przez cały okres swojej służby nigdy nie kwestionował prawidłowości "naliczania i odbierania" nadgodzin, czyniąc to dopiero po odejściu ze służby w Policji - uprawomocnieniu się rozkazu jego przełożonego personalnego o zwolnieniu ze służby w Policji. Organ I instancji wyjaśnił, że przerwa wliczana jest do czasu służby i skorzystanie z przerwy w trakcie służby jest uprawnieniem funkcjonariusza ustalanym przez nadzorującego służbę. W związku z tym trudno jest utożsamiać fakt nieskorzystania z przerw w służbie z nadgodzinami. Trudno też w tym stanie rzeczy, wykazać czy funkcjonariusz faktycznie nie miał możliwości skorzystania z przerwy w trakcie pełnionej służby, czy być może w tamtym okresie, z innych powodów z tych przerw nie korzystał. Czas służby funkcjonariusza objęty jest uposażeniem policjanta, również w tym wypadku wypłacanym wnioskodawcy i odbieranym przez niego. Organ I instancji wskazał, że skarżący podniósł też kwestię nadgodzin wypracowanych w dniach 25 - 29 maja 2006 r. podczas delegowania do zabezpieczenia wizyty Papieża Benedykta XVI w Polsce, do którego to zabezpieczenia został oddelegowany z Komendy Powiatowej Policji w [...]. Na dowód swojego delegowania załączył do złożonego raportu kserokopię dokumentów potwierdzających skierowanie go do tych działań w postaci telegramów nr [...] dotyczących wyznaczenia go do tego zabezpieczenia. Ww. korespondencja zarejestrowana została w Komendzie Powiatowej Policji w [...] za liczbą dziennika [...]. Organ I instancji dokonał sprawdzenia w archiwum Komendy Powiatowej Policji w [...] i ustalił, że dokumentacja ta posiada numer archiwalny "[...]" i została wybrakowana. Organ I instancji uznał zatem, że zapisy skarżącego o czasie służby udokumentowane w notatnikach służbowych nie mogą stanowić jedynego wiarygodnego dowodu na potwierdzenie przepracowanych godzin w wymiarze ponadnormatywnym. Organ I instancji podał, że skarżący przez okres 16 lat pełnienia służby w Komendzie Powiatowej Policji w [...], w tym jako Kierownik Posterunku Policji w [...], nigdy nie zgłaszał żadnych roszczeń z tego tytułu. Nie dążył do wykazania tych godzin nadliczbowych, nawet gdy sporządzono bilans z lat poprzednich oraz okresowe - półroczne rozliczenia ponadnormatywnego czasu służby. Skarżący wystąpił z roszczeniami w tym zakresie dopiero po przejściu na emeryturę.
Skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów procesowych związanych głównie z oceną zebranego materiału dowodowego.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] wydał w dniu 4 listopada 2023 r. decyzję nr [...], w której utrzymał decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i ustosunkował się do zarzutów odwołania. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji przeprowadził postępowanie w sposób rzetelny i wyczerpujący, zaś o przedłużeniu tego postępowania skarżący był każdorazowo informowany.
Organ odwoławczy podał, że według notatników służbowych skarżący wypracował 202 godziny nadliczbowe, jednakże brak było jakichkolwiek innych dowodów świadczących o tym, że nadgodziny te nie zostały mu rozliczone w grafikach służby w kolejnych miesiącach. Tym bardziej, że skarżący w trakcie pełnionej służby nie zgłaszał tego faktu przełożonym. Jeżeli chodzi o niewykorzystane przerwy w trakcie pełnionej służby, organ odwoławczy wskazał, że jest to uprawnienie funkcjonariusza wliczane do czasu pełnienia służby w związku z tym niewłaściwym jest utożsamianie przerw w służbie z nadgodzinami. Tym bardziej, że brak było możliwości jednoznacznego stwierdzenia, czy funkcjonariusz nie korzystał z przerw w trakcie pełnienia służby ponieważ nie miał takiej możliwości, czy nie korzystał z nich z własnej woli. Organ odwoławczy podał, że funkcjonariusze, którzy w tamtym okresie pełnili funkcje kierownicze, a tym samym odprawiali i rozliczali skarżącego są już w stanie spoczynku, w związku z tym brak było możliwości zweryfikowania informacji zapisanych w notatnikach służbowych skarżącego. Brak było również możliwości zweryfikowania czy w tamtym okresie przełożeni zlecali skarżącemu realizacje zadań służbowych w ponadnormatywnym czasie służby. Brak było także jakiejkolwiek dokumentacji, poza zapisami skarżącego w notatniku służbowym oraz dokumentacją potwierdzającą delegowanie go do działań związanych z zabezpieczeniem wizyty Papieża Benedykta XVI w Polsce, potwierdzającej wypracowanie nadgodzin w tamtym okresie.
Zdaniem organu odwoławczego, nie zmieniło rozstrzygnięcia, jak i nie wniosło nic do przedmiotowego postępowania, przesłuchanie osób wskazanych w odwołaniu z uwagi na fakt, iż nie posiadają one wiedzy na temat posiadanych nadgodzin, jak i sposobu rozliczenia ich bądź nie, przez skarżącego.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję i wniósł o stwierdzenie jej nieważności. Zarzucił organowi naruszenie: obrazę art. 24 § 1 pkt 1, 5, 7 K.p.a., przez niewyłączenie z urzędu od udziału w toczącym się postępowaniu działającej z upoważnienia Komendanta Powiatowego Policji w [...], kom. A. S., która jako Naczelnik Wydziału Prewencji i Ruchu Drogowego brała udział w wydaniu zaskarżonej decyzji; obrazę art. 7, art. 77§ 1 i art. 80 K.p.a., gdyż organ administracji publicznej zaniechał zebrania z własnej inicjatywy wyczerpującego materiału dowodowego i rozpatrzenia tego materiału, oraz nie podjął kroków do wyjaśnienia tej sprawy, nie przestrzegał zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej i nie podjął wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz wydał decyzję bez oceny całokształtu materiału dowodowego; obrazę art. 78 K.p.a, przez nieuwzględnienie przeprowadzenia dowodów żądanych przez stronę; obrazę art. 33 ust. 6 u.o.p., rozporządzenia MSW, gdyż organ prowadzący postępowanie nie zauważył że zgodnie z § 4 cytowanej ustawy policjant nadzorujący pełnienie służby w zadaniach do służby nigdy nie uwzględniał czasu przerw, a tym samym uniemożliwiał z ich korzystania, pozbawiając funkcjonariusza do tego uprawnienia (pkt 7 ) cytowanej ustawy; obrazę art. 33 ust. 6 u.o.p., rozporządzenia MSW; obrazę art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U z 1997 r. nr 78, poz. 483); art. 31 ust. 1 Konstytucji RP, przez niekonstytucyjność przepisu art. 41 (u.o.p.); obrazę art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 1-3 u.o.p., § 3-5, § 8 ust. 1-2 i § 9 ust. 1, 5, 6 rozporządzenia MSW; obrazę art. 35 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 41/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie: uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 28 września 2023 r. nr [...].
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że spór dotyczy odmowy przyznania skarżącemu ekwiwalentu za przepracowane nadgodziny za okres od 1 października 2000 r. do 20 grudnia 2007 r. Dalej Sąd wyliczył wszystkie zmiany treści art. 33 u.o.p. od momentu uchwalenia ustawy do chwili obecnej, cytując je w treści uzasadnienia i wskazując na wielokrotne zmiany tego przepisu do daty orzekania.. Sąd zwrócił uwagę, że dopiero od 19 października 2001r. przepis ten przewidywał w swej treści możliwość ubiegania się przez funkcjonariusza policji o rekompensatę pieniężną za nadgodziny.
Art. 33 1. Czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku.
2. Zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym.
3. W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 112 ust. 3, albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1.
4. Przepisu ust. 3 nie stosuje się do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego.
5. Liczba godzin służby przekraczających normę określoną w ust. 2, za którą przyznano rekompensatę pieniężną, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1, nie może przekraczać 1/4 tygodniowego wymiaru czasu służby policjanta w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym.
6. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, rozkład czasu służby, uwzględniając tygodniowy oraz dzienny wymiar czasu służby, przypadki przedłużenia czasu służby ponad ustaloną normę, a także wprowadzenie dla policjantów zmianowego rozkładu czasu służby. Nadto rozporządzenie powinno określić sposób pełnienia przez policjantów dyżurów domowych, jak też warunki i tryb udzielania policjantom czasu wolnego od służby lub przyznawania rekompensaty pieniężnej, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1, a ponadto grupy policjantów zwolnionych z pełnienia służby w porze nocnej, niedziele i święta."
Powyższa zmiana art. 33 została wprowadzona ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz.1635). Ustawa zmieniająca zawierała przepisy przejściowe zawarte m.in. w art. 10 i 11.
Z powyższego wynika, że od 2000 r. do 18 października 2001 r. przepisy u.o.p. nie przewidywały w ogóle możliwości wypłacania funkcjonariuszowi ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny. W okresie od 2000 r. do 23 maja 2001 r. nie była też uregulowana kwestia udzielenia policjantowi czasu wolnego od służby z uwagi na wypracowane nadgodziny.
Dopiero od 19 października 2001 r. istnieje możliwość wypłacenia funkcjonariuszowi ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny, przy czym możliwość wypłaty ww. ekwiwalentu jest wyłączona w stosunku do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego. Dalej Sąd Pierwszej instancji przytoczył treść art. 107 o.u.p.
Zgodnie z art. 107 ust. 1 u.o.p., roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
Na podstawie art. 107 ust. 2 u.o.p., organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami.
Stosownie do art. 107 ust. 3 u.o.p., bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa:
1) każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia; 2) uznanie roszczenia.
Jak wynika z treści decyzji wydanych przez organy obu instancji, organy nie rozważały kwestii przedawnienia dochodzonych przez skarżącego należności. Jest to istotne zwłaszcza w kontekście art. 107 ust. 2 u.o.p.
Zdaniem Sądu, rozważenie kwestii przedawnienia wyprzedza rozpoznanie merytoryczne zasadności roszczeń skarżącego.
Powyższe skłoniło Sąd do uchylenia decyzji wydanych przez organy obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art.135 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, według wskazań Sądu organ winien w pierwszej kolejności wyjaśnić kwestię przedawnienia dochodzonych roszczeń przez skarżącego. Dopiero w przypadku gdyby organ uznał, że roszczenie skarżącego nie jest przedawnione lub gdyby nie uwzględnił przedawnienia na podstawie art. 107 ust. 2 u.o.p. może przystąpić do merytorycznego badania jego zasadności z uwzględnieniem zmian art. 33 u.o.p. oraz przepisów przejściowych.
W ocenie Sądu, na tym etapie postępowania, rozpoznanie zarzutów skargi było przedwczesne.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wywiódł organ administracji publicznej – Komendant Wojewódzki zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:
1). na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenia przepisów postępowania, tj.:
a. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2024, poz. 145 ), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że Komendant Wojewódzki Policji w [...] oraz Komendant Powiatowy Policji w [...] naruszyli nakaz wyjaśnienia kwestii przedawnienia przy rozstrzyganiu odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny, podczas gdy organy nie miały obowiązku wyjaśnienia ww. kwestii z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r., sygn., akt. K 1/08 (Dz. U. Nr 34, poz. 190), orzekający o niezgodności przedawnienia roszczeń Policjanta (ekwiwalentu pieniężnego) za nadgodziny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej;
b. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2024, poz. 145), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nakazanie Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w [...] oraz Komendantowi Powiatowemu Policji w [...], wbrew orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, zawartym w wyroku z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt. K 1/08 (Dz. U. Nr 34, poz. 190) o niekonstytucyjności przedawnienia roszczeń za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, rozstrzyganie kwestii przedawnienia ekwiwalentu za nadgodziny;
c. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 145a § 1 p.p.s.a. w zw. z art. art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2024, poz. 145), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wskazanie Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w [...] oraz Komendantowi Powiatowemu Policji w [...] sposobu załatwienia sprawy, wbrew orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, zawartym w wyroku z dnia 23 lutego 2010 r., sygn.. akt. K 1/08 (Dz. U. Nr 34, poz. 190) o niekonstytucyjności przedawnienia roszczeń za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji;
2). na podstawie art. 174 pkt 1) p.p.s.a., naruszenia prawa materialnego, tj.:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r. poz. 1634) w zw. z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2024, poz. 145), poprzez błędną wykładnię, polegającą za bezzasadnym przyjęciu, iż roszczenia z tytułu ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny mieszczą się w zakresie roszczeń, o których mowa w art. 107 ust. 1 ustawy o Policji mogą podlegać przedawnieniu, podczas gdy zakres ww. przepisu obejmuje jedynie roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych, z wyłączeniem roszczenia z tytułu ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny;
b. art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r. poz. 1634) w zw. z art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, przez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że w stanie prawnym określonym ww. przepisami na dzień wydania zaskarżonej decyzji, organ był zobowiązany do rozważenia kwestii przedawnienia roszczenia z tytułu ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny, podczas gdy stwierdzenie Trybunału Konstytucyjnego, zawarte w wyroku z dnia 23 lutego 2010 r., sygn.. akt. K 1/08 (Dz. U. Nr 34, poz. 190) o niekonstytucyjności przedawnienia roszczeń za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji, nie dawało możliwości rozważania kwestii przedawnienia ww. roszczenia;
c. art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r. poz. 1634) w zw. z art. 107 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2024, poz. 145), poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, polegające na bezzasadnym przyjęciu, że organ we wskazanym stanie faktycznym, miał obowiązek rozważyć - przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy - czy doszło do przedawnienia roszczenia w oparciu o przepis art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, podczas gdy wskazane przepisy nie mogły mieć zastosowania w sprawie odmowy przyznania ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny wypracowane w czasie pełnienia przez Skarżącego służby w Policji;
d. art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r. poz. 1634) w zw. z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2024, poz. 145), poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie przez Sąd meriti, iż pomimo ogłoszonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r., sygn.. akt. K 1/08 (Dz. U. Nr 34, poz. 190), orzekającego o niezgodności przedawnienia roszczeń Policjanta (ekwiwalentu pieniężnego) za nadgodziny - organ miał obowiązek rozstrzygnąć czy roszczenie skarżącego nie jest przedawnione w oparciu o przepis art. 107 ust. 1 ustawy o Policji lub gdyby nie uwzględnił przedawnienia na podstawie art. 107 ust. 2 ustawy o Policji może przystąpić do merytorycznego badania jego zasadności z uwzględnieniem zmian art. 33 ustawy o Policji oraz przepisów przejściowych;
e. art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r. poz. 1634) w zw. z art. art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie w zakresie oceny obowiązku działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa, w tym przypadku na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r., sygn.. akt. K 1/08 (Dz. U. Nr 34, poz. 190), orzekającego o niezgodności przedawnienia m.in. roszczeń Policjanta (ekwiwalentu pieniężnego) za nadgodziny, organ miał obowiązek że roszczenie skarżącego nie jest przedawnione lub gdyby nie uwzględnił przedawnienia na podstawie art. 107 ust. 2 ustawy o Policji, co doprowadziło do tego, że (...).
Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżący organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Jak wskazano, ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Wobec tego istotnego znaczenia nabiera prawidłowe przytoczenie podstawy kasacyjnej, przez co należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (por.: postanowienia NSA z: 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04, CBOSA). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek podania, które konkretnie przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy, tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej nie wystarczy wymienić w luźny sposób kilku przepisów. Trzeba indywidualnie uzasadnić każdy zarzut formułowany wobec każdego z przepisów, które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną naruszył sąd pierwszej instancji (por.: wyroki NSA z 8 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 289/18 i z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II GSK 1070/19, CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia.
W rozpatrywanej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną, wskazując zarówno na naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) i naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwione podstaw.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy skarżącemu przysługuje przyznanie ekwiwalentu pieniężnego za przepracowane nadgodziny w okresie od 1 października 2000 r. do 20 grudnia 2007r.
Skarżący został zwolniony z policji z dniem 6 lutego 2023 r., wnioskiem o rekompensatę z tytułu nadgodzin wystąpił w dniu 2 lutego 2023 r.
Jedyną przyczyną uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i organu odwoławczego przez Sąd było to, iż decyzje obu instancji nie rozważały kwestii przedawnienia dochodzonych przez skarżącego należności, co jest istotne zwłaszcza w kontekście art. 107 ust. 1 i 2 u.o.p. Zdaniem Sądu I instancji, rozważenie kwestii przedawnienia wyprzedza rozpoznanie merytoryczne zasadności roszczeń skarżącego. Dopiero w przypadku gdyby organ uznał, że roszczenie skarżącego nie jest przedawnione lub gdyby nie uwzględni przedawnienia na podstawie art. 107 ust. 2 u.o.p. może przystąpić do merytorycznego badania jego zasadności z uwzględnieniem zmian art. 33 u.o.p. oraz przepisów przejściowych.
Na gruncie pragmatyk służbowych służb mundurowych przedawnieniu ule-
gają roszczenia niemajątkowe, np. prawo do wykorzystania zaległego urlopu
wypoczynkowego i majątkowe funkcjonariuszy związane z uposażeniem, świadczeniami oraz należnościami pieniężnymi wynikającymi ze stosunku służbowego. W praktyce oznacza to, że po upływie terminu określonego w ustawie pragmatycznej próba realizacji roszczeń funkcjonariusza może okazać się nieskuteczna.
Konstrukcja wszystkich zarzutów sformułowanych przez skarżącego kasacyjnie umożliwia ich łączne rozpoznanie, bowiem ich istota sprowadza się do próby zakwestionowania merytorycznego stanowiska Sądu I instancji leżącego u podstaw konkluzji wyroku uchylającego zaskarżone decyzje, celem zbadanie i wyjaśnienia w pierwszej kolejności przez organy administracji kwestii przedawnienia dochodzonego ekwiwalentu z tytułu godzin nadliczbowych.
Dopiero od 19 października 2001 r. tj. od dnia wejście w życie nowelizującej ustawę o Policji ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy - Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1084), istnieje możliwość wypłacenia funkcjonariuszowi ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny, przy czym możliwość wypłaty ww. ekwiwalentu jest wyłączona w stosunku do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego. Jedynie ta ostatnia okoliczność nie dotyczy skarżącego, z uwagi na okres, z którego pochodzi roszczenie o rekompensatę za nadgodziny, gdyż nie był wtedy funkcjonariuszem funkcyjnym. Jednocześnie od tego dnia obowiązywał znowelizowany art. 33 ust. 2-3 ustawy o Policji (do dnia 1 lipca 2019 r.), zgodnie z którym "Zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym" (ust. 2), a "w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w art. 112 ust. 3, albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1" (ust. 3). Jednocześnie ze znowelizowanego art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji wynikało, że "Policjant zwalniany ze służby otrzymuje, z zastrzeżeniem ust. 2-4 ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3" (art. 114 podlegał potem dalszym nowelizacjom). Z tym samym dniem, tj. 19 października 2001 r. zaczął obowiązywać dodany do ustawy o Policji art. 115a, zgodnie z którym "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym".
Analiza obowiązywania i rozumienia znaczenia treści art. 115a ustawy o Policji, w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., K 7/15, zgodnie z którym "Art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 416, 650, 730, 1039, 1544 i 1669) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jako niezgodnego z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej", nie ma znaczenia na tym etapie postępowania. Problem ten może odżyć w sytuacji, gdyby doszło do ustalenia wnioskowanego przez skarżącego ekwiwalentu i zastosowania do jego wyliczenia, z uwagi na okres jego powstania, zasad obowiązujących po wyroku TK, wypracowanych również na gruncie orzecznictwa NSA.
Omówienia wymaga również uregulowanie zawarte w art.114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Przepis ten od uchwalenia ustawy miał treść "policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe". Zapis ten został zmieniony po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 lutego 2010 r. sygn.. akt K 1/08, w którym TK stwierdził niekonstytucyjność słów: "nie więcej jednak niż za trzy ostatnie lata kalendarzowe". W konsekwencji oznaczało to, że należy przyjąć, że roszczenie o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego nie koniecznie musi ograniczać się do okresu ostatnich trzech lat kalendarzowych w sytuacji zwolnienia policjanta ze służby.
Jednak w ocenie skarżącego kasacyjnie ten wyrok TK znosił w ogóle przedawnienie roszczeń o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego, co jest główną argumentacją organu podnoszoną zarówno w zarzutach natury procesowej jak i dotyczących naruszenia prawa materialnego i wysnuty wniosek na tej podstawie o wadliwości zaskarżonego wyroku.
Aktualnie, czyli w dacie złożenia i rozstrzygania wniosku skarżącego przepis ten miał następujące brzmienie ustępów 1 i 2:
Art. 114. 1. Policjant zwalniany ze służby otrzymuje, z zastrzeżeniem ust. 2-4:
1) odprawę;
2) ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe, z wyjątkiem urlopu, o którym mowa w art. 83a ust. 1;
3) zwrot kosztów przejazdu policjanta i członków jego rodziny oraz przewozu urządzenia domowego do nowego miejsca zamieszkania w kraju, w zakresie i na zasadach obowiązujących przy przeniesieniach z urzędu.
2. Świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 3, przysługują policjantowi, jeżeli w dniu zwolnienia ze służby spełniał warunki do uzyskania świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego.
Przytoczone zapisy w ocenie skarżącego kasacyjnie i przywołany wyrok TK mają potwierdzać, że w sprawie nie mogło dojść do przedawnienia roszczeń z tytułu wypłaty ekwiwalentu podnoszonych przez skarżącego, co czyni bezzasadnym argumentację Sądu I instancji uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej celem wyjaśnienia tego zagadnienia.
Niezależnie od powyższego wskazać należy na treść zapisów art. 107 u.o.p.
Zgodnie z art. 107 ust. 1 roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
Na podstawie art. 107 ust. 2 organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami.
Stosownie do art. 107 ust. 3 bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa:
1) każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia; 2) uznanie roszczenia.
Zważywszy na powyższe, przypomnieć trzeba jeszcze datę odejścia skarżącego z policji jako 6 luty 2023 roku i złożony wniosek o wypłatę ekwiwalentu za nadgodziny w dniu 2 lutego 2023r. W tym czasie treść art. 33 ust. 3u.o.p. stanowił: "W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi przysługuje w okresie rozliczeniowym czas wolny od służby w tym samym wymiarze albo po zakończeniu okresu rozliczeniowego rekompensata pieniężna, o ile w terminie 10 dni od zakończenia okresu rozliczeniowego nie wystąpi z wnioskiem o udzielenie czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze". Pierwotne brzmienie tego przepisu ( z lat 2001 – 2009 ) nie wiązało jednak możliwości domagania się rekompensaty pieniężnej z okresem rozliczeniowym ( miesięcznym uposażeniem ).
Dlatego też należy rozważyć możliwość domagania się wypłaty rekompensaty pieniężnej za nadgodziny według stanu prawnego obowiązującego w dacie świadczenia pracy skarżącego w nadgodzinach.
Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej zarówno te odnoszące się do naruszeń prawa procesowego jak i prawa materialnego w swej konstrukcji zawierają odwołanie się do naruszenia art. 107 ustawy o policji w powiązani z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w przypadku zarzutów procesowych i z art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w przypadku zarzutów prawa materialnego.
Należy zwrócić uwagę, że Sąd I instancji w związku z tym, że sprawa ma być rozpatrzona ponownie przez organy administracji, na podstawie art. 141 § 4 zd 2 p.p.s.a. w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zawarł wskazania co do dalszego postępowania. W ramach tych wskazań w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd ten wskazał, że rozstrzygając o zasadności wniosku organ weźmie pod rozwagę treść art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji i wypowie się w kwestii przedawnienia roszczeń dochodzonych przez skarżącego, zanim rozpozna sprawę merytorycznie. Ma to o tyle znaczenie w ocenie Sądu I instancji, że istnienie, bądź nie przedawnienia przesądzi o możliwości rozpoznania merytorycznej zasadności dochodzonego ekwiwalentu za nadgodziny przez skarżącego. Wbrew natomiast twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu, Sąd I instancji nie zarzucił organom naruszenia art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, ponieważ kwestia ewentualnego przedawnienia żądania wyrównania ekwiwalentu nie była podstawą odmowy uwzględnienia wniosku, nie była nawet przedmiotem rozważań organów Policji w zaskarżonych decyzjach. Zatem nie można uznać, że Sąd I instancji przyjął, iż organ naruszył art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a bądź lit. c p.p.s.a.
Należy wyjaśnić również, że wprawdzie kwestia przedawnienia nie stanowiła podstawy odmownego rozstrzygnięcia organu, to jednak Sąd pierwszej instancji był w pełni uprawniony do zajęcia stanowiska w tym przedmiocie. Zagadnienie to pozostawało bowiem w granicach danej sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej podniesiono natomiast zarzut naruszenia art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie w związku z przepisami p.p.s.a., przywołanymi wyżej, co czyni je bezzasadnymi.
Uzasadnienie Sądu I instancji sprowadza się w istocie do zacytowania brzmienia przepisu art. 33 ustawy o Policji od daty wejścia w życie ustawy do obecnej jego treści, następnie przywołanie art. 107 u.o.p. i postawienie na tej podstawie wniosku, iż organy nie rozważyły przedawnienia, co stało się podstawą do uchylenia obu decyzji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z analizy przywołanego uzasadnienia a właściwie treści przepisu art. 33 u.o.p. obowiązującego w okresie od 2000 do 2007 roku, a więc okresu czasu, za który skarżący domaga się wypłaty ekwiwalentu za 202 nadgodziny wynika, że jedynie treść obowiązująca od 19 października 2001 roku do 31 lipca 2009 roku dawała możliwość ubiegania się o rekompensatę. Zacytowane będą poniżej jego ustępy od 1 do 4.
Art. 33 1. Czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku.
2. Zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym.
3. W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 112 ust. 3, albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1.
4. Przepisu ust. 3 nie stosuje się do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego.
Tak więc należy wziąć pod uwagę brzmienie tego przepisu jako podstawę możliwości ubiegania się o rekompensatę oraz obowiązującą treść 107 ust. 1 i 2 oraz art. 114 ust. 1 pkt. 2 ustawy o policji w redakcji obowiązującej w tym czasie. Ten ostatni przepis od uchwalenia ustawy miał treść "policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3, nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe". Zapis ten został zmieniony po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08, w którym TK stwierdził niekonstytucyjność słów: "nie więcej jednak niż za trzy ostatnie lata kalendarzowe".
W konsekwencji oznaczało to dla argumentacji skarżącego kasacyjnie, że należy przyjąć, że roszczenie o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego nie ulega przedawnieniu od tego czasu i nie wymagało rozważań organu w tym zakresie.
Stanowisko to jednak jest błędne, wykreślenie tych słów z treści przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 u.o.p. spowodowało jedynie zdjęcia ograniczenia czasowego możliwości dochodzenia ekwiwalentu za nadgodziny do ostatnich trzech lat, a więc można było się domagać ekwiwalentu za okresy wcześniejsze. To od organu rozpoznającego taki wniosek i okoliczności sprawy można było nie uwzględnić przedawnienia na podstawie art. 107 ust. 2 ustawy jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami.
Należy jednak postawić pytanie jaka powinna być prawidłowa wykładnia tych przepisów również w kontekście art. 107 ust. 1 i 2 u.o.p. przewidującego trzyletnie przedawnienie roszczeń i możliwość odstąpienia od niego w sytuacji, gdy do przedawnienia doszło przed opublikowaniem wyroku TK z 23 lutego 2010 r. w sprawie sygn. akt K 1/08 oraz w sytuacji gdy po jego opublikowaniu uprawniony na skutek zmiany prawa nie wystąpił o ekwiwalent do tej części, w tym wypadku za pracę w nadgodzinach, które nie uległy trzyletniemu przedawnieniu.
Analizując dalej ten stan faktyczny sprawy, wydaje się, że jeżeli przedawnienie nastąpiło w związku z upływem trzech lat od daty wymagalności to jedyną sytuacją, która dawała możliwość nieuwzględnienia przedawnienia było zastosowanie art. 107 ust. 2 u.o.p. Ówczesna treść art. 33 ust 3 ustawy nie wiązała możliwości wypłaty rekompensaty pieniężnej z odejściem ze służby, wręcz było to związane z dalszą służbą, gdzie przewidziano różne formy ekwiwalentne. Tak więc jak było to już wcześniej podnoszone wejście w życie zmian będących następstwem cytowanego wyroku TK z roku 2008, ze skutkiem wstecznym nie miało żadnego wpływu na zniesienie reguł przedawnienia, a jedynie dawało możliwość rozszerzenia okresu ponad trzy ostatnie lata w domaganiu się przez policjanta, ale zwalnianego ze służby wypłaty stosownych ekwiwalentów.
Powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego czyni całkowicie nieskutecznymi zarzuty skargi kasacyjnej oparte na podnoszonej konstrukcji zniesienia skutków przedawnienia. Inne rozumieniem skutków wywołanych wyrokiem TK o sygn. akt K 1/08 oczekiwane przez skarżącego kasacyjnie, prowadziłoby do niemożności stosowania reguł ogólnych przedawnienia wynikających z art. 107 u.o.p.
Końcowo odnieść się jeszcze wypada do podnoszonego naruszenie przepisów konstytucji RP w związku z omawianym wyrokiem TK.
Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Mają także charakter prawotwórczy, co oznacza, że przepis, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał traci moc obowiązującą w zakresie stwierdzonej niezgodności (por. B. Banaszak - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2009 s. 835-853). Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego lub jego części powoduje bezwzględne, bezwarunkowe i bezpośrednie zniesienie (kasację) przepisów norm w nim wskazanych. Następuje to z chwilą ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, dokonanego w sposób wymagany w art. 190 ust. 2 Konstytucji. Wprawdzie akt normatywny uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny traci moc obowiązującą na przyszłość, to jednocześnie skutek w postaci uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu następuje od jego wejścia w życie. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie i zasadniczo odrzuca się stanowisko, że wyrok taki wywołuje skutki jedynie na przyszłość. Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, o której mowa w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP oznacza, że przepis ten nie może być stosowany, poczynając od daty jego wejścia w życie (por. wyroki NSA z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07; 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1079/17; 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1764/16; 19 listopada 2013 r., sygn. akt I FSK 616/13 oraz II FSK 2285/12; 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 226/11 oraz I OSK 227/11; 24 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 3245/19; z 10 września 2019 r., sygn. akt I OSK 2718/17).
Stwierdzenie niekonstytucyjności danego przepisu zamyka zawsze drogę do stosowania normy w nim zawartej po dacie jej derogowania z powodu niekonstytucyjności. Przepis, co do którego Trybunał Konstytucyjny orzekł, że jest sprzeczny z Konstytucją nie może być zatem podstawą wydania orzeczenia w bieżącym procesie stosowania prawa. Jak stanowi art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego typu postępowania (art.190 ust. 4 Konstytucji RP).
Skutek taki, omawianego wyroku TK o sygn., K 1/08 nastąpił i odnosił się on do derogacji fragmentu art. 114 ust 1 pkt 2 u.o.p., o czym było wcześniej i co nie miało wpływu na treść art. 107 u.o.p. i możność rozważania, wręcz nawet stosowania przedawnienia. Tym samym nie mogło dojść do naruszenia przepisów art. 7 i 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP.
W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.