III OSK 1485/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-12-13
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo wodneopłaty za wodęusługi wodneskarga kasacyjnaNSAwspółczynnik różnicującystawki opłatgranica ustawowaochrona środowiska

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że stawka opłaty za usługi wodne nie może przekroczyć limitu ustawowego, nawet po zastosowaniu współczynnika różnicującego.

Sprawa dotyczyła opłaty zmiennej za usługi wodne pobierane przez X Sp. z o.o. Organ ustalił opłatę, mnożąc jednostkową stawkę przez współczynnik różnicujący, co doprowadziło do przekroczenia górnej granicy stawki określonej w ustawie Prawo wodne. WSA uchylił decyzję organu, a NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że przepisy wykonawcze nie mogą naruszać limitów ustawowych i konstytucyjnych zasad równości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która ustaliła opłatę zmienną za usługi wodne dla X Sp. z o.o. na kwotę 2194 zł. Organ oparł się na art. 272 ust. 17 Prawa wodnego oraz rozporządzeniu w sprawie stawek, mnożąc jednostkową stawkę (0,068 zł/m3) przez współczynnik różnicujący (2) i ilość pobranej wody (16132 m3). Sąd pierwszej instancji uznał, że takie działanie przekroczyło górną granicę stawki opłaty za usługi wodne określoną w art. 274 pkt 3 lit. b Prawa wodnego, która wynosi 0,10 zł/m3. Sąd podkreślił, że przepisy wykonawcze nie mogą naruszać limitów ustawowych, a mechanizm różnicowania stawek nie może prowadzić do przekroczenia górnej granicy ustawowej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA. NSA wskazał, że przepisy Prawa wodnego nie odnoszą się do współczynnika różnicującego, który został wprowadzony w rozporządzeniu. NSA podkreślił, że przepisy wykonawcze muszą być zgodne z ustawą, a wprowadzanie nieograniczonej limitem kategorii 'stawki opłaty' naruszałoby zasady państwa prawnego i równości wobec prawa. Sąd uznał, że dla ustalenia opłaty zmiennej powinna być zastosowana wyłącznie jednostkowa stawka opłaty w wysokości nieprzekraczającej górnej stawki ustawowej (0,10 zł/m3).

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zastosowanie współczynnika różnicującego nie może prowadzić do przekroczenia górnej granicy stawki opłaty za usługi wodne określonej w ustawie.

Uzasadnienie

Przepisy wykonawcze muszą być zgodne z ustawą i nie mogą naruszać limitów ustawowych. Wprowadzenie nieograniczonej limitem kategorii 'stawki opłaty' naruszałoby zasady państwa prawnego i równości wobec prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

Prawo wodne art. 274 § pkt 3 lit. b tiret 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Określa górną jednostkową stawkę opłaty za usługi wodne (0,10 zł/m3).

Pomocnicze

Prawo wodne art. 272 § ust. 17

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 277 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 277 § ust. 2 pkt 2 lit. c

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Upoważnia do różnicowania stawek opłat w zależności od jakości i rodzaju pobranej wody oraz jej przeznaczenia.

rozporządzenie w sprawie stawek art. 5 § ust. 1 pkt 38 lit. a

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne

Określa jednostkową stawkę opłaty zmiennej za wody pobrane do celów rolniczych (0,068 zł/m3).

rozporządzenie w sprawie stawek art. 5 § ust. 2 pkt 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne

Określa współczynnik różnicujący dla wód niepodlegających uzdatnianiu lub podlegających wyłącznie dezynfekcji lub demineralizacji.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy wykonawcze nie mogą naruszać limitów ustawowych. Zastosowanie współczynnika różnicującego nie może prowadzić do przekroczenia górnej stawki opłaty określonej w ustawie. Wprowadzenie nieograniczonej limitem kategorii 'stawki opłaty' narusza zasady państwa prawnego i równości wobec prawa.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że zastosowanie iloczynu jednostkowej stawki opłaty i współczynnika różnicującego nie stanowi przekroczenia górnej jednostkowej stawki opłaty określonej w art. 274 ust. 3 lit. b ustawy Prawo wodne.

Godne uwagi sformułowania

Wolą ustawodawcy było, aby poprzez ustalenie opłaty, której wysokość jest zmienna w zależności od różnych czynników, jednocześnie nie przekraczać górnej granicy stawki. Przepisy wykonawcze muszą pozostawać w związku merytorycznym i funkcjonalnym w stosunku do rozwiązań ustawowych. Delegacja ustawowa nie może być interpretowana jako dająca upoważnienie do wprowadzenia regulacji naruszających normy wyższego rzędu, a więc norm ustawowych i konstytucyjnych. Wprowadzenie nieograniczonej limitem kategorii 'stawki opłaty' stanowiłoby naruszenie konstytucyjnych zasad: państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji).

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Stelmasiak

sędzia

Maciej Kobak

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących ustalania opłat za usługi wodne, w szczególności relacji między przepisami ustawowymi a wykonawczymi oraz zasady niedopuszczalności przekroczenia limitów ustawowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji poboru wód podziemnych na potrzeby rolnicze i stosowania współczynnika różnicującego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia opłat za korzystanie z zasobów naturalnych i pokazuje, jak sądy egzekwują przestrzeganie limitów ustawowych przez organy administracji, nawet w kontekście przepisów wykonawczych.

Czy opłata za wodę może być wyższa niż przewiduje ustawa? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 2194 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1485/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Maciej Kobak
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Po 77/19 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2019-03-21
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2268
art. 272 ust. 17
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Po 77/19 w sprawie ze skargi X Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. z dnia 4 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty zmiennej za usługi wodne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. na rzecz X Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Po 77/19, po rozpoznaniu skargi X sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. z dnia 4 grudnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie opłaty zmiennej za usługi wodne – uchylił zaskarżoną decyzję.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji X sp. z o.o. - dalej: "Spółka", jest podmiotem działającym w oparciu o pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego dnia 6 września 2017 r. ([...]) na szczególne korzystanie z wód podziemnych na potrzeby Fermy Trzody Chlewnej w miejscowości B., z jednootworowego ujęcia wody zlokalizowanego na działce [...], obręb T., w gminie C.
Dyrektor Zarządu Zlewni, powołując się na art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.) - dalej: "ustawa Prawo wodne", skierował do X sp. z o.o. informację nr [...] ustalającą wysokość opłaty zmiennej za usługi wodne w kwocie 2194 zł. W jej motywach wskazał, że opłata została wyliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za wody pobrane: "do celów rolniczych na potrzeby zaopatrzenia w wodę ludzi i zwierząt gospodarskich, w zakresie niebędącym zwykłym korzystaniem z wód" (0,068 zł za 1 m3), pomnożonej przez współczynnik różnicujący (2) i ilość pobranych wód podziemnych (16132 m3). Organ zaznaczył, że stawkę opłaty przyjął na podstawie § 5 ust. 1 pkt 38 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2502) – dalej: "rozporządzenie w sprawie stawek", natomiast współczynnik różnicujący przyjęto dla wód, które nie podlegają żadnym procesom uzdatniania lub podlegają wyłącznie dezynfekcji lub demineralizacji (§ 5 ust. 2 pkt 1).
Od powyższej informacji Spółka złożyła reklamację.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 4 grudnia 2018 r. Dyrektor Zarządu Zlewni ponownie określił względem X sp. z o.o. opłatę zmienną za usługi wodne w kwocie 2194 zł. Zdaniem organu należy uwzględnić, że zgodnie z art. 277 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo wodne, Rada Ministrów określając w drodze rozporządzenia stawki opłat za usługi wodne, mogła zróżnicować wysokość stawek opłat w zależności od: a) rodzaju substancji w ściekach i temperatury ścieków, b) rodzaju ścieków, c) jakości i rodzaju pobranej wody oraz jej przeznaczenia oraz d) części obszaru państwa. Dyrektor Zarządu Zlewni wywiódł, że określona jednostkowa stawka za usługi wodne, którą przyjęto w informacji - wynosząca 0,068 zł za 1 m3, nie przekroczyła górnej jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne, która w danym przypadku wynosi 0,10 zł za 1 m3. Z kolei sama stawka opłaty została zróżnicowana w zależności od zastosowanych procesów uzdatniania. Zdaniem organu zastosowanie iloczynu jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne oraz współczynnika różnicującego, nie prowadzi do przekroczenia górnej stawki jednostkowej z art. 274 pkt 3 lit. b ustawy Prawo wodne.
W skardze na powyższą decyzję Spółka wniosła o jej uchylenie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za zawierającą usprawiedliwione podstawy. W ocenie tego Sądu ustalenie przez ustawodawcę, w akcie rangi ustawy, górnych jednostkowych stawek opłat ma charakter bezwzględnie obowiązujący i oznacza jednocześnie zakaz ich przekraczania. Wolą ustawodawcy było, aby poprzez ustalenie opłaty, której wysokość jest zmienna w zależności od różnych czynników, jednocześnie nie przekraczać górnej granicy stawki. Wbrew stanowisku organu także upoważnienie do różnicowania wysokości opłaty zawarte w delegacji ustawowej nie może skutkować w efekcie końcowym przekroczeniem górnej granicy stawki wskazanej w ustawie. Przepis art. 277 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo wodne zawiera, skierowane do Rady Ministrów, dyrektywy dotyczące kształtowania wysokości stawek, ale nie pozwala na sprowadzenie mechanizmu umożliwiającego nakładanie wyższych danin za usługi wodne, aniżeli określone między innymi w art. 274 ustawy Prawo wodne.
Zestawienie normy ustawowej określającej górną granicę stawek z treścią regulacji zawartych w rozporządzeniu (dotyczących zróżnicowania stawek) prowadzić powinno każdorazowo do konstatacji, że w przypadku, gdy w wyniku zastosowania tzw. współczynnika różnicującego, który wprowadzono w rozporządzeniu w sprawie stawek, ustalona stawka będzie przekraczać górną granicę określoną w ustawie (dla danej opłaty), należy przyjąć stawkę oznaczoną jako górna granica. Jednocześnie Sąd meriti nie podzielił zapatrywania Spółki, jakoby należało w ogóle zrezygnować z uwzględniania współczynnika różnicującego. Sąd ten nie podziela argumentacji zawartej w skardze o braku podstaw do jego wprowadzenia. Wręcz przeciwnie, konstrukcja delegacji ustawowej do wydania aktu wykonawczego jest w tym zakresie czytelna i zawiera upoważnienie do różnicowania w art. 277 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy Prawo wodne.
Zdaniem Sądu Wojewódzkiego organ ustalając wysokość opłaty zastosował wprawdzie prawidłową jednostkową stawkę opłaty określoną w § 5 ust. 1 pkt 38 lit. a rozporządzenia w sprawie stawek z tym, że nie wziął pod uwagę, że w ostatecznym rozrachunku (pomnożeniu przez współczynnik różnicujący) stawka za m3 pobranej wody jaka obciąża Spółkę przekracza limit z art. 274 pkt 3 lit. b tiret 1 ustawy Prawo wodne.
Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu Wojewódzkiego Dyrektor Zarządu Zlewni uchybił art. 274 pkt 3 lit. b P.w., gdyż stosując mechanizm z § 5 ust. 1 pkt 38 lit. a i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie stawek ustalił opłatę zmienną za usługi wodne za m3 pobranej wody w stawce wyższej aniżeli maksymalna określona w ustawie.
W ocenie Sądu meriti w art. 277 ust. 2 ustawodawca ewidentnie stanowi o jednostkowych stawkach za usługi wodne, tym bardziej, że nawiązuje do art. 277 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Z redakcji art. 277 ust. 2 wynika, że zawiera on jedynie dyrektywy, które mają determinować ustalaną przez Radę Ministrów wysokość "jednostkowych stawek opłat za usługi wodne". Przekroczeniem upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 277 ust. 1 w zw. z art. 274 pkt 3 lit. b tiret 1 ustawy Prawo wodne jest natomiast wprowadzenie w rozporządzeniu w sprawie stawek takiego mechanizmu, który pozwala na zwielokrotnianie stawki jednostkowej do poziomu przekraczającego górny limit ustawowy zawarty w art. 274 ustawy Prawo wodne.
Uzupełniająco Sąd meriti zaznaczył, że gdyby przyjąć – jak twierdzi Dyrektor Zarządu Zlewni – iż można w ostatecznym rozrachunku (po zastosowaniu współczynnika różnicującego) naliczyć od m3 "stawkę opłaty" za usługi wodne w kwocie wyższej aniżeli maksymalna "jednostkowa stawka" ustawowa, to byłoby równoznaczne z przyjęciem założenia, że opłata za m3 pobranej wody obciążająca zobowiązanego może być kształtowana w akcie podstawowym w istocie w sposób nielimitowany (można by ją dowolnie podnosić poprzez stosowanie współczynnika różnicującego). Taka interpretacja jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia art. 84 i art. 217 Konstytucji RP.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", orzekł jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w P. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 277 ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez przyjęcie, że w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do obliczenia wysokości opłaty zmiennej za usługi wodne do celów rolniczych na potrzeby zaopatrzenia w wodę ludzi i zwierząt gospodarskich, w zakresie niebędącym zwykłym korzystaniem z wód należało zastosować iloczyn górnej jednostkowej stawki opłaty ilości pobranych wód podziemnych, mimo że z treści przepisu art. 272 ust. 1 ustawy Prawo wodne jednoznacznie wynika, że opłatę stałą ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów rolniczych na potrzeby zaopatrzenia w wodę ludzi i zwierząt gospodarskich, w zakresie niebędącym zwykłym korzystaniem z wód (0,068 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (2) i ilości pobranych wód podziemnych (16132 m3). Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona w § 5 ust. 1 pkt 38 lit. a rozporządzenia w sprawie stawek. Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, które nie podlegają żadnym procesom uzdatniania lub podlegają wyłącznie dezynfekcji lub demineralizacji (§ 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie stawek).
Należy wskazać, że zgodnie z art. 277 ust. 1 ustawy Prawo wodne Rada Ministrów określa, w drodze rozporządzenia, jednostkowe stawki opłat, o których mowa w art. 274 oraz w art. 275 ust. 20-24, oraz zgodnie z art. 277 ust. 2 pkt 2 Rada Ministrów, wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1 może zróżnicować wysokość stawek opłat w zależności od:
a) rodzaju substancji w ściekach i temperatury ścieków,
b) rodzaju ścieków,
c) jakości i rodzaju pobranej wody oraz jej przeznaczenia,
d) części obszaru państwa.
W związku z powyższym jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne w zależności od ilości pobieranej wody zastosowana w informacji nr [...] wynosząca 0,068 zł za 1 m3, nie przekracza górnej jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne uzależnionej od ilości pobieranej wody, która dla tego przypadku wynosi 0,10 zł za 1 m3. Stawka opłaty (nie jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne uzależnionej od ilości pobieranej wody) została zróżnicowana w zależności od procesów uzdatnienia jakim poddawana jest pobrana woda przez współczynnik 2 odpowiadający wodom, które nie podlegają żadnym procesom uzdatniania lub podlegają wyłącznie dezynfekcji lub demineralizacji. Zdaniem skarżącego organu zastosowanie iloczynu jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne uzależnionej od ilości pobieranej wody oraz współczynnika różnicującego stawki opłaty w zależności od procesów uzdatnienia jakim poddawana jest pobrana woda nie może być uznane za przekroczenie górnej jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne określonej w art. 274 ust. 3 pkt b ustawy Prawo wodne.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, ewentualnie na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w związku z art. 185 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżacy kasacyjnie wniósł o zasądzenie na rzecz Dyrektora ZZ w P. PGW WP kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną X Sp. z o.o. z siedzibą w P. wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od organu na rzecz Spółki kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie trzeba wskazać, że skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, pomimo wniosku o rozpoznanie jej na rozprawie. Nastąpiło to na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: "ustawa COVID" oraz zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA. Sąd kasacyjny w obecnym składzie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. II OPS 6/19 (ONSAiWSA 2021 r., nr 3, poz. 35), zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 P.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie istnieją takie okoliczności, które w stanie pandemii oraz w okresie jednego roku po jego zakończeniu nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Nie można podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie organu, że zastosowanie iloczynu jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne uzależnione od ilości pobieranej wody oraz współczynnika różnicującego stawki opłaty w zależności od procesów uzdatnienia jakim poddawana jest pobrana woda, nie może być uznane za przekroczenie górnej jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne określonej w art. 274 ust. 3 pkt b ustawy Prawo wodne.
Skarżący kasacyjnie wskazuje, że z przepisu art. 272 ust. 1 ustawy Prawo wodne jednoznacznie wynika, że opłatę stałą ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów rolniczych na potrzeby zaopatrzenia w wodę ludzi i zwierząt gospodarskich, w zakresie niebędącym zwykłym korzystaniem z wód (0,068 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (2) i ilości pobranych wód podziemnych (16132 m3). Jednakże przepisy ustawy Prawo wodne w żadnym miejscu nie odnoszą się do współczynnika różnicującego. Podkreślić należy, że w obowiązującej ustawie Prawo wodne wprowadzono opłaty zmienne między innymi za pobór wód podziemnych lub pobór wód powierzchniowych. Wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3 (art. 272 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Współczynnik różnicujący unormowany jest natomiast w § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie stawek. Trzeba przy tym zauważyć, że przepis art. 277 ustawy Prawo wodne, który stanowił ustawowe upoważnienie do wydania przez Radę Ministrów rozporządzenia w sprawie stawek, w ust. 2 pkt 2 lit. c nakazał różnicowanie wysokości stawek w zależności od jakości i rodzaju pobranej wody oraz jej przeznaczenia, a nie w zależności od tego jakim procesom w zakresie uzdatniania, dezynfekcji lub demineralizacji, albo innym podlegają pobierane wody.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w państwie prawnym przepisy wykonawcze muszą pozostawać w związku merytorycznym i funkcjonalnym w stosunku do rozwiązań ustawowych, ponieważ tylko w ten sposób mogą być wyznaczone granice, w jakich powinna mieścić się regulacja zawarta w przepisach wykonawczych. "Podkreślenie konieczności uwzględnienia zależności o charakterze funkcjonalnym ma istotne znaczenie w tych zwłaszcza sytuacjach, kiedy delegacja może - co do swojego zakresu - wywoływać wątpliwości interpretacyjne, tak jak w przedmiotowej sprawie. W wypadku bowiem pojawienia się takich wątpliwości podstawowe znaczenie uzyskuje pytanie, jakie są niezbędne środki i instrumenty prawne do urzeczywistnienia celów zakładanych przez ustawodawcę. Przy czym interpretacja przepisów określających kompetencje normodawcze nie może być dokonywana przy zastosowaniu wykładni rozszerzającej i celowościowej. Jest też oczywiste, że nigdy delegacja ustawowa nie może być interpretowana jako dająca upoważnienie do wprowadzenia regulacji naruszających normy wyższego rzędu, a więc norm ustawowych i konstytucyjnych. W konsekwencji przy wykonywaniu delegacji poszukiwać należy takiego kierunku regulacji wykonawczej, który umożliwi - przy respektowaniu celu, któremu ma ona służyć - zachowanie zgodności z przepisami wyższego rzędu" (wyrok TK z dnia 16 lutego 1999 r., sygn. SK 11/98, OTK 1999 r., nr 2, poz. 22).
Należy zgodzić się z Sądem Wojewódzkim, że organ błędnie zróżnicował "stawkę opłaty" i "jednostkową stawkę opłaty". Ta pierwsza została uzależniona od procesów uzdatnienia, jakim poddawana jest pobrana woda przez współczynnik, druga odpowiadająca wodom, które nie podlegają żadnym procesom uzdatniania lub podlegają wyłącznie dezynfekcji lub demineralizacji. W ocenie skarżącego kasacyjnie organu zastosowanie iloczynu jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne uzależnionej od ilości pobieranej wody oraz współczynnika różnicującego, nie może być uznane za przekroczenie górnej jednostkowej stawki opłaty za usługi wodne określonej w art. 274 ust. 3 lit. b ustawy Prawo wodne. Jednakże przepis art. 277 ustawy Prawo wodne nie daje podstawy do wyróżnienia "jednostkowej stawki opłaty", o której mowa w art. 274 i "stawki opłaty" z art. 277 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo wodne, która miałaby wynikać z iloczynu "jednostkowej stawki opłaty" i "współczynnika różnicującego". Sąd Wojewódzki trafnie zatem skonstatował, że ustawodawca w art. 277 ust 2 ustawy Prawo wodne stanowi wprost o jednostkowych stawkach za usługi wodne. Przepis ten zawiera tylko dyrektywy, które mają determinować wysokość jednostkowych stawek opłat za usługi wodne.
Wbrew argumentacji strony skarżącej kasacyjnie Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że wprowadzenie nieograniczonej limitem kategorii "stawki opłaty" stanowiłoby naruszenie konstytucyjnych zasad: państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji). Opłaty o charakterze publicznym, jako forma daniny publicznej, w zakresie tak istotnego elementu jak ustalenie kwoty maksymalnej, powinny być określone ustawowo (por. wyrok TK z dnia 6 grudnia 2002 r., sygn. akt P 6/02, OTK-A, 2002 r., nr 7, poz. 91). Ustalenie górnych jednostkowych stawek opłat w ustawie ma charakter bezwzględnie obowiązujący i jednocześnie oznacza zakaz ich przekraczania. Przy czym zastosowanie wobec jednych podmiotów górnej jednostkowej stawki za usługi wodne, a wobec drugich przekroczenie tej górnej granicy doprowadziłoby do naruszenia zasady równości. Nadto, dla ustalenia opłaty zmiennej powinna zostać zastosowana wyłącznie jednostkowa stawka opłaty w wysokości określonej dopuszczalną górną jednostkową stawką opłat za usługi wodne, określone w art. 274 ust. 3 lit. b tiret 1 ustawy Prawo wodne, czyli 0,10 zł za 1 m3. Wolą ustawodawcy było, aby poprzez ustalenie opłaty, której wysokość jest zmienna w zależności od różnych czynników jednocześnie, nie przekraczać górnej granicy stawki.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.), mając na uwadze stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. II FPS 4/12 (ONSAiWSA 2013 r., nr 3, poz. 38), że wskazane przepisy stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie, sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika, odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI