III OSK 1501/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-18
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona danych osobowychRODOprawo prasowewolność słowaprzetwarzanie danychdziałalność dziennikarskawyłączenia RODONSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej przetwarzania danych osobowych w kontekście działalności prasowej, potwierdzając wyłączenie stosowania RODO w tym zakresie.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na postanowienie Prezesa UODO o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych w artykule prasowym. NSA uznał, że działalność prasowa, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, podlega wyłączeniom z RODO, a przepisy Prawa prasowego regulują tę kwestię. W związku z tym Prezes UODO nie miał podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, a skarga kasacyjna została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych skarżącego w artykule prasowym. Skarżący domagał się usunięcia danych i nałożenia kary pieniężnej. Prezes UODO odmówił wszczęcia postępowania, wskazując, że publikacja miała charakter prasowy, a przepisy RODO dotyczące przetwarzania danych osobowych są wyłączone w zakresie działalności dziennikarskiej na mocy art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych oraz art. 85 RODO. WSA w Warszawie zgodził się z tym stanowiskiem, oddalając skargę. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził, że działalność prasowa jest regulowana przez Prawo prasowe, a przepisy RODO, w tym dotyczące podstaw przetwarzania danych (art. 6 RODO) i prawa do bycia zapomnianym (art. 17 RODO), są wyłączone w tym kontekście. Sąd podkreślił, że Prezes UODO nie posiada kompetencji administracyjnych do kontroli przetwarzania danych w sferze działalności prasowej, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Prezes UODO nie ma kompetencji administracyjnych do kontroli przetwarzania danych osobowych w zakresie działalności prasowej, ponieważ jest ona regulowana przez Prawo prasowe, a przepisy RODO są w tym zakresie wyłączone.

Uzasadnienie

Ustawa o ochronie danych osobowych oraz art. 85 RODO przewidują wyłączenia dotyczące działalności prasowej, która podlega regulacji Prawa prasowego. W związku z tym, brak jest podstaw materialnoprawnych do wszczęcia postępowania administracyjnego przez Prezesa UODO w takich sprawach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.o.d.o. art. 2 § ust. 1

Ustawa o ochronie danych osobowych

Wyłącza stosowanie przepisów RODO (m.in. art. 5, 6, 17) do działalności prasowej.

RODO art. 85 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Przewiduje wyłączenia dotyczące przetwarzania danych osobowych w kontekście wolności wypowiedzi i informacji, w tym działalności prasowej.

k.p.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.

p.p. art. 7 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe

Definicja prasy.

Pomocnicze

RODO art. 6 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Podstawa dopuszczalności przetwarzania danych osobowych, wyłączona w zakresie działalności prasowej.

RODO art. 17 § ust. 1 lit. b

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Prawo do usunięcia danych osobowych, wyłączone w zakresie działalności prasowej.

RODO art. 17 § ust. 3 lit. a

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Wyłączenie stosowania prawa do usunięcia danych w zakresie korzystania z prawa do wolności wypowiedzi i informacji.

RODO art. 58 § ust. 2 lit. i

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Uprawnienie Prezesa UODO do nakładania kar pieniężnych.

p.p. art. 13

Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe

Zakaz publikowania wizerunku i danych osobowych osób, przeciwko którym toczy się postępowanie.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Działalność prasowa podlega wyłączeniom z RODO na mocy art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Prezes UODO nie ma kompetencji do kontroli przetwarzania danych osobowych w zakresie działalności prasowej. Prawo prasowe jest właściwe do regulowania kwestii związanych z publikacją danych osobowych w prasie.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie art. 17 RODO (prawo do bycia zapomnianym) do publikacji danych w artykule prasowym. Naruszenie prawa do skargi poprzez odmowę wszczęcia postępowania. Nierozpoznanie sprawy co do istoty przez sąd I instancji.

Godne uwagi sformułowania

brak jest podstaw prawnych i faktycznych do prowadzenia przez Prezesa UODO postępowania w przedstawionej sprawie wyłączenia dotyczące działalności prasowej oraz wypowiedzi literackiej i artystycznej obejmują następujące przepisy unijnego rozporządzenia działalność m.in. prasowa została zasadniczo wyłączona spod reżimu regulacji administracyjnoprawnej regulującej ochronę danych osobowych

Skład orzekający

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący

Rafał Stasikowski

sprawozdawca

Arkadiusz Windak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie wyłączenia stosowania RODO do działalności prasowej i braku kompetencji Prezesa UODO w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy publikacja danych osobowych ma charakter prasowy i jest objęta Prawem prasowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego konfliktu między ochroną danych osobowych a wolnością prasy, co jest tematem budzącym zainteresowanie prawników i mediów.

Ochrona danych osobowych kontra wolność prasy: NSA wyjaśnia granice RODO.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1501/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Rafał Stasikowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Sygn. powiązane
II SA/Wa 3832/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-02-21
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2014 nr 225 poz 1 art. 2 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 806/2014 z dnia 15 lipca 2014 r. ustanawiające jednolite zasady i jednolitą procedurę  restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych w ramach jednolitego mechanizmu  restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz zmieniające rozporządzenie  (UE) nr 1093/2010.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Windak Protokolant asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3832/21 w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr DS.523.1758.2021.PR.MRO.136812 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T. K. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 lutego 2022 r., II SA/Wa 3832/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi T. K. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 25 sierpnia 2021 r.,
nr DS.523.1758.2021.PR.MRO.136812, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przetwarzania danych osobowych, oddalił skargę
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (Prezes UODO) postanowieniem z 25 sierpnia 2021 r., nr DS.523.1758.2021.PR.MRO.136812, działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej k.p.a.) w związku z art. 85 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35; dalej "RODO"), z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1781; dalej u.o.d.o.), odmówił wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie ze skargi T. K. (skarżący) dotyczącej przetwarzania jego danych osobowych w zakresie imienia, nazwiska, wizerunku, informacji o prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym, a także o przedstawionych zarzutach dyscyplinarnych, ich liczbie i przedmiocie przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. poprzez opublikowanie ich w artykule prasowym D. oraz na stronie internetowej [...] W złożonej skardze skarżący wniósł o nakazanie usunięcia jego danych osobowych oraz o nałożenie administracyjnej kary pieniężnej.
Jak podał Prezes UODO w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, D. odpowiada definicji prasy zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1914; dalej p.p.) i stanowi przejaw dziennikarskiej działalności prasowej.
Prezes UODO zauważył, że postępowanie administracyjne prowadzone przez organ służy kontroli zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych i jest ukierunkowane na wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 58 ust. 2 RODO. Zdaniem Prezesa UODO w niniejszej sprawie nie można dokonać oceny legalności przetwarzania danych w oparciu o przesłanki określone w art. 6 ust. 1 RODO ze względu na wyłączenie stosowania tego przepisu do działalności dziennikarskiej. Z uwagi na brak możliwości dokonania w oparciu o obowiązujące przepisy o ochronie danych osobowych merytorycznej oceny udostępnienia danych osobowych skarżącego na łamach artykułu opublikowanego w D., w tym w artykule prasowym umieszczonym na wskazanej przez skarżącego stronie internetowej, niemożliwym jest wykorzystanie uprawnień pozwalających na przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Niemożliwe jest przy tym dokonanie oceny, w wyniku której zastosowanie mógłby znaleźć art. 17 ust. 1 lit. b RODO, zgodnie z którym osoba, której dane dotyczą, ma prawo żądania od administratora niezwłocznego usunięcia dotyczących jej danych osobowych, a administrator ma obowiązek bez zbędnej zwłoki usunąć dane osobowe, jeżeli osoba, której dane dotyczą, cofnęła zgodę, na której opiera się przetwarzanie zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a) lub art. 9 ust. 2 lit. a), i nie ma innej podstawy prawnej przetwarzania, z powodu wyłączenia art. 6 RODO wyżej przytoczonym art. 2 u.o.d.o. Dodatkowo, art. 17 ust. 3 lit. a RODO stanowi, że przepisy art. 17 ust. 1 i 2 nie mają zastosowania, w zakresie w jakim przetwarzanie jest niezbędne do korzystania z prawa do wolności wypowiedzi i informacji.
Prezes UODO wskazał, że jak stanowi art. 13 ust. 2 p.p., nie wolno publikować w prasie wizerunku i innych danych osobowych osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe, jak również wizerunku i innych danych osobowych świadków, pokrzywdzonych i poszkodowanych, chyba że osoby te wyrażą na o zgodę. Sprawy o roszczenia wynikające z naruszenia przepisów Prawa prasowego, w tym art. 13 p.p., należą do właściwości sądów powszechnych. Prezes UODO wyjaśnił, że tryb postępowania w sprawach prasowych, w tym dotyczący zarówno postępowania cywilnego, jak i karnego, uregulowany został w rozdziale 8 Prawa prasowego. O tym, czy w konkretnym przypadku opublikowanie materiału prasowego nastąpiło z naruszeniem prawa, orzekają właściwe rzeczowo i miejscowo sądy powszechne.
Odnosząc się do żądania nałożenia na skarżony podmiot administracyjnej kary pieniężnej, Prezes UODO zauważył, że wprawdzie w zakresie uprawnień przysługujących Prezesowi UODO znajduje się nakładanie administracyjnych kar pieniężnych (zob. RODO, art. 58 ust. 2 lit. i), jednak decyzja o nałożeniu kary pieniężnej w postępowaniu administracyjnym należy wyłącznie do kompetencji Prezesa UODO. Osoba składająca skargę nie może żądać od Prezesa UODO nałożenia kary pieniężnej na administratora w postępowaniu zainicjowanym jej skargą.
W konkluzji Prezes UODO stwierdził, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do prowadzenia przez Prezesa UODO postępowania w przedstawionej sprawie, wobec czego zobligowany jest na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę sąd I instancji wskazał, że Prezes UODO trafnie w niniejszej sprawie zastosował przepis art. 61a § 1 k.p.a. i odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie.
Sąd I instancji podkreślił, że w świetle art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 r., wyłączenia dotyczące działalności prasowej oraz wypowiedzi literackiej i artystycznej obejmują następujące przepisy unijnego rozporządzenia: art. 5 - zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych; art. 6 - podstawy dopuszczalności przetwarzania danych osobowych; art. 7 - warunki wyrażania zgody przez osobę, której dane dotyczą; art. 8 - warunki wyrażania zgody przez dziecko w przypadku usług społeczeństwa informacyjnego; art. 9 - przetwarzanie szczególnych kategorii danych osobowych; art. 11 - przetwarzanie niewymagające identyfikacji; art. 14 - informacje podawane w przypadku pozyskiwania danych osobowych w sposób inny niż od osoby, której dane dotyczą; art. 15 ust. 1 i 2 - prawo dostępu przysługujące osobie, której dane dotyczą; art. 16 - prawo do sprostowania danych; art. 18 - prawo do ograniczenia przetwarzania; art. 19 - obowiązek powiadomienia odbiorcy danych o sprostowaniu lub usunięciu danych osobowych lub o ograniczeniu przetwarzania; art. 20 - prawo do przenoszenia danych; art. 21 - prawo do sprzeciwu; art. 22 - zautomatyzowane podejmowanie decyzji w indywidualnych sprawach, w tym profilowanie; art. 27 - przedstawiciele administratorów lub podmiotów przetwarzających niemających jednostki organizacyjnej w Unii; art. 28 ust. 2-10 - obowiązki podmiotu przetwarzającego; art. 30 - rejestrowanie czynności przetwarzania.
Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że uwzględnienie w art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych tzw. "wyjątku dziennikarskiego" (czy też tzw. "klauzuli prasowej") stanowi realizację art. 85 RODO regulującego przetwarzanie danych osobowych w kontekście wolność wypowiedzi i informacji. W tej sytuacji zdaniem sądu I instancji stwierdzić należy, że podstawa oraz zasady przetwarzania danych osobowych przez dziennikarzy w ramach działalności dziennikarskiej wynikają z ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe. W świetle art. 7 ust. 2 pkt 1 p.p. nie ma natomiast wątpliwości, że wskazany przez skarżącego artykuł prasowy z 20 września 2018 r. opublikowany w D. odpowiada definicji prasy i stanowi przejaw dziennikarskiej działalności. W tej sytuacji, z uwagi na to, że wskazane szczegółowo w art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych przepisy RODO zostały wyłączone w całości w stosunku do podmiotów objętych tym przepisem, Prezes UODO nie posiadał materialno-prawnej podstawy do rozpatrzenia skargi T. K. na niezgodne z prawem przetwarzanie jego danych osobowych przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. poprzez opublikowanie ich w artykule prasowym D. oraz na stronie internetowej [...] Skoro zatem nie istniała podstawa materialnoprawna do rozpatrzenia skargi T. K. i wydania rozstrzygnięcia w formie indywidualnego aktu administracyjnego, prawidłowo Prezes UODO odmówił wszczęcia postępowania wobec wystąpienia przesłanki z art. 61a § 1 k.p.a.
Na zakończenie sąd I instancji wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie może dojść do zastosowania w niniejszej sprawie art. 17 RODO, gdyż pomimo braku literalnego wskazania przez prawodawcę wyłączenia stosowania art. 17 RODO, nie mógł on zostać zastosowany przez Prezesa UODO z uwagi na wyłączenia z art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 r., gdzie wskazano na art. 5 i 6 RODO.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, a także o rozpoznanie skargi na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy co do istoty;
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszeniu prawa materialnego art.77 RODO, art. 85 ust. 1 RODO art. 17 ust. 1 lid d. RODO, art. 10 RODO, i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych przez błędną wykładnię wskazanych przepisów;
3. na podstawie art. 77 RODO naruszenie prawa do skargi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes UODO wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż weryfikacja prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego, dokonanej przez Sąd I instancji, jest możliwa jedynie w przypadku stwierdzenia braku uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W rozpoznawanej sprawie zarzuty rozpoznane zostaną łącznie, gdyż pozostają ze sobą w ścisłym związku.
Istota sprawy poddanej kontroli sądowoadministracyjnej koncentruje się na odmiennej ocenie skarżącego i organu co do zaistnienia sprawy administracyjnej w sensie materialnym. Organ stoi na stanowisku, iż skarżący zawnioskował o przeprowadzenie przez Prezesa UODO postępowania kontrolnego administratora danych osobowych, zaś skarżący uważa, iż złożył skargę do Prezesa UODO na proces przetwarzania jego danych osobowych.
Istota zagadnienia prawnego rozstrzygniętego przez organ nadzoru oraz Sąd pierwszej instancji wiąże się z wyłączeniem szeregu przepisów RODO przesądzających o istocie ochrony danych osobowych do – najogólniej ujmując - działalności prasowej. Działalność prasowa poddana została regulacji prawa prasowego, a w oparciu o przepis art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych szereg instytucji ochrony danych osobowych przewidzianych w ogólnych rozwiązaniach prawnych zawartych w RODO został wyłączony od zastosowania w zakresie działalności prasowej.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych z 2018 r., wyłączenia dotyczące działalności prasowej oraz wypowiedzi literackiej i artystycznej obejmują następujące przepisy unijnego rozporządzenia: art. 5 - zasady dotyczące przetwarzania danych osobowych; art. 6 - podstawy dopuszczalności przetwarzania danych osobowych; art. 7 - warunki wyrażania zgody przez osobę, której dane dotyczą; art. 8 - warunki wyrażania zgody przez dziecko w przypadku usług społeczeństwa informacyjnego; art. 9 - przetwarzanie szczególnych kategorii danych osobowych; art. 11 - przetwarzanie niewymagające identyfikacji; art. 14 - informacje podawane w przypadku pozyskiwania danych osobowych w sposób inny niż od osoby, której dane dotyczą; art. 15 ust. 1 i 2 - prawo dostępu przysługujące osobie, której dane dotyczą; art. 16 - prawo do sprostowania danych; art. 18 - prawo do ograniczenia przetwarzania; art. 19 - obowiązek powiadomienia odbiorcy danych o sprostowaniu lub usunięciu danych osobowych lub o ograniczeniu przetwarzania; art. 20 - prawo do przenoszenia danych; art. 21 - prawo do sprzeciwu; art. 22 - zautomatyzowane podejmowanie decyzji w indywidualnych sprawach, w tym profilowanie; art. 27 - przedstawiciele administratorów lub podmiotów przetwarzających niemających jednostki organizacyjnej w Unii; art. 28 ust. 2-10 - obowiązki podmiotu przetwarzającego; art. 30 - rejestrowanie czynności przetwarzania.
Podkreślić należy, że dopuszczalność takiego rozwiązania na gruncie prawa krajowego została przewidziana w przepisach RODO, m.in. w przepisach art. 85 ust. 1 i 2 RODO. W zakresie wyłączeń przewidzianych tym przepisem ochrona danych osobowych poddana została regulacji prawa prasowego i prawa prywatnego. Oznacza to, że działalność m.in. prasowa została zasadniczo wyłączona spod reżimu regulacji administracyjnoprawnej regulującej ochronę danych osobowych, a Prezes UODO nie dysponuje kompetencjami administracyjnymi do zapewnienia ochrony procesów przetwarzania danych osobowych w tej sferze przetwarzania danych osobowych. Tym samym, w tym zakresie nie może dojść do powstania sprawy administracyjnej w sensie materialnym, a to oznacza, że nigdy nie może dojść do wszczęcia postępowania w zakresie wyłączonym spod regulacji administracyjnoprawnej. Jeśli jednak mimo to zainteresowana osoba będzie domagać się wszczęcia postępowania, obowiązkiem organu jest skorzystanie z instytucji odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Oznacza to powstanie sprawy administracyjnej w sensie procesowym celem zapewnienia skutecznej ochrony praw i wolności jednostki i sądowej oceny poprawności działania administracji. Argumentacja tego rodzaju pojawiła się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz pisemnym uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji. Jest ona w całej rozciągłości podzielana przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z tym całość zarzutów, zarówno opartych na podstawie materialnoprawnej, jak i procesowoprawnej pozbawiona jest podstaw.
Odnosząc się dodatkowo do każdego z nich, wskazać należy ponadto, że nie doszło do naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż istota sprawy została rozpoznana, a Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił poddane kontroli orzeczenie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, nakładając na niego obowiązek zbadania w pełnym zakresie treści zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem. Pojęcia sprawy, o jakiej mowa w tym przepisie należy łączyć z pojęciem sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Konstrukcja sprawy administracyjnej oparta jest na dwóch filarach: normatywnym i realnym. Elementami normatywnymi każdej sprawy administracyjnej jest, po pierwsze norma kompetencyjna uprawniająca organ do konkretyzacji prawa materialnego (J. Filipek, O podmiotowości administracyjno-prawnej, PiP 1961 nr 2, s. 199 i nast.; J. Borkowski, Zagadnienie kompetencji ogólnej i szczególnej w prawie administracyjnym, SP 1971/31, s. 64), po drugie norma materialnego prawa administracyjnego, która ma zostać w sprawie zastosowana w drodze aktu administracyjnego ze względu na określone okoliczności faktyczne określone w jej treści. Do elementów realnych sprawy administracyjnej zalicza się podmiot czynny (organ, na którym ciąży obowiązek podjęcia czynności jurysdykcyjnych) i podmiot bierny, którego uprawnienia i obowiązki mają zostać autorytatywnie skonkretyzowane (J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, s. 37, 63). Elementami realnymi sprawy są także fakty sprawy, tj. stan faktyczny, od którego zależy możliwość podjęcia decyzji stosowania prawa i stan faktyczny, od którego zależy treść rozstrzygnięcia (J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, s. 90). W zaistniałej sprawie procesowej w związku z treścią art. 2 ust. 1 u.o.d.o. brak jest normy materialnej będącej elementem konstrukcyjnym sprawy administracyjnej. Żaden z przepisów wskazanych w zarzucie drugim skargi kasacyjnej nie pozwala na jej stworzenie. Wykładnia tych przepisów prowadzi do jednoznacznych wniosków potwierdzających stanowisko organu nadzoru oraz Sądu pierwszej instancji. Zauważyć przy tym należy, iż oparcie zarzutu o art. 77 RODO nie mogło okazać się skuteczne.
W świetle art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym dla niej wymaganiom materialnym, tzn. powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany (por. postanowienie NSA z 8 września 2004 r., FSK 363/04, publ. ONSAiWSA 2005/2/41). Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie odpowiadająca tym warunkom, a więc pozbawiona podstawowych elementów treściowych, uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności. Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. wyrok NSA z 11 września 2011 r., II OSK 151/12; z 16 listopada 2011 r., II FSK 861/10, opubl. CBOSA). Przypadek taki zachodzi w odniesieniu do art. 77 RODO, który składa się z dwóch ustępów, zaś autor skargi kasacyjnej nie podał, który z nich został naruszony i na czym miała polegać jego błędna wykładnia. Błąd ten został także powielony w zarzucie trzecim. Wracając zaś do pozostałych przepisów zarzutu drugiego, wskazać należy, że wskazana w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wykładnia przepisu art. 85 ust. 2 RODO pozostaje w sprzeczności z podstawowymi zasadami wykładni językowej, jak i wykładni systemowej. Uwzględnienie zaproponowanego sposobu ustalenia znaczenia treści tego przepisu musiałoby prowadzić do naruszenia treści przepisu art. 2 ust. 1 u.o.d.o. przyjętego przy użyciu dyrektyw językowych, bowiem przepis ten ze względu na swoją treść może być interpretowany wyłącznie z użyciem dyrektyw językowych.
Dalej wskazać należy, że zakres zastosowania przepisu art. 10 RODO wyznaczony jest przez wskazanie, że dotyczy on przetwarzania danych osobowych dotyczących wyroków karnych skazujących i czynów zabronionych. Pojęcia te posiadają precyzyjną regulację na gruncie prawa karnego materialnego i procesowego, która pozwala na jednoznaczne wywiedzenie konkluzji, że zakresem przedmiotowym tych pojęć nie można obejmować postępowań dyscyplinarnych i deliktów dyscyplinarnych. Odpowiedzialność dyscyplinarna nie ma charakteru odpowiedzialności karnej. Jest ona odpowiedzialnością szczególną, w swej istocie jednak bliższą odpowiedzialności porządkowo-administracyjnej niż odpowiedzialności za czyn zabroniony normą karną. Przepis art. 10 RODO nie był zatem stosowany w sprawie, co oznacza, że nie mógł zostać naruszony.
Uwaga tej samej treści musi zostać odniesiona do zarzutu naruszeni przepisu art. 17 ust. 1 pkt d RODO. Przepis ten nie został wyłączony mocą art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy, lecz w rozpoznawanej sprawie dane osobowe przetwarzane były zgodnie z prawem, co oznacza, że skorzystanie z prawa bycia zapomnianym w oparciu o ten przepis nie mogło okazać się skuteczne. Z tych też przyczyn żaden z zarzutów nie mógł okazać się skuteczny.
Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI