III OSK 147/23

Naczelny Sąd Administracyjny2026-01-14
NSAAdministracyjneWysokansa
RODOochrona danych osobowychmonitoring wizyjnyprzetwarzanie danychsegregacja odpadówprawo do prywatnościinteres prawnie uzasadnionyniezbędność przetwarzaniaNSA

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę spółdzielni mieszkaniowej na decyzję GIODO dotyczącą monitoringu altany śmietnikowej, uznając brak podstawy prawnej do przetwarzania danych osobowych.

Sprawa dotyczyła skargi spółdzielni mieszkaniowej na decyzję GIODO nakazującą usunięcie danych osobowych z monitoringu altany śmietnikowej. WSA uchylił decyzję GIODO, uznając nadrzędność interesu publicznego nad prawami jednostki. NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę spółdzielni i uchylił decyzję GIODO, stwierdzając, że monitoring altany śmietnikowej nie jest niezbędny do egzekwowania segregacji odpadów, a prawa jednostki do prywatności są nadrzędne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO) nakazującą spółdzielni mieszkaniowej usunięcie danych osobowych z monitoringu altany śmietnikowej oraz zaprzestanie ich pozyskiwania. Sąd uznał, że ochrona praw i wolności jednostki nie powinna powodować wyższych opłat za zagospodarowanie odpadów dla wszystkich mieszkańców, a monitoring był niezbędny do egzekwowania prawidłowej segregacji. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok WSA i oddalił skargę spółdzielni. NSA stwierdził, że choć spółdzielnia ma prawnie uzasadniony interes w egzekwowaniu segregacji odpadów, to monitoring wizyjny altany śmietnikowej nie jest "niezbędny" do osiągnięcia tego celu w rozumieniu RODO. Sąd podkreślił, że istnieją alternatywne metody identyfikacji nieprawidłowej segregacji, a prawo do prywatności i wolność jednostki są nadrzędne wobec interesów administratora danych, zwłaszcza gdy chodzi o uniknięcie dodatkowych opłat. W związku z tym, NSA uznał, że przetwarzanie danych osobowych w postaci nagrywania wizerunku w altanie śmietnikowej nie ma podstawy prawnej w art. 6 ust. 1 lit. f RODO.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, monitoring wizyjny altany śmietnikowej nie jest niezbędny do egzekwowania prawidłowej segregacji odpadów komunalnych, a tym samym przetwarzanie danych osobowych wizerunku mieszkańców w tym celu nie jest zgodne z art. 6 ust. 1 lit. f RODO, ponieważ istnieją alternatywne metody, a prawo do prywatności jednostki jest nadrzędne.

Uzasadnienie

NSA uznał, że choć spółdzielnia ma prawnie uzasadniony interes w egzekwowaniu segregacji odpadów, to monitoring wizyjny nie jest "niezbędny" do osiągnięcia tego celu. Istnieją inne, dostępne technicznie i racjonalne kosztowo metody identyfikacji nieprawidłowej segregacji. Ponadto, prawo do prywatności i wolność jednostki są nadrzędne wobec interesów administratora danych, zwłaszcza gdy chodzi o uniknięcie dodatkowych opłat.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (34)

Główne

RODO art. 6 § 1 lit. f

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem, gdy jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub stronę trzecią, chyba że nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą. NSA uznał, że monitoring altany śmietnikowej nie jest niezbędny do egzekwowania segregacji odpadów, a prawo do prywatności jest nadrzędne.

Pomocnicze

RODO art. 6 § 1 lit. c

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Wspomniane w skargach kasacyjnych, ale NSA stwierdził, że przetwarzanie miało miejsce wyłącznie na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO.

RODO art. 6 § 1 lit. e

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Wspomniane w skargach kasacyjnych, ale NSA stwierdził, że przetwarzanie miało miejsce wyłącznie na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO.

RODO art. 5 § 1 lit. e

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

RODO art. 5 § 1 lit. b

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

RODO art. 5 § 1 lit. c

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

RODO art. 5 § 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

RODO art. 4 § 14

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

RODO art. 9

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

k.p.a. art. 104 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.d.o. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych

u.o.d.o. art. 7 § 2

Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.u.cz. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.u.cz. art. 5 § 5

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.u.cz. art. 6m § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.u.cz. art. 6m § 2

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.u.cz. art. 6o § 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.u.cz. art. 2 § 3

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Konstytucja RP art. 47

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 51

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § 1-3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 30

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Monitoring wizyjny altany śmietnikowej nie jest niezbędny do egzekwowania prawidłowej segregacji odpadów. Prawo do prywatności i wolność jednostki są nadrzędne wobec prawnie uzasadnionych interesów administratora danych. Istnieją alternatywne metody identyfikacji nieprawidłowej segregacji odpadów. Ograniczenia wolności jednostki wymagają rygorystycznego dochowania wymogów proporcjonalności, które w tej sprawie nie zostały zachowane.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA o nadrzędności interesu publicznego nad prawami jednostki w kontekście segregacji odpadów. Argumenty spółdzielni o niezbędności monitoringu do egzekwowania segregacji i uniknięcia wyższych opłat.

Godne uwagi sformułowania

"niezbędne" jest to, bez czego nie możemy się obejść prawnie uzasadniony interes administratora należy więc rozumieć jako interes prawnie dopuszczony, niesprzeczny z porządkiem prawnym prywatność osoby będąca emanacją jej wolności, a w ten sposób wyrazem godności człowieka, jest wartością istotniejszą niż prawnie uzasadnione interesy administratora sprowadzające się do stworzenia narzędzia do unikania dodatkowych obciążeń finansowe ponoszone przez administratora.

Skład orzekający

Artur Kuś

sędzia

Hanna Knysiak - Sudyka

sędzia del. WSA

Rafał Stasikowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki \"niezbędności\" przetwarzania danych osobowych w kontekście art. 6 ust. 1 lit. f RODO oraz relacji między prawem do prywatności a prawnie uzasadnionymi interesami administratora danych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji monitoringu altan śmietnikowych w kontekście segregacji odpadów, ale jego zasady mogą być stosowane do innych sytuacji, gdzie administrator powołuje się na "prawnie uzasadniony interes" w celu ograniczenia praw jednostki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu segregacji odpadów i wykorzystania monitoringu w przestrzeniach wspólnych, co jest bliskie wielu obywatelom. Pokazuje konflikt między interesem wspólnoty a prawem jednostki do prywatności w kontekście RODO.

Monitoring śmietnika kontra prywatność: Czy spółdzielnia może nagrywać mieszkańców?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 147/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-01-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Hanna Knysiak - Sudyka
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Sygn. powiązane
II SA/Wa 3724/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-05
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Krzysztof Poseniak po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych i G. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3724/21 w sprawie ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 24 sierpnia 2021 r. nr DS.523.3031.2020.WP.MWY w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. zasądza od [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] na rzecz G. B. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 5 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3724/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 24 sierpnia 2021 r. nr DS.523.3031.2020.WP.MWY w przedmiocie przetwarzania danych osobowych uchylił punkt 1. i 2. zaskarżonej decyzji oraz
zasądził od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] kwotę 680 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
G. B. (zwany dalej: wnioskodawca, uczestnik postępowania),
wniósł do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej: PUODO,
organ), skargę na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych oraz danych osobowych jego małoletnich dzieci przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową z siedzibą w [...] (zwana dalej: skarżąca, spółdzielnia), za pomocą systemu monitoringu wizyjnego zainstalowanego w altanie śmietnikowej znajdującej się w zasobach spółdzielni.
Decyzją znak DS.523.3031.2020.WP.MWY z dnia 24 sierpnia 2021 r. organ, działając na podstawie art. 104 § 1 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, zwana dalej: k.p.a.), art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781, zwana dalej: u.o.d.o.) oraz na podstawie art. 58 ust. 2 lit. c i lit. d oraz art. 6 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem 2016/679, RODO), po rozpoznaniu skargi wnioskodawcy, orzekł w pkt. 1. o nakazaniu skarżącej usunięcia danych osobowych wnioskodawcy w zakresie jego wizerunku z nagrań zarejestrowanych przez system monitoringu wizyjnego zainstalowany w altanie śmietnikowej znajdujących się w zasobach spółdzielni, w pkt. 2. o nakazaniu skarżącej zaprzestania pozyskiwania danych osobowych wnioskodawcy za pomocą systemu monitoringu wizyjnego zainstalowanego w altanie śmietnikowej znajdujących się w zasobach spółdzielni oraz w pkt. 3. o umorzeniu postępowania w pozostałym zakresie.
W ocenie PUODO nie można uznać, aby potrzeba wyegzekwowania poprawnej segregacji odpadów, w tym w szczególności względy finansowe, które stały się główną przyczyną montażu monitoringu wizyjnego w altanach śmietnikowych znajdujących się w zasobach skarżącej, miały charakter nadrzędny wobec podstawowych praw i wolności osób, których dane dotyczą, jakim niewątpliwie jest prawo do prywatności i ochrona wizerunku. W związku z powyższym stwierdził, że art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia 2016/679 nie stanowi podstawy prawnej przetwarzania przez spółdzielnię danych osobowych wnioskodawcy pozyskiwanych za pomocą systemu monitoringu wizyjnego zainstalowanego w altanie śmietnikowej. Ponadto żadna z pozostałych przesłanek określonych w art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679 nie znajduje zastosowania do przetwarzania przedmiotowych danych wnioskodawcy.
W konsekwencji PUODO uznał, że skarżąca przetwarzając dane osobowe uczestnika postępowania pozyskane za pomocą monitoringu wizyjnego zainstalowanego w altanie śmietnikowej, przetwarza dane osobowe wnioskodawcy z naruszeniem art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679. Za zasadne uznał zatem skorzystanie z instrumentu o charakterze naprawczym przewidzianego w art. 58 ust.
2 lit. c i lit. d rozporządzenia 2016/679.
Jednocześnie organ stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby doszło do przetwarzania danych osobowych dzieci uczestnika postępowania. Spółdzielnia wyjaśniła w tym zakresie, że nie posiada informacji, czy w polu widzenia kamery znajdowały się dzieci wnioskodawcy. Wnioskodawca nie przedstawił natomiast dowodów, które jednoznacznie wskazywałyby, aby do takiego przetwarzania doszło. W związku z powyższym ustaleniem organ uznał, iż postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, zaskarżając ją w zakresie pkt. 1. i 2.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Uwzględniając skargę sąd pierwszej instancji wskazał, że w chwili merytorycznego orzekania w niniejszej sprawie, postępowanie karne dotyczące nakazania usunięcia danych osobowych uczestnika postępowania z nagrań zarejestrowanych przez system monitoringu wizyjnego, które mogą stanowić dowód
w postępowaniu karnym, nadal się toczy, tak więc w tym zakresie stanowisko organu nie mogło się ostać w porządku prawnym. Sąd uchylił więc zaskarżoną decyzję w punkcie 1., jako zmierzającą do usunięcia dowodów, potrzebnych do prowadzonego przez sąd karny postępowania. Usunięcie danych osobowych wnioskodawcy z nagrań decyzją PUODO, podczas toczącego się postępowania karnego, w którym nagranie
to jest dowodem, nie jest do zaakceptowania w prawidłowo działającym państwie prawa.
Z analogicznych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w punkcie 2., mając na uwadze, że między stronami toczą się spory, również o charakterze cywilnoprawnym, tak więc wykonanie punktu 2. decyzji uniemożliwiłoby skarżącej posługiwanie się dowodami w kolejnych, ewentualnych i już wytoczonych, postępowaniach sądowych oraz unicestwiłoby czynności, zmierzające do wszczęcia postępowań.
Sąd pierwszej instancji za w pełni zrozumiały i racjonalny uznał zarzut skargi,
że w sprawie występuje nadrzędność interesu społecznego i publicznego
dotyczącego ochrony środowiska nad prawami i wolnościami uczestnika
postępowania. Nie do zaakceptowania jest, że ochrona praw i wolności wymienionej osoby powoduje, że wszyscy mieszkający z zasobach [...] Spółdzielni Mieszkaniowej (tj. ok. 3255 osób) będą ponosić wyższe opłaty za zagospodarowanie odpadów komunalnych oraz w dalszej perspektywie, poprzez brak dbałości o środowisko cała społeczność będzie ponosiła skutki tych działań i będzie zmuszona ponosić konsekwencje braku dbałości o środowisko.
Doświadczenie życiowe Sądu pozwala przyjąć za trafny również zarzut skargi, że ciężar finansowy zagospodarowania odpadów wytworzonych przez osoby świadomie nieprawidłowo segregujące odpady lub w ogóle niedokonujące segregacji (mimo złożenia deklaracji o segregowaniu odpadów), zostaje przerzucony na pozostałych mieszkańców miasta w tym członków spółdzielni mieszkaniowej. Podwyższanie opłat obciąża wszystkich członków spółdzielni mieszkaniowej, a Spółdzielnia jako zarządca jest zobowiązana temu przeciwdziałać.
Zdaniem Sądu skarżąca wykazała, że wystąpiły przesłanki pozwalające na przetwarzanie danych osobowych poprzez rejestrowanie wizerunku wnioskodawcy za pomocą monitoringu wizyjnego, zainstalowanego w altanie śmietnikowej zgodnie z
art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia 2016/679, oraz że przetwarzanie danych osobowych
w ww. sposób było niezbędne do realizacji celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora. Dla realizacji celu wynikającego z tak rozumianego interesu administratora przetwarzanie musi być niezbędne.
Sąd uznał, że zainstalowanie systemu monitoringu wizyjnego w
okolicznościach faktycznych sprawy było nie tylko odpowiednie i niezbędne, ale wręcz konieczne do osiągnięcia ww. celów. Sąd w pełni podzielił zarzut skargi, że ochrona danych osobowych, na podstawie przepisów powołanej ustawy, nie powinna być oderwana od przepisów służących ochronie innych wartości. Dlatego należało wyeliminować z porządku prawnego również punkt 2. zaskarżonej decyzji, nakazujący skarżącej zaprzestanie pozyskiwania danych osobowych wnioskodawcy za pomocą systemu monitoringu wizyjnego zainstalowanego w altanie śmietnikowej,
znajdujących się w zasobach spółdzielni. Jak wykazano w powyżej poczynionych uwagach, pozyskiwanie danych wnioskodawcy jest usprawiedliwione okolicznościami faktycznymi sprawy i znajduje oparcie w treści art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia 2016/679.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ, zaskarżając go w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769 ze zm., dalej p.p.s.a.) o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik
sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. poprzez niewskazanie naruszenia
jakich przepisów prawa materialnego lub innych naruszeń przepisów postępowania dopuścił się Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, poprzestając jedynie na poparciu argumentacji Spółdzielni,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 lit. c, lit. e oraz lit.
f RODO poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że spółdzielnia legitymuje się podstawą prawną do przetwarzania danych osobowych uczestnika postępowania, pozyskiwanych za pomocą systemu monitoringu wizyjnego zainstalowanego w altanie śmietnikowej znajdującej się w zasobach skarżącej;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 w zw. z art. 5 ust.
1 lit. e RODO poprzez błędną wykładnię pozostającą wprost w sprzeczności z ww. przepisami prawnymi, a przez to uznanie, że dane osobowe można przetwarzać na przyszłość, w razie przyszłych i ewentualnych sporów.
Ponadto skargę kasacyjną wywiódł również uczestnik postępowania, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. co do uchylenia zaskarżonej decyzji PUODO w pkt 2, tj. nakazania RSM zaprzestania pozyskiwania danych osobowych uczestnika postępowania za pomocą systemu monitoringu wizyjnego zainstalowanego w altanie śmietnikowej znajdujących się w zasobach RSM, zasądzenie od RSM na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi na rozprawie.
Uczestnik postępowania zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:
I. Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.
1. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), iż zaskarżona przez skarżącą decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w zakresie pkt 2, tj. nakazu zaprzestania pozyskiwania danych
osobowych wnioskodawcy za pomocą systemu monitoringu wizyjnego zainstalowanego w altanie śmietnikowej znajdujących się w zasobach RSM, co przejawiało się między innymi w:
a) uznaniu, że znajduje to uzasadnienie ze względu na toczące się spory pomiędzy stronami, w tym również o charakterze cywilnoprawnym, co z kolei uniemożliwiałaby posługiwanie się dowodami w kolejnych, ewentualnych i już toczących się postępowaniach sądowych oraz unicestwiłoby czynności zmierzające do wszczęcia postępowań, w sytuacji gdy nie można uznać za zasadne gromadzenia danych osobowych z powołaniem się na czysto hipotetyczne przyszłe zdarzenia, które to mogą być podstawą postępowań cywilnych pomiędzy stronami lub/i karnych ewentualnie innych które to mogą mieć miejsce;
b) uznaniu, że samo sformułowanie przez skarżącą zarzutu co do zaklejania taśmą dwóch kamer monitoringu jest wystarczające i uzasadnione dla przyjęcia, że to wnioskodawca miał dokonywać ich zaklejania, a w konsekwencji czynić niezdatnymi do użytku jako przeznaczonymi do eliminowania zachowań przestępczych oraz w celu przeciwdziałania naruszaniu regulacji prawnych w zakresie gospodarowania
odpadami komunalnymi - niesegregowania odpadów, w sytuacji gdy wobec wnioskodawcy nie zapadł żaden wyrok przed sądem karnym (nawet nieprawomocny) skazujący za takie czyny, a skarżąca nie przedłożyła dowodów potwierdzających takie twierdzenie;
c) uznaniu, że twierdzenie ze strony skarżącej o tym, aby ciężar ponoszenia wyższych opłat związanych z nieprawidłowym segregowaniem odpadów przez mieszkańców, członków spółdzielni został, czy też miałby zostać wyeliminowany przez zainstalowanie monitoringu, w sytuacji gdy pozostaje to jedynie nieudowodnionym twierdzeniem;
d) uznaniu, że skarżąca jako podmiot pośredniczący w pobieraniu na rzecz gminy opłat za zagospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości
zróżnicowanej w zależności od ich segregacji może gromadzić dane osobowe z powołaniem się na przetwarzanie danych osobowych stosownie do dyspozycji art. 6 ust. 1 litera f RODO w sytuacji, gdy charakter prawny przesłanek przetwarzania danych osobowych - danych biometrycznych (wizerunku twarzy), w szczególności
przesłanki przetwarzania do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów, nie pozwala przyjąć, że przepisy te stanowią wyjątek od zasady zakazu przetwarzania danych osobowych – danych biometrycznych.
e) uznaniu że gromadzenie danych osobowych w tym danych biometrycznych przez skarżącą sankcjonować można hipotetyczną możliwością wykorzystania ich dla celów postępowania czy też postępowań w przyszłości, w sytuacji gdy nie można usankcjonować niezgodnego z prawem gromadzenia, pozyskiwania danych osobowych, w tym danych biometrycznych, z uwagi na hipotetyczną możliwość wykorzystania ich dla celów postępowania cywilnego czy też karnego, w sytuacji gdy nie stanowią one dowodu w takim postępowaniu z uwagi na to, że dopiero będą gromadzone przez skarżącą;
2. przepisu art. 151 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, co z kolei było wynikiem całkowicie błędnego przyjęcia, iż podniesione zarzuty w skardze przez skarżącą w odniesieniu do zaskarżonej decyzji PUODO są słuszne, trafne, w sytuacji, gdy z ww. i z przedstawionych w kolejnych zarzutach względów jest dokładnie odwrotnie, albowiem mamy do czynienia z niezasadnością skargi co najmniej w zakresie pkt 2 decyzji PUODO, a w konsekwencji zasadne jest stanowisko, iż Sąd pierwszej instancji winien był skargi nie uwzględnić w zakresie pkt 2;
II. naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. przepisów:
1. art. 5 ust. 1 lit. "a" do "c" w związku z art. 4 pkt 14 RODO poprzez błędną wykładnię pojęcia "danych biometrycznych", a co za tym idzie niezaklasyfikowania wizerunku twarzy jako takich danych i nieuwzględnienia, że skarżąca utrwala dane biometryczne w rozumieniu wskazanego przepisu art. 4 pkt 14 RODO, co jest niezgodne z przepisami art. 9 RODO,
2. art. 6 ust. 1 lit. "f" w zw. z art. 6 ust. 1 lit. "c" i "e" RODO poprzez błędną wykładnię wskazanych przepisów i ich niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie,
że rejestrowanie wizerunku wnioskodawcy przez monitoring znajdujący się w
zasobach skarżącej oraz przetwarzanie danych osobowych wskazanego było niezbędne do realizacji celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora (skarżącą), w sytuacji gdy przepisy określające wyjątki od zasady powinny być formułowane i interpretowane ściśle, a wskazanie czy też powoływanie się w ogólności na prawnie uzasadniony interes jako podstawy przetwarzania danych osobowych prowadzi do braku przewidywalności i braku pewności prawnej w odniesieniu do rzeczywistej treści tej podstawy przetwarzania danych osobowych,
3. błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 6 ust. 1 lit. "c" i "e" RODO poprzez uznanie, że gromadzenie i przetwarzanie danych osobowych przez skarżącą było zgodne z prawem z uwagi na to, że zmierzało czy też zmierza do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej, powierzonej administratorowi, w sytuacji, gdy to nie administrator — skarżącą jest upoważniony w ramach, czy też w związku z wykonywaniem
obowiązków określonych w art. 5 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996 r. (Dz.U. Nr 132, poz. 622, z późń. zm.; dalej: u.u.cz.), a gmina stosowanie do dyspozycji art. 5 ust. 5 u.u.cz., a pomiędzy skarżącą
i Miastem R. nie było zawartej umowy o tym, aby administrator miał powierzone wykonywanie obowiązków w zakresie monitorowania segregowania odpadów komunalnych wobec mieszkańców korzystających z altan śmietnikowych.
W odpowiedzi na skargi kasacyjne skarżąca wniosła o ich oddalenie oraz zasądzenie od skarżących kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych w skardze kasacyjnej.
Skargi kasacyjne zasługiwały na uwzględnienie.
Skarżący kasacyjnie zarzucili zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie, zarówno przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż weryfikacja prawidłowości wykładni przepisów prawa
materialnego dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, jest możliwa jedynie w przypadku stwierdzenia braku uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie kolejność ta musi zostać odwrócona, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego są najdalej idące. Ich istota sprowadza się do zakwestionowania istnienia w rozpoznawanej sprawie podstaw prawnych przetwarzania danych osobowych na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia prawnego ma znaczenie przesądzające dla rozpoznawanej sprawy i dla oceny prawnej pozostałych zarzutów.
Na wstępie odnieść należy się jednak do kwestii podstawy prawnej
przetwarzania danych w rozpoznawanej sprawie. Z pisemnego uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji prowadził analizę kilku podstaw przetwarzania danych osobowych w postaci obrazu zarejestrowanego w śmietniku zarządzanym przez RSM, a to przepisów art. 6 ust. 1 lit. c, e i f RODO. Interpretacja całości uzasadnienia pozwala przyjąć, iż Sąd, jako podstawę przetwarzania danych osobowych przyjął przepis art. 6 ust. 1 lit. f RODO. Administrator przetwarzający dane osobowe musi legitymizować się przynajmniej jedną z przesłanek legalizujących przetwarzanie danych określonych w art. 6 ust. 1 lit. od "a" do "f". W toku postępowania nadzorczego prowadzonego przez PUODO obowiązkiem administratora jest
wskazanie podstawy prawnej przetwarzania określonych danych osobowych, co administrator uczynił wskazując podstawę z art. 6 ust. 1 lit. f RODO (vide s. 2
poddanej kontroli decyzji PUODO, wyjaśnienia RSM z 22 stycznia 2021 r.). W ten sposób dochodzi do wytyczenia granic normatywnych prowadzonego postępowania, których modyfikacja na etapie postępowania sądowoadministracyjnego jest prawnie niedopuszczalna (co wynika z istoty kontroli sądowoadministracyjnej). Wyjaśnienie tej kwestii było niezbędne, gdyż w skardze kasacyjnej organu nadzoru (zarzut 2.) oraz skardze kasacyjnej uczestnika (zarzuty II.2 i II.3) wskazywano również na naruszenie przepisów art. 6 ust. 1 lit. c i e RODO. Przetwarzanie danych osobowych w rozpoznawanej sprawie miało miejsce wyłącznie na podstawie wynikającej z art. 6 ust. 1 lit. f RODO, stąd też inne podstawy legalizujące nie były stosowane, a zatem nie mogło dojść do naruszenia przepisów art. 6 ust. 1 lit. c i e RODO, co czyni zarzuty skarg kasacyjnych naruszenia tych przepisów prawa materialnego nieuzasadnione.
Zarzuty (zarzut 2. skargi kasacyjnej PUODO, zarzut II.2 skargi kasacyjnej uczestnika) naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 6 ust. 1 lit. f RODO przez błędną jego wykładnię lub błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie są uzasadnione.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji, że organ w niniejszej sprawie naruszył przepisy prawa materialnego art. 6 ust. 1 lit. f RODO, co uzasadniać miało uchylenie pkt 1 i 2 poddanej kontroli decyzji. Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. f RODO: "(...) przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków (...) przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez
stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem. Akapit pierwszy lit. f nie ma zastosowania do przetwarzania, którego dokonują organy publiczne w ramach realizacji swoich zadań.".
Zastosowanie art. 6 ust. 1 lit. f RODO jest uzasadnione, gdy łącznie spełnione są następujące przesłanki:
1) po stronie administratora istnieją cele, dla osiągnięcia których przetwarzanie danych osobowych jest niezbędne;
2) cele te wynikają z "prawnie uzasadnionych interesów" realizowanych przez administratora;
3) "prawnie uzasadnione interesy" realizowane przez administratora mają charakter nadrzędny wobec interesów lub podstawowych praw i wolności osoby, której dotyczą przetwarzane dane (por. wyrok NSA z 5 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 6553/21).
Poprzez cel, dla osiągnięcia którego przetwarzanie danych osobowych jest niezbędne, należy rozumieć stan rzeczy, układ rzeczywistości, do którego dąży administrator poprzez przetwarzanie danych osobowych. "Niezbędność"
przetwarzania danych osobowych do osiągnięcia obranego przez administratora celu sprowadza się do ustalenia, że bez tego przetwarzania nie da się go zrealizować. Chodzi więc o wykazanie logicznie uzasadnionego i weryfikowalnego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy przetwarzaniem danych osobowych a realizacją stanu rzeczy, do którego dąży administrator. Związek ten musi wskazywać na niezbędność przetwarzania danych osobowych. Na gruncie semantyki języka
polskiego "niezbędne" jest to, bez czego nie możemy się obejść. Wyrażenie to
odróżnić należy od innego dość zbliżonego w pierwszych intuicjach semantycznych wyrażenia jakim jest słowo "konieczne", czyli to, czego nie możemy uniknąć, choćbyśmy tego nie potrzebowali i nie chcieli.
Ustalenie "niezbędności" przetwarzania danych osobowych dla celów administratora musi opierać się na przesłankach konkretnych, uwzględniających możliwie najszersze spektrum uwarunkowań jego realizacji (por. wyrok NSA z 20 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 2700/22). Przetwarzanie danych osobowych na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO wymaga od administratora wykazania, że jest to "niezbędne", a zatem i "konieczne" z uwagi na charakter celu, okoliczności faktyczne
i prawne jego realizacji oraz relacje podmiotowe pomiędzy administratorem a osobą, której te dane dotyczą. Zgodnie z zasadą rozliczalności (art. 5 ust. 2 RODO) administrator będzie musiał wykazać, że zarówno zakres, jak i sposób przetwarzania danych osobowych jest adekwatny do obranego przez niego celu i warunków jego realizacji - zasada ograniczonego celu przetwarzania (art. 5 ust. 1 lit. b RODO) i zasady minimalizacji przetwarzania danych (art. 5 ust. 1 lit. c RODO).
W rozpoznawanej sprawie administrator wskazał cele, które zamierza osiągnąć przetwarzając dane osobowe i stosując system monitoringu wizyjnego zainstalowany
w altanie śmietnikowej. W piśmie z 22 stycznia 2021 r. RSM wyjaśniła, że przetwarzanie danych osobowych służy egzekwowaniu prawidłowej segregacji odpadów. Cele te były wypracowane na posiedzeniu Zarządu RSM w dniu 26
września 2019 r., na którym podjęto decyzję o zamontowaniu monitoringu wizyjnego
w altanach śmietnikowych na terenach zarządzanych przez Spółdzielnię w celu wychwycenia nieprawidłowości w procesie segregacji odpadów. Decyzja ta była podjęta w skutek inicjatyw oddolnych mieszkańców, którzy na walnych zebraniach członków zgłaszali wnioski w tym zakresie (zebrania w dniach 8 maja 2018 r., 14 maja 2019 r., 16 maja 2019 r.). Inicjatywy te miały podłoże finansowe, gdyż w związku z decyzjami burmistrza RSM musiała zapłacić wysoką opłatę śmieciową za brak segregacji odpadów, która w ostatecznym rozrachunku obciążała wszystkich mieszkańców nieruchomości zarządzanych przez Spółdzielnię.
Kolejnym warunkiem przetwarzania danych osobowych na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO jest ustalenie, że cel, dla osiągnięcia którego przetwarzanie to jest niezbędne "wynika z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora (lub przez stronę trzecią)". Desygnatami "prawnie uzasadnionych interesów administratora" nie są wyłącznie te interesy, które ściśle wiążą się z realizacją praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa, a zatem interesy prawne sensu stricto. Takie wąskie rozumienie tego pojęcia prowadziłoby bowiem do częściowego zdublowania przesłanki przetwarzania danych osobowych z art. 6 ust. 1 lit. f z przesłanką określoną w art. 6 ust. 1 lit. c RODO. Art. 6 ust. 1 lit. c RODO legitymizuje przetwarzanie danych osobowych, jeżeli "jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze". Prawnie uzasadniony interes administratora należy więc rozumieć jako interes prawnie dopuszczony, niesprzeczny
z porządkiem prawnym, czyli interes mieszczący się w ramach porządku prawnego.
Do prawnie uzasadnionych interesów administratora danych osobowych prawodawca unijny odwołał się w motywie 47 preambuły RODO, w którym stwierdził, że "taki prawnie uzasadniony interes może istnieć na przykład w przypadkach, gdy zachodzi istotny i odpowiedni rodzaj powiązania między osobą, której dane dotyczą,
a administratorem, na przykład gdy osoba, której dane dotyczą, jest klientem administratora lub działa na jego rzecz. Aby stwierdzić istnienie prawnie uzasadnionego interesu, należałoby w każdym przypadku przeprowadzić dokładną ocenę, w tym ocenę tego, czy w czasie i w kontekście, w którym zbierane są dane osobowe, osoba, której dane dotyczą, ma rozsądne przesłanki by spodziewać się, że może nastąpić przetwarzanie danych w tym celu."
Treść motywu 47 preambuły RODO nie wskazuje więc konkretnie, jakie warunki powinny zostać spełnione, aby można było stwierdzić, że administrator przetwarza dane osobowe zgodnie ze swoimi prawnie uzasadnionymi interesami. Podano jedynie przykładowo, iż może chodzić o szczególnego rodzaju relację pomiędzy administratorem a osobą, której dane są przetwarzane. W każdym konkretnym
układzie należy rozstrzygnąć, czy treść i charakter tej relacji w sposób rozsądny uzasadnia takie przetwarzanie w określonym zakresie i czasie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie rozpoznawanej sprawy cele przetwarzania danych wynikają z "prawnie uzasadnionych interesów" realizowanych przez administratora, gdyż skarżąca de facto pośredniczy w pobieraniu na rzecz gminy opłat za gospodarowanie opadami w wysokości zróżnicowanej w zależności od tego czy odpady komunalne są zbierane w sposób selektywny czy też nie. W celu ustalenia prawidłowej wysokości opłaty i tym samym potwierdzenia deklaracji mieszkańców o selektywnej zbiórce odpadów, tj. segregowaniu odpadów konieczne jest ustalenie stanu faktycznego w tym zakresie. Zgodnie z art. 6m ust. 1 i 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.
U. z 2019 r. poz. 2010 z późn. zm.) właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć
do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu,
obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową - art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Administrator ma zatem obowiązek podawania w deklaracjach dot. odpadów kierowanych do organu gminy prawdziwych i rzeczywistych danych, co umożliwia monitoring wizyjny altan śmietnikowych, gdyż w przeciwnym wypadku zgodnie z art. 6o ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 z późn. zm.)
w razie uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki.
Prowadzić to musi tym samym do wniosku, iż obowiązujące przepisy prawa pozwalają na wyodrębnienie "prawnie uzasadnionych interesów" RSM, jako pewnych interesów znajdujących uzasadnienie w treści obowiązującego porządku prawnego, z których możliwe jest wywiedzenie celów jakie zamierzała osiągnąć Spółdzielnia.
Naczelny Sąd Administracyjny stanął jednak na stanowisku, iż dla osiągnięcia celu w postaci egzekwowania segregacji odpadów, nie jest niezbędne przetwarzanie danych osobowych w drodze rejestracji obrazu z altan śmietnikowych. Ocena przesłanki niezbędność, o której mowa w art. 6 ust. 1 lit. f RODO - jako cechy czegoś, co jest nieodzowne, konieczne, bez czego nie da się obejść, co musi istnieć lub być zrobione, bo bez tego coś nie może funkcjonować, co jest potrzebne do życia, utrzymania, działania, osiągnięcia założonego celu - musi być dokonana na gruncie okoliczności faktycznych skonkretyzowanej sprawy sądowoadministracyjnej oraz
stanu otoczenia administracji publicznej konkretyzowanego temporalnie i
przestrzennie. Elementy faktyczne tej sprawy dotyczącą selektywnej zbiórki śmieci z budynków wielomieszkaniowych. W takich przypadkach mieszkańcy wyodrębnionych lokali mieszkalnych w jednym budynku lub kilku budynków oddają odpady powstałe w ich mieszkaniach w altanach (lub innych miejscach) śmieciowych zlokalizowanych poza budynkiem. Zadeklarowanie przez administratora osiedla, iż w lokalach takich prowadzona jest selektywna zbiórka śmieci wiąże się z obowiązkiem, koniecznością segregacji śmieci przez każdego właściciela lokalu i umieszczania poszczególnych ich rodzajów w wyodrębnionych kubłach, pojemnikach, kontenerach zlokalizowanych w wiatach śmietnikowych. Brak realizacji obowiązku segregacji przez jednego lub część mieszkańców wiąże się w razie stwierdzenia tego faktu przez właściwy organ z nałożeniem na zarządcę nieruchomości opłaty dodatkowej, której ciężar ekonomiczny jest następnie przenoszony na wszystkich mieszkańców. W istniejących realiach technicznych współczesnego świata istnieją alternatywne, względem rejestracji obrazu z altan śmietnikowych, sposobu egzekwowania i ustalania, którzy mieszkańcy dokonują segregacji opadów, a którzy ten obowiązek naruszają oraz czy poszczególni mieszkańcy umieszczają właściwe rodzaje odpadów w odpowiednich kubłach, kontenerach lub pojemnikach na nie przeznaczonych. Środki te są powszechnie dostępne, a koszty ich pozyskania nie są wygórowane względem codziennie ponoszonych kosztów zakupu zwykłych worków na śmieci. Są zatem współcześnie dostępne techniczne możliwości identyfikacji odpadów komunalnych wytwarzanych w poszczególnych lokalach mieszkalnych po ich wrzuceniu do kontenerów przeznaczonych na śmieci. Jednym z nich jest np. wydawania zindywidualizowanych worków na śmieci przypisanych do konkretnego lokalu mieszkalnego, co umożliwia następczą kontrolę realizacji zadeklarowanego obowiązku segregacji śmieci przez każdego z właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych w budynkach wielorodzinnych. Uwzględniając zatem aktualny stan rozwoju cywilizacyjnego, powszechnie dostępne możliwości techniczne, jak i racjonalność kosztów
skorzystania z nich Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż przetwarzanie danych osobowych przez rejestrację obrazu z altan śmietnikowych nie jest "niezbędnym" w rozumieniu art. 6 ust. 1 lit. f RODO sposobem do osiągnięcia celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów RSM w postaci
egzekwowaniu prawidłowej segregacji odpadów przez właścicieli lokali mieszkalnych
w budynkach wielorodzinnych.
Stwierdzenie braku przesłanki "niezbędności" przetwarzania danych osobowych było wystarczające dla rozpoznania poddanej jego kognicji sprawy sądowoadministracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, w związku z granicami wyznaczonymi obiema skargami kasacyjnym, jak również kierując się konstytucyjnym obowiązkiem urzeczywistniania dobra wspólnego, w tym zapewnienia ochrony praw i wolności obywateli, w związku z dość powszechnym ich naruszaniem w sposób analogiczny do ustalonego w rozpoznawanej sprawie, dokonał oceny wykładni i zastosowania pozostałych przesłanek określonych w normie art. 6 ust. 1 lit. f RODO
Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, iż na gruncie rozpoznawanej sprawy, w tym całokształtu jej okoliczności faktycznych "prawnie uzasadnione
interesy" realizowane przez administratora danych osobowych nie mają charakteru nadrzędnego wobec interesów lub podstawowych praw i wolności osoby, której
dotyczy ich przetwarzane. Dane osobowe są częścią życia prywatnego jednostki,
które podlega ochronie prawnej gwarantowanej przepisem art. 47 Konstytucji RP. Elementem tego prawa jest wolność decydowania o zakresie "upublicznienia" swojego życia prywatnego przez zainteresowaną jednostkę. Zagwarantowana bowiem w art.
51 Konstytucji autonomia informacyjna jednostki oznacza prawo do samodzielnego decydowania o ujawnianiu innym informacji dotyczących swojej osoby (na temat autonomii informacyjnej vide P. Litwiński, Zasada autonomii informacyjnej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego a stosowanie przepisów o ochronie danych osobowych [w:] Ochrona danych osobowych w Polsce z perspektywy dziesięciolecia, red. P. Fajgielski, Lublin 2008, s. 169–184).
Wizerunek jest elementem fizycznym osoby fizycznej będącej częścią jej tożsamości i stanowi informację o osobie fizycznej umożliwiając jej identyfikacje. Jest zatem bez wątpienia informacją, o której stanowi przepis art. 4 pkt 1 RODO. Posługiwanie się danymi osobowymi dotyczącymi innej osoby, w tym w szczególności jej wizerunkiem wkracza w przyznaną jej kompetencję do decydowania o swoim życiu osobistym (por. J. Barta, P. Fajgielski, R. Markiewicz, Ochrona danych osobowych. Komentarz, Warszawa 2015, s. 260–261). Przepis art. 6 ust. 1 lit. f RODO umożliwia wkroczenie w sferę podstawowych praw i wolności jednostki, lecz tylko wtedy, gdy prawnie uzasadnione interesy" realizowane przez administratora mają charakter nadrzędny wobec interesów lub podstawowych praw i wolności osoby, której dotyczą przetwarzane dane.
Prawo do prywatności, mające swe wyraźne umocowanie w przepisach art. 47
i 51 Konstytucji, jest częścią szerszej kategorii pojęciowej jaką jest wolność człowieka, o której stanowią przepisy art. 31 ust. 1-3 Konstytucji. Wolność człowieka jest zaś elementem konstrukcji najbardziej rudymentarnej jaką jest przyrodzona i niezbywalna godność człowieka, deklaratywnie wprowadzona do polskiego porządku konstytucyjnego mocą normy art. 30 Konstytucji. O ile sama godność człowieka jest wartością nienaruszalną i najwyższą, wokół której zbudowany został cały porządek konstytucyjny Rzeczypospolitej Polskiej (vide K. Complak, Uwagi o godności
człowieka oraz jej ochrona w świetle Konstytucji, Przegląd Sądowy 1998, nr 5, s. 43),
o tyle wolność człowieka jako jeden z jej aspektów może podlegać pewnym ograniczeniom, które nie mogą naruszać istoty tej wolności. Ograniczenia te muszą jednak posiadać wyraźną podstawę ustawową i spełniać wymogi materialne
wynikające z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Interpretacja tych przepisów prowadzi do wniosku, że przetwarzanie danych osobowych jednostki, polegające na rejestracji obrazu w przestrzeni wspólnej dla mieszkańców budynków wielorodzinnych, która nie jest przestrzenią, ani stricte prywatną, ani przestrzenią stricte publiczną, nie może odbywać się na podstawie podstawy legalizującej przetwarzanie danych osobowych wyrażonej w art. 6 ust. 1 lit f RODO, nawet jeśli jest to niezbędne, czyli nieodzowne
dla realizacji celów w postaci prawidłowej segregacji odpadów komunalnych, gdyż wolność jednostki i jej prawo do prywatności są nadrzędne względem prawnie uzasadnionych interesów administratora danych osobowych. Na gruncie rozpoznawanej sprawy przetwarzanie danych osobowych osób fizycznych polegające na rejestracji ich wizerunków, a w ten sposób ich zachowań w wiatach śmietnikowych oddanych do dyspozycji właścicieli mieszkań w budynkach wielorodzinnych nie jest niezbędne do osiągnięcia celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów administratora w rozumieniu art. 6 ust. 1 lit. f RODO. Osiągnięcie celu w postaci egzekwowania prawidłowej segregacji odpadów komunalnych przez właścicieli mieszkań w budynkach wielorodzinnych jest możliwe w drodze środków
alternatywnych względem przetwarzania ich danych osobowych. Ponadto, nawet
gdyby przyjąć spełnienie przesłanki "niezbędności", ważenie podstawowego konstytucyjnego prawa jednostki do ochrony swojej prywatności z uzasadnionym interesem administratora w postaci ponoszenia dodatkowych opłat śmieciowych prowadzi do wniosku, iż prywatność osoby będąca emanacją jej wolności, a w ten sposób wyrazem godności człowieka, jest wartością istotniejszą niż prawnie uzasadnione interesy administratora sprowadzające się do stworzenia narzędzia do unikania dodatkowych obciążeń finansowe ponoszone przez administratora. Powszechnie wiadomym jest, iż wysokość opłat śmieciowych ma co prawda określoną wartość ekonomiczną, lecz ich wysokość nie jest taka, aby uzasadniała ograniczanie wolności człowieka. Swoboda jednostki, brak obserwacji i rejestracji jej wizerunku i zachowań w przestrzeni wspólnej dla wszystkich mieszkańców budynku wielorodzinnego, są wartościami nadrzędnymi względem prawnie uzasadnionych interesów administratora danych osobowych, gdyż zapewniają sferę wolności
jednostki w miejscach wspólnych dla danej wspólnoty. Zapewniają jej komfort i swobodę zachowania w miejscach innych niż ściśle prywatne, a w ten sposób stwarzają warunki do realizacji naturalnej dla osoby ludzkiej wolności. Wolność osoby ludzkiej jest jej przymiotem, a zarazem jej potrzebą, która może być ograniczana wyłącznie w sytuacjach niebanalnych. Ograniczanie wolności człowieka wymaga rygorystycznego dochowania wymogów proporcjonalności, które w rozpoznawanej sprawie w sposób skrajny nie zostały zachowane. Dla realizacji dość prozaicznego
celu zastosowano bowiem środki ograniczające prawa i wolności definiujące istotę osoby ludzkiej.
Powyższe prowadzić musi do stwierdzenia, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 6 ust. 1 lit. f RODO i przyjął błędne jego rozumienie, w świetle którego podjął decyzję o zastosowaniu tej normy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, mimo że cechy tego stanu faktycznego nie podpadały pod znaczenie normatywnego stanu faktycznego wynikającego z art. 6 ust. 1 lit. f RODO.
W następstwie tego doszło do niewłaściwego zastosowania tej normy zachowania, sprowadzającego się do zastosowania do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego błędnie zinterpretowanej normy zachowania. Na gruncie ustalonego stanu
faktycznego brak jest zatem przesłanki legalizacji przetwarzania danych osobowych polegającego na rejestracji (nagrywaniu) wizerunków i zachowań osób fizycznych przebywających w wiatach śmietnikowych w celu egzekwowania obowiązku segregacji odpadów komunalnych.
Uwzględniając powyższe rozważania oraz uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188
p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi na decyzję PUODO, gdyż odpowiada ona obowiązującemu prawu. Biorąc pod uwagę powyższe odnoszenie się do pozostałych zarzutów jest bezprzedmiotowe, gdyż w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw legalizacji przetwarzania danych osobowych, zaś pozostałe zarzuty co do zasady aktualizują się przy założeniu istnienia przesłanki legalizacji przetwarzania danych osobowych.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI