III OSK 1481/24

III OSK 1481/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Bk 94/23 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2024-01-31
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3 § 2 pkt 8, art. 141 § 4, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 6 ust. 2, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 37
art. 156 § 1-6
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 17
art. 156
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 stycznia 2024 r. sygn. akt II SAB/Bk 94/23 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Prokuratora Okręgowego w B. w przedmiocie informacji publicznej oddala skargą kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II SAB/Bk 94/23 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w [...] na bezczynność Prokuratora Okręgowego w B. w przedmiocie informacji publicznej oddalił skargę.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] października 2023 r., przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej, Stowarzyszenie [...] w [...] (dalej: "Stowarzyszenie", "skarżący") zwróciło się do Prokuratury Okręgowej w B. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie następujących danych: 1. Czy tutejsza prokuratura prowadziła lub prowadzi jakiekolwiek postępowania w sprawach dotyczących zgonów cudzoziemców, których zwłoki ujawniono na terenie jej właściwości od 1 czerwca 2021 r. do chwili udzielania odpowiedzi na wniosek ? 2. Jeśli takie postępowania prowadzono lub wciąż się prowadzi, wnosimy o listę tych postępowań w formie tabelarycznej wraz z następującymi informacjami: a) sygnatura postępowania, b) lista osób, których dotyczy dane postępowanie wraz z informacjami o: narodowości, płci, wieku, dacie śmierci, przyczynie śmierci, postanowienie o wszczęciu wraz z uzasadnieniem postanowienie o zakończeniu wraz z uzasadnieniem. 3. Czy tutejsza prokuratura otrzymała w okresie od 1 czerwca 2021 r. do chwili udzielania odpowiedzi na wniosek informacje o ujawnieniu zwłok, których tożsamości nie można ustalić? 4. Jeśli otrzymała to ile, od kogo (osoby prywatne, podmioty publiczne - jakie?) oraz komu przekazano te zwłoki do pochowania?'
Prokurator Okręgowy w B. udzielił wnioskodawcy odpowiedzi pismem z dnia 31 października 2023 r., przekazanym zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku, za pośrednictwem korespondencji elektronicznej.
W skardze z 7 grudnia 2023 r. do WSA w Białymstoku Stowarzyszenie zarzuciło Prokuraturze Okręgowej w B. bezczynność w udostępnieniu informacji. Odnośnie punktu 1 oraz 2a wniosku udzielona przez organ odpowiedź jest nie na temat, gdyż dotyczy postępowań prowadzonych przez prokuratury podległe organowi, a nie tych prowadzonych przez sam organ. Natomiast odpowiedzi na punkt 2b, 3 oraz 4 wniosku są nie tylko na temat, bowiem dotyczą postępowań prowadzonych prokuratury podległe organowi, to jeszcze nie zostały w dostateczny sposób uprawdopodobnione. W ocenie skarżącego organ wyjaśnił co prawda, że wnioskowane informacje mogą znajdować się w aktach postępowań prowadzonych przez inne prokuratury, ale jest to tłumaczenie niewystarczające, ponieważ wskazane postępowania są prowadzone ab initio przez inne prokuratury, zaś wniosek dotyczył postępowań prowadzonych przez organ. Po drugie, nie sposób racjonalnie przyjąć, że organ nie posiada w prowadzonych przez siebie rejestrach informacji objętych wnioskiem, nawet jeśli te informacje znajdują się także w dokumentach wchodzących w skład akt postępowań.
W odpowiedzi na skargę Prokurator Okręgowy wyjaśnił, że udzielona odpowiedź dotyczy wszystkich postępowań przygotowawczych z wnioskowanej kategorii zarówno w Prokuraturze Okręgowej w B. oraz wszystkich jednostkach podległych. Wskazał, że jak wynika ze zgromadzonych w materiałach sprawy [...] informacji w 1 Wydziale Śledczym i 2 Wydziale do Spraw Przestępczości Gospodarczej śledztwa dotyczące zgonów cudzoziemców nie były prowadzone. W tej sytuacji w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wskazano postępowania przygotowawcze dotyczące zgonów cudzoziemców prowadzone w podległych Prokuraturze Okręgowej w B. jednostkach prokuratur rejonowych. Zdaniem organu przekazana informacja była kompletna tj. zawierała informacje o wszystkich śledztwach dotyczących zgonów cudzoziemców. Wskazano również, że większość z postępowań przygotowawczych dotyczących zgonów cudzoziemców, została przekazana decyzją Prokuratora Regionalnego w B. do dalszego prowadzenia Prokuraturze Okręgowej w S. Od momentu przekazania konkretnego postępowania do innej jednostki prokuratury np. Prokuratury Okręgowej w S., to ta jednostka staje się gospodarzem śledztwa, a takie uprawnienia traci jednostka dotychczas prowadząca tę sprawę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga nie była zasadna i ją oddalił.
W uzasadnieniu Sąd I instancji uznał, iż odpowiedź dotycząca punktu 1 oraz 2 a dotyczy wszystkich postępowań przygotowawczych z wnioskowanej kategorii prowadzonych zarówno w Prokuraturze Okręgowej w B. oraz wszystkich jednostkach podległych. Jak wynika ze zgromadzonych w materiałach sprawy [...] informacji w 1 Wydziale Śledczym i 2 Wydziale do Spraw Przestępczości Gospodarczej śledztwa dotyczące zgonów cudzoziemców nie były prowadzone i dlatego wskazano postępowania przygotowawcze dotyczące zgonów cudzoziemców prowadzone w podległych Prokuraturze Okręgowej w B. jednostkach prokuratur rejonowych podległych Prokuraturze Okręgowej w S. Kolejny z zarzutów podniesionych przez skarżącego dotyczył nie posiadania przez Prokuraturę Okręgową w B. żądanych informacji wskazanych i nieuwiarygodnienia tego twierdzenia. Większość z postępowań przygotowawczych dotyczących zgonów cudzoziemców, co wskazano w odpowiedzi na wniosek, została przekazana decyzją Prokuratora Regionalnego w B. do dalszego prowadzenia Prokuraturze Okręgowej w S. Taka odpowiedź, zdaniem Sądu, jest wystarczającym uprawdopodobnieniem zaistniałej sytuacji. Całość akt tych śledztw została przekazana do Prokuratury Okręgowej w S., co zostało wyraźnie i stanowczo wskazane wnioskodawcy w odpowiedzi na wniosek. Prokuratura Okręgowa w B. nie prowadzi odrębnego rejestru dotyczącego takich śledztw. Każda informacja, której zażądano we wniosku, poza numerami poszczególnych spraw, pochodzi z akt śledztw i powinna zostać udostępniona w trybie przewidzianym w art. 156 Kodeksu karnego, na co również słusznie wskazuje organ. Oznacza to, że w zakresie wniosku w pkt 2 lit b) oraz w pkt. 3 i 4 wniosku organ słusznie wskazał na tryb wynikający z art. 156 Kk. W pozostałym zakresie organ również wskazał drogę uzyskania informacji publicznej.
W tym stanie sprawy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną wniosło Stowarzyszenie [...] w [...], zaskarżając powyższy wyrok w całości.
Zarzuciło ono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to:
1) art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. i art. 6 ust. 2 u.d.i.p., art. 156 §§ 1-6 k.p.k. oraz art. 156 k.k. - przez oddalenie skargi na bezczynność organu pomimo nierozpoznania przez WSA w Białymstoku wszystkich zarzutów podniesionych w skardze na bezczynność organu, to jest pominięcie zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i art. 156 § 1 - 6 k.p.k.;
2) art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. i art. 6 ust. 2 u.d.i.p., art. 156 §§ 1-6 k.p.k. oraz art. 156 k.k. - przez niezasadne przyjęcie, iż odrębne zasady i tryb udostępniania informacji publicznej dotyczącej postępowań karnych obejmuje całość tej informacji, a nie jedynie dokumenty znajdujące się w aktach postępowań karnych;
3) art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - przez oddalenie skargi na bezczynność, chociaż udzielone przez Organ odpowiedzi były wymijające i nie na temat.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności, orzeczenie o jej charakterze, nakazanie organowi rozpoznania wniosku skarżącego i orzeczenie o kosztach postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Białymstoku. Nadto oświadczył, że wnosi o przeprowadzenie rozprawy.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Po pierwsze nie wskazano na czym miało polegać kilkukrotnie podnoszone naruszenie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy i nie zawiera samodzielnej treści normatywnej. W sposób najbardziej ogólny i generalny określa zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Nie stanowi on podstawy dla czynienia zaskarżonemu orzeczeniu zarzutu błędnego rozstrzygnięcia, gdyż celowi temu służą inne przepisy. Co więcej nie budzi wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie chodziło o kontrolę w przedmiocie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej, a więc w zakresie kognicji sądu administracyjnego wyznaczonej m.in. przez art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Po drugie podany jako naruszony, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku i ma charakter formalny. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych w nim warunków. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala zatem na prześledzenie toku rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku i poznanie motywów, jakimi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Podkreślenia wymaga, iż za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, czy procesowego. Fakt reprezentowania odmiennego poglądu prawnego przez skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Po trzecie na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenia art. 1 ust. 2 u.d.i.p., art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. i art. 6 ust. 2 u.d.i.p., art. 156 §§ 1-6 k.p.k.
W odniesieniu do powyższego zarzutu należy wskazać, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12). Tymczasem strona skarżąca w sposób wyraźny nie wskazała o jaką postać naruszenia powołanych przepisów zarzuca. Nie jest to możliwe także na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej ze względu na jego lakoniczność. Wprawdzie strona skarżąca kasacyjnie wskazuje, że odesłanie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. do art. 156 §§ 1-6 k.p.k. dotyczy dostępu do akt sprawy karnej i dokumentów znajdujących się w tych aktach, a nie informacji będącej w posiadaniu organu, co może wskazywać zarzut błędnego zastosowania tego przepisu. Jednak nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie – co w niniejszej skardze kasacyjnej nie miało miejsca. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji, że Prokurator Okręgowy w B. udzielił wnioskodawcy pismem z dnia 31 października 2023 r. stosownej odpowiedzi. Wynika z niej, że w Prokuraturze Okręgowej w B. nie prowadzono postępowań w sprawach dotyczących zgonów cudzoziemców, których zwłoki ujawniono na terenie jej właściwości od 1 czerwca 2021 r. do chwili udzielania odpowiedzi na wniosek. Co więcej, Prokurator udzielił znacznie szerszej odpowiedzi, niż wynikało to z samego wniosku informując jaka prokuratura prowadzi takie postępowania.
Ubocznie jedynie zauważyć należy, że wskazywanie w zarzutach skargi kasacyjnej, ale także w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, art. 156 kodeksu karnego jest nieuprawnione. Przepis ten określa kwestie odpowiedzialności karnej za ciężki uszczerbek na zdrowiu (prawo karne materialne) i nie miał on w niniejszej sprawie - dotyczącej dostępu do informacji publicznej - żadnego zastosowania. Przyjmując nawet, w świetle treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że jest to oczywista omyłka pisarska (powinno być k.p.k. zamiast k.k.), podzielić należy ocenę strony skarżącej kasacyjnie, że świadczy to o daleko posuniętej niestaranności w sporządzaniu uzasadnienia.
Wreszcie skoro zobowiązany organ w terminie udzielił odpowiedzi na złożony wniosek, to nie sposób zarzucić mu naruszenia art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia 151 p.p.s.a., który ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez Sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Ponieważ WSA w Białymstoku nie dopatrzył się takowych uchybień, to prawidłowo zastosował wskazany przepis jako podstawę wyrokowania.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił.