III OSK 1501/24

III OSK 1501/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III SA/Lu 427/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-10-26
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 października 2023 r. sygn. akt III SA/Lu 427/23 w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia 26 czerwca 2023 r. nr 15/OKS/2023 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 427/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.S. (dalej: "wnioskodawca" albo "skarżący") na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] (dalej także: "OKS" albo "organ odwoławczy") z dnia 26 czerwca 2023 r. nr 15/OKS/2023 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora, oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 28 października 2022 r. R.S. zwrócił się do Komisji Stypendialnej [...] w D. (dalej: "Komisja Stypendialna" albo "organ pierwszej instancji") o przyznanie mu stypendium Rektora-[...] za wyróżniające wyniki w nauce oraz osiągnięcia naukowe w roku akademickim 2021/2022. We wniosku wyjaśnił, że w roku akademickim 2021/2022 uzyskał średnią arytmetyczną ocen 4,00, a ponadto jest współautorem artykułu w recenzowanych studenckich zeszytach naukowych. Jednocześnie zaznaczył, że artykuł pt. "Ulepszenia w zakresie bezpieczeństwa, ochrony i zarządzania pracą z wykorzystaniem kart mikroprocesorowych w skonsolidowanym środowisku wirtualnym" na dzień 26 października 2022 r. jest oddany do druku w Wydawnictwie [...].
Decyzją z dnia 5 grudnia 2022 r. nr 243/10/2022/KS/R Komisja Stypendialna odmówiła przyznania skarżącemu stypendium Rektora-[...].
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że za wskazaną publikację – wydaną w listopadzie 2022 r. - skarżący nie otrzymał punktów. Co istotne, w dniu składania wniosku o stypendium student powinien dysponować publikacjami w zakresie wymaganym przez uczelnię. W dniu składania wniosku o stypendium student powinien zatem dysponować publikacją napisaną i wydaną. W związku z tym, że ww. publikacja została faktycznie wydrukowana w listopadzie 2022 r. nie może być uznana za osiągnięcie roku akademickiego, który stanowi podstawę do przyznania stypendium Rektora-[...].
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego Odwoławcza Komisja Stypendialna decyzją z dnia 27 stycznia 2023 r. nr 7/OKS/2023 uchyliła w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podniósł, że w niniejszej sprawie konieczne jest wyjaśnienie okoliczności związanych z publikacją artykułu, w szczególności ustalenia przyczyn, które uniemożliwiły wydrukowanie publikacji we wrześniu 2022 r. i tym samym uzyskanie przez studenta dokumentu wymaganego do dołączenia do wniosku o przyznanie stypendium, tj. kserokopii strony zawierającej informację o autorze, tytule i rodzaju publikacji oraz dacie i miejscu wydania uzyskane przez studenta. Organ pierwszej instancji powinien również wyjaśnić rozbieżności dotyczące terminu wydrukowania publikacji w zaświadczeniu wydanym przez Dyrektora Wydawnictwa [...] z dnia 26 października 2022 r., gdzie wskazany został termin wydrukowania – listopad 2022 r., zaś w zaświadczeniu wydanym przez Dyrektora Wydawnictwa [...] z dnia 15 grudnia 2022 r. widnieje termin – październik 2022 r. Ponadto organ pierwszej instancji winien ustalić datę wydania/sporządzenia opinii opiekuna w zakresie włożonego nakładu pracy studentów w powstanie monografii naukowej studentów w roku akademickim 2021/2022 pt. "Kluczowe obszary bezpieczeństwa". Organ odwoławczy zauważył również, że skoro organ pierwszej instancji stwierdził, że w dniu składania wniosku student powinien dysponować publikacją, a nie została ona dołączona do wniosku, to powinien wezwać studenta w trybie k.p.a. do usunięcia braków formalnych w tym zakresie. Natomiast z adnotacji urzędowej dokonanej w dniu 15 listopada 2022 r. we wniosku o przyznanie stypendium Rektora-[...] wynika, że wniosek jest kompletny.
Organ pierwszej instancji w wyniku ponownej analizy i uzupełnienia materiału dowodowego wydał w dnia 25 kwietnia 2023 r. decyzję nr 79/04/2023/KS/R, którą odmówił skarżącemu przyznania stypendium Rektora-[...] ze względu na fakt, że monografia, której współautorem był skarżący została fizycznie wydrukowana (opublikowana) w następnym roku akademickim, tj. 28 października 2022 r. Organ pierwszej instancji ustalił, że przesunięcie wydania publikacji było efektem przyspieszenia prac redakcyjnych w związku z przesunięciami w harmonogramie prac nad innymi pozycjami książkowymi. Na podstawie uzyskanych wyjaśnień od opiekuna merytorycznego, organ pierwszej instancji stwierdził, że opinia opiekuna w zakresie włożonego nakładu pracy studentów w powstanie monografii naukowej była wystawiona dopiero w dniu 30 listopada 2022 r., a zatem po 31 października 2022 r. jako wymaganym terminie składania wniosków. Komisja Stypendialna uznała, że student ubiegający się o przyznanie stypendium Rektora-[...] dokumentuje potwierdzenie osiągnieć naukowych dołączając do wniosku o stypendium kserokopię publikacji wraz z kserokopią publikacji i okładki czasopisma/monografii, z których wynikać będą informacje o autorze, tytule i rodzaju publikacji, dacie i miejscu wydania, ISBN, ISSN. Organ pierwszej instancji podkreślił, że podstawą ubiegania się o stypendium Rektora-[...] są osiągnięcia uzyskane przez studenta w roku akademickim 2021/2022, czyli uzyskane w okresie od 1 października 2021 r. do 30 września 2022 r. Dlatego monografia, która została wydana później, tj. w roku akademickim 2022/2023, może ewentualnie stanowić podstawę do ubiegania się o stypendium Rektora-[...] w następnym roku akademickim.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego organ odwoławczy decyzją z dnia 26 czerwca 2023 r. nr 15/OKS/2023 utrzymał w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia 25 kwietnia 2023 r.
W uzasadnieniu wydanej decyzji OKS wyjaśniła zasady przyznawania i reguły ustalenia wysokości stypendium rektora. Organ odwoławczy uznał, że student ubiegający się o przyznanie stypendium Rektora-[...] dokumentuje potwierdzenie uzyskania osiągnięć naukowych dołączając do wniosku o stypendium kserokopię publikacji wraz z kserokopią okładki czasopisma/monografii, z których wynikać będą informacje o autorze, tytule i rodzaju publikacji, dacie i miejscu wydania, ISBN, ISSN. Natomiast podstawą ubiegania się o stypendium Rektora-[...] są osiągnięcia uzyskane przez studenta w roku akademickim 2021/2022, a więc uzyskane w okresie od dnia 1 października 2021 r. do dnia 30 września 2022 r. Nie ma możliwości wyboru dokumentacji, która stanowić będzie potwierdzenie uzyskania osiągnięcia naukowego. Nie można zaś uznać zaświadczenia z Wydawnictwa [...] o złożeniu artykułu do druku za dokument potwierdzający uzyskanie osiągnięcia naukowego, gdyż zgodnie z Załącznikiem Nr 3 do Regulaminu, takim dokumentem jest wyłącznie kserokopia strony publikacji.
Organ odwoławczy podniósł nadto, że bezspornie skarżący jest autorem artykułu naukowego pt. "Ulepszenia w zakresie bezpieczeństwa, ochrony i zarządzania pracą z wykorzystaniem kart mikroprocesorowych", będącego częścią monografii naukowej "Kluczowe obszary bezpieczeństwa. Prace naukowe studentów Lotniczej Akademii Wojskowej. Tom 2" pod redakcją naukową D. Bogusza i J. Skóry (ISBN978-83-66514-47-8, ISSN 2720-5568). Bezsporne jest również, że monografia została wydana po dniu 30 września 2022 r. Oznacza to, że student chociaż napisał artykuł naukowy w roku akademickim 2021/2022, to z uwagi na brak jego publikacji, nie uzyskał osiągniecia naukowego w roku akademickim 2021/2022.
Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
1. naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 1 pkt 3 Regulaminu świadczeń dla Studentów [...] w D. (dalej jako: "Regulamin"), w tym wzoru wniosku określonego w załączniku Nr 3, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i niesłuszne uznanie, ze w dniu składania wniosku wnioskodawca powinien dysponować wydaną publikacją, gdyż tylko kserokopia strony publikacji stanowi wyłącznie dokument potwierdzający osiągnięcie naukowe, zgodnie z załącznikiem Nr 3 do Regulaminu, podczas gdy podstawą zastosowania kryteriów przyznawania stypendium jest załącznik Nr 13 Regulaminu, który określony został w § 22 ust. 13 Regulaminu, stanowiący otwarty katalog dokumentów, jakie mogą być dołączone do wniosku w celu wykazania osiągnięcia naukowego, który umożliwia udokumentowanie osiągniecia naukowego, m.in. poprzez potwierdzenie przez organizatora uczestnictwa w konferencji, projekcie naukowo/badawczym, wydarzeniu sportowym lub innych;
2. naruszenie § 22 ust. 13 Regulaminu świadczeń dla Studentów [...] w D., w tym zasad i kryteriów określonych w załączniku Nr 13, poprzez nieuprawnione uznanie, że uzyskanie osiągnięcia naukowego należy łączyć z publikacją czasopisma/monografii, w sytuacji gdy z załącznika Nr 13 wynika, że osiągnięciem naukowym w tychże okolicznościach jest przede wszystkim autorstwo rozdziału w czasopisma/monografii.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji OKS z dnia 26 czerwca 2023 r. i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę OSK wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W dniu 26 października 2023 r. Sąd pierwszej instancji wydał opisany na wstępie wyrok.
Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.), dalej: "ustawa". Stosownie do art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy, student może ubiegać się o stypendium rektora. Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi. Studentów, o których mowa w ust. 2, nie uwzględnia się przy ustalaniu liczby studentów otrzymujących stypendium rektora, o której mowa w zdaniu pierwszym (art. 91 ust. 3 ustawy). Stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr – przez okres do 5 miesięcy (art. 92 ust. 1 ustawy).
Ponadto Sąd meriti odnotował, że sposób ustalania, szczegółowe kryteria i tryb postępowania w przyznawaniu stypendium Rektora-[...] [...] w D. uregulowane zostały w Regulaminie świadczeń dla studentów [...] w D., stanowiącym Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Rektora-[...] [...] Nr 90 z dnia 29 września 2022 r. Stosownie do § 22 ust. 1 Regulaminu stypendium Rektora-[...] na dany rok akademicki może otrzymać student, który w poprzednim roku akademickim uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Przez wyróżniające wyniki w nauce rozumie się średnią ocen nie niższą niż 4,00 ze wszystkich przedmiotów objętych programem i planem studiów dla danego kierunku studiów, uzyskaną w poprzednim roku studiów, z zastrzeżeniem ust. 8 i 9 (§ 22 ust. 2 Regulaminu). Z treści § 22 ust. 10 Regulaminu wynika, że stypendium Rektora-[...] przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Listy rankingowe zaokrągla się w ten sposób, aby liczba otrzymujących stypendium Rektora-[...] nie przekroczyła 10% studentów danego kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium Rektora-[...] może być przyznane jednemu studentowi.
Sąd pierwszej instancji wskazał również, że szczegółowe kryteria i zasady postępowania w przyznawaniu stypendium Rektora-[...] [...] określa Załącznik Nr 13 do Regulaminu. Uprawniony do otrzymania stypendium student (z zastrzeżeniem dalszych postanowień regulaminu), dokumentuje potwierdzenie uzyskania osiągnięć naukowych, sportowych i/lub artystycznych dołączając do wniosku o stypendium Rektora-[...], np.:
1) certyfikat, dyplom (potwierdzający zajęte miejsce lub potwierdzenie uczestnictwa przez organizatora konkursu),
2) potwierdzenie przez organizatora uczestnictwa w konferencji, projekcie naukowo/badawczym, wydarzeniu sportowym lub innych,
3) opinię opiekuna w zakresie włożonego nakładu pracy studenta wraz z opisem badań lub innego przedsięwzięcia, w tym artystycznego,
4) kserokopię publikacji (zgłaszanej przez studenta) wraz z:
a) kserokopią okładki czasopisma/monografii itp.,
b) kserokopią stron/y zawierających/ej nr ISBN, ISSN,
5) kserokopię recenzowanych materiałów konferencyjnych,
6) kserokopię dzieła artystycznego lub zaświadczenie o jego wykonaniu z potwierdzeniem uzyskanego osiągnięcia.
Sąd meriti odnotował, że skarżący we wniosku o przyznanie stypendium Rektora-[...] za wyróżniające się wyniki w nauce w roku akademickim 2021/2022 podał, że jest współautorem artykułu w recenzowanych studenckich zeszytach naukowych: "Ulepszenia w zakresie bezpieczeństwa, ochrony i zarządzania pracą z wykorzystaniem kart mikroprocesorowych w skonsolidowanym środowisku wirtualnym", wyjaśniając, że artykuł na dzień 26 października 2022 r. jest oddany do druku w Wydawnictwie [...]. Jednocześnie oświadczył, że w roku akademickim 2021/2022 uzyskał średnią arytmetyczną z ocen na poziomie 4,0.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organy prawidłowo przyjęły, że podstawą ubiegania się o stypendium Rektora-[...] na podstawie złożonego wniosku są osiągnięcia uzyskane przez skarżącego w roku akademickim 2021/2022, a zatem uzyskane w okresie od dnia 1 października 2021 r. do dnia 30 września 2022 r. Ponadto organy zasadnie uznały, że załącznik Nr 13 do Regulaminu określa dokumenty, jakie należy dołączyć do wniosku o przyznanie stypendium w celu potwierdzenia różnych osiągnięć (naukowych, artystycznych, sportowych). Do wniosku o przyznanie stypendium Rektora-[...] należało dołączyć zatem kserokopię okładki czasopisma/monografii zawierającą dane autora, tytuł, rodzaj publikacji, datę i miejsce wydania, ISBN oraz ISSN. Tymczasem monografia naukowa "Kluczowe obszary bezpieczeństwa. Prace naukowe studentów Lotniczej Akademii Wojskowej. Tom 2" pod redakcją naukową D. Bogusza i J. Skóry (ISBN 978-83-66514-47-8, ISSN 2720-5568) została wydana po dniu 30 września 2022 r., a zatem już w kolejnym roku akademickim.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w roku akademickim 2021/2022 skarżący rzeczywiście napisał artykuł naukowy. Jednak z powodu braku publikacji tego artykułu w tym roku akademickim skarżący w rzeczywistości nie uzyskał osiągnięcia naukowego w roku akademickim 2021/2022. Dlatego całkowicie uzasadnione było ustalenie organów, że z treści Załącznika Nr 3 do Regulaminu wynika, iż uzyskane osiągnięcia naukowe należy łączyć wyłącznie z faktem publikacji czasopisma/monografii.
Zdaniem Sądu meriti organ prowadząc postępowanie w sprawie nie dopuścił się naruszeń reguł proceduralnych. Organ wydający zaskarżoną decyzję w niniejszej sprawie działał bowiem na podstawie prawa i w jego granicach. Należycie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a poczynione ustalenia okazały się pełne i niewadliwe, ponieważ mają oparcie w zgromadzonej dokumentacji. W ocenie Sądu pierwszej instancji dokonanej przez organ ocenie stanu faktycznego sprawy nie sposób zarzucić dowolności, gdyż wyciągnięte wnioski są logicznie, poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera pełne i szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne oraz wyczerpująco wyjaśnia zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy.
Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku wydanego przez WSA w Lublinie, zaskarżając wydany wyrok w całości.
Wyrokowi Sądu pierwszej instancji zarzucono:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 1 pkt 3 Regulaminu, poprzez nieuchylenie wydanej w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej, mimo, iż organ dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego i niesłusznie uznał, że w dniu składania wniosku wnioskodawca powinien dysponować wydaną publikacją, gdyż tylko kserokopia strony publikacji stanowi wyłącznie dokument potwierdzający osiągnięcie naukowe zgodnie z załącznikiem nr 3 do Regulaminu, w sytuacji gdy zamierzeniem skarżącego kasacyjnie było wykazanie, że podstawą do zastosowania kryteriów przyznawania stypendium jest załącznik nr 13 Regulaminu, który określony został w § 22 ust. 13 Regulaminu, stanowiący otwarty katalog dokumentów, jakie mogą być dołączone do wniosku w celu wykazania osiągnięcia naukowego, który umożliwia udokumentowanie osiągnięcia naukowego m.in. poprzez potwierdzenie przez organizatora uczestnictwa w konferencji, projekcie naukowo/badawczym, wydarzeniu sportowym lub innych;
2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., poprzez nieuchylenie wydanej w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej, mimo, iż organ nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności tj. poprzez brak odniesienia do zakresu katalogu dokumentów, jakie mogą być dołączone do wniosku w celu wykazania osiągnięcia naukowego i w konsekwencji poprzestanie na stwierdzeniu, że "takim dokumentem jest wyłączenie kserokopia strony publikacji", pomijając tym samym inne warianty umożliwiające wykazanie osiągnięcia naukowego;
II. na podstawie "art. 175 pkt 1 p.p.s.a." (pisownia oryginalna – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego) naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (brak wskazania aktu prawnego – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego) w zw. z § 22 ust. 13 Regulaminu, poprzez błędną wykładnię tego przepisu i błędne uznanie, że uzyskanie osiągnięcia naukowego należy łączyć wyłącznie z publikacją czasopisma/monografii, w sytuacji gdy z załącznika nr 13 wynika, że osiągnięciem naukowym, w tychże okolicznościach jest przede wszystkim autorstwo rozdziału w czasopismach/monografii;
2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (brak wskazania aktu prawnego – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego) w zw. z § 5 ust. 1 pkt 3 Regulaminu, poprzez błędne zastosowanie tego przepisu i błędne uznanie, że załącznik nr 3 stanowi o zasadach i kryteriach przyznawania stypendium, w sytuacji, gdy poszczególne osiągnięcia, w tym średnią ocen, przelicza się na punkty według zasad i kryteriów określonych w załączniku nr 13.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do jej istoty, tj. zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez przyznanie stypendium Rektora - [...] za wyróżniające się wyniki w nauce oraz osiągnięcia naukowe; ewentualnie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie. Skarżący kasacyjnie wniósł także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych
W piśmie procesowym z dnia 4 marca 2024 r. pełnomocnik skarżącego wniósł nadto o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono w terminie przewidzianym w art. 179 zdanie pierwsze P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Wymaga odnotowania, że skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach określonych w art. 174 P.p.s.a. Jeżeli w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, to co do zasady w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty zrelatywizowane do przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod hipotezę stosowanej normy prawa materialnego. Ta zasada nie ma jednak bezwzględnego charakteru (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2024 r.; sygn. akt III OSK 6009/21).
W niniejszej sprawie zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania są ze sobą ściśle związane i oscylują wokół kwestii, czy organy orzekające zasadnie odmówiły skarżącemu kasacyjnie przyznania stypendium rektora, a zatem czy wymogi formalne wniosku skarżącego o przyznanie stypendium ocenione zostały prawidłowo.
Na wstępie wymaga zaakcentowania, że decyzja w sprawie stypendium rektora ma charakter uznaniowy, co potwierdza treść art. 86 ust. 2 ustawy. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym jednolicie akcentuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola w takich przypadkach dotyczy jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która powiązana jest z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej, czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r.; sygn. akt I OSK 130/10). Sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji, wypełniając treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych, czy celowościowych, realizują określoną politykę stosowania prawa administracyjnego (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2011 r.; sygn. akt I OSK 301/11). W konsekwencji w sprawach dotyczących uznania administracyjnego sądy badają jedynie, czy decyzja organu nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów i przesądzać, czy dana osoba powinna otrzymać sporne stypendium.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że zasadnie organy przyjęły, że podstawą ubiegania się o stypendium Rektora-[...] są osiągnięcia uzyskane przez studenta w roku akademickim 2021/2022, a więc uzyskane w okresie od dnia 1 października 2021 r. do dnia 30 września 2022 r. Ponadto organy zasadnie uznały, że załącznik Nr 13 do Regulaminu określa dokumenty, jakie należy dołączyć do wniosku o przyznanie stypendium w celu potwierdzenia różnych osiągnięć (naukowych, artystycznych, sportowych). Do wniosku o przyznanie stypendium Rektora-[...] należało dołączyć zatem kserokopię okładki czasopisma/monografii zawierającą dane autora, tytuł, rodzaj publikacji, datę i miejsce wydania, ISBN oraz ISSN. Tylko bowiem rzeczywiste dokonanie publikacji w świetle reguł uczelni dawało podstawę do przyjęcia istnienia osiągnięcia naukowego studenta. Jak ustaliły organy monografia naukowa, której współautorem jest skarżący kasacyjnie, została wydana w dniu 28 października 2022 r., a więc w kolejnym roku akademickim (2022/2023). Z tego też względu organ nie mógł uznać spornej publikacji za osiągniecie naukowe dokonane w roku akademickim 2021/2022.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji jest w pełni prawidłowe. Sąd meriti uznał bowiem zasadnie, że organ prowadząc postępowanie w sprawie przyznania stypendium nie dopuścił się naruszeń proceduralnych oraz należycie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo opisał zebrany w sprawie materiał dowodowy. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, organ w uzasadnieniu decyzji nie odmówił wiary przedstawionym przez skarżącego dokumentom, lecz dokonał wyjaśnienia rozbieżności oraz uzupełnienia o dokumenty uzyskane w toku postępowania wyjaśniającego. Zebrany materiał dowodowy pozwolił na dokonanie prawidłowych ustaleń faktycznych, a w szczególności, kluczowej dla sprawy kwestii, to jest rzeczywistej daty publikacji monografii, której współautorem jest skarżący kasacyjnie.
Należy zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu wydanej decyzji Odwoławcza Komisja Stypendialna podkreśliła, że osiągniecie naukowe należy łączyć z publikacją czasopisma/monografii. Organ odwoławczy argumentował, że rozumie stanowisko skarżącego, że nie ma wpływu na proces wydawniczy, jednak złożenie artykułu do Wydawnictwa [...] w dniu 31 sierpnia 2022 r. i przyjęcie recenzji publikacji w dniu 20 września 2022 r. dawało nikłe szanse na fizyczne wydrukowanie książki do końca września 2022 r. Co ważne, decyzja nieprzyznająca skarżącemu stypendium nie była motywowana przekroczeniem limitu miejsc na kierunku "[...]", lecz brakiem uzyskania w roku akademickim 2021/2022 osiągnięcia naukowego przez studenta.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia organu odwoławczego pozostaje kwestia, czy katalog dokumentów, jakie mogą być dołączone do wniosku o stypendium, wskazanych w załączniku nr 13 do Regulaminu jest katalogiem otwartym. Dla ustalenia prawa do stypendium decydujący był bowiem fakt dokonania osiągnięcia naukowego w wyznaczonym terminie, tj. w roku akademickim 2021/2022. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, postanowienia Regulaminu zostały zinterpretowane przez organy prawidłowo. Punktowanie samego autorstwa w dziele (utworze) naukowym nieopublikowanym w określonym czasokresie, jak tego oczekuje skarżący kasacyjnie, byłoby pozbawione sensu. Celem stypendium, o które ubiegał się skarżący kasacyjnie jest bowiem nagrodzenie studenta za wyróżniające osiągnięcia w danym czasokresie (w realiach sprawy – określonym roku akademickim). Samego autorstwa nie można również oceniać w kategoriach osiągnięcia naukowego, gdyż to właśnie fakt opublikowania utworu sprawia, że staje się ono osiągnięciem wyróżniającym, podlegającym punktacji. Pojęcie "publikacja" oznacza pozycję ogłoszoną drukiem w formie książki, czasopisma lub na nośniku elektronicznym. Ponadto słowo "publikacja" pochodzi od słowa łac. "publicare", czyli czynić własnością publiczną; pokazywać publicznie, ogłaszać publicznie. W konsekwencji, uprawnione było przyjęcie przez organy, że wskazane w załączniku nr 13 do Regulaminu osiągnięcia naukowe o nazwie Współautorstwo książki/monografii o charakterze naukowym należy bezwzględnie łączyć z publikacją.
Podkreślić również należy, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej interpretacji § 5 ust. 1 pkt 3 oraz załącznika nr 3 do Regulaminu. Sąd meriti wskazał w uzasadnieniu wyroku, że z załącznika nr 3 do Regulaminu wynika, że do wniosku należy dołączyć kserokopię strony zawierającej informację o autorze, tytule i rodzaju publikacji, dacie i miejscu wydania (kserokopia potwierdzona za zgodność z oryginałem przez wnioskodawcę), jak również, stosownie do wykazywanych rodzajów publikacji, oświadczenie o numerze pozycji z wykazu wydawnictw lub czasopism naukowych Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego obowiązujących w roku akademickim 2018/2019 i kolejnych. Załącznik nr 3 stanowi wzór wniosku o przyznanie stypendium Rektora- [...], w którym m.in. wymienione zostały poszczególne osiągnięcia punktowane zgodnie z załącznikiem nr 13 do Regulaminu oraz miejsce na wskazanie dokumentów jakie należy załączyć do wniosku. Przykładowe dokumenty, które należy dołączyć do Regulaminu zostały wymienione w załączniku nr 13.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro w załączniku nr 3 należy wymienić wymaganie dla wykazania osiągnięcia naukowego dokumenty, a przykładowe dokumenty zostały wymienione w załączniku nr 13 do Regulaminu, to uzasadniona jest konstatacja, że zgodnie z załącznikiem nr 3 do Regulaminu do wniosku o stypendium w przedmiotowej sprawie należało dołączyć kserokopię pierwszej strony publikacji, o której mowa w załączniku nr 13.
W konsekwencji nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, wskazane w skardze kasacyjnej, niezależnie od częściowej wadliwości konstrukcyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego (pkt II petitum skargi kasacyjnej).
Wskazać w tym miejscu należy, że sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości oceniał działanie organu z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Przedmiotem kontroli nie była zatem weryfikacja badanej decyzji pod względem jej celowości, czy też słuszności. Natomiast subiektywna ocena skarżącego kasacyjnie co do wagi jego osiągnięć naukowych nie oznacza, że ocena organu w tym zakresie nie jest właściwa. Ustosunkowując się z kolei do wniosku skarżącego kasacyjnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie stypendium Rektora - [...] za wyróżniające się wyniki w nauce oraz osiągnięcia naukowe, wyjaśnić należy, że sądy administracyjne - w myśl art. 184 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) - sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd administracyjny na skutek zaskarżenia działania lub zaniechania organu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego jej załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować pod względem legalności działanie tego organu. Z tego względu sąd administracyjny, co do zasady, nie może zastępować organu administracji i wydawać końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia stanowiłoby zatem wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli administracji publicznej.
Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W realiach rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, o jej oddaleniu.
Należy w tym miejscu odnotować, że pomimo oddalenia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do zasądzenia od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyjaśnić należy, że odpowiedź na skargę kasacyjną wniesiono w realiach rozpatrywanej sprawy po upływie terminu wskazanego w art. 179 zdanie pierwsze P.p.s.a. Jak wynika z akt sądowych odpowiedź na skargę kasacyjną (złożona w dniu 2 kwietnia 2024 r.) została pierwotnie zwrócona z uwagi na brak zawarcia w jej treści oświadczenia, o którym mowa w art. 66 § 1 P.p.s.a. Następnie pełnomocnik organu w dniu 29 kwietnia 2024 r. (data wpływu do WSA w Lublinie – 6 maja 2024 r.) przesłał ponownie odpowiedź na skargę kasacyjną oświadczając, że jej odpis został nadany pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie. Tymczasem nie stanowi odpowiedzi na skargę kasacyjną w rozumieniu art. 179 P.p.s.a. pismo procesowe strony wniesione po upływie terminu zakreślonego w tym przepisie (w realiach sprawy liczonego od dnia 20 marca 2024 r.), również wtedy, gdy wcześniejsze pismo pełnomocnika strony zostało zwrócone pełnomocnikowi, z uwagi na brak wypełnienia wymogu określonego w art. 66 § 1 P.p.s.a. (zob. w tej materii wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2010 r.; sygn. akt II PK 241/09 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 lipca 2008 r.; sygn. akt II OSK 859/07 oraz z dnia 29 kwietnia 2025 r.; sygn. III OSK 1920/24; ponadto zob.: H. Knysiak – Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2010, s. 419).
Niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, zaś organ nie zażądał jej przeprowadzenia.