III OSK 1489/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił częściowo wyrok WSA i rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody dotyczące statutu Centrum Usług Społecznych, uznając, że niektóre kwestie organizacji i kompetencji dyrektora mogą być regulowane w statucie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Miasta Ruda Śląska na wyrok WSA w Gliwicach, który oddalił skargę miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność części uchwały Rady Miasta nadającej statut Centrum Usług Społecznych, uznając ją za sprzeczną z ustawą o realizowaniu usług społecznych. NSA częściowo uwzględnił skargę kasacyjną, uchylając wyrok WSA i rozstrzygnięcie nadzorcze w części dotyczącej kompetencji dyrektora i organizacji wewnętrznej, ale oddalił skargę w pozostałym zakresie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta Ruda Śląska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność części uchwały Rady Miasta nadającej statut Centrum Usług Społecznych, uznając ją za sprzeczną z art. 12 ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (u.r.u.s.). Chodziło o regulacje dotyczące nadzoru nad działalnością Centrum, szczegółowej organizacji, zadań dyrektora oraz zasad gospodarki finansowej. WSA w Gliwicach uznał te regulacje za sprzeczne z ustawą, argumentując, że Rada Miasta przekroczyła upoważnienie ustawowe. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał częściowo zarzuty Miasta Ruda Śląska. Sąd kasacyjny stwierdził, że wykładnia art. 12 u.r.u.s. dokonana przez WSA była błędna w zakresie, w jakim unieważniono przepisy dotyczące kompetencji dyrektora (pkt 2 i 3 rozstrzygnięcia nadzorczego). NSA podkreślił, że pojęcie "szczegółowej organizacji" obejmuje doprecyzowanie regulacji w zakresie funkcjonowania struktury organizacyjnej, a przekazanie dyrektorowi możliwości dalszego uszczegółowienia organizacji wewnętrznej w regulaminie jest dopuszczalne. Jednocześnie NSA utrzymał w mocy rozstrzygnięcie nadzorcze w części dotyczącej § 3 (nadzór) i § 10 (powtórzenie regulacji ustawowych) oraz § 16-18 (gospodarka finansowa), uznając te zarzuty za niezasadne lub nie wykazane w skardze kasacyjnej. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody w części, a w pozostałym zakresie skargę oddalił, zasądzając koszty postępowania od Wojewody na rzecz Miasta.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, w zakresie doprecyzowania regulacji ustawowych, o ile nie narusza to przepisów prawa. Niektóre kwestie, jak powtórzenie regulacji ustawowych w statucie, są niedopuszczalne. Nadzór nad centrum jako jednostką budżetową jest regulowany odrębnymi przepisami, a nie pojęciem nadzoru w rozumieniu administracyjnym.
Uzasadnienie
NSA uznał, że pojęcie "szczegółowej organizacji" w art. 12 u.r.u.s. pozwala na doprecyzowanie regulacji ustawowych w statucie, w tym powierzenie dyrektorowi możliwości dalszego uszczegółowienia organizacji wewnętrznej. Jednakże, powtarzanie w statucie przepisów już zawartych w ustawie (np. dotyczących zadań dyrektora) jest niedopuszczalne. Regulacje dotyczące gospodarki finansowej jednostki budżetowej są uregulowane w odrębnych ustawach, a pojęcie nadzoru nad centrum jako jednostką budżetową zostało wadliwie wprowadzone do statutu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Błędna wykładnia przez Sąd pierwszej instancji art. 12 u.r.u.s. poprzez przyjęcie, że zakres kompetencji Rady Gminy do określenia szczegółowej organizacji Centrum Usług Społecznych nie obejmuje uprawnienia do regulacji sposobu funkcjonowania, wewnętrznej struktury, kompetencji Dyrektora oraz zasad gospodarki finansowej jednostki.
u.r.u.s. art. 12
Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych
Zakres kompetencji Rady Gminy do określenia "szczegółowej organizacji" Centrum Usług Społecznych, który obejmuje doprecyzowanie regulacji w zakresie funkcjonowania struktury organizacyjnej, a także powierzenie dyrektorowi możliwości dalszego uszczegółowienia organizacji wewnętrznej w regulaminie.
u.s.g. art. 18a § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Rada gminy obligatoryjnie kontroluje działalność gminnych jednostek organizacyjnych; pojęcie nadzoru nad centrum jako jednostką budżetową zostało wadliwie wprowadzone do statutu.
u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Podstawa do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy naruszającej prawo; Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął istotne naruszenie prawa w zakresie § 11, § 12, § 13 Statutu oraz w § 14 ust. 2.
Pomocnicze
u.r.u.s. art. 23 § ust. 1-3
Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych
Reguluje zadania dyrektora centrum usług społecznych; powtórzenie tej regulacji w statucie stanowi naruszenie prawa, jeśli jest już wprost uregulowane w ustawie.
u.r.u.s. art. 17
Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych
Regulacja objęta treścią § 10 pkt 9 Statutu; powtórzenie tej regulacji w statucie stanowi naruszenie prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykładnia art. 12 u.r.u.s. powinna obejmować możliwość regulowania w statucie sposobu funkcjonowania Centrum, jego wewnętrznej struktury, kompetencji Dyrektora oraz zasad gospodarki finansowej, gdyż mieszczą się one w pojęciu "szczegółowa organizacja". Przekazanie dyrektorowi centrum usług społecznych uprawnienia do regulowania szczegółowej organizacji wewnętrznej jednostki w regulaminie organizacyjnym jest dopuszczalne.
Odrzucone argumenty
Określenie w statucie organów sprawujących nadzór nad Centrum (przyjęte w § 3 Statutu) mieści się w zakresie pojęcia "szczegółowa organizacja" i wynika z art. 18a u.s.g. Stwierdzone naruszenia prawa miały charakter istotny, uzasadniający stwierdzenie nieważności Statutu w części (§ 11, § 12, § 13, § 14 ust. 2).
Godne uwagi sformułowania
"Szczegółowa organizacja" oznacza doprecyzowanie regulacji w zakresie funkcjonowania danej struktury organizacyjnej. Przepisy aktu prawa miejscowego nie mogą ponownie regulować tego samego, co już jest uregulowane w ustawie. Brak możliwości wydawania przez kierownika jednostki organizacyjnej jakichkolwiek aktów wewnętrznych dotyczących jej organizacji spowodowałby w istocie brak możliwości jej funkcjonowania.
Skład orzekający
Zbigniew Ślusarczyk
przewodniczący
Olga Żurawska - Matusiak
członek
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczegółowa organizacja\" w kontekście statutów jednostek samorządu terytorialnego, dopuszczalność powierzania dyrektorom kompetencji do uszczegóławiania organizacji wewnętrznej, a także zasady dotyczące powtarzania regulacji ustawowych w aktach prawa miejscowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ale zasady interpretacji przepisów dotyczących organizacji jednostek samorządowych są szersze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy interpretacji pojęcia "szczegółowa organizacja" w kontekście tworzenia statutów jednostek samorządu terytorialnego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i samorządowców.
“NSA wyjaśnia: Co gmina może, a czego nie może uregulować w statucie Centrum Usług Społecznych?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1489/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6260 Statut
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
III SA/Gl 232/25 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2025-04-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze w części, w pozostałym zakresie skargę oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 1818
art. 12
Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych ( Dz. U. 2019 poz. 1818)
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 18a ust. 1, art. 91 ust. 1 i 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Ruda Śląska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 232/25 w sprawie ze skargi Miasta Ruda Śląska na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchwały Rady Miasta w sprawie nadania statutu Centrum Usług Społecznych 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze w części obejmującej pkt 2 za wyjątkiem § 10 załącznika do uchwały nr [...] z dnia [...] listopada 2024 r. oraz uchyla pkt 3 zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, 2. w pozostałym zakresie skargę oddala, 3. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz Miasta Ruda Śląska kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 232/25 oddalił skargę Miasta Ruda Śląska na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie uchwały Rady Miasta w sprawie nadania statutu Centrum Usług Społecznych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] Wojewoda Śląski (dalej również Wojewoda) stwierdził nieważność w części uchwały nr [...] Rady Miasta Ruda Śląska (dalej również Rada Miejska) z dnia [...] listopada 2024 r. w sprawie nadania statutu Centrum Usług Społecznych w Rudzie Śląskiej (dalej Statut), tj. w części określonej w:
1) § 3 załącznika do uchwały – jako sprzecznej z art. 12 ustawy z 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1818) zwanej dalej u.r.u.s.,
2) § 10-13 załącznika do uchwały – jako sprzecznej z art. 12 u.r.u.s.,
3) § 14 ust. 2 załącznika do uchwały w zakresie wyrazów: Szczegółową organizację wewnętrzną oraz po przecinku: w tym komórki organizacyjne niższego rzędu – jako sprzecznej z art. 12 u.r.u.s.,
4) § 16-18 załącznika do uchwały – jako sprzecznej z art. 12 u.r.u.s.
Oceniając przebieg postępowania Sąd uznał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie stanowi ustalenie, czy Rada Miasta przekroczyła upoważnienie ustawowe z art. 12 u.r.u.s. regulując w statucie Centrum Usług Społecznych w Rudzie Śląskiej – także – kwestie nadzoru nad działalnością Centrum (§ 3 Statutu); szczegółowej organizacji Centrum (§ 14 ust. 2 Statutu); kwestii zadań i ich realizacji wykonywanych przez Dyrektora Centrum (§ 10-§ 13 Statutu); oraz zasad gospodarki finansowej (§ 16-18 Statutu).
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach regulacja § 10, § 11, § 12, § 13 zawarta w części III ("Organizacja Centrum") Statutu jest sprzeczna z treścią art. 12 u.r.u.s. Podobnie jak § 14 ust. 2 Statutu odwołujący się do zagadnienia szczegółowej organizacji wewnętrznej i struktury organizacyjnej Centrum oraz podziału zadań realizowanych przez poszczególne zespoły, które określa Dyrektor Centrum w Regulaminie Organizacyjnym Centrum. Jak wynika z definicji zawartej w Słowniku Języka Polskiego (https://sjp.pwn.pl) pod pojęciem "szczegółowa organizacja" należy rozumieć dokładny, zawierający wiele detali sposób zorganizowania czegoś. Szczegółowa organizacja Centrum winna być określona w sposób dokładny przez Radę w statucie, a nie przez Dyrektora Centrum w regulaminie organizacyjnym. Przepis art. 12 u.r.u.s. zawiera szczegółowe upoważnienie, określające materię, jaką pozostawiono uregulowaniu przez radę gminy. Nie daje ono radzie gminy prawa scedowania przyznanych jej kompetencji na inny podmiot. Trzeba zatem podkreślić, że na podstawie art. 12 u.r.u.s. to rada gminy została wyłącznie upoważniona do określenia "szczegółowej organizacji" Centrum. Określenie struktury Centrum i jej podziału na komórki organizacyjne niższego rzędu należy do kompetencji Rady Miasta Ruda Śląska i nie może być scedowane na dyrektora tej jednostki. W konsekwencji, to statut, a nie regulamin organizacyjny, winien określać szczegółową organizację Centrum.
W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, realizując przysługujące mu kompetencje, powinien ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym. Podejmując uchwałę stanowiącą akt prawa miejscowego Rada powinna działać wyłącznie na podstawie upoważnienia i w jego granicach, stąd też niedopuszczalnym jest podejmowanie przez Radę regulacji bez wyraźnego upoważnienia lub z jego przekroczeniem. Tymczasem z art. 12 u.r.u.s. nie wynika, aby Rada posiada jakiekolwiek podstawy do określenia w uchwale: organów sprawujących nadzór nad działalnością Centrum Usług Społecznych (§ 3 Statutu), jak również zasad gospodarki finansowej (część IV Statutu - § 16, § 17, § 18). Treść art. 12 u.r.u.s. jest czytelna i nie zawiera tego typu upoważnienia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Miasto Ruda Śląska, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. w związku z art. 12 u.r.u.s. polegające na błędnej wykładni art. 12 ustawy poprzez przyjęcie, że wskazany w nim zakres kompetencji Rady Gminy do określenia szczegółowej organizacji Centrum Usług Społecznych nie obejmuje uprawnienia do regulacji sposobu funkcjonowania Centrum, wewnętrznej struktury, kompetencji Dyrektora oraz zasad gospodarki finansowej jednostki (przyjętych w §10-13, w § 14 ust. 2 - w zakresie szczegółowej organizacji wewnętrznej oraz komórek organizacyjnych niższego rzędu - oraz § 16-18 załącznika do uchwały nr PR.0007.199.2024 z dnia 28 listopada 2024 r. w sprawie nadania statutu Centrum Usług Społecznych w Rudzie Śląskiej), podczas gdy zagadnienia te mieszczą się w zakresie pojęcia "szczegółowa organizacja", gdyż ujęte są w ustawie w rozdziale 4 pod tytułem "Organizacja Centrum" a zatem ich przyjęcie w statucie nie wykracza poza delegację ustawową;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 12 ustawy i art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm.) zwanej dalej u.s.g. polegające na błędnej wykładni art. 12 u.r.u.s. poprzez przyjęcie, że wskazany w nim zakres kompetencji Rady Gminy do określenia szczegółowej organizacji Centrum Usług Społecznych nie obejmuje określenia organów sprawujących nadzór nad Centrum (przyjętych w § 3 załącznika do uchwały nr [...] z dnia [...] listopada 2024 r. w sprawie nadania statutu Centrum Usług Społecznych w Rudzie Śląskiej), podczas gdy to uprawnienie nadzorcze wynika z art. 18a u.s.g. i mieści się w zakresie pojęcia "szczegółowa organizacja", tym samym porządkowe przywołanie tego uprawnienia w statucie i wskazanie jedynie organów nadzoru nad tą jednostką, a w zakresie szczegółowych kompetencji odwołanie się do uprawnień wynikających z innych przepisów, nie wykracza poza delegację ustawową;
3. ewentualnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie przez Sąd, że stwierdzone naruszenia prawa miały charakter istotny, uzasadniający stwierdzenie nieważności Statutu w części.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz rozpoznanie skargi co do istoty i uchylenie w całości zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest w znacznym zakresie zasadna.
Częściowo zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 12 u.r.u.s. polegający na dokonaniu błędnej wykładni art. 12 u.r.u.s. poprzez przyjęcie, że wskazany w nim zakres kompetencji Rady Gminy do określenia szczegółowej organizacji Centrum Usług Społecznych nie obejmuje uprawnienia do regulacji sposobu funkcjonowania takiego Centrum, jego wewnętrznej struktury, kompetencji dyrektora oraz zasad gospodarki finansowej jednostki (przyjętych w § 10-13, w § 14 ust. 2 oraz § 16-18 Statutu). W ocenie strony skarżącej kasacyjnie prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna prowadzić do stwierdzenia, że regulacja zawarta w ww. §§ 10-13, 14 ust. 2 i 16-18 Statutu zawiera "szczegółową organizację" i zagadnienia te są objęte regulacją rozdziału 4 ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych zatytułowanym "Organizacja centrum", a tym samym ich przyjęcie w Statucie nie wykracza poza delegację ustawową.
Zgodnie z art. 12 u.r.u.s. rada gminy w drodze uchwały uchwala statut centrum usług społecznych, który określa rodzaj i zakres zadań, w tym usług społecznych, przekazanych do realizacji centrum oraz szczegółową organizację takiego centrum.
Pojęcie "szczegółowej organizacji" nie zostało wprawdzie zdefiniowanie w ustawie o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, tym niemniej oznacza ono doprecyzowanie regulacji w zakresie funkcjonowania danej struktury organizacyjnej. Takie znaczenie tego pojęcia jest zgodne z wykładnią systemową ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, która – jak trafnie podnosi to strona skarżąca kasacyjnie – w rozdziale 4 zawiera regulację organizacji centrum usług społecznych. Można więc stwierdzić, że zawarta w art. 23-34 u.r.u.s. regulacja obejmuje podstawowy zakres organizacji każdego centrum usług społecznych, a statuty takich jednostek powinny uszczegółowić zasady organizacji takich struktur.
W tej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że treść § 10, § 11, § 12, § 13, § 14 ust. 2 oraz §§ 16-18 Statutu jest sprzeczna z delegacją ustawową zawartą w art. 12 u.r.u.s. w tym zakresie, że wadliwie realizuje ona obowiązek określenia w statucie szczegółowej organizacji takiego centrum.
O ile podstawowy zakres regulacji organizacji każdego centrum usług społecznych objęty przepisami ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych obowiązuje wszystkie takie jednostki organizacyjnej, o tyle doprecyzowanie tej regulacji (a więc szczegółowa regulacja) ma charakter dostosowawczy do warunków i potrzeb każdej wspólnoty samorządowej (jednostki samorządu terytorialnego). Tym samym to wszystko, co dotyczy organizacji centrum usług społecznych i nie jest wprost objęte regulacją ustawową (a w szczególności rozdziałem 4 ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych) oraz nie narusza przepisów ustaw, może być uregulowane w statucie takiej jednostki organizacyjnej.
Art. 23 ust. 1-3 u.r.u.s. reguluje zadania dyrektora centrum usług społecznych i w tym zakresie powtórzenie tej regulacji w § 10 pkt 1-8 Statutu stanowi naruszenie prawa nie dlatego, że określenie zadań kierownika takiej jednostki nie stanowi regulacji jej organizacji, ale dlatego, że jest to już wprost uregulowane w ustawie. Analogicznie § 10 pkt 9 Statutu zawiera regulację objętą treścią art. 17 u.r.u.s. Tym samym stwierdzenie nieważności § 10 Statutu było zasadne.
W orzecznictwie sądowym zdecydowanie dominuje pogląd, zgodnie z którym przepisy aktu prawa miejscowego nie mogą ponownie regulować tego samego, co już jest uregulowane w ustawie. Dopuszczalność powtórzeń tej samej regulacji w akcie hierarchicznie niższego rzędu jest zasadniczo niedopuszczalna i nie może prowadzić do powstawania sprzeczności w systemie prawa, a w tym do sytuacji, w której ta sama norma prawna zostałaby uregulowana w dwóch hierarchicznie odrębnych aktach prawnych i uchylenie jednego z tych aktów nie skutkowałoby automatycznie pozbawieniem obowiązywania danej normy w innym akcie prawnym (por. wyrok NSA z 21 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 7151/21; wyrok NSA z 14 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 7303/21; wyrok NSA z 10 lutego 2023 r. sygn. akt III OSK 6829/21; wyrok NSA z 20 października 2022 r. sygn. akt III OSK 5634/21). Natomiast w takim zakresie, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie kontroluje zaskarżony wyrok nie wychodząc poza granice zarzutu kasacyjnego należy stwierdzić, że rację ma strona skarżącą kasacyjnie podnosząc wadliwą wykładnię art. 12 u.r.u.s. w takim zakresie, w jakim zostały unieważnione § 11, § 12 i § 13 Statutu. Przepisy te określają kompetencje Dyrektora Centrum Usług Społecznych w zakresie, w jakim nie jest to objęte regulacją organizacji takiego centrum zawartą w ustawie o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych.
Także § 14 ust. 2 Statutu w takim zakresie, w jakim została stwierdzona jego nieważność nie zawiera istotnego naruszenia prawa. Zgodnie z jego treścią Dyrektor Centrum Usług Społecznych określa w Regulaminie Organizacyjnym takiego Centrum szczegółową organizację wewnętrzną i strukturę organizacyjną tej jednostki, a także podział zadań realizowanych przez poszczególne zespoły, w tym komórki organizacyjne niższego rzędu.
Nie stanowiło wady przekazanie kierownikowi centrum usług społecznych uprawnienia do regulowania szczegółowej organizacji wewnętrznej tej jednostki, w tym obejmującej komórki organizacyjne niższego rzędu. Skoro na podstawie art. 12 u.r.u.s. rada gminy obligatoryjnie określa w statucie centrum usług społecznych szczegółową strukturę takiej jednostki, to regulując taką szczegółową strukturę dopuszczalnym jest powierzenie możliwości wewnętrznego dalej idącego uszczegółowienia jej organizacji na zasadach określonych w jej statucie. Brak możliwości wydawania przez kierownika jednostki organizacyjnej jakichkolwiek aktów wewnętrznych dotyczących jej organizacji spowodowałby w istocie brak możliwości jej funkcjonowania.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie braku uchylenia zaskarżonego aktu nadzoru stwierdzającego nieważność § 16-18 Statutu należy stwierdzić, że przy tak sformułowanym zarzucie opartym o błędną wykładnię art. 12 u.r.u.s. nie może on odnieść zamierzonego przez stronę skarżącą kasacyjnie skutku. §§ 16-18 Statutu regulują gospodarkę finansową centrum usług społecznych będącą jednostką budżetową. Zasady prowadzenia gospodarki finansowej jednostek budżetowych nie są regulowane w ustawie o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ale w odrębnej ustawie na co trafnie powołała się Rada Miasta Ruda Śląska w podstawie prawnej podjęcia przedmiotowej uchwały. Skoro jednak żaden z przepisów ustawy o finansach publicznych nie został podniesiony jako zarzut skargi kasacyjnej, jak również nie został wskazany w uzasadnieniu tej skargi, to Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości doprecyzowania lub uzupełnienia w tym zakresie zarzutu kasacyjnego.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 12 u.r.u.s. i art. 18a ust. 1 u.s.g. polegającej na przyjęciu, że wskazany w nim zakres kompetencji Rady Miasta do określenia szczegółowej organizacji Centrum Usług Społecznych nie obejmuje określenia w § 3 Statutu organów sprawujących nadzór nad Centrum. Strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że prawidłowa wykładnia art. 18a ust. 1 u.s.g. powinna prowadzić do uznania, że pod pojęciem "szczegółowej organizacji" mieści się określenie nadzoru organów Gminy nad Centrum.
Sąd pierwszej instancji nie dokonywał w tej sprawie wykładni art. 18a ust. 1 u.s.g., a tym samym już z tego powodu zarzut wadliwej wykładni nie jest zasadny.
§ 3 Statutu stanowi, że nadzór nad działalnością Centrum Usług Społecznych sprawuje Rada Miasta Ruda Śląska i Prezydent Miasta Ruda Śląska w ramach posiadanych kompetencji. Nadzór to układ zależności między co najmniej dwoma samodzielnymi podmiotami i przejawia się możliwością władczej ingerencji w działalność podmiotu nadzorowanego, a podmiot ten ma prawo do zaskarżenia aktów nadzoru do sądu (por. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Nadzór, kontrola, koordynacja, kierownictwo, [w:] Prawo administracyjne, red. M. Wierzbowski, wyd. 2, Warszawa 2000, s. 103-105).
Centrum Usług Społecznych będąc jednostką budżetową nie ma osobowości prawnej i nie może skarżyć żadnych aktów podejmowanych wobec niej przez organy samorządu. Tym samym pojęcie nadzoru zostało wadliwie wprowadzone do treści § 3 Statutu. Odrębne przepisy przewidują możliwości podejmowania uchwał lub zarządzeń wobec każdej jednostki organizacyjnej gminy przez jej organy i wadliwe jest w tym zakresie regulowanie nadzoru nad nimi wykonywanego przez organ stanowiący lub organ wykonawczy gminy. Zgodnie natomiast z art. 18a ust. 1 u.s.g. rada gminy obligatoryjnie kontroluje poprzez komisję rewizyjną działalność zarówno wójta (burmistrza, prezydenta miast), jak i gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy. Tym samym nie stanowiło naruszenia prawa oddalenie skargi Miasta Ruda Śląska na rozstrzygniecie nadzorcze Wojewody Śląskiego stwierdzające nieważność § 3 Statutu.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że częściowo zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez wadliwe przyjęcie, że § 11, § 12, § 13 Statutu oraz w § 14 zwroty "Szczegółową organizację wewnętrzną" oraz ", w tym komórki organizacyjne niższego rzędu" zawierają istotne wady uzasadniające ich unieważnienie. Powołane przepisy Statutu nie naruszają prawa. Natomiast strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała zarzutami skargi kasacyjnej wadliwość zaskarżonego wyroku w takim zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji uznał, że § 3, § 10 i §§ 16-18 załącznika do Statutu zawierają istotne wady uzasadniające ich unieważnienie na podstawie art. 91 ust. 1 u.s.g.
Z powyższych względów na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 148 i art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w punkcie pierwszym zaskarżony wyrok w całości i po rozpoznaniu skargi Miasta Ruda Śląska uchylił pkt 2 zaskarżonego rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] w takim zakresie, w jakim punkt ten stwierdził nieważność § 11, § 12 i § 13 załącznika do uchwały oraz uchylił pkt 3 zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. W punkcie drugim skarga Miasta Ruda Śląska została na podstawie art. 188 w związku z art. 151 i art. 193 P.p.s.a. oddalona jako niezasadna.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej stronie, która wniosła tę skargę należą się niezbędne koszty postępowania od organu, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W tej sprawie należało od Wojewody Śląskiego zasądzić na rzecz Miasta Ruda Śląska kwotę 720 złotych stanowiących zwrot kosztów postępowania sądowego. Koszty te obejmują wynagrodzenie radcy prawnego będącego pełnomocnikiem strony skarżącej kasacyjnie obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI